WEBVTT

00:00:03.960 --> 00:00:04.800
Dzień dobry.

00:00:04.880 --> 00:00:07.880
Nazywam się Grzegorz Sobczyk, jestem
kierownikiem gdańskiego

00:00:07.960 --> 00:00:09.720
zespołu Urbact Head X.

00:00:10.360 --> 00:00:16.720
Mam przyjemność tutaj Państwa powitać
na kolejnym wykładzie z historii etyki

00:00:16.800 --> 00:00:19.080
w ramach projektu Urbact Archetics.

00:00:19.160 --> 00:00:22.880
Dzisiaj naszym prelegentem będzie Pan
Jacek Dominiczak, którego

00:00:22.960 --> 00:00:25.160
serdecznie zapraszam na wykład.

00:00:28.640 --> 00:00:33.240
Drodzy Państwo, tydzień temu byłem
zaproszony do SWPS u,

00:00:34.040 --> 00:00:38.040
gdzie poproszono mnie o wykład
inauguracyjny na Wydziale Psychologii.

00:00:38.960 --> 00:00:43.360
Możecie, Czy ktoś jest z tego,
z tej szkoły?

00:00:43.560 --> 00:00:47.400
Nie
możecie sobie wyobrazić, jakie to było dla

00:00:47.480 --> 00:00:51.280
mnie wyzwanie, że raptem Wydział
Psychologii zaprasza architekta

00:00:51.880 --> 00:00:55.240
do wygłoszenia wykładu inauguracyjnego.

00:00:55.720 --> 00:00:59.880
Ten wykład oczywiście był poprzedzony
wykładem pani dziekan,

00:01:00.400 --> 00:01:06.800
wypowiedzią pani dziekan, potem bardzo,
bardzo takim szerokim spojrzeniem.

00:01:08.040 --> 00:01:14.320
Wypowiedź rektora SWPS u, który
przyjechał z centrum w Warszawie z SWPS u.

00:01:15.240 --> 00:01:19.560
Mówił bardzo ciekawe rzeczy o polskiej
demografii i o tym, jak powinniśmy na to

00:01:19.640 --> 00:01:25.280
zareagować i w jakim kierunku wszystko się
powinno rozwijać, skoro nas może być za.

00:01:25.720 --> 00:01:29.080
Za paredziesiąt lat o
wiele mniej w Polsce.

00:01:30.040 --> 00:01:31.320
Bardzo to było ciekawe.

00:01:32.560 --> 00:01:35.920
No i tutaj widzicie mnie w tym

00:01:36.880 --> 00:01:39.880
szlachetnym akademickim stroju, który

00:01:39.960 --> 00:01:41.960
z radością zgodziłem się przyjąć.

00:01:42.040 --> 00:01:45.800
Przypomniało mi to
uniwersytety amerykańskie.

00:01:45.880 --> 00:01:47.080
Gdzie?
Gdzie?

00:01:47.600 --> 00:01:52.520
No jest to wielka tradycja, zresztą
portugalskie też, Gdzie takie stroje mają

00:01:52.600 --> 00:01:57.560
nie tylko senatorowie, profesorowie,
ale po prostu wszyscy studenci.

00:02:02.000 --> 00:02:06.680
Dzisiejszy wykład będzie rozszerzoną
wersją tego wykładu, który

00:02:06.760 --> 00:02:09.440
zaproponowałem SWPS owi.

00:02:10.000 --> 00:02:13.120
Po prostu dlatego, bo muszę Wam
powiedzieć, że to było dla

00:02:13.200 --> 00:02:14.600
mnie bardzo duże wyzwanie.

00:02:14.880 --> 00:02:20.480
To znaczy, żeby się zastanowić, jak o
moich pomysłach, o moich teoriach, o moich

00:02:20.560 --> 00:02:24.520
pracach, jak mówić do psychologów,

00:02:25.440 --> 00:02:28.400
jak mówić do nich o etyce architektury

00:02:29.760 --> 00:02:31.400
i w jaki sposób.

00:02:31.640 --> 00:02:37.360
Nie znaczy nie próbować przekraczać progu
kompetencji, a równocześnie starać się

00:02:37.440 --> 00:02:40.440
powiedzieć coś, co być może będzie

00:02:40.840 --> 00:02:44.600
dla publiczności odkrywcze i interesujące.

00:02:46.120 --> 00:02:51.120
Ale ta praca mnie samego zaprowadziła
właściwie do zdefiniowania po raz

00:02:51.200 --> 00:02:56.120
pierwszy pojęcia psychologii Architektury.

00:02:56.200 --> 00:02:57.760
Nigdy go przedtem nie używałem.

00:02:57.840 --> 00:03:03.880
Mówiłem o etyce architektury,
a ten wykład sprowokował mnie do pójścia o

00:03:03.960 --> 00:03:09.320
krok dalej, więc będziecie
wiedzieli mniej więcej jak to

00:03:09.400 --> 00:03:12.040
robiłem i o co i o co mi chodziło.

00:03:14.960 --> 00:03:20.080
Ten wykład będzie miał
kilka części 8, z tym, że.

00:03:23.920 --> 00:03:28.000
Ta część pierwsza i ta część druga

00:03:28.760 --> 00:03:32.200
to zaplanowane okładki tego wykładu.

00:03:32.560 --> 00:03:36.680
A tutaj po kolei, po kolei.

00:03:36.760 --> 00:03:42.480
Te pięć części będzie prowadziło
nas wszystkich, mnie

00:03:43.120 --> 00:03:47.600
do zdefiniowania tego, czym jest
psychologia architektury albo czym może

00:03:47.680 --> 00:03:51.760
być, jeśli się zgodzimy,
tak to zinterpretować.

00:04:06.640 --> 00:04:11.400
Robert Barkley był dziekanem Wydziału
Architektury Szkoły Architektury

00:04:12.200 --> 00:04:17.600
na University of Michigan, gdzie byłem
przez rok czasu wizytującym profesorem i

00:04:17.680 --> 00:04:22.960
równocześnie, co bardzo ważne dla tej
opowieści, byłem tam z grantem

00:04:24.400 --> 00:04:28.760
fundacji czy właściwie fundacji,
ale programu Fulbrighta.

00:04:28.840 --> 00:04:33.960
To jest to jest program, który został
zainicjowany przez jednego z senatorów

00:04:34.040 --> 00:04:38.440
amerykańskich po to, by ludzie lepiej
rozumieli Amerykę, co

00:04:38.560 --> 00:04:39.880
bardzo by się przydało.

00:04:41.200 --> 00:04:46.440
A jak widzicie, szkoła architektury
jest takim klasycznym glass box.

00:04:47.160 --> 00:04:53.240
I w tej, i w tej przestrzeni
wszyscy razem się spotykaliśmy.

00:04:53.320 --> 00:04:54.800
To było zupełnie niezwykłe.

00:04:55.560 --> 00:04:59.280
W jednej sali cała szkoła
pracowała wspólnie.

00:04:59.360 --> 00:05:01.480
W jednej potężnej, gigantycznej sali.

00:05:01.560 --> 00:05:08.120
Na piętrze było jedno wielkie studio z
meblami na kółkach i co każdy semestr na

00:05:08.200 --> 00:05:11.200
początku ustawialiśmy sobie pracownie.

00:05:13.760 --> 00:05:19.440
A ponieważ ja byłem
również z Grantem Fulbrighta,

00:05:19.920 --> 00:05:26.680
który wspierał mój research, moje badania,
to mając polskie doświadczenia nie byłem

00:05:26.760 --> 00:05:32.440
pewny, co mogę, a czego nie mogę zrobić i
poszedłem do Roberta

00:05:33.000 --> 00:05:37.240
i poprosiłem go o rozmowę
i zapytałem go, czy

00:05:37.840 --> 00:05:44.080
czy prowadząc swoje własne badania, czy ja
mam prawo wciągnąć w te badania

00:05:44.520 --> 00:05:49.360
studentów, to znaczy zaproponować im taki
barter, że oni będą robili dla mnie

00:05:49.440 --> 00:05:53.880
badania, a ja równocześnie będę im
pokazywał szczegóły, metody,

00:05:53.960 --> 00:05:55.840
jak to jest robione i tak dalej.

00:05:56.920 --> 00:06:03.000
I to była jedna z takich najważniejszych
dla mnie jako człowieka uniwersytetu,

00:06:03.080 --> 00:06:06.760
akademii czy akademickości w ogóle.

00:06:06.840 --> 00:06:12.160
Jedna z najważniejszych rozmów, bo
Robert Berkley powiedział Wiesz, co

00:06:13.960 --> 00:06:17.440
tym się różni uniwersytet
od szkoły średniej?

00:06:17.760 --> 00:06:23.440
Że w szkole średniej nauczyciele
opowiadają, co inni badacze, naukowcy

00:06:23.520 --> 00:06:27.240
zrobili, wymyślili, jak się to
wszystko poukładało w całość.

00:06:28.200 --> 00:06:34.080
Natomiast istotą uniwersytetu jest, że
studenci nie słyszą opowieści o tym, co

00:06:34.160 --> 00:06:38.440
inni zrobili, tylko spotykają się twarzą w
twarz tych, którzy tą

00:06:38.520 --> 00:06:40.000
wiedzę właśnie robią.

00:06:42.160 --> 00:06:48.240
Więc jeżeli Ty chcesz wciągnąć studentów,
swoje własne badania, to to jest dokładnie

00:06:48.320 --> 00:06:51.520
to, o co idei uniwersytetu chodzi.

00:06:53.720 --> 00:06:57.120
Staram się to powtarzać w różnych
miejscach w Polsce

00:06:58.400 --> 00:07:02.160
i mam bardzo duże trudności, by przekonać

00:07:03.920 --> 00:07:06.480
różnych różne autorytety w polskich

00:07:06.560 --> 00:07:10.840
uczelniach, że to jest właśnie istota
uniwersytetu.

00:07:13.880 --> 00:07:18.360
Dlatego od tamtego dawnego czasu, kiedy
byłem w Ann Arbor

00:07:19.320 --> 00:07:21.680
z moimi studentami, właśnie tak pracuję.

00:07:22.800 --> 00:07:27.560
To znaczy każde zadanie, które sobie
stawiamy w pracowni, jest zadaniem

00:07:27.640 --> 00:07:30.920
zupełnie nowym, na które
również ja nie znam odpowiedzi.

00:07:31.560 --> 00:07:35.480
I wspólnie, razem pracujemy,
żeby tę odpowiedź znaleźć.

00:07:35.560 --> 00:07:40.360
Uczymy się zadawać pytania, uczymy się
szukać odpowiedzi, również tych

00:07:40.440 --> 00:07:43.160
projektowych, na nowe zagadnienia.

00:07:44.520 --> 00:07:47.280
W tej atmosferze, w tej aurze pracy.

00:07:47.960 --> 00:07:51.600
Zresztą z tym łączy się jeszcze ta
sytuacja, że

00:07:52.160 --> 00:07:56.680
kiedy ja zrobiłem dawno, dawno temu
doktorat na Politechnice Gdańskiej.

00:07:59.960 --> 00:08:02.200
To ten doktorat niczego nie zmienił.

00:08:04.640 --> 00:08:06.000
Po prostu niczego nie zmienił.

00:08:06.080 --> 00:08:08.720
Więc ja miałem taki pomysł,
że ja w takim razie.

00:08:10.760 --> 00:08:13.360
Ufunduje sobie sam podróż do Ameryki.

00:08:13.760 --> 00:08:15.000
Z tym doktoratem.

00:08:15.080 --> 00:08:18.160
No i jak przyjechałem do Ameryki z
doktoratem, to usłyszałem, że

00:08:19.160 --> 00:08:23.280
no ty zrobiłeś doktorat, więc na pewno
masz coś zupełnie nowego do powiedzenia.

00:08:23.360 --> 00:08:28.760
Więc chcemy, żebyś poprowadził seminarium
wykładowe, żebyś poprowadził pracownię.

00:08:29.080 --> 00:08:33.520
I raptem przyjechałem do Ameryki, nie
mając nigdy przedtem propozycji

00:08:33.600 --> 00:08:36.440
wykładów na uczelni w Polsce.

00:08:37.280 --> 00:08:42.480
Miałem dosłownie z dnia na dzień zadanie
wygłoszenia wykładów o tym, co robię.

00:08:56.840 --> 00:09:00.920
W jednej z podróży Corners, który był,
który była organizowana między

00:09:01.000 --> 00:09:03.200
innymi właśnie przez IgM.

00:09:03.760 --> 00:09:08.760
Ale to była taka międzynarodowa
współpraca z Inter Kultem ze Sztokholmu.

00:09:11.720 --> 00:09:16.360
Ola Szymańska wtedy to jakby
rozkręcała tą współpracę.

00:09:16.920 --> 00:09:19.480
Pamiętam, że kiedy odbywaliśmy podróż po

00:09:19.560 --> 00:09:24.760
wschodzie Europy i to była to była podróż

00:09:26.000 --> 00:09:27.680
właściwie po granicach Polski.

00:09:27.760 --> 00:09:33.760
Od Lublina zaczęliśmy we Lwowie, ale potem
pojechaliśmy dosłownie

00:09:33.840 --> 00:09:36.520
po granicy Polski aż do.

00:09:37.040 --> 00:09:42.840
No właśnie, aż do Sejn, gdzie
spotkaliśmy się z Krzysztofem Czyżewskim.

00:09:43.880 --> 00:09:47.400
Pewnie wszyscy znacie
Krzysztofa Czyżewskiego.

00:09:48.160 --> 00:09:49.760
To człowiek teatru.

00:09:50.480 --> 00:09:55.120
Na początku pracował z Jerzym Grotowskim,
potem założył swój własny teatr.

00:09:55.680 --> 00:10:00.040
No i jest to przepiękna opowieść o nich,
którą Krzysztof mi sam

00:10:00.120 --> 00:10:02.600
opowiadał, że kiedy.

00:10:02.960 --> 00:10:06.440
Kiedy Polska wróciła do wolności,

00:10:08.120 --> 00:10:11.240
to oni, mając ten swój teatr gdzieś tu na

00:10:11.320 --> 00:10:14.160
Kaszubach, zdaje się, nie
pamiętam dokładnie miejscowości.

00:10:14.560 --> 00:10:17.600
W każdym razie podjęli decyzję, że kupują

00:10:17.960 --> 00:10:23.160
takie wozy podróżne i ruszają na wschód

00:10:25.120 --> 00:10:29.880
i będą się zatrzymywać, będą
pokazywać teatr i będą jechać dalej.

00:10:30.520 --> 00:10:33.520
No i tak jechali przez Polskę, aż
dojechali do Sejn,

00:10:34.320 --> 00:10:39.880
gdzie ich wozy zatrzymały się przy pustej,
zamkniętej na cztery

00:10:39.960 --> 00:10:41.640
spusty starej Synagodze.

00:10:43.840 --> 00:10:50.360
Krzysztof mówił, że wszystkich
to tak poruszyło, że Że ktoś.

00:10:50.680 --> 00:10:52.680
Ktoś raptem powiedział zostańmy tu.

00:10:53.000 --> 00:10:55.880
Że to jest niepowtarzalne miejsce.

00:10:58.200 --> 00:10:59.760
To miejsce wygląda tak.

00:11:01.280 --> 00:11:03.920
Jest budynek Białej Synagogi.

00:11:04.000 --> 00:11:05.680
Tak się nazywa ta synagoga.

00:11:06.800 --> 00:11:11.560
Ale też jest dom talmudyczny, który
przede wszystkim jest tu.

00:11:11.640 --> 00:11:14.160
Ale wydaje mi się, że to
jest jedna duża całość.

00:11:14.240 --> 00:11:18.960
Ten dom talmudyczny, w każdym razie
różne miejsca.

00:11:19.120 --> 00:11:23.400
Też
Pracownia samego Krzysztofa Czyżewskiego

00:11:23.480 --> 00:11:26.120
była, była w tym budynku,
gdzieś tam w środku.

00:11:26.760 --> 00:11:30.880
No w każdym razie jak po długim spotkaniu,
po długich rozmowach wychodziliśmy

00:11:31.840 --> 00:11:32.640
na spotkanie.

00:11:32.720 --> 00:11:37.840
W synagodze to już było ciemno
i weszliśmy w ten przesmyk.

00:11:37.920 --> 00:11:39.360
Tu są takie schody w dół.

00:11:40.520 --> 00:11:42.040
żeby pójść do synagogi.

00:11:42.640 --> 00:11:47.560
Ale kiedy weszliśmy w tę noc, to

00:11:49.000 --> 00:11:51.920
ja zobaczyłem zupełnie niezwykłą rzecz.

00:11:52.240 --> 00:11:54.680
To zdjęcie jest zrobione w środku nocy.

00:11:55.280 --> 00:11:55.840
Widzicie?

00:11:56.320 --> 00:11:59.760
Technologie fotografii
nocnej z tamtego czasu.

00:12:01.160 --> 00:12:06.640
Ale zobaczyłem, że na kawałku muru, przy
samym wejściu do szkoły talmudycznej

00:12:06.720 --> 00:12:09.080
ktoś sprayem napisał moje miasto.

00:12:10.520 --> 00:12:16.160
Pomyślałem sobie No, do moich wykładów
naprawdę dobra fotografia.

00:12:16.560 --> 00:12:19.160
Tylko niech ta cała grupa
ludzi już tam pójdzie.

00:12:20.280 --> 00:12:23.240
No i czekałem aż oni wszyscy pójdą.
Zostałem sam.

00:12:24.120 --> 00:12:25.640
Zrobiłem tą fotografię.

00:12:26.960 --> 00:12:30.440
No i wtedy był taki dziwny moment, bo
raptem sobie myślę dobrze, oni poszli,

00:12:30.520 --> 00:12:32.840
tylko ja nie wiem gdzie,
a jest naprawdę ciemno.

00:12:35.280 --> 00:12:40.120
I to było niezwykłe, bo
zacząłem iść trochę w stronę, bo

00:12:40.200 --> 00:12:42.920
wiedziałem mniej więcej, w którą stronę
jest Biała synagoga, ale nie

00:12:43.000 --> 00:12:44.640
wiedziałem, gdzie jest wejście do niej.

00:12:44.720 --> 00:12:46.200
Wydawało mi się, że od ulicy.

00:12:46.440 --> 00:12:48.440
Potem się okazało, że wcale nie.

00:12:51.000 --> 00:12:56.920
Ale usłyszałem dźwięk klarnetu
klasycznego klezmerskiego klarnetu.

00:12:58.000 --> 00:13:04.120
Więc pomyślcie sobie, że jestem w nocy pod
białą synagogą i raptem słyszę klezmerską

00:13:04.200 --> 00:13:08.600
muzykę i w kierunku jej właśnie idę,

00:13:08.680 --> 00:13:11.320
by znaleźć to miejsce i tego, kto gra.

00:13:13.120 --> 00:13:19.960
A grał niezwykły człowiek Nils Persson ze
Szwecji, który potem w autobusie,

00:13:20.040 --> 00:13:21.960
którym jechaliśmy wspólnie, powiedział.

00:13:22.680 --> 00:13:27.440
Specjalnie wziąłem ze sobą klarnet,
bo wiedziałem, że będziemy w

00:13:27.520 --> 00:13:29.160
Białej Synagodze w Sejnach.

00:13:31.280 --> 00:13:37.200
To było zupełnie niezwykłe
i zdało swój własny, prywatny koncert,

00:13:37.280 --> 00:13:40.400
ale prywatny w takim najgłębszym sensie.

00:13:40.640 --> 00:13:46.320
Jakąś swoją własną opowieść snuł
na podłodze, bo trudno

00:13:46.400 --> 00:13:48.000
nazwać to sceną na podłodze.

00:13:48.080 --> 00:13:54.240
Tej pustej, pustej synagogi,
która zresztą teraz przez Fundację

00:13:54.320 --> 00:14:00.680
Pogranicze Borderlands Foundation
jest, jest takim centrum kultury od czasu,

00:14:00.760 --> 00:14:06.320
kiedy kiedy cała grupa ludzi, artystów od
Krzysztofa Czyżewskiego

00:14:06.880 --> 00:14:08.840
do tego budynku się wprowadziła.

00:14:11.840 --> 00:14:12.920
Moje miasto.

00:14:14.000 --> 00:14:19.240
Pomyślcie sobie, jakie było moje
zaskoczenie, jak po jakimś czasie kupuję

00:14:19.320 --> 00:14:23.840
książkę Psychologia miejsca profesor Marii

00:14:23.920 --> 00:14:26.960
Lewickiej z Uniwersytetu w Warszawie

00:14:27.640 --> 00:14:29.760
i widzę na okładce to zdjęcie.

00:14:31.040 --> 00:14:34.560
A jeszcze do tego miałem tą
niesamowitą przyjemność, bo.

00:14:35.240 --> 00:14:39.160
Bo w stopce redakcyjnej jest tylko
napisane, kto jest autorem tego zdjęcia,

00:14:39.240 --> 00:14:41.800
ale nie ma ani słowa
gdzie to jest, co to jest.

00:14:41.880 --> 00:14:46.840
Więc miałem w ogóle uczucie, że jestem
jakimś kulturowym archeologiem, że mam,

00:14:47.280 --> 00:14:49.120
że wiem, gdzie to jest.

00:14:52.320 --> 00:14:57.120
No ale to jest jakiś moment, nad
którym naprawdę warto się zastanowić.

00:14:58.400 --> 00:15:02.560
Bo oczywiście pytanie jest, czy to, czy
ten napis Moje miasto to

00:15:02.640 --> 00:15:04.560
zrobił jakiś tak zwany wandal.

00:15:06.360 --> 00:15:10.840
A potem pomyślałem a może Krzysiek
Czyżewski po prostu wyszedł i napisał

00:15:11.640 --> 00:15:14.640
któregoś razu, żeby ludzie
wiedzieli, o co tu chodzi.

00:15:15.400 --> 00:15:21.320
Myślę, że to nie ma znaczenia,
bo tak czy inaczej tego typu akcja,

00:15:21.640 --> 00:15:24.080
niezależnie czy akceptowana kulturowo, czy

00:15:24.160 --> 00:15:29.840
nie, jest aktem indywidualnym, pojedynczym

00:15:29.920 --> 00:15:35.360
pojedynczego człowieka, który który bierze
spray, zdejmuje czapeczkę z tej

00:15:35.960 --> 00:15:40.320
z tej puszki na kierunkuje dysze i

00:15:40.400 --> 00:15:43.720
pisze to co naprawdę chce i czuje.

00:15:49.400 --> 00:15:54.000
Tak to wygląda dzisiaj, kiedy się wejdzie
na Google Earth, więc widać, że

00:15:54.680 --> 00:15:59.240
jeśli Krzysiek sam nie zrobił tego napisu
to go zaakceptował chyba, bo

00:15:59.960 --> 00:16:01.560
nikt go nie wymazuję.

00:16:01.640 --> 00:16:06.240
Zresztą myślę, że książka o psychologii
miejsca nadała rodzaj

00:16:06.320 --> 00:16:10.040
świętości temu, temu graffiti.

00:16:19.200 --> 00:16:23.080
No ale ten pojedynczy
akt nie wynika z niczego.

00:16:25.800 --> 00:16:32.000
Nie zdajemy sobie sprawy pewnie dzisiaj, a
na pewno pokolenia młodych ludzi, którzy

00:16:32.840 --> 00:16:35.240
wiedzą, jak się tymi sprawami posługiwać.

00:16:35.600 --> 00:16:40.720
Przypuszczam, że nie zdają sobie sprawy z
tego, że żyjemy właściwie cały czas w

00:16:40.800 --> 00:16:47.080
takim transparentnym czasie,
zdefiniowanym przez francuskiego filozofa.

00:16:47.160 --> 00:16:53.760
Jean-Paul Sartre zaraz po wojnie
wygłosił po wojnie wykład pod tytułem

00:16:53.840 --> 00:16:56.040
Egzystencjalizm jest humanizmem.

00:16:58.520 --> 00:17:01.120
Albo powinienem to inaczej zaakcentować.

00:17:01.800 --> 00:17:04.280
Egzystencjalizm jest humanizmem.

00:17:06.800 --> 00:17:09.400
I właściwie po tym jednym wykładzie stał

00:17:09.480 --> 00:17:14.200
się guru kultury zachodniej, powojennej.

00:17:16.240 --> 00:17:21.000
Ale to właśnie on mówił te wszystkie
dramatyczne rzeczy, z którymi dzisiaj nam

00:17:21.080 --> 00:17:27.760
się wydaje, że to jest oczywiste,
że ty jako człowiek jesteś kompletnie sam.

00:17:27.960 --> 00:17:28.480
Sama.

00:17:30.560 --> 00:17:33.440
Nie możesz na nikogo liczyć, jeśli.

00:17:33.800 --> 00:17:38.320
Jeśli chce być odpowiedzialny,
odpowiedzialna, to możesz być, ale tylko

00:17:38.400 --> 00:17:41.120
za siebie, bo przecież nie za innych.

00:17:42.360 --> 00:17:47.360
A jeżeli w ogóle z innymi próbujesz coś
robić, to nie ryzykuj za bardzo,

00:17:47.760 --> 00:17:50.040
bo oni mogą zrobić Ci piekło.

00:17:50.320 --> 00:17:54.280
Sławne piekło to inni
wypowiedziane przez Sartre'a.

00:17:55.960 --> 00:18:01.160
My sobie nie zdajemy sprawy z
tego, jak bardzo jesteśmy w tym.

00:18:02.320 --> 00:18:06.960
Nie ma polskiego odpowiednika, w tym
mindset tamtego wykładu,

00:18:07.280 --> 00:18:08.800
że Sartre w Paryżu.

00:18:10.040 --> 00:18:15.520
Ja pamiętam moich rodziców, którzy czytali
Mdłości Sartre'a, którzy trochę z takim

00:18:15.600 --> 00:18:20.120
uczuciem, że właściwie mają książki, które
nie są mile widziane przez polskie władzy,

00:18:20.520 --> 00:18:24.440
czytali, czytali polskie
tłumaczenia jego pism.

00:18:32.960 --> 00:18:38.760
Popatrzcie na ten gest
samotnego, pojedynczego człowieka,

00:18:39.480 --> 00:18:44.640
który postanawia pisać na ścianie o sobie.

00:18:47.280 --> 00:18:49.200
Za siebie pisze.

00:18:50.400 --> 00:18:52.080
Jest sobą.

00:18:52.160 --> 00:18:55.240
Inaczej mówiąc jest autentyczny.

00:18:55.440 --> 00:18:57.480
Kluczowe słowo u Jean-Paul Sartre.

00:18:57.560 --> 00:18:59.680
Bądź autentyczny w życiu.

00:19:02.520 --> 00:19:06.640
Pytanie tylko jest, skąd
owa autentyczność pochodzi?

00:19:07.560 --> 00:19:10.080
Sartre dawał różne możliwości.

00:19:10.160 --> 00:19:11.720
Między innymi mówił o tym,

00:19:12.720 --> 00:19:17.200
że to, jaką mamy osobowość, którą potem

00:19:17.280 --> 00:19:22.440
chcemy autentycznie
egzekwować od świata czy wobec świata,

00:19:23.240 --> 00:19:27.760
że ona może być projektem,
Możesz zaprojektować siebie.

00:19:27.840 --> 00:19:31.200
Dzisiaj powiemy
No, jest dużo ludzi, którzy projektuje

00:19:31.280 --> 00:19:37.200
swoją osobowość w oparciu o Instagram
albo inne media społecznościowe.

00:19:38.400 --> 00:19:43.640
Był czas, kiedy wielcy aktorzy, bo
właściwie powodowali, że

00:19:44.280 --> 00:19:47.320
ludzie kreowali projekty własnego życia.

00:19:47.400 --> 00:19:49.240
Ktoś chciał być jak James Dean.

00:19:49.640 --> 00:19:52.080
Ktoś chciał być jak Zbyszek Cybulski.

00:19:53.240 --> 00:19:55.520
To były czasy, jak John Lennon.

00:19:56.600 --> 00:20:03.000
To były prototypy osobowości, które często
były przejmowane potem przez, przez

00:20:03.480 --> 00:20:04.560
konkretne osoby.

00:20:07.200 --> 00:20:11.920
Ale myślę też, że
niesłychanie ważne jest i o tym bardzo

00:20:12.000 --> 00:20:15.080
dużo rozmawiamy w naszej pracowni na ASP,

00:20:16.440 --> 00:20:19.600
że zamiast projektu osobowości

00:20:20.680 --> 00:20:25.680
można swoją osobowość
Odnaleźć w swojej własnej historii,

00:20:26.400 --> 00:20:30.880
znaczy uwierzyć w to, że nasze życie od
samego początku jest

00:20:30.960 --> 00:20:32.440
jakimś rodzajem projektu.

00:20:33.400 --> 00:20:39.400
To gdzie się urodziliśmy, skąd jesteśmy,
co myślimy, jakie książki czytaliśmy,

00:20:39.480 --> 00:20:44.480
jakie rozmowy prowadziliśmy z rodzicami, z
przyjaciółmi to jest ten

00:20:44.560 --> 00:20:47.040
oryginalny projekt naszego życia.

00:20:48.240 --> 00:20:52.400
Zwróćcie uwagę, że
słowo oryginalność została

00:20:52.920 --> 00:20:58.280
jakby skorumpowane przez przez świat
współczesny i w polskim języku.

00:20:58.920 --> 00:21:03.240
Jeśli mówimy, że coś jest oryginalne, to
właściwie jest to synonim, że

00:21:03.320 --> 00:21:06.840
coś jest inne niż wszystko inne.

00:21:09.200 --> 00:21:13.000
Dopiero jak w angielskim języku o tym
mówiłem, to zdałem sobie sprawę, że

00:21:13.080 --> 00:21:18.920
Originality znajduje swoją
bazę słowną w słowie origin.

00:21:19.040 --> 00:21:20.080
Początek.

00:21:23.040 --> 00:21:26.000
Więc raptem pojawia się niezwykła zupełnie

00:21:26.080 --> 00:21:30.640
rzecz, że można odczytać ten współczesny

00:21:30.720 --> 00:21:37.400
egzystencjalny projekt właśnie jako
projekt życia, o czym mówił Sartre.

00:21:38.360 --> 00:21:41.040
Ale może o tym, by zrozumieć swoją

00:21:41.120 --> 00:21:46.240
oryginalność, bo tylko przez oryginalność

00:21:46.320 --> 00:21:49.120
swojego własnego życia możemy być inni.

00:21:50.800 --> 00:21:54.320
W tym masowym świecie, gdzie wszystko jest
informacją,

00:21:55.040 --> 00:22:00.520
musimy naprawdę dotrzeć do źródeł
naszej inności, a nie ją projektować.

00:22:00.600 --> 00:22:03.400
Tego nie damy rady już zrobić.

00:22:04.560 --> 00:22:10.240
Ale zobaczcie też, jak to inaczej brzmi
nasza autentyczność.

00:22:10.320 --> 00:22:14.160
Wtedy jest naprawdę odwagą,
o której Sartre mówił.

00:22:15.000 --> 00:22:20.320
Bo chcemy być odważni, że przyznajemy
się do swojej Oryginalności.

00:22:24.880 --> 00:22:26.680
Często jest tak, że ktoś mówi

00:22:27.920 --> 00:22:32.760
jestem spod Gdańska, bo nie ma odwagi

00:22:32.840 --> 00:22:35.400
powiedzieć jestem ze wsi Jaroszewy.

00:22:38.840 --> 00:22:43.680
A w momencie takiej deklaracji
zaczyna się autentyczność.

00:22:45.400 --> 00:22:48.600
Tak przynajmniej myślimy i tak pracujemy.

00:22:59.320 --> 00:23:03.800
Ale to nie jest tak, że filozoficzne
dywagacje nie mają nic wspólnego z tym,

00:23:03.880 --> 00:23:07.880
jakie budujemy miasta, jaką budujemy
architekturę w tych miastach i

00:23:07.960 --> 00:23:11.200
jakie nadajemy miastom tożsamości.

00:23:13.040 --> 00:23:18.320
Cały czas można zadawać to pytanie czy
chcemy nadać tożsamość miastu, która

00:23:18.400 --> 00:23:21.720
pochodzi z jego origin, z jego początku.

00:23:22.360 --> 00:23:27.560
Czy chcemy tożsamość miasta wymyślić
na nowo i zrobić to nowym projektem?

00:23:28.520 --> 00:23:34.880
Zawsze mam dziwną zgryzotę na twarzy, jak
słyszę polskich urbanistów,

00:23:34.960 --> 00:23:36.800
którzy uwielbiają deklarować.

00:23:37.280 --> 00:23:42.320
W Gdańsku budujemy nowe centrum
Nowe Śródmieście.

00:23:42.600 --> 00:23:46.960
To Śródmieście ciągle przenosi, Ciągle
ktoś chce, żeby ono było gdzieś indziej.

00:23:47.680 --> 00:23:51.720
A my mamy swój originality
Original project.

00:23:52.360 --> 00:23:57.080
Jesteśmy w tym miejscu
rozpoczęci jako miasto.

00:23:58.720 --> 00:24:05.440
Zobaczcie, pokazuję Wam Darłowo, bo to
drobne miasteczko z drobną architekturą.

00:24:06.360 --> 00:24:11.720
No można zrozumieć, że ma swoją bardzo
piękną tożsamość, którą

00:24:12.480 --> 00:24:15.400
niektórzy bardzo dobrze czują i rozumieją.

00:24:15.880 --> 00:24:20.720
Ktoś kupił ten stary domek,
właściwie parterowy.

00:24:21.640 --> 00:24:25.840
Zainwestował pewnie sporo pieniędzy,
żeby poddasze zrobić użytkowe.

00:24:25.920 --> 00:24:28.880
No i zrobił domek pod tytułem przy porcie.

00:24:32.440 --> 00:24:38.000
Ale są też tacy, którzy widzą
przyszłość Darłowa inaczej.

00:24:38.640 --> 00:24:44.480
Pewnie na fali popularnego River frontu
idei River Frontu.

00:24:44.560 --> 00:24:50.440
Bo my tak cały czas jakoś o tym mówimy
i budują rzeczy dramatycznie złe.

00:24:52.560 --> 00:24:56.240
Odcinając stare, małe, drobne Darłowo

00:24:56.960 --> 00:25:00.240
od swojego starego małego portu.

00:25:05.680 --> 00:25:08.200
Wczoraj e-mailem dostałem
w ramach jakiejś reklamy.

00:25:08.280 --> 00:25:09.160
Ktoś mi przysłał.

00:25:09.240 --> 00:25:12.240
Zobaczcie, tu nawet nie jest napisane, w
jakim to jest mieście, więc

00:25:12.680 --> 00:25:16.960
ten reklamodawca niezbyt chyba
Utalentowany, ale rozumie sens stylu

00:25:17.040 --> 00:25:20.000
międzynarodowego, że to nie
ma znaczenia, gdzie to jest.

00:25:20.680 --> 00:25:22.560
Ważne jest, że jest nad morzem, że są

00:25:22.640 --> 00:25:28.880
żaglówki i ktoś jakiś uwaga architekt

00:25:30.360 --> 00:25:34.840
doszedł do wniosku,
że te szumnie brzmiące apartamenty

00:25:35.600 --> 00:25:40.280
z widokiem na morze można zaprojektować
właśnie w taki sposób.

00:25:42.240 --> 00:25:46.480
Przypuszczam, że inspirację znalazł gdzieś
w jakichś osiedlach mieszkaniowych

00:25:46.880 --> 00:25:50.160
okolicznych albo jakoś tak.

00:25:53.760 --> 00:25:57.000
Naprawdę mam takie wrażenie, że

00:25:57.640 --> 00:26:01.880
ten powojenny koncept, że

00:26:03.000 --> 00:26:05.400
tożsamość może być projektem.

00:26:08.280 --> 00:26:14.080
Że architektura nie musi być lokalna,
tylko międzynarodowa, bo to modernizm

00:26:14.160 --> 00:26:16.200
wymyślił International Style.

00:26:17.520 --> 00:26:21.480
To nie jest przypadek, że
architektura nowoczesna przez duże N.

00:26:22.440 --> 00:26:26.200
Architektura nowoczesna nie mówi o
tożsamości, ponieważ architektura

00:26:26.280 --> 00:26:30.640
nowoczesna była zwolennikiem
stylu międzynarodowego.

00:26:30.720 --> 00:26:36.600
Wielka wystawa w nowojorskiej MoMA
International Style rozprzestrzeniła się

00:26:36.760 --> 00:26:42.000
na cały świat, przynajmniej ten
blisko zachodniej kultury.

00:26:51.560 --> 00:26:54.280
To, nad czym ja pracuję od długiego czasu,

00:26:56.000 --> 00:27:01.320
to by znaleźć wreszcie jasną, klarowną,

00:27:01.680 --> 00:27:04.720
ale głęboko osadzona również w filozofii.

00:27:04.800 --> 00:27:09.000
Tak jak miasto egzystencjalne
osadzone jest w egzystencjalizmie.

00:27:09.080 --> 00:27:11.560
Jean Paul Sartre'a, bo nie Heideggera.

00:27:11.640 --> 00:27:16.480
Heideggera mało kto czytał i do dzisiaj
mało kto czyta, bo jest zbyt trudny.

00:27:18.600 --> 00:27:22.680
Natomiast zdawałem sobie sprawę, że nic
się nie zmieni,

00:27:23.360 --> 00:27:29.360
jeżeli nie dotkniemy tych źródeł
estetyki, która panuje w architekturze, w

00:27:29.440 --> 00:27:33.600
urbanistyce, a więc tych
źródeł filozoficznych głęboko.

00:27:34.240 --> 00:27:39.920
To znaczy trzeba postawić alternatywę
wobec Jean-Paul Sartre i jego koncepcji

00:27:40.000 --> 00:27:43.680
samotności,
tego, że architekt jest samotny,

00:27:44.120 --> 00:27:49.480
że inni to jest piekło, że środowisko
miejskie czy kontekst pozbawia go

00:27:49.560 --> 00:27:52.680
oryginalności, jeśli każe
do siebie nawiązywać.

00:27:53.680 --> 00:27:58.600
No, po prostu wszystko, co jest w teorii
architektury tego czasu, powoduje,

00:27:58.880 --> 00:28:02.680
że architekt ma prawo być przeciw.

00:28:03.040 --> 00:28:07.920
Wymyślono nawet taki oksymoron, że no
oczywiście, że on nawiąże do tego Darłowa,

00:28:08.000 --> 00:28:12.160
ale na zasadzie kontrastu
i do dzisiaj na uczelniach

00:28:12.240 --> 00:28:17.000
architektonicznych mówi się wiesz, bądź
odważniejszy, zrób to na zasadzie

00:28:17.080 --> 00:28:19.480
kontrastu, a nie, że powtarzasz coś.

00:28:20.360 --> 00:28:23.920
Levinas doszedł do wniosku, że źródłem

00:28:24.560 --> 00:28:27.400
tej słabości filozoficznej

00:28:28.080 --> 00:28:33.520
jest właśnie to, że każdy jest sam i ma
być odpowiedzialny jedynie za siebie.

00:28:38.320 --> 00:28:42.080
Dzisiaj
nie wiem, czy w tym jest jakaś przesada,

00:28:43.640 --> 00:28:48.160
ale największych
ojców wojen

00:28:49.320 --> 00:28:53.960
można nazwać tymi samotnymi ludźmi, którzy

00:28:54.040 --> 00:28:57.120
w jakiś sposób realizują swoje projekty.

00:28:58.160 --> 00:29:02.720
Zakładając, że jeśli ktoś się z nimi nie
zgadza, to co najwyżej robi

00:29:02.800 --> 00:29:05.040
mu piekło, zamiast pomagać.

00:29:09.840 --> 00:29:13.640
Levinas twierdzi, że pierwszą
sytuacją człowieka nie jest samotność.

00:29:13.720 --> 00:29:18.680
Jeśli chcemy naprawdę filozofować, tylko
pierwszą sytuacją człowieka jest spotkanie

00:29:18.760 --> 00:29:22.000
z drugim twarzą w twarz i twarzą w twarz.

00:29:22.080 --> 00:29:26.280
Dlatego, bo jest przekonany, że kiedy
ludzie patrzą sobie w oczy,

00:29:26.880 --> 00:29:32.240
to to jest pierwsza sytuacja etyczna,
która gdzie każda strona czuje.

00:29:32.320 --> 00:29:34.760
Nie mogę tej drugiej strony skrzywdzić.

00:29:35.440 --> 00:29:39.400
Oczy tej drugiej osoby mówią
mi Nie możesz mnie skrzywdzić.

00:29:39.880 --> 00:29:44.440
To jest początek filozofii,
filozofii, Levinas, filozofii dialogu.

00:29:44.520 --> 00:29:45.840
Martin Buber i inni.

00:29:46.520 --> 00:29:51.240
Rodzyn i inni inni ludzie
pracowali nad tym również.

00:29:56.600 --> 00:30:02.600
W Polsce
filozofii Levinasa w jakimś dużym stopniu

00:30:03.000 --> 00:30:07.760
wprowadził do
dyskursu publicznego w czasach, kiedy.

00:30:09.120 --> 00:30:15.840
Kiedy Kościół był bardzo ceniony,
Józef Tischner był uznawany za jednego z

00:30:15.920 --> 00:30:19.640
największych ludzi
tamtego czasu polskiego Kościoła.

00:30:22.040 --> 00:30:25.960
Sławny był jego list do papieża Proszę
cię, nie rób mnie prymasem Polski,

00:30:26.040 --> 00:30:29.080
bo ja chcę, bo ja chcę pisać książki.

00:30:31.160 --> 00:30:36.480
Tischner w momencie, kiedy wybuchła
Solidarność i wszyscy byli zachwyceni tym,

00:30:36.560 --> 00:30:41.360
co się dzieje, wygłosił serię
niebywałych zupełnie wykładów.

00:30:41.920 --> 00:30:46.760
Mówił I on rzeczywiście miał taki
autorytet i taką popularność, że można

00:30:47.000 --> 00:30:49.320
bez przesady mówić, że mówił do Polaków.

00:30:49.400 --> 00:30:55.760
W ogóle mówił o tym nie mylcie,
nie pomylcie wolności ze swawolą.

00:30:57.920 --> 00:31:01.880
Wolność to nie jest
brak odpowiedzialności.

00:31:03.440 --> 00:31:07.120
Wolność to nie jest, że możesz
zrobić wszystko, co chcesz.

00:31:09.440 --> 00:31:13.560
Powiedzcie to architektom,
którzy mówią

00:31:14.280 --> 00:31:18.480
Nie lubię planów miejscowych, bo one nie
wiadomo po co ustalają jakieś reguły,

00:31:18.560 --> 00:31:21.360
które potem przeszkadzają,
żeby zrobić dobry projekt.

00:31:26.440 --> 00:31:31.280
Ale to był dawny Józef Tischner,
ale współczesny, jeden z najbardziej

00:31:31.360 --> 00:31:35.560
cenionych psychoterapeutów
polskich Wojciech Eichelberger.

00:31:36.120 --> 00:31:41.080
Ostatnio w podcaście
o życiu, o tym, jak żyć w ogóle,

00:31:41.560 --> 00:31:43.600
powiedział niesłychanie ważne zdanie.

00:31:44.200 --> 00:31:49.360
Mówił o tym, że autentyczność
nie jest spontanicznością.

00:31:51.400 --> 00:31:55.760
Że autentyczność nie polega na tym, że
robisz to, co ci właśnie przyszło do głowy

00:31:55.840 --> 00:31:59.640
i że robisz to właśnie na
zasadzie, że jesteś autentyczny.

00:32:02.440 --> 00:32:06.920
Pomyślcie wolność nie może
się przerodzić w swawolę.

00:32:07.760 --> 00:32:13.240
Autentyczność nie może się
zamienić na spontaniczność.

00:32:13.880 --> 00:32:16.360
To są wszystko wielkie projekty

00:32:17.640 --> 00:32:20.840
naszych osobowości, naszego sposobu

00:32:20.920 --> 00:32:23.400
myślenia, a więc naszego początku.

00:32:23.480 --> 00:32:28.240
Również myślenia o tym, jak
projektować dobrą architekturę.

00:32:33.200 --> 00:32:36.720
Są architekci, którzy rzeczywiście
wiedzą, jak to zrobić.

00:32:37.760 --> 00:32:43.320
Ja naprawdę jestem zachwycony projektem
Mąka Sojka architekci z Warszawy,

00:32:44.040 --> 00:32:47.800
którzy zaprojektowali wschodnią
część Wyspy Spichrzów.

00:32:50.680 --> 00:32:55.720
Ale nie chcę tego mówić na zasadzie,
że mi się to podoba.

00:32:55.800 --> 00:32:59.240
I uwierzcie mi, tylko chcę wam
wytłumaczyć, dlaczego uważam, że ten

00:32:59.320 --> 00:33:01.440
budynek jest naprawdę tak bardzo dobry.

00:33:02.720 --> 00:33:05.120
No właśnie nie pokazałem,
o który mi chodzi.

00:33:06.000 --> 00:33:09.360
Chodzi mi szczególnie o ten jeden budynek.

00:33:09.440 --> 00:33:13.880
Tutaj uważam, że w tej chwili to
jest najlepszy budynek w Gdańsku.

00:33:15.920 --> 00:33:20.360
Nie na Wyspie Spichrzów czy na Starym
Mieście, tylko w ogóle w całym Gdańsku.

00:33:25.720 --> 00:33:27.280
Popatrzcie, co tu się dzieje.

00:33:29.440 --> 00:33:31.520
W ocalałych ruinach.

00:33:33.000 --> 00:33:35.360
Architekci rozpoznają wielkość okien.

00:33:37.520 --> 00:33:43.880
Budują na tym starym murze, odtwarzają
jakby istnienie starego muru.

00:33:44.720 --> 00:33:46.360
Budują to jako nowy mur.

00:33:46.800 --> 00:33:47.840
Ale co robią?

00:33:48.640 --> 00:33:51.560
Powtarzają wielkość okien.

00:33:52.760 --> 00:33:55.120
Nie robią tego na zasadzie kontrastu.

00:33:55.600 --> 00:33:57.720
Powtarzają wielkość okien.

00:34:00.400 --> 00:34:02.520
Ale robią też drugą rzecz.

00:34:06.320 --> 00:34:07.960
Budynek muzeum.

00:34:08.240 --> 00:34:11.840
Tego centrum morskiego, który stoi przy

00:34:11.920 --> 00:34:16.200
żurawiu, jest pierwszym budynkiem, który.

00:34:18.400 --> 00:34:21.600
I który stosuje tak zwaną.

00:34:21.680 --> 00:34:23.880
To, co myśmy nazywali w latach.

00:34:25.240 --> 00:34:26.840
Pod koniec lat 90.

00:34:26.920 --> 00:34:29.520
Jak ja wróciłem i zacząłem
prowadzić pracownię.

00:34:30.080 --> 00:34:33.720
Myśmy robili całe zajęcia o
tak zwanej podwójnej fasadzie.

00:34:34.120 --> 00:34:36.880
To znaczy tak naprawdę nie o
podwójnej fasadzie, tylko o tym.

00:34:36.960 --> 00:34:41.920
Że fasadę i elewację można rozsunąć

00:34:42.320 --> 00:34:45.320
po to, żeby jedna i druga spełniała swoją

00:34:45.400 --> 00:34:48.720
rolę, pomimo że między
nimi może być konflikt.

00:34:49.240 --> 00:34:54.040
Fasada robiona jest dla
przestrzeni miasta, dla ulicy.

00:34:55.360 --> 00:34:59.760
Elewacja jest wynikiem układu
wewnętrznego w budynku.

00:35:00.960 --> 00:35:05.320
Jak te rzeczy się zgadzają, to
elewacje z fasadą można skleić.

00:35:06.960 --> 00:35:10.560
Moderniści uważali, że fasadę można wtedy
w ogóle wyrzucić, bo budynek

00:35:10.640 --> 00:35:12.480
będzie najbardziej autentyczny.
Jak zostanie.

00:35:12.560 --> 00:35:13.560
Tylko elewacja.

00:35:15.560 --> 00:35:19.680
Zgrzytam zębami, jak słyszę dzisiaj o
architektów, którzy mówią o

00:35:19.760 --> 00:35:21.760
elewacji Kościoła Mariackiego.

00:35:23.920 --> 00:35:27.320
Ale w poważnych książkach
naprawdę jest tak napisane.

00:35:28.240 --> 00:35:34.320
A elewacja to jest wymysł modernizmu,
która powstała w zamian za fasadę,

00:35:34.400 --> 00:35:37.480
którą modernizm odrzucił jako dekorację.

00:35:39.840 --> 00:35:43.840
I teraz zobaczcie to jest najważniejszy

00:35:43.920 --> 00:35:46.880
gest wykonany przez Mąka Sojka Architekci.

00:35:46.960 --> 00:35:50.120
To jest to, że oni nie tylko

00:35:51.080 --> 00:35:54.880
nawiązują do historycznych kształtów,

00:35:55.640 --> 00:36:01.880
Na przykład wielkości okien w fasadzie,
ale nawiązują również do tego, co

00:36:01.960 --> 00:36:05.960
najlepsze na Wyspie Spichrzów,
które powstało współcześnie.

00:36:07.360 --> 00:36:10.360
Czyli jeżeli w tym budynku przy żurawiu

00:36:10.680 --> 00:36:14.560
zbudowano podwójną ścianę fasady,

00:36:14.640 --> 00:36:20.440
odsunięto od elewacji,
to oni robią tu dokładnie to samo.

00:36:20.800 --> 00:36:27.200
Kiedy popatrzycie wgłąb, to widzicie, że
tam za fasadą jest druga ściana

00:36:27.680 --> 00:36:34.040
I ta druga ściana już ma bardzo nowoczesne
współczesne okna w sensie wielkości,

00:36:34.120 --> 00:36:36.760
w sensie technologii, wykonania itd.

00:36:38.760 --> 00:36:42.520
Czyli
elewacja jest zrobiona zgodnie ze

00:36:42.600 --> 00:36:47.440
standardem współczesności, ale fasada
zrobiona jest dla miasta,

00:36:47.520 --> 00:36:49.000
dla Wyspy Spichrzów.

00:36:50.080 --> 00:36:51.120
To nie koniec.

00:36:54.280 --> 00:36:58.160
Budynek według źródeł historycznych

00:36:59.440 --> 00:37:02.040
kończył się w tym miejscu, ale Wyspa

00:37:02.120 --> 00:37:07.880
Spichrzów ma ten podwyższony dowolny
dozwolony limit zabudowy

00:37:07.960 --> 00:37:09.280
wysokości zabudowy.

00:37:09.720 --> 00:37:14.680
W związku z tym można było zbudować
jeszcze prawie pełne dwie kondygnacje.

00:37:15.720 --> 00:37:19.440
Kiedy ja zobaczyłem ten budynek, to
zadzwoniłem do kwadratu

00:37:20.040 --> 00:37:25.280
do firmy Kwadrat, która zbudowała te białe
spichlerze i powiedziałem Słuchajcie,

00:37:25.360 --> 00:37:27.440
gratuluję wam brązowego projektu.

00:37:28.800 --> 00:37:31.800
No i na to usłyszałem Nie,
nie, nie, to nie my, to nie my.

00:37:33.560 --> 00:37:36.880
No ale przecież tam są te same metalowe
żaluzje, które byście

00:37:36.960 --> 00:37:38.560
zrobili w białych budynkach.

00:37:38.680 --> 00:37:43.200
Na to usłyszałem A wiesz
co, Mąka do nas dzwonił?

00:37:43.480 --> 00:37:46.480
Zapytać się, czy my
mamy coś przeciw, żeby.

00:37:46.920 --> 00:37:52.560
Żeby użyć ten detal, bo uważają, że jest
naprawdę znakomity na Wyspy Spichrzów

00:37:53.720 --> 00:37:55.480
byśmy powiedzieli, że używajcie.

00:37:55.560 --> 00:37:56.560
Pewnie, że tak.

00:38:00.720 --> 00:38:06.440
I raptem się okazuje, że powstają jakieś
całości na Wyspie Spichrzów, które nie

00:38:06.520 --> 00:38:10.280
wynikają z tego,
że robi to jeden architekt.

00:38:11.160 --> 00:38:15.200
Zresztą u nas jak jeden architekt dostaje
zlecenie na duży projekt, to stara się

00:38:15.280 --> 00:38:18.280
udawać, że jest robiony
przez kilku architektów.

00:38:18.720 --> 00:38:22.800
To bardzo dobrze widać tam od
głównej strony Wyspy Spichrzów.

00:38:22.880 --> 00:38:27.880
Te pierwsze kamienice, które są zbudowane
właśnie przez jedną firmę, gdzie

00:38:27.960 --> 00:38:30.040
każda kamienica widać na głowie.

00:38:30.480 --> 00:38:32.920
Architekci stawiali,
żeby była trochę inna.

00:38:35.080 --> 00:38:40.280
Ja myślę, że to jest przykład
dialogiczności w czystej formie.

00:38:42.040 --> 00:38:46.160
Nie ma tu lęku, że ktoś mi zarzuci, że

00:38:46.720 --> 00:38:49.960
ja naśladuję, że ja nie jestem.
No właśnie.

00:38:50.120 --> 00:38:55.560
wyjątkowy, że ja nie jestem oryginalny, że
nie jestem autentyczny, że nie potrafię

00:38:55.640 --> 00:39:00.240
się skontrastować ze światem, że moje idee
są, są w związku z tym jakieś

00:39:00.320 --> 00:39:03.440
miałkie, rozproszone i niejasne.

00:39:05.120 --> 00:39:07.840
To jest esencjonalnie to, o co chodzi?

00:39:08.800 --> 00:39:14.080
Stoję twarzą w twarz naprzeciwko
budynku, który ma przepiękne cechy.

00:39:15.400 --> 00:39:19.320
Czy ja mam odwagę powiedzieć
Chcę być taki jak ty?

00:39:21.720 --> 00:39:24.440
Czy stać mnie tylko powiedzieć Skoro ty
jesteś taki, to ja ci

00:39:24.520 --> 00:39:25.720
pokażę, że ja jestem inny.

00:39:37.640 --> 00:39:43.920
Jedna z kluczowych postaci
w intelektualnej konstrukcji modernizmu,

00:39:44.440 --> 00:39:48.960
Harold Bloom, który zajmował się poezją,

00:39:50.320 --> 00:39:52.960
ale mówił o tym, że w literaturze.

00:39:55.160 --> 00:39:59.560
Jedną z najważniejszych
rzeczy takich takich nośników.

00:40:02.840 --> 00:40:09.680
Kultury literackiej, nowoczesności
był ten dramatyczny lęk przed wpływem

00:40:11.600 --> 00:40:17.840
Fear of Influence,
że jeśli będę czytał poezję innych, to oni

00:40:17.920 --> 00:40:21.160
na mnie wpłyną i ja
stracę swoją oryginalność.

00:40:24.520 --> 00:40:27.600
To była jedna z naczelnych zupełnie idei.

00:40:29.840 --> 00:40:33.560
I pamiętam, jak jak byłem,
to chyba było w Dubrowniku.

00:40:34.960 --> 00:40:37.840
Wszedłem do galerii sztuki,
gdzie była taka wystawa.

00:40:37.920 --> 00:40:43.840
Z daleka popatrzyłem, pomyślałem sobie
O, fajnie, fajny pomysł z tymi pracami.

00:40:45.280 --> 00:40:52.200
Być może gdzieś po wojnie w Jugosławii to
miało jakiś sens, ale wszedłem, żeby

00:40:53.760 --> 00:40:55.560
tej przestrzeni doświadczyć.

00:40:55.720 --> 00:41:00.560
I powiem Wam, że
jak znalazłem się w obszarze obstrzału,

00:41:01.800 --> 00:41:05.760
jak raptem zobaczyłem, że wszystkie te
proce skierowane są na mnie,

00:41:07.480 --> 00:41:12.080
że każda z nich może zawieść i raptem
puścić ten kamień przytrzymywany

00:41:12.160 --> 00:41:14.120
gdzieś tam na haczyku.

00:41:15.440 --> 00:41:20.200
To raptem poczułem, że to jest
właściwie ten świat, który stworzyliśmy.

00:41:20.960 --> 00:41:25.960
On oczywiście w momencie, kiedy gorąca
wojna się zaczyna w Ukrainie,

00:41:26.520 --> 00:41:28.360
to te prace wszystkie puściły.

00:41:30.880 --> 00:41:35.680
Natomiast w kulturze
one trwają naciągnięte.

00:41:36.640 --> 00:41:40.040
Lęk przed wpływem jest taką taką.

00:41:40.120 --> 00:41:44.200
Takimi dziesiątkami prac,
które ci mówią każdy.

00:41:44.280 --> 00:41:48.160
Każde przeglądanie Instagramu mówi
ci zobacz, jakie ludzie mają pomysły.

00:41:48.360 --> 00:41:52.120
Ale jeśli zaczniesz naśladować,
to będziesz pod wpływem.

00:41:52.600 --> 00:41:59.000
To może lepiej nie oglądać, a może, a może
lepiej nie wiem, Krytykować wszystko, żeby

00:41:59.080 --> 00:42:02.480
zachować jakby swoją własną osobowość.

00:42:06.640 --> 00:42:11.680
Lęk przed wpływem to coś, czego musimy się
pozbyć, jeśli chcemy stać twarzą

00:42:11.760 --> 00:42:13.560
w twarz z drugim człowiekiem.

00:42:14.600 --> 00:42:18.600
To jest kwintesencja
dialogiczności Emmanuela Levinasa.

00:42:19.120 --> 00:42:22.800
Nie możesz się bać tego drugiego
człowieka, jeśli chcesz

00:42:22.880 --> 00:42:24.920
stanąć z nim twarzą w twarz.

00:42:29.880 --> 00:42:31.600
No, ale zobaczcie, jak to się dzieje.

00:42:32.680 --> 00:42:34.280
Zdjęcie ze starej Lizbony.

00:42:34.360 --> 00:42:40.800
Widzicie te bardzo charakterystyczne domy
z bardzo charakterystycznymi oknami,

00:42:41.480 --> 00:42:44.840
charakterystyczną Obmurowaniem
otworów okiennych.

00:42:45.840 --> 00:42:47.560
Tutaj pojawia się.

00:42:50.360 --> 00:42:53.600
Autentycznie modernistyczny architekt.

00:42:57.480 --> 00:43:02.960
Jest inny i prawdopodobnie
jest z tego dumny mówi.

00:43:03.280 --> 00:43:04.600
To są nowe czasy.

00:43:04.760 --> 00:43:07.400
Nowe czasy wymagają nowej architektury.

00:43:10.840 --> 00:43:15.240
Wszystko jest dziwnie,
bo jak jesteśmy w tych bocznych

00:43:15.320 --> 00:43:19.640
dzielnicach, peryferyjnych dzielnicach
Lizbony, to tak samo jak w Gdańsku,

00:43:20.120 --> 00:43:23.080
nikt nie jest w stanie rozpoznać,
że jesteśmy w Lizbonie.

00:43:24.200 --> 00:43:26.120
Tak jak gdzieś w Gdańsku Południe.

00:43:26.200 --> 00:43:29.840
Rozpoznać, że jesteśmy w
Gdańsku, jest równie trudno.

00:43:36.760 --> 00:43:39.760
Z Olą się umawialiśmy na
spotkanie we Wrzeszczu.

00:43:40.160 --> 00:43:42.760
Miałem trochę czasu, że pochodziłem sobie

00:43:42.840 --> 00:43:48.600
przy przy tym klubie artystów, którzy tam.

00:43:50.640 --> 00:43:56.280
Zajęli lokal po sławnej restauracji, w
której mój dziadek grał kiedyś w szachy.

00:43:59.800 --> 00:44:01.760
Znacie ten budynek naprzeciwko?

00:44:02.760 --> 00:44:03.600
Zobaczcie.

00:44:05.720 --> 00:44:10.560
No właśnie.
Nowe czasy, nowa estetyka, nowa jakość.

00:44:10.640 --> 00:44:15.600
Ale pytanie o lokalną tożsamość tej ulicy

00:44:16.720 --> 00:44:18.400
właściwie wygląda, jakby

00:44:18.480 --> 00:44:19.640
nie zostało zadane.

00:44:21.840 --> 00:44:28.240
Fotografowałem te dwie kamienice razem
i w jakiś przedziwny sposób

00:44:28.640 --> 00:44:34.360
miasto mi pomogło zrozumieć i poczuć.

00:44:34.440 --> 00:44:37.480
Znaczy zdać sobie sprawę z tego, co czuję.
Zobaczcie.

00:44:37.560 --> 00:44:38.960
Podjechała śmieciarka.

00:44:39.040 --> 00:44:43.200
Wjechała mi w kadr mojej kamery.

00:44:45.560 --> 00:44:47.880
I przeczytałem na prawie Nie wyrzucaj.

00:44:50.400 --> 00:44:52.280
Tam stały inne kamienice.

00:44:55.000 --> 00:44:56.520
Można było naprawić.

00:44:57.760 --> 00:45:01.040
Ulica miała inny nastrój.

00:45:02.000 --> 00:45:03.640
Można było naprawić.

00:45:05.960 --> 00:45:10.240
Jesteśmy przekonani, że jeśli idzie nowe,
to mamy prawo zmieniać

00:45:10.320 --> 00:45:12.000
te wszystkie kategorie.

00:45:15.560 --> 00:45:16.520
No ale właśnie.

00:45:19.040 --> 00:45:21.720
A co by było, gdybyśmy byli bez lęku?

00:45:22.600 --> 00:45:25.160
Gdybyśmy się nie bali wpływu?

00:45:25.560 --> 00:45:30.960
Gdybyśmy się nie bali, że utracimy swoją
osobowość, ale umieli spojrzeć na tą

00:45:31.480 --> 00:45:36.960
twarz naprzeciwko nas
i być tymi, którzy pierwsi się uśmiechną.

00:45:42.480 --> 00:45:46.880
Jak stałem przy ścianie montowni

00:45:48.000 --> 00:45:50.720
i zobaczyłem to, w jaki sposób rynna

00:45:50.800 --> 00:45:57.320
dochodzi do do do do ziemi,
to pomyślałem sobie no, jeśli ktoś tak

00:45:57.920 --> 00:46:00.920
starannie projektuje rynnę, wykorzystując

00:46:01.000 --> 00:46:06.400
stary stary detal, jakiś żeliwny czy

00:46:06.480 --> 00:46:12.440
metalowy, no to to jest coś niezwykłego.

00:46:12.680 --> 00:46:13.840
To jest bardzo dobre słowo.

00:46:13.920 --> 00:46:15.200
Niezwykłe.

00:46:17.680 --> 00:46:21.760
Oczywiście, jak patrzę na tego elektryka,
który uznał, że postawi tą skrzynkę na

00:46:21.840 --> 00:46:27.520
takich haczykach, no to trochę
inne podejście do sprawy.

00:46:30.440 --> 00:46:36.640
Kiedy byłem w montowni, to oczywiście
pewnie tak samo jak Wy myślałem sobie no

00:46:38.080 --> 00:46:42.560
jest tu intensywnie,
ale w jakiś sposób urokliwie.

00:46:43.800 --> 00:46:48.560
I że prawdopodobnie ten urok polega na
tym, że jest się z innymi ludźmi raptem

00:46:48.640 --> 00:46:51.560
jako rodzaj wspólnoty,
chociaż się nie znamy.

00:46:52.880 --> 00:46:56.120
No ale oczywiście, kiedy patrzyłem do
góry, to myślałem sobie zawsze

00:46:56.720 --> 00:46:58.320
ale co tam jest?

00:47:02.920 --> 00:47:07.880
Otóż tam powyżej jest hotel Montownia.

00:47:09.120 --> 00:47:11.600
Jeszcze wyżej wygląda to tak.

00:47:14.320 --> 00:47:15.440
Powiem Wam, że.

00:47:17.960 --> 00:47:20.240
To hasło naprawiaj, nie wyrzucaj.

00:47:22.120 --> 00:47:24.600
Idealnie pasuje do tego miejsca.

00:47:24.680 --> 00:47:31.400
Ja nie widziałem starego budynku w
Gdańsku, który by tak był zadbany

00:47:31.480 --> 00:47:33.880
przez współczesną architekturę.

00:47:33.960 --> 00:47:39.680
Ale uwaga, mówię współczesną,
a nie nowoczesną.

00:47:39.760 --> 00:47:43.240
To znaczy nie modernistyczną,
tylko współczesną.

00:47:43.320 --> 00:47:48.200
Ta, która przychodzi coraz bardziej,
łącznie z dialogicznością.

00:47:48.880 --> 00:47:54.040
Współczesna architektura, która nie boi
się wpływu, która nie chce budować

00:47:54.120 --> 00:47:59.880
estetyki kontrastu, tylko
stara się zrozumieć drugiego.

00:48:01.320 --> 00:48:03.240
Co masz najlepszego w sobie?

00:48:06.120 --> 00:48:10.120
Zobaczcie, tak wyglądają
ściany dawnych warsztatów.

00:48:11.760 --> 00:48:14.440
I w tej chwili za tymi ciemnymi drzwiami,

00:48:14.520 --> 00:48:19.120
za kotarami są pokoje hotelowe, które

00:48:19.200 --> 00:48:21.720
są zrobione z niezwykłą starannością.

00:48:22.560 --> 00:48:25.040
Bardzo współcześnie.

00:48:25.360 --> 00:48:29.280
A równocześnie zobaczcie,
nikt nie wpadł na pomysł, tak jak w

00:48:29.360 --> 00:48:32.760
Teatrze Wybrzeże,
że dzisiaj już nie robi się gęstych

00:48:32.840 --> 00:48:35.280
szprosów, tylko robi
się wielkie tafle szkła.

00:48:36.200 --> 00:48:42.600
Ktoś w Teatrze Wybrzeże zapomniał,
że wielkość podziału tej wielkiej szklanej

00:48:42.680 --> 00:48:46.960
ściany Teatru Wybrzeże
posługiwała się modułem wymiarowym

00:48:47.040 --> 00:48:50.720
okien stojącej obok zbrojowni.

00:48:51.680 --> 00:48:53.320
W tej chwili po prostu jest.

00:48:53.680 --> 00:48:55.440
Nowoczesna wielka szyba.

00:48:57.520 --> 00:49:03.920
Piękny pokój z widokiem na
klasyk modernizmu gdańskiego Bilefelda,

00:49:04.560 --> 00:49:07.160
obecną przychodnię zdrowia
przy ulicy Wałowej.

00:49:08.200 --> 00:49:09.200
Bardzo pięknie.

00:49:09.600 --> 00:49:15.520
Przez to okno w tym akurat apartamencie
widać Są też większe apartamenty, jeszcze

00:49:15.600 --> 00:49:20.120
bardziej celebrujące tą taką
technologiczną konstrukcję i

00:49:20.200 --> 00:49:23.600
wysokość kondygnacji tego hotelu.

00:49:27.120 --> 00:49:32.000
Chcę powiedzieć, że to naprawdę niezwykłe
miejsce i naprawdę też rzadko się zdarza,

00:49:32.240 --> 00:49:35.040
żeby inwestor, który doprowadził

00:49:35.120 --> 00:49:39.560
do budowy, do budowy tego obiektu.

00:49:41.120 --> 00:49:45.440
Magdalena Reńska jest dzisiaj dyrektorem
zarządzającym i członkiem

00:49:45.520 --> 00:49:48.360
zarządu w firmie Eurostyl.

00:49:48.480 --> 00:49:53.040
Czyli jest takim esencjonalnym
deweloperem, co do których

00:49:53.120 --> 00:49:54.720
zazwyczaj mamy pretensje.

00:49:55.360 --> 00:50:00.360
Ale zobaczcie, że to właśnie Magdalena
Reńska razem z Euro stylem wpadła na

00:50:00.440 --> 00:50:04.040
pomysł, żeby zaprosić
naprawdę dobrych architektów.

00:50:04.560 --> 00:50:07.680
I naprawdę zainwestowali pieniądze w to,

00:50:07.760 --> 00:50:12.240
żeby ich ich pomysły zrealizować do końca,

00:50:12.320 --> 00:50:19.200
nie patrząc jedynie na tabelki kosztów
i kalendarze terminów.

00:50:22.440 --> 00:50:26.600
Byłem zaproszony, żeby
razem obejrzeć ten budynek.

00:50:29.080 --> 00:50:30.160
Architekt.

00:50:31.560 --> 00:50:35.880
Architekt tego projektu Łukasz
przyjechał z Warszawy, żeby.

00:50:35.960 --> 00:50:39.480
Żeby żeby po prostu porozmawiać i zobaczyć
ten projekt

00:50:40.280 --> 00:50:45.560
jakby z obu stron i ze strony developera,
i ze strony głównego projektanta.

00:50:46.120 --> 00:50:51.480
Bardzo to była ciekawa rozmowa i naprawdę
nie dziwię się, bo to jest jeden z

00:50:51.560 --> 00:50:57.520
niewielu budynków, gdzie deweloper
i architekt są dumni z tego co zrobili.

00:50:59.880 --> 00:51:04.120
Nie kryją się za szyldami jakimiś
firmowymi, tylko jako

00:51:04.200 --> 00:51:06.760
osoby firmują ten projekt.

00:51:07.960 --> 00:51:14.080
Zresztą rzadko to się zdarza też, że w
holu tego hotelu jest duża tablica, która

00:51:14.600 --> 00:51:18.360
która wymienia
wszystkie grupy architektoniczne, które to

00:51:18.440 --> 00:51:24.320
robiły, która mówi o instalacji świetlnej,
która ten hol wypełnia,

00:51:24.920 --> 00:51:26.960
podając nazwisko artysty.

00:51:27.360 --> 00:51:31.800
Rzeczywiście w pokojach można obejrzeć
całą kolekcję fotografii

00:51:32.880 --> 00:51:35.720
flagi z terenu stoczni.

00:51:35.960 --> 00:51:39.080
Niezwykle cenny dla miasta projekt.

00:51:44.400 --> 00:51:46.960
Levinas, który pisze trudne teksty.

00:51:47.480 --> 00:51:52.040
Ma taką fajną manierę, żeby podsumowywać

00:51:52.120 --> 00:51:55.200
je jakimś najprostszym możliwym zdaniem.

00:51:55.280 --> 00:52:00.360
Jeden z bardzo trudnych rozdziałów,
który pisał o etyce spotkania z drugim

00:52:00.440 --> 00:52:04.440
człowiekiem,
zakończył takim zdaniem, które mnie

00:52:04.520 --> 00:52:08.400
zaszokowało, kiedy próbowałem
go rozszyfrować i zrozumieć.

00:52:09.360 --> 00:52:14.760
A w gruncie rzeczy pisze Levinas
dwoje ma zawsze większą frajdę niż jedno.

00:52:18.000 --> 00:52:22.480
I pomyślałem sobie wtedy, że ta wielka
filozofia dialogiczności

00:52:22.680 --> 00:52:24.120
czy dialogu w ogóle.

00:52:28.400 --> 00:52:34.080
Potrafi tak, tak bardzo pięknie zejść do
poziomu zwykłego życia

00:52:34.640 --> 00:52:37.640
i powiedzenia wprost.

00:52:39.880 --> 00:52:44.640
Czy widzisz to, że w momencie, kiedy
mówimy o dialogiczności,

00:52:45.320 --> 00:52:50.760
kiedy początkiem dialogiczności jest
spotkanie twarzą w twarz, to stwarzamy

00:52:50.840 --> 00:52:53.760
sytuację potencjalnie miłosną,

00:52:55.320 --> 00:52:58.240
która w egzystencjalizmie samotności

00:52:58.760 --> 00:53:00.560
nie jest automatyczna?

00:53:04.040 --> 00:53:09.640
No i wtedy, kiedy się w Dubrowniku widzi
szablon natryskany gdzieś na ścianę.

00:53:09.880 --> 00:53:11.760
Myclave not art.

00:53:14.520 --> 00:53:17.120
To na początku myślimy
sobie fajna gra słów.

00:53:17.200 --> 00:53:20.520
Przecież to John Lennon
śpiewał Make up not war.

00:53:22.440 --> 00:53:26.320
Ale pytanie jest, czy to nie jest w ten
sposób, że w sytuacji

00:53:26.400 --> 00:53:28.600
egzystencjalnego mindsetu.

00:53:28.800 --> 00:53:31.000
Sztuka jest wojną?

00:53:34.240 --> 00:53:38.520
Wojną o autentyczność, o brak wpływu, o

00:53:38.600 --> 00:53:42.280
indywidualność, o to, żeby być innym, żeby

00:53:42.360 --> 00:53:45.960
się przypadkiem nie
podporządkować niczemu.

00:53:49.080 --> 00:53:55.560
Chcę Wam pokazać projekt, który znakomicie
odpowiada temu powiedzeniu Make love.

00:53:55.720 --> 00:53:59.640
Not art
to projekt dziewczyny Elizabeth

00:53:59.760 --> 00:54:03.840
Jawiszowej, która przyjechała do Polski z
Białorusi

00:54:05.760 --> 00:54:09.440
i postanowiła robić w naszej pracowni

00:54:09.520 --> 00:54:13.200
projekt dyplomowy, w którym

00:54:13.280 --> 00:54:16.760
projektowała swój nowy dom emigranta.

00:54:19.440 --> 00:54:25.800
Ale jak się przyznała w czasie rozmów, że
jeśli kiedykolwiek gdziekolwiek była

00:54:25.880 --> 00:54:32.040
szczęśliwa, to to był dom babci
głęboko na Białorusi.

00:54:33.120 --> 00:54:35.800
Poprosiliśmy, żeby narysowała ten

00:54:35.880 --> 00:54:40.320
dom babci, a potem zapytaliśmy.

00:54:40.800 --> 00:54:42.760
A zresztą zobaczcie te rysunki.

00:54:42.840 --> 00:54:48.320
To drewniany dom, który kiedyś,
jak Elizabeta opowiadała, był.

00:54:48.400 --> 00:54:50.480
Był mniejszy, bo był tylko taki.

00:54:51.880 --> 00:54:54.160
A potem rodzina.

00:54:54.280 --> 00:54:58.280
Któryś z dziadków pewnie
dobudowali werandę.

00:55:00.200 --> 00:55:05.280
Ta weranda lizować niesamowicie utkwiła w
pamięci, bo pamiętała te

00:55:05.680 --> 00:55:08.040
dziwnie staranne szybki.
Gdzie?

00:55:08.600 --> 00:55:08.960
Gdzie?

00:55:09.040 --> 00:55:13.200
Tutaj były wyłożone
różne kolorowe szkiełka.

00:55:18.280 --> 00:55:22.400
I pamiętała niezwykłą zupełnie
kuchnię, która mnie naprawdę poruszyła.

00:55:23.080 --> 00:55:29.000
Skoro całe moje zawodowe życie uczono
mnie, że kuchnia musi wyglądać

00:55:29.080 --> 00:55:30.440
mniej więcej tak, jak w Ikei.

00:55:32.640 --> 00:55:36.400
Kuchnia miała wielką płytę grzewczą

00:55:38.080 --> 00:55:40.720
i była rzeczywiście obok stołu.

00:55:42.000 --> 00:55:45.040
W związku z tym tu już był komin, który
szedł do góry,

00:55:45.640 --> 00:55:51.280
więc kuchnia miała swoją zasłonkę,
że można było te wszystkie garnki to

00:55:51.360 --> 00:55:57.040
wszystko zasłonić, kiedy siadało się do
stołu, a równocześnie za tą zasłonką, jak

00:55:57.120 --> 00:56:01.280
opowiadała Elizawieta, wchodziło się po
starych walizkach na górę,

00:56:01.800 --> 00:56:06.680
żeby tu na piecu móc z koleżankami

00:56:06.840 --> 00:56:10.000
sobie siedzieć na ciepłym i się bawić.

00:56:11.960 --> 00:56:17.560
Zapiecek też miał zasłonkę,
co było jeszcze większą zabawą.

00:56:20.280 --> 00:56:22.200
Pamiętam powiedziałem.
Lizawiecie.

00:56:23.160 --> 00:56:28.480
Odłóż, Odłóż telefon i
nie oglądaj Instagramu ze

00:56:28.560 --> 00:56:30.360
zdjęciami współczesnych domów.

00:56:31.120 --> 00:56:35.400
Zbuduj dom,
który pokochałaś, jak byłaś u babci.

00:56:39.600 --> 00:56:45.440
I kiedy poczuła, że nie jesteśmy przeciw,
to nie mogła zatrzymać się z opowieściami.

00:56:45.520 --> 00:56:46.240
Mówiła nam.

00:56:47.640 --> 00:56:48.320
Przepraszam.

00:56:56.280 --> 00:57:00.760
Mówiła, że to był parterowy dom i to było
takie okno z haczykiem, że można było

00:57:00.840 --> 00:57:03.000
przez okno wyskoczyć prosto w kwiaty.

00:57:03.080 --> 00:57:05.760
I tam były różne wycieczki, ganiania się.

00:57:06.120 --> 00:57:09.600
Dom stał na spadku, więc jak
piłka komuś spadła, to leciała.

00:57:09.680 --> 00:57:10.280
Trzeba było.

00:57:11.440 --> 00:57:13.200
Przepiękne to były opowieści.

00:57:13.560 --> 00:57:19.760
Poprosiłem Liza, żeby z pamięci narysowała
rzut tego domu I tak on wygląda.

00:57:19.840 --> 00:57:20.640
Widzicie?
Tu.

00:57:20.880 --> 00:57:24.680
Tu są te grube ściany, więc widać, że dom
kiedyś rzeczywiście się

00:57:24.760 --> 00:57:26.080
w tym miejscu kończył.

00:57:26.520 --> 00:57:29.800
A potem dobudowano już cienkimi ścianami,

00:57:30.120 --> 00:57:34.560
dobudowano tę werandę i składzik.

00:57:36.320 --> 00:57:40.000
Wchodziło się do domu jednak tymi samymi
starymi drzwiami od samego

00:57:40.080 --> 00:57:41.200
początku, które były.

00:57:41.280 --> 00:57:45.480
I tu była ta wielka kuchnia
zasłonięta zasłonką.

00:57:45.920 --> 00:57:49.440
I tu był stół jadalny, gdzie
cała rodzina spotykała.

00:57:49.800 --> 00:57:54.120
A potem wchodziło się zobaczcie,
w amfiladzie szło się dalej.

00:57:54.600 --> 00:57:58.920
I tu był ten stół, ten stołowy stół

00:57:59.640 --> 00:58:02.880
dla gości, dla wyjątkowych świąt,

00:58:03.320 --> 00:58:05.160
dla wyjątkowych spotkań.

00:58:06.040 --> 00:58:12.520
No i gdzieś tu ustawione łóżko i
dodatkowa weranda, która jak babcia

00:58:12.600 --> 00:58:15.960
podobno mówiła, zbudowana
została dla dzieci i dzieci.

00:58:16.040 --> 00:58:20.480
Najbardziej się cieszyły, kiedy mogły
się bawić na tej na tej werandzie.

00:58:23.680 --> 00:58:29.640
Jeszcze ciekawą rzeczą było to, że
tu przy kuchni, w tym miejscu, w samym

00:58:29.720 --> 00:58:34.920
środku domu prawie
stał piec, który wszystko grzał.

00:58:39.400 --> 00:58:45.480
Potem Lizawieta pojechała do Białorusi i w
czasie wakacji, żeby zmierzyć ten dom,

00:58:46.840 --> 00:58:52.680
poprosiłem ją, żeby nie korygowała
tego rzutu, który narysowała.

00:58:52.760 --> 00:58:59.240
Tylko żeby zobaczyła, jakie różnice
były w jej pamięci, a w rzeczywistości.

00:59:01.400 --> 00:59:06.760
I na tym rysunku swoim
pamięci narysowała ten dom.

00:59:06.840 --> 00:59:08.880
Jak on rzeczywiście wygląda?

00:59:09.880 --> 00:59:12.000
I raptem ukazały się miejsca,

00:59:13.480 --> 00:59:17.520
Które w jej pamięci wyglądały inaczej.

00:59:21.840 --> 00:59:24.920
To są te przestrzenie jakby nieistniejące,

00:59:26.600 --> 00:59:29.960
gdzieś wytworzone w jej pamięci.

00:59:33.360 --> 00:59:35.560
Powstał projekt inny niż wszystkie.

00:59:37.640 --> 00:59:43.280
Elizabeth zaprojektowała oczywiście
dom, gdzie od razu po wejściu do środka

00:59:43.360 --> 00:59:47.000
widziało się piec,
bo tak też było w domu babci.

00:59:49.360 --> 00:59:55.120
Projektowała stół w stołowym,
projektowała różne rzeczy.

00:59:55.200 --> 00:59:58.840
Specjalnie prosiliśmy ludzi, żeby, żeby.

00:59:59.160 --> 01:00:05.880
Żeby meble, te wszystkie wyposażenia,
żeby rysowała ręcznie, żeby, żeby one

01:00:05.960 --> 01:00:09.120
były takie jak te, które pamiętała z domu.

01:00:11.080 --> 01:00:16.800
Powstawały skromne sypialnie ze zwykłymi
oknami, gdzie wieszane

01:00:16.880 --> 01:00:18.600
były zwykłe zasłony.

01:00:19.800 --> 01:00:26.160
Okna nie były za duże, mają szprosy
i nie było przeszklonych ścian.

01:00:26.240 --> 01:00:29.920
Nie było tych wszystkich
rzeczy, które dzisiaj pamiętam.

01:00:30.000 --> 01:00:34.880
Jak ostatnio projektowałem dom
dla przyjaciół i taki dom w lesie.

01:00:34.960 --> 01:00:38.800
I chciałem, żeby mieli drewniane drzwi,
które otwierają się na obie strony.

01:00:40.200 --> 01:00:43.280
Oni powiedzieli nie, nie, zrobimy
takie przesuwną, taką szybę.

01:00:43.920 --> 01:00:46.560
No ale przecież to nie pasuje
do waszego domu w lesie.

01:00:47.160 --> 01:00:48.880
Nie, nie, ale my chcemy taką szybę.

01:00:49.440 --> 01:00:53.920
I naprawdę pasja do tego, żeby mieć ten
najnowocześniejszy produkt, była tak

01:00:54.000 --> 01:01:00.560
wielka, że w tym leśnym domu raptem
są te wielkie szyby przesuwne.

01:01:09.120 --> 01:01:13.960
Nie ma większej siły w sztuce, jak

01:01:14.040 --> 01:01:16.880
to, by odważyć mówić się o intymności.

01:01:17.840 --> 01:01:22.600
Tak skonstruowane są
moje ukochane fotografie Evy Rubinstein,

01:01:23.440 --> 01:01:26.440
która fotografowała swoich mężczyzn

01:01:28.200 --> 01:01:31.040
w najbardziej intymnych sytuacjach w

01:01:31.120 --> 01:01:34.920
sensie
prywatności miejsc

01:01:35.480 --> 01:01:42.200
właśnie w jakichś pokojach, w jakichś
domach, które które wytwarzają ten

01:01:43.600 --> 01:01:45.600
dziwny klimat intymności.

01:01:47.680 --> 01:01:52.120
Myślę, że ta czułość, która jest w tych
fotografiach, jest tą samą czułością,

01:01:52.200 --> 01:01:56.320
która się pojawiła na rysunkach
Lisawety, kiedy rysowała dom babci.

01:01:56.880 --> 01:01:58.440
To jest dokładnie to samo.

01:01:58.680 --> 01:02:03.120
Tylko mówiąc o architekturze
wygląda to inaczej.

01:02:06.280 --> 01:02:12.280
Ale też myślę sobie, jak dużo w tym, co
Elizabeth narysowała

01:02:13.280 --> 01:02:17.280
i o czym rozmawialiśmy w trakcie pracy,
Jak dużo jest tego,

01:02:17.840 --> 01:02:20.280
co ja nazywam etyką architektury.

01:02:21.360 --> 01:02:27.360
Mówi o tym,
że etyka architektury ma w sobie.

01:02:30.240 --> 01:02:33.880
Ma w sobie autentyczną opiekuńczość.

01:02:35.600 --> 01:02:39.520
To znaczy u Levinasa
etyka jest niesymetryczna.

01:02:39.600 --> 01:02:46.360
Zresztą jeden z głównych zarzutów, że jak
to, że ja mam odpowiadać na twoją prośbę?

01:02:46.440 --> 01:02:48.800
Zobaczcie odpowiedzialność.
To jest dziwne.

01:02:48.880 --> 01:02:53.440
To dopiero egzystencjalizm skierował
odpowiedzialność do tyłu, że ja jestem

01:02:53.520 --> 01:02:58.360
odpowiedzialny za siebie,
a odpowiedzialność zbudowana jest na

01:02:58.440 --> 01:03:02.000
źródło, słowie odpowiedź daje odpowiedź.

01:03:02.120 --> 01:03:03.600
Bądź odpowiedzialny.

01:03:04.840 --> 01:03:06.720
U Levinasa wszystko wraca do porządku.

01:03:06.800 --> 01:03:10.200
Jestem odpowiedzialny wobec
drugiego, a nie za siebie.

01:03:12.960 --> 01:03:18.600
Więc jest w tej etyce równocześnie Levinas
mówi, że on nie akceptuje

01:03:18.680 --> 01:03:20.240
symetryczności w etyce.

01:03:20.320 --> 01:03:24.600
W sensie, że ja odpowiem tobie pod
warunkiem, że ty odpowiesz mnie.

01:03:25.080 --> 01:03:29.280
Bo wtedy mówi
etyka zamieniłaby się w negocjacje.

01:03:30.360 --> 01:03:34.560
Tylko na tyle ci odpowiem,
na ile odpowiesz ty mnie.

01:03:36.360 --> 01:03:40.440
Ale ta niesymetryczność pozwala etykę

01:03:40.960 --> 01:03:44.040
zastosować w estetyce architektury miasta.

01:03:45.680 --> 01:03:49.120
Tu nie chodzi o to, że domy muszą powstać
równocześnie, by móc

01:03:49.200 --> 01:03:50.880
nawiązać etyczną relację.

01:03:51.720 --> 01:03:56.560
Można nawiązać etyczną relację, można być
opiekuńczym w stosunku

01:03:56.640 --> 01:03:58.680
do tego, co już jest.

01:04:02.600 --> 01:04:06.720
Młode i Silne, współczesne.

01:04:07.680 --> 01:04:14.640
Bierze w opiekę to, co jest słabe, co nie
ma siły i nie ma już argumentu do obrony.

01:04:16.400 --> 01:04:20.680
Ale to jest właśnie postawa
etyczna w projektowaniu.

01:04:36.400 --> 01:04:42.240
Wszystko zaczyna się w tej etyce Levinas
owskiej od spotkania twarzą w twarz,

01:04:42.800 --> 01:04:46.920
ale na takiej samej zasadzie, jak
spotykają się ludzie, na takiej samej

01:04:47.000 --> 01:04:53.080
zasadzie spotykają się budynki, fasada
fasady albo uwaga powiem językiem

01:04:53.160 --> 01:04:55.800
przedwojennym ulicą, ulicą.

01:04:58.160 --> 01:05:02.320
Dzisiaj jeszcze słyszycie o cegle, Licówce
na przykład, Bo kiedyś na fasady w

01:05:02.400 --> 01:05:05.280
polskim języku mówiono lico budynku.

01:05:06.280 --> 01:05:11.080
W starych podręcznikach jest lico
północne, lico południowe i tak dalej.

01:05:13.440 --> 01:05:15.800
Więc budynki stoją twarzą w twarz.

01:05:17.880 --> 01:05:23.240
Są w tak samo etycznej relacji jak ludzie,
którzy na takie spotkanie się decydują.

01:05:25.640 --> 01:05:30.240
Chcę Wam pokazać przykład z Hiszpanii.

01:05:30.960 --> 01:05:35.960
Niewielka miejscowość Toloza,
niedaleko San Sebastian,

01:05:36.720 --> 01:05:40.320
gdzie zbudowano ogromną halę targową.

01:05:40.400 --> 01:05:44.720
Pomyślcie sobie, ile jest takich sytuacji,
że raptem supermarkety są budowane albo

01:05:44.800 --> 01:05:50.480
jakieś takie rzeczy
jak potrafią zdewastować miejsce, jego

01:05:50.920 --> 01:05:52.960
aurę i takie rzeczy.

01:05:54.880 --> 01:05:55.920
I to jeszcze do tego.

01:05:56.000 --> 01:06:00.640
Zobaczcie, że owa hala targowa została
zbudowana na froncie wodnym tego

01:06:00.720 --> 01:06:05.400
miasteczka, więc każdy mógł pomyśleć, że
nie ma gorszej sytuacji,

01:06:07.280 --> 01:06:09.840
żeby zdewastować urok tego miejsca.

01:06:09.920 --> 01:06:14.440
Zobaczcie jak ta hala targowa
została zbudowana od strony wody.

01:06:15.640 --> 01:06:21.160
To jest arkada, która sprawia wrażenie, że
domy starej teolodzy stoją po prostu na

01:06:21.240 --> 01:06:24.160
tej arkadzie niemal jak na postumencie.

01:06:26.120 --> 01:06:30.720
Ale kiedy wejdzie się wewnątrz miasta i
zobaczy się tą halę targową, z

01:06:30.800 --> 01:06:34.840
drugiej strony jest całkowicie inna.

01:06:35.680 --> 01:06:41.000
Zbudowana jest na stalowych, żelaznych
patyczkach właściwie.

01:06:43.360 --> 01:06:48.920
Kiedyś jest w środku ma się uczucie
całkowitej obecności w przestrzeni

01:06:49.000 --> 01:06:54.560
miejskiej, a kiedy patrzy się w stronę
ulicy, w stronę domów, które tam stoją,

01:06:55.480 --> 01:07:00.960
zobaczcie, że okazuje się, że te
konstrukcyjne słupki nie są grubsze od

01:07:01.040 --> 01:07:06.000
rynien, które które które sprowadzają

01:07:06.080 --> 01:07:08.240
wodę na fasadach kamieniczek.

01:07:09.400 --> 01:07:11.880
A więc zobaczcie ten sam budynek

01:07:12.880 --> 01:07:16.440
ma zupełnie inną fasadę zbudowaną dla

01:07:16.520 --> 01:07:22.080
rzeki, a równocześnie właściwie rezygnuje
ze wszystkiego, bo nie ma

01:07:22.160 --> 01:07:23.920
ani elewacji, ani fasady.

01:07:24.200 --> 01:07:28.680
Jest całkowicie otwarty na
stare kamienice.

01:07:28.760 --> 01:07:29.360
To los.

01:07:35.840 --> 01:07:41.000
Ja myślę, że naprawdę
to jest właśnie etyka architektury.

01:07:41.080 --> 01:07:41.800
Chociaż.

01:07:44.000 --> 01:07:47.680
Dlatego spojrzałem w dół na te kwiatki,
żeby mieć miejsce do rysowania.

01:07:48.000 --> 01:07:53.760
Zobaczcie, bo często mam tego typu zarzuty
stawiane w stosunku do idei etyki,

01:07:53.840 --> 01:07:59.880
architektury czy w ogóle dialogiczności,
że jeśli stoją budynki przy ulicy.

01:08:03.400 --> 01:08:07.440
No to ktoś powie no
przecież one nie rozmawiają.

01:08:08.200 --> 01:08:12.080
Jak może być między nimi relacja etyczna?

01:08:13.080 --> 01:08:17.840
Wtedy ja mówię To wyobraź sobie, że za tym

01:08:18.320 --> 01:08:22.680
budynkiem stoi człowiek, który wydał

01:08:23.040 --> 01:08:25.480
wszystkie pieniądze na
to, żeby go zbudować.

01:08:25.720 --> 01:08:29.080
I ten skromny, drobny architekt,
który mu w tym pomógł.

01:08:30.200 --> 01:08:34.720
A tu stoi babcia, która postanowiła, że

01:08:34.800 --> 01:08:38.560
cały dotychczasowy majątek, który został

01:08:38.640 --> 01:08:41.640
jej po śmierci dziadka, przeznaczyć na
zbudowanie kamienicy, o

01:08:41.720 --> 01:08:43.200
której on zawsze marzył.

01:08:44.040 --> 01:08:49.520
A wnuki mówią, że to zły pomysł,
bo nie będzie pieniędzy na zabawki.

01:08:52.200 --> 01:08:56.600
No i raptem ta sytuacja
na tym poziomie robi się.

01:08:58.720 --> 01:08:59.840
Tak bezproblemowo.

01:08:59.920 --> 01:09:02.840
Etyczna sytuacja między ludźmi.

01:09:03.760 --> 01:09:06.880
Czy Twoja kamienica
zniszczy mój widok z okna?

01:09:07.520 --> 01:09:12.360
Czy Twoja kamienica będzie miała tak inną
estetykę, że zniszczy wartość mojego domu?

01:09:12.880 --> 01:09:17.720
Albo przynajmniej będzie miała tak inną
estetykę, że zepsuje nastrój

01:09:17.800 --> 01:09:19.400
przy wejściu do mojego domu?

01:09:21.480 --> 01:09:24.120
No i teraz ci z Was, którzy znają zasadę

01:09:24.200 --> 01:09:28.640
fenomenologii, to wiedzą, że tam jest taka

01:09:28.720 --> 01:09:31.760
zasada, która nazywa się po angielsku.

01:09:31.840 --> 01:09:35.520
To dobrze brzmi, po polsku
nawet się mówi nawiasowanie.

01:09:35.600 --> 01:09:36.560
Nie jestem pewny.

01:09:36.880 --> 01:09:40.280
W każdym razie bracketing po angielsku, a
po polsku można powiedzieć

01:09:40.360 --> 01:09:41.560
branie w nawias.

01:09:42.760 --> 01:09:48.640
Fenomenologia
uczy nas, że odbieramy świat poprzez

01:09:48.720 --> 01:09:52.920
fenomeny, czyli przez to,
jak on nam się objawia.

01:09:53.320 --> 01:09:56.440
Nie wiemy, czy świat
taki rzeczywiście jest.

01:09:57.600 --> 01:09:59.800
Tylko widzimy, jak się nam objawia.

01:10:01.120 --> 01:10:04.960
I teraz, żeby móc analizować to, jak świat

01:10:05.040 --> 01:10:09.160
nam się objawia, to musimy nie zapomnieć

01:10:09.240 --> 01:10:11.800
o tym, że te objawienie ma jakieś źródło.

01:10:12.880 --> 01:10:16.640
Tylko nie jesteśmy w
stanie do niego dotrzeć.

01:10:16.720 --> 01:10:21.320
W związku z tym mamy prawo,
by wziąć je w nawias.

01:10:23.560 --> 01:10:28.840
Więc bierzemy w nawias
tych prawdziwych ludzi, którzy domagają

01:10:28.920 --> 01:10:34.000
się etycznej relacji między architekturą
i powstają dwie architektury,

01:10:34.320 --> 01:10:36.960
które tę relację przenoszą.

01:10:37.600 --> 01:10:44.200
W tym świecie fenomenów,
a więc jest coś takiego

01:10:44.680 --> 01:10:50.440
nie tylko etyka miedzy ludźmi,
ale etyka architektury jako takiej

01:10:52.480 --> 01:10:55.320
Relacji między budowlami.

01:11:02.600 --> 01:11:08.840
No i to najtrudniejsze pytanie postawione
po raz pierwszy przez SWPS

01:11:10.240 --> 01:11:11.600
wobec mojej pracy.

01:11:12.400 --> 01:11:16.120
Czym jest właściwie psychologia
architektury, skoro

01:11:16.760 --> 01:11:22.800
skoro jest coś takiego jak etyka
architektury natywna dla architektury,

01:11:24.120 --> 01:11:26.320
to czym będzie owa psychologia?

01:11:28.920 --> 01:11:34.560
Zwracałem uwagę, mówiąc do psychologów, że

01:11:35.640 --> 01:11:37.560
architekci od dawna posługują

01:11:37.640 --> 01:11:38.880
się waszym językiem.

01:11:39.880 --> 01:11:41.600
Zobaczcie w Nowym Porcie.

01:11:41.680 --> 01:11:48.320
Ktoś powie o, to jest bardzo ładna ulica,
ale łaźnia to budynek łaźni.

01:11:48.400 --> 01:11:52.800
Tam w perspektywie Dominuje, dominuje.

01:11:54.920 --> 01:11:58.520
Ale też i nie za bardzo respektuje,
bo się odwraca trochę w prawo.

01:11:58.600 --> 01:12:01.640
Wcale nie stoi tak, jak
trzeba na osi ulicy.

01:12:03.560 --> 01:12:10.120
I raptem mówimy o dominacji, o respekcie,
o tym, czy, czy,

01:12:11.520 --> 01:12:17.080
czy potrafi współistnieć z architekturą
budynków, czy potrafi nawiązać

01:12:17.160 --> 01:12:19.000
relacje z innymi budynkami.

01:12:19.080 --> 01:12:21.640
To są wszystko pojęcia z psychologii.

01:12:25.280 --> 01:12:30.360
Pokazywałem mój projekt, który część z Was
pewnie już dobrze zna, jak w tej łaźni

01:12:30.800 --> 01:12:37.280
właśnie studiując ten widok z ulicy,
jak zbudowałem moją diaformę, kiedy miałem

01:12:37.360 --> 01:12:40.560
tam indywidualną wystawę w styczniu 2024.

01:12:45.040 --> 01:12:46.840
Tu widzicie oś tej ulicy,

01:12:48.680 --> 01:12:52.360
Która zdecydowała, w jaki sposób moja

01:12:53.080 --> 01:12:56.440
dieta forma stanęła w
sali wystawowej łaźni.

01:13:00.200 --> 01:13:03.960
Podporządkowała się całkowicie
kierunkowi tej ulicy.

01:13:06.280 --> 01:13:07.400
Można powiedzieć.

01:13:07.800 --> 01:13:12.560
Ja wziąłem pod uwagę, pomimo, że budynek

01:13:13.160 --> 01:13:15.760
zdominował twoją geometrię.

01:13:19.920 --> 01:13:21.440
Tak wyglądało otwarcie.

01:13:21.520 --> 01:13:25.120
I to był w ogóle początek
całej idei spragnionych miasta.

01:13:26.360 --> 01:13:29.200
I tak wyglądała ostatecznie cała diaforma

01:13:29.560 --> 01:13:33.360
jej ustawienie generalne pod

01:13:33.440 --> 01:13:35.200
kątem w stosunku do sali.

01:13:35.640 --> 01:13:38.200
Wynikało z przebiegu ulicy na zewnątrz.

01:13:39.000 --> 01:13:45.280
Natomiast cała reszta i geometrii powstała
przez biologiczną rozmowę z

01:13:45.360 --> 01:13:49.680
geometrią Ścian, które w tej sali są.

01:13:49.760 --> 01:13:53.080
Jak widzicie, jest okno, które zostało

01:13:53.160 --> 01:13:58.240
wprowadzone do do formy jako jej część.

01:13:59.360 --> 01:14:04.160
To miało dodatkowy dla mnie wyzwanie i
urok ta praca, ponieważ kilka lat

01:14:04.240 --> 01:14:08.440
wcześniej tą salę i w ogóle całe wnętrza

01:14:08.520 --> 01:14:11.280
Łaźni 2 w Nowym Porcie projektowałem jako

01:14:11.560 --> 01:14:15.560
architekt wnętrz, więc właściwie
dialogowałem ze ścianami,

01:14:15.640 --> 01:14:17.640
które kiedyś projektowałem.

01:14:18.200 --> 01:14:24.000
Miałem wtedy taką fajną satysfakcję, że
znam każdą tajemnicę tej ściany, co też

01:14:24.080 --> 01:14:27.120
jest takim psychologicznym argumentem.

01:14:31.840 --> 01:14:33.560
To właśnie w tej przestrzeni

01:14:35.480 --> 01:14:39.200
ogłaszałem i z tego okna ogłaszałem po raz

01:14:39.280 --> 01:14:43.480
pierwszy manifest przestrzeni
biologicznej, który zresztą

01:14:44.120 --> 01:14:45.840
zresztą znalazł się.

01:14:47.760 --> 01:14:50.120
Znalazł się również na ścianie.
Zaraz to pokażę.

01:14:50.720 --> 01:14:55.120
Ale chcę powiedzieć, że przy okazji tego
projektu, właściwie tym projektem,

01:14:55.200 --> 01:15:00.320
próbowałem na wykładzie w SWPS
zdefiniować, co rozumiem przez

01:15:00.400 --> 01:15:02.000
psychologię architektury.

01:15:02.360 --> 01:15:07.320
Parafrazując definicję
psychologii jako takiej.

01:15:07.920 --> 01:15:09.680
Zobaczcie, co mi wyszło.

01:15:12.160 --> 01:15:17.080
Psychologia architektury to dziedzina
nauki z pogranicza psychologii i estetyki,

01:15:19.000 --> 01:15:23.640
badająca, w jaki sposób przestrzeń
publiczna i obecność innych budynków

01:15:23.880 --> 01:15:26.280
wpływają na pojedynczy budynek.

01:15:27.520 --> 01:15:32.640
Innymi słowy, jest to nauka badająca
procesy przestrzenne oraz zachowania

01:15:32.720 --> 01:15:37.640
budynków znajdujących się w sytuacjach
miejskich, takich, w których

01:15:37.720 --> 01:15:40.120
występują inne budynki.

01:15:41.920 --> 01:15:47.360
Umieć się zachować to najgłębsze
zrozumienie psychologii

01:15:47.440 --> 01:15:48.880
drugiego człowieka.

01:15:56.840 --> 01:16:02.960
Ten tekst, ta wystawa,
który tekst, który właściwie stara się w

01:16:03.040 --> 01:16:06.640
krótkich słowach spisać te wszystkie

01:16:07.440 --> 01:16:10.400
przekonania moje o potrzebie intymności w

01:16:10.480 --> 01:16:16.440
architekturze, o potrzebie etyki, o
potrzebie psychologicznej wrażliwości

01:16:17.280 --> 01:16:22.920
to wszystko, mam nadzieję, tam jest
zapisane, ale też ogromnie się cieszę.

01:16:23.520 --> 01:16:28.200
Rzeczywiście takim pierwszym człowiekiem,
który jakby wyczuł,

01:16:28.960 --> 01:16:33.840
jak ważne sprawy poruszamy,
był Filip Springer,

01:16:35.040 --> 01:16:37.280
który przyjechał specjalnie do Gdańska.

01:16:37.360 --> 01:16:41.120
Pamiętam, jak pierwszy raz do mnie
zadzwonił i dzwonię do pana, bo pisze

01:16:41.200 --> 01:16:44.120
książkę i chcę napisać rozdział o etyce.

01:16:44.200 --> 01:16:45.880
I co wpisuję do internetu?

01:16:45.960 --> 01:16:49.920
Etyka to mi Pan wyskakuje
w kontekście architektury.

01:16:51.280 --> 01:16:53.680
No i rzeczywiście
rozmawialiśmy przez 2 dni.

01:16:55.120 --> 01:17:00.200
No i myślałem, że Filip w swojej książce
gdzieś tam wspomni, gdzieś w bibliografii,

01:17:00.280 --> 01:17:02.960
może się coś pojawi, że
w ogóle będzie fajnie.

01:17:04.200 --> 01:17:10.200
Natomiast Filip napisał cały rozdział
o idei dialogu i dialogiczności, z którą

01:17:10.280 --> 01:17:15.640
ja pracuję i pokazał to jako
jedno, właściwie z dwóch.

01:17:15.880 --> 01:17:19.040
Według tej książki sposobów na próbę

01:17:19.120 --> 01:17:23.160
pójścia dalej, czas na nową architekturę.

01:17:24.040 --> 01:17:29.080
Filip Springer pokazał,
pokazał miasto dialogiczne ideę

01:17:29.160 --> 01:17:34.720
dialogiczności jako jedno z tych wyjść,
nad którymi w Polsce się pracuje.

01:17:38.080 --> 01:17:43.160
Niewątpliwie To
to miało wielki wpływ na to, że

01:17:44.240 --> 01:17:48.520
Agata Grenda, dyrektor Teatru
Szekspirowskiego, zgodził się na to, by

01:17:48.840 --> 01:17:53.440
projekt Spragnieni miasta znalazł swoją
kontynuację w tej niezwykłej

01:17:53.520 --> 01:17:55.280
zupełnie sali, co zawsze.

01:17:55.360 --> 01:17:58.720
Od pierwszego czasu jeszcze z
Jurkiem Limonem o tym rozmawiałem.

01:17:59.120 --> 01:18:02.320
Było to moim marzeniem, żeby w tej sali
właśnie odbywały się

01:18:02.400 --> 01:18:04.040
wykłady z architektury.

01:18:05.880 --> 01:18:07.400
I rzeczywiście to się dzieje.

01:18:08.200 --> 01:18:14.720
Przedwczoraj był pierwszy wykład drugiej
serii, która która pracuje i definiuje

01:18:14.800 --> 01:18:19.560
pojęcie wnętrz miejskich i w ogóle
co to jest i jak do tego podchodzić.

01:18:19.640 --> 01:18:22.160
Bardzo Was serdecznie zapraszam.

01:18:23.960 --> 01:18:26.760
17 grudnia będzie następny wykład.

01:18:28.200 --> 01:18:32.920
To wszystko bardzo jest
kierowane moimi pracami.

01:18:33.080 --> 01:18:39.560
Najpierw moim zachwytem, a potem pracami
nad, nad, Nad tekstami Tadeusza Kantora.

01:18:41.600 --> 01:18:45.800
Który między innymi pisał o tym
zresztą w jednym z ostatnich zapiskach.

01:18:45.880 --> 01:18:49.560
Właśnie mówiłem o tym na
wykładzie w teatrze dwa dni temu.

01:18:50.200 --> 01:18:54.480
Pisał o tym, że
właściwie w dzisiejszym świecie artysta

01:18:54.560 --> 01:19:01.160
nie ma innej szansy zaistnieć, jak
to, by opowiedzieć swoje własne życie.

01:19:04.040 --> 01:19:10.200
Żeby opowiedzieć o domu babci, żeby mieć
odwagę projektować swój nowy dom

01:19:10.640 --> 01:19:16.120
zgodnie z tym wspomnieniem i z
całą lirycznością tego wspomnienia.

01:19:17.760 --> 01:19:24.040
Myślę, że Kantor naprawdę zobaczył świat
taki, jaki on jest najciekawszy,

01:19:24.120 --> 01:19:25.160
przynajmniej dla mnie.

01:19:25.560 --> 01:19:28.240
Znacznie wcześniej niż inni.

01:19:39.720 --> 01:19:44.560
Drugi dziekan, który znajduje się na tyle
okładki dzisiejszego wykładu,

01:19:46.280 --> 01:19:50.120
to był dziekan wydziału architektury na
Carnegie Mellon University, gdzie

01:19:50.200 --> 01:19:53.840
spędziłem chyba 5,5 roku albo coś takiego.

01:19:58.240 --> 01:20:04.920
On był zupełnie niezwykłym człowiekiem,
który całkowicie w tym czasie, kiedy ja

01:20:05.000 --> 01:20:07.720
byłem w Pittsburghu,
mieszkałem w Pittsburghu.

01:20:08.360 --> 01:20:10.120
On całkowicie poświęcił się.

01:20:12.200 --> 01:20:15.560
Karierze administracyjnej, tak to się po
angielsku nazywa,

01:20:16.720 --> 01:20:21.360
bo sam był architektem, ale zdecydował, że
już nie będzie teraz architektem,

01:20:21.440 --> 01:20:23.280
ale będzie administratorem uczelni.

01:20:23.360 --> 01:20:25.840
Był dziekanem wydziału architektury.

01:20:27.400 --> 01:20:31.360
Wspaniały człowiek, ale też człowiek.
No właśnie.

01:20:31.440 --> 01:20:37.640
Nie tylko dziekan, ale też człowiek z Lois
i jego żoną, którzy spędzili całe życie,

01:20:38.120 --> 01:20:40.680
tworzyli naprawdę fantastyczną parę.

01:20:41.560 --> 01:20:48.240
Wielokrotnie byłem zapraszany do nich na
obiady i muszę wam powiedzieć, że ich dom.

01:20:48.320 --> 01:20:50.920
Architektura tego domu.
Oni we dwoje.

01:20:51.400 --> 01:20:57.040
Wszystko działało jak w najwspanialszym
zegarku po prostu, ponieważ ja w jakiś

01:20:57.120 --> 01:21:00.000
sposób oni mnie postanowili ugościć.

01:21:00.080 --> 01:21:05.720
Wiedzieli, że jestem sam w Stanach,
więc zapraszali mnie bardzo często do

01:21:05.800 --> 01:21:10.520
swojego stołu, pomimo że inni goście się
zmieniali, więc widziałem ich

01:21:10.600 --> 01:21:16.000
repetytywność tej umiejętności ugoszczenia
wszystkich ludzi

01:21:16.480 --> 01:21:21.520
i zawsze skierowanie uwagi na tych
gości, którzy są najnowsi przy stole.

01:21:22.160 --> 01:21:27.760
To była wielka szkoła dla mnie,
tego, na czym polega ten świat, który

01:21:27.840 --> 01:21:31.520
ludzie konstruują,
który potrafi być czuły,

01:21:32.040 --> 01:21:36.880
Pomimo, że się ludzie nie znają,
bo są w podróży, są w ruchu.

01:21:38.160 --> 01:21:38.880
No właśnie.

01:21:39.320 --> 01:21:44.360
A John jak miał taki moment zastanowienia
się nad życiem,

01:21:45.080 --> 01:21:50.640
to zawsze mówił o tym, że nie można
pracować w jeden sposób

01:21:50.720 --> 01:21:52.040
dłużej niż osiem lat.

01:21:52.640 --> 01:21:56.440
Pamiętam, kiedyś siedzieliśmy
przy dobrej whisky i John mówi

01:21:56.520 --> 01:21:59.600
Pamiętaj, robisz fajne rzeczy.
Ale wiesz co?

01:21:59.680 --> 01:22:05.480
Osiem lat powinieneś zmieniać zajęcie,
żeby nie tracić świeżości.

01:22:06.880 --> 01:22:12.040
I tym komentarzem wywołał
moją odpowiedź, która właściwie dopiero

01:22:12.120 --> 01:22:16.400
wtedy zdałem sobie sprawę, jak to
powiedziałem, że że tak mi wychodzi.

01:22:16.880 --> 01:22:21.360
Powiedziałem John, a ja mam taki pomysł,
że może będę się zajmował cały czas tym

01:22:21.440 --> 01:22:25.800
samym, tylko co osiem lat
będę zmieniał miejsce.

01:22:28.600 --> 01:22:30.880
Więc kiedy mówiłem to do młodych ludzi na

01:22:30.960 --> 01:22:36.160
SWPS, to pomyślałem sobie Ach, to jeszcze.

01:22:36.440 --> 01:22:40.240
No właśnie, jak skończył być
dziekanem Wydziału architektury?

01:22:40.520 --> 01:22:45.040
Osiem lat minęło,
to pojechał i był szefem Stowarzyszenia

01:22:45.120 --> 01:22:47.360
Architektów Polskich w Waszyngtonie.

01:22:47.440 --> 01:22:50.640
A potem 8 lat minęło i John zaczął.

01:22:50.720 --> 01:22:56.320
Założył fundację poświęconą związkom
między architekturą i neuronaukami.

01:22:57.560 --> 01:23:02.960
On był pierwszym założycielem Amfy
i napisał dwie książki na ten temat.

01:23:04.920 --> 01:23:10.160
Więc jak opowiadałem o tym na koniec
wykładu SWPS,

01:23:11.000 --> 01:23:15.400
mówiłem to do studentów wydziału
psychologii, to mówiłem, że chcę

01:23:15.480 --> 01:23:17.480
was zostawić z tymi dwoma opcjami.

01:23:21.680 --> 01:23:25.720
Zajmujcie się bardzo dokładnie rzeczami,
którymi się zajmujecie,

01:23:26.480 --> 01:23:31.640
tylko co osiem lat Zmieniajcie temat,
jeśli chcecie zachować świeżość,

01:23:32.800 --> 01:23:36.840
a druga koncepcja
zajmijcie się całe życie tym samym.

01:23:37.240 --> 01:23:41.520
Bo ja wierzę, że tylko w ten
sposób naprawdę można wejść w głąb.

01:23:42.360 --> 01:23:45.760
Tylko żeby to było możliwe
zmieniajcie miejsce.

01:23:46.200 --> 01:23:48.560
Nie wiem czy co osiem lat, ale często.

01:23:49.360 --> 01:23:54.920
Ja mam takie wrażenie ostatnio,
że zmieniłem miejsce tylko odrobinę.

01:23:56.120 --> 01:24:02.840
Przeniosłem moje wykłady z ASP
do Teatru Szekspirowskiego i powiem Wam,

01:24:03.280 --> 01:24:07.160
że to jest zmiana, jakbym pojechał
zupełnie na drugi koniec świata.

01:24:09.560 --> 01:24:13.280
Ale to nie ma w tym krytyki akademickości,

01:24:13.360 --> 01:24:16.720
tylko jest ta niebywała pochwała teatru.

01:24:18.120 --> 01:24:23.840
Teatr daje siłę każdemu słowu,
nie mówiąc o tym, że ten, który je mówi na

01:24:23.920 --> 01:24:30.160
scenie, ma niebywałą opiekę ludzi,
którzy starają się o dobry dźwięk, którzy

01:24:30.240 --> 01:24:34.960
starają się o dobre światło, którzy
pomagają po prostu w każdy jeden,

01:24:35.040 --> 01:24:36.720
najmniejszy możliwy sposób.

01:24:37.840 --> 01:24:42.240
Więc wszyscy mamy te dwie możliwości.

01:24:44.840 --> 01:24:48.840
Albo zmieniać zdjęcie,
albo zmieniać miejsce.

01:24:48.920 --> 01:24:52.560
Jak widzicie, to drugie
połączone z miejscem, czyli

01:24:52.640 --> 01:24:54.880
tak naprawdę z architekturą.

01:25:06.600 --> 01:25:07.480
Dziękuję bardzo.

01:25:09.720 --> 01:25:11.520
Na początek krótka refleksja.

01:25:12.840 --> 01:25:17.080
W ostatecznym rozrachunku i tak
decyduje sponsor przedsięwzięcia.

01:25:17.680 --> 01:25:19.840
Usłyszeliśmy wykład.

01:25:20.040 --> 01:25:24.120
Generalnie podpisuję się
pod tezami obiema rękoma.

01:25:24.520 --> 01:25:30.360
Natomiast zostanie mi w głowie opowieść o
domu w lesie, gdzie Pana koncepcja i

01:25:30.440 --> 01:25:35.800
skądinąd ciekawe podejście też do
materiału, bo materiał, z którego powstaje

01:25:36.000 --> 01:25:41.440
architektura, budynki i otaczająca nas
przestrzeń, jest niezwykle istotny.

01:25:41.640 --> 01:25:48.160
I tak, i tak poszła w kąt,
bo ważniejsza okazała się potrzeba różna.

01:25:48.240 --> 01:25:54.320
Może to być kwestia chociażby wygody albo
pogoni za trendami, a może

01:25:55.200 --> 01:26:00.720
kosztu tej szyby, która byłaby mniejsza,
byłby mniejszy niż drewnianych drzwi.

01:26:01.160 --> 01:26:01.960
Decyduje.

01:26:02.040 --> 01:26:07.720
Decyduje właściciel i decyduje ten, kto
wykłada środki na nowe budownictwo,

01:26:07.800 --> 01:26:09.360
na nowe, na nowy budynek.

01:26:09.440 --> 01:26:14.480
I myślę sobie, że to możemy
obserwować w przestrzeni miejskiej.

01:26:14.720 --> 01:26:19.520
Pęd za kolejnymi metrami
kwadratowymi pędzla wysokością.

01:26:20.320 --> 01:26:22.120
Ja jestem dzieckiem głównego miasta.

01:26:22.200 --> 01:26:23.800
Wychowałam się na Głównym Mieście.

01:26:24.200 --> 01:26:28.040
Kamieniczki są delikatne,
są do pewnej wysokości.

01:26:28.240 --> 01:26:33.400
Natomiast zabudowa Wyspy Spichrzów no dla
mnie jest demolująca jako mieszkanki, jako

01:26:34.200 --> 01:26:38.280
dziecka, które się wychowało na
podwórkach, które dzisiaj są chociażby w

01:26:38.360 --> 01:26:44.480
tej części głównego miasta, które
ja pamiętam, no, zabudowywane.

01:26:44.880 --> 01:26:50.280
Natomiast rzecz, która mnie uderza,
to też jeszcze jeden element.

01:26:50.360 --> 01:26:55.920
Ja myślę, że w tej walce o dobrą
architekturę trzeba po prostu przypominać

01:26:56.000 --> 01:26:58.800
te prawdy, które dzisiaj pan
przedstawił, panie profesorze.

01:26:59.760 --> 01:27:04.840
Uświadamiać, mówić, a nuż to
ziarno padnie na podatny grunt.

01:27:04.920 --> 01:27:10.480
I myślę, że te przykłady, które dzisiaj
pan zaprezentował, czy z Wyspy Spichrzów,

01:27:10.560 --> 01:27:16.840
czy z dawnej dawnej
fabryki U-Bootów, potem potem

01:27:17.520 --> 01:27:21.800
magazynu meblowego, a dzisiaj
apartamentowca na terenach dawnej

01:27:21.880 --> 01:27:24.480
stoczni mogą mogą zakiełkować.

01:27:24.560 --> 01:27:28.640
Oby takich ziaren, które dadzą
dobry plon było jak najwięcej.

01:27:35.480 --> 01:27:39.680
To ja odpowiem podobnie,
że ze wszystkim właściwie się mogę

01:27:39.760 --> 01:27:43.880
zgodzić to, co Pani mówi, ale.

01:27:46.000 --> 01:27:50.200
Ale to co sobie napisałem, to żeby nie
zapomnieć zareagować na pierwsze

01:27:50.280 --> 01:27:52.200
zdania tego, co Pani powiedziała.

01:27:52.880 --> 01:27:57.400
Bo ostatnio miałem spotkanie, takie
zaproszenie od Filipa Springera

01:27:57.920 --> 01:28:02.840
do celebrowania Placu Centralnego w
Warszawie, tego nowego przy MSN ie,

01:28:03.520 --> 01:28:08.640
między MSN em a Pałacem Kultury,
który jest taką gorącą przestrzenią

01:28:08.720 --> 01:28:12.600
publiczną teraz w Warszawie i
tam poproszono Filipa Springera.

01:28:12.680 --> 01:28:15.960
On przez całe lato tam spotykał się z
różnymi architektami, z różnymi

01:28:16.040 --> 01:28:18.160
ludźmi, rozmawiali o architekturze.

01:28:19.000 --> 01:28:22.800
No i gdzieś tam chyba przedostatnie
spotkanie zaprosił mnie.

01:28:22.880 --> 01:28:25.120
Już było zimno, ciemno, zimno straszliwie.

01:28:26.040 --> 01:28:28.080
No ale jednak trochę ludzi przyszło.

01:28:29.960 --> 01:28:32.520
Ale wtedy Filip mi w tej rozmowie
powiedział,

01:28:33.400 --> 01:28:37.560
że takie najważniejsze zdanie, które
kiedyś w rozmowie między nami ja

01:28:37.640 --> 01:28:42.080
powiedziałem, któremu utkwiło to to, że

01:28:43.200 --> 01:28:45.080
fajnie tak lojalnie powiedział, że teraz

01:28:45.160 --> 01:28:49.440
ile razy to przypomina w różnych miejscach
zawsze, zawsze mówi, że to, że to

01:28:49.520 --> 01:28:53.800
Dominiczak powiedział, co
było bardzo miłe, bo to się rzadko zdarza,

01:28:54.120 --> 01:28:57.840
ale
powiedział to o zdaniu, które rzeczywiście

01:28:57.920 --> 01:29:02.440
kiedyś powiedziałem, że w momencie, kiedy
architektura przestaje mieć swoją teorię,

01:29:03.320 --> 01:29:09.440
architekci przestają uprawiać i wierzyć w
teorię architektury, to ta pustka

01:29:09.520 --> 01:29:11.880
zastępowana jest przez coś innego.

01:29:12.160 --> 01:29:15.280
I że w Polsce tą pustkę
wypełniła ekonomia.

01:29:17.960 --> 01:29:22.520
I dzisiaj, kiedy się dyskutuje o
przyszłości architektury

01:29:23.880 --> 01:29:29.320
i wiem, że mnóstwo, mnóstwo ludzi
bardzo poważnie o tym myśli.

01:29:29.400 --> 01:29:35.680
I wiem, że budowany jest Wielki Kongres
Architektury Polskiej, żeby poruszyć

01:29:35.760 --> 01:29:37.240
wszystkie najważniejsze sprawy.

01:29:38.160 --> 01:29:43.600
Ale kiedy widzę listy zagadnień
najważniejszych, które

01:29:43.680 --> 01:29:45.480
są przedstawiane, to.

01:29:48.080 --> 01:29:54.800
Listy zagadnień, to widzę, że na
pierwszym miejscu jest cena mieszkań.

01:29:57.720 --> 01:30:02.040
Potem jest bezpieczeństwo, bodajże jakieś
tam inne rzeczy i chyba

01:30:02.640 --> 01:30:06.600
w Kanadzie na ostatnim miejscu w
całej tej tabeli było słowo kultura.

01:30:10.400 --> 01:30:17.400
I tak się bardzo zastanawiam nad tym,
jak my architekci rozumiemy kulturę,

01:30:19.360 --> 01:30:20.640
bo mam wrażenie.

01:30:23.000 --> 01:30:28.040
Że tak jak oryginalność została zblazowana
jakoś tam z pojęciem po

01:30:28.120 --> 01:30:29.480
prostu, że to jest takie inne.

01:30:33.640 --> 01:30:39.480
To mam wrażenie, że tu jest
jakaś podobna sytuacja, że.

01:30:43.280 --> 01:30:44.200
Nie wiem, jak to nazwać.

01:30:44.280 --> 01:30:47.760
Mam wrażenie, że architekci zaczęli
rozumieć kulturę jako rozrywkę.

01:30:48.880 --> 01:30:52.400
To znaczy najpierw załatwimy ceny
mieszkań, potem załatwimy bezpieczeństwo,

01:30:52.480 --> 01:30:57.280
potem załatwimy
problemy projektowania uniwersalnego,

01:30:57.360 --> 01:31:00.960
potem załatwimy jeszcze jakieś problemy, a
na końcu będzie to coś takiego,

01:31:01.040 --> 01:31:02.400
że będzie kultura, żeby.

01:31:02.920 --> 01:31:07.600
No ale co, jeśli te wszystkie inne
rzeczy nie są traktowane jako kultura?

01:31:10.960 --> 01:31:13.640
Pytanie jest czy kultura
jest produktem ekonomii?

01:31:13.720 --> 01:31:15.720
Czy ekonomia jest produktem kultury?

01:31:17.040 --> 01:31:22.960
Mnie się wydaje, że my jako architekci
powinniśmy naprawdę domagać się tego, żeby

01:31:23.040 --> 01:31:29.040
żeby wreszcie wszyscy, którzy się zajmują
architekturą, zrozumieli, że pieniądze są

01:31:29.120 --> 01:31:32.160
środkiem do kreowania
architektury jako kultury.

01:31:34.560 --> 01:31:38.160
A nie że architektura jest
narzędziem do produkowania pieniędzy.

01:31:40.920 --> 01:31:45.320
I teraz powiemy, że mieszkania
drożeją, no bo taką mamy ekonomię.

01:31:45.400 --> 01:31:48.600
A ja powiem tak nie, taką mamy kulturę.

01:31:50.040 --> 01:31:55.800
Sami latamy tanimi liniami lotniczymi,
sami wynajmujemy Airbnb za granicą.

01:31:56.160 --> 01:31:59.840
Więc nie dziwcie się, że ludzie
przyjeżdżają do nas tanimi liniami,

01:32:00.040 --> 01:32:05.200
krzyczą w nocy pijąc tanie piwo
na mojej ulicy i wynajmują wszystkie

01:32:05.280 --> 01:32:08.760
mieszkania na Głównym Mieście jak
Airbnb, bo są tańsze od hoteli.

01:32:10.200 --> 01:32:13.920
My sami tą kulturę uprawiamy,
tylko nie w naszym mieście.

01:32:17.080 --> 01:32:19.880
Więc to nie jest tak,
że ekonomia to wywołała.

01:32:19.960 --> 01:32:22.640
Ekonomia wykorzystała nasz brak kultury,

01:32:24.200 --> 01:32:27.400
że dla nas zrobienie pieniędzy na

01:32:27.480 --> 01:32:32.960
wynajęciu mieszkania jest znacznie
ważniejszą rzeczą niż to, żeby Śródmieście

01:32:33.040 --> 01:32:38.360
Gdańska było prawdziwym, autentycznym
miastem, a nie Disneyland dla turystów,

01:32:38.680 --> 01:32:42.520
gdzie zamiast
rozmawialiśmy o tym przed wykładem,

01:32:42.600 --> 01:32:49.360
zamiast wspaniałego premierowego kina,
które było na środku ulicy Długiej,

01:32:49.960 --> 01:32:52.400
w połowie ulicy Długiej, powinienem
powiedzieć,

01:32:53.000 --> 01:32:56.440
gdzie można było rozkładać czerwony dywan
na wielkie premiery,

01:32:56.920 --> 01:33:02.560
gdzie można było filmować supersamochody
podjeżdżające pod kino ulicą Długą,

01:33:03.040 --> 01:33:05.680
wszystkich sławnych aktorów
wychodzących do kina.

01:33:06.520 --> 01:33:08.200
Dzisiaj mamy tam Pancake.

01:33:10.480 --> 01:33:14.640
A kino przeniosło się do
białego pudła tutaj forum.

01:33:17.720 --> 01:33:19.440
Podziemia jest kameralne.

01:33:19.840 --> 01:33:23.840
No to były wielkie protesty,
że kino jest zlikwidowane.

01:33:23.920 --> 01:33:27.320
Deweloper powiedział, że on
gwarantuje, że kino zostanie.

01:33:27.560 --> 01:33:32.040
W związku z tym jak pójdziecie boczne w
boczne podwórko, to przy śmietnikach jest

01:33:32.120 --> 01:33:36.040
takie przejście, że można zejść na dół do
piwnicy i tam jest jedno z najbardziej

01:33:36.120 --> 01:33:40.560
urokliwych kin, gdzie można sobie zamówić
kieliszek wina do oglądania

01:33:40.760 --> 01:33:42.520
naprawdę wyselekcjonowanych.

01:33:42.600 --> 01:33:46.960
Dobrych filmów nie chcę reklamować,
bo kino jest małe, więc się.

01:33:48.040 --> 01:33:49.080
Straci klimat.

01:33:49.440 --> 01:33:53.560
Nie straci klimatu, ale może stracić
miejsca, jeśli za bardzo zareklamuje.

01:33:55.640 --> 01:33:56.760
Tak to jest.

01:33:57.240 --> 01:34:02.680
To jest aż taki wstyd właściwie, że z tego
wspaniałego kina zostało w piwnicy jakieś

01:34:02.760 --> 01:34:08.280
taki szczątek, który na szczęście ma
fajnych ludzi, którzy to prowadzą i

01:34:08.720 --> 01:34:11.040
i jakoś to utrzymuje aurę.

01:34:13.800 --> 01:34:15.040
To są gesty kulturowe.

01:34:15.120 --> 01:34:16.840
Ja chcę tylko to podkreślić.

01:34:19.560 --> 01:34:20.680
A gdzie w tym wszystkim?

01:34:20.760 --> 01:34:23.200
Bo mówimy o właścicielu, o sponsorze?

01:34:23.280 --> 01:34:25.280
A gdzie w tym wszystkim jest gospodarz?

01:34:25.560 --> 01:34:30.480
Myślę teraz o władzach miasta i na ile
tutaj może być kreowanie przestrzeni

01:34:30.560 --> 01:34:32.800
miejskiej na prywatnych działkach.

01:34:32.880 --> 01:34:35.640
To z kolei kazus terenów
dawnej Stoczni Gdańskiej.

01:34:39.480 --> 01:34:43.920
To jest dla mnie bardzo trudne pytanie,
bo mam takie wrażenie.

01:34:47.720 --> 01:34:52.520
Mam takie wrażenie, że
politycy i to nie tylko w Gdańsku,

01:34:53.000 --> 01:34:55.720
chyba w ogóle, że politycy.

01:34:57.960 --> 01:35:04.080
Jakoś niesamowicie się angażują w miasto,
znaczy traktują miasto jako swoje dzieło.

01:35:07.360 --> 01:35:10.960
Mi się podobał ten zwyczaj we Francji, że

01:35:11.040 --> 01:35:15.640
każdy prezydent miał prawo zbudować jeden

01:35:15.720 --> 01:35:18.480
wielki budynek, na przykład
nową operę w Paryżu.

01:35:19.680 --> 01:35:24.760
Bardzo mi się podoba zwyczaj, że
każdy prezydent Stanów Zjednoczonych ma

01:35:24.840 --> 01:35:31.520
prawo wyboru budynku biblioteki swojego
imienia, która powstaje w momencie, kiedy

01:35:31.600 --> 01:35:35.800
zakończy pracę na urzędzie i tam przenosi
się całe archiwum jego

01:35:35.880 --> 01:35:37.520
dorobku jako prezydent.

01:35:37.920 --> 01:35:42.640
I każdy amerykański prezydent, najczęściej
najczęściej na terenie uniwersytetu, w

01:35:42.720 --> 01:35:46.360
którym studiował albo gdzieś w swoim
mieście, gdzie się urodził, ma

01:35:46.440 --> 01:35:49.160
tą bibliotekę Regana czy czy.

01:35:53.760 --> 01:35:58.560
Ja nie wiem na czym to polega, bo wydaje
mi się, że to jest sprawa ważna, a

01:35:58.640 --> 01:36:00.640
równocześnie kompletnie nieujawnione.

01:36:02.240 --> 01:36:03.800
Znaczy my nie wiemy dlaczego.

01:36:05.720 --> 01:36:06.720
Jak to się dzieje?

01:36:06.800 --> 01:36:08.720
Gdzie, w jakich gabinetach?
Nie wiem.

01:36:11.360 --> 01:36:17.200
Po prostu jest tak, że że
no kazus stoczni jest taki, że.

01:36:17.680 --> 01:36:21.000
Ale znowu to nie politycy,
tylko mój przyjaciel, architekt.

01:36:21.080 --> 01:36:25.800
Niestety nieżyjący już Mirek Rynkiewicz
opublikował wielki artykuł, jak te tereny

01:36:25.880 --> 01:36:31.200
stoczni zostały uwolnione, że wreszcie
mamy miejsce, żeby zbudować

01:36:31.280 --> 01:36:32.640
nasz gdański Manhattan.

01:36:33.840 --> 01:36:38.520
I on robił za własne pieniądze
wizualizacje wieżowców, które

01:36:38.600 --> 01:36:40.560
stoją na terenie stoczni po prostu.

01:36:41.320 --> 01:36:46.000
A jeszcze tym głównym argumentem było, że
teren stoczni znajduje się poza

01:36:46.080 --> 01:36:48.120
obrysem dawnych fortyfikacji.

01:36:48.520 --> 01:36:53.320
Inaczej mówiąc, nie należy do śródmieścia,
a inaczej mówiąc nie podlega

01:36:53.400 --> 01:36:54.960
ochronie konserwatorskiej.

01:36:55.040 --> 01:36:57.560
W związku z tym możemy budować Manhattan.

01:36:58.760 --> 01:37:04.000
No i teraz wszystkie prace poszły w takim
kierunku, żeby tam zbudować Manhattan,

01:37:04.440 --> 01:37:07.080
Aż wreszcie ludzie zaczęli protestować.

01:37:08.040 --> 01:37:12.560
No i zostały zweryfikowane te
wszystkie rzeczy i na szczęście.

01:37:12.960 --> 01:37:18.600
Na szczęście.
Zachowano jednak jednak taką retro wersję.

01:37:18.680 --> 01:37:22.600
Wprowadzono
jakąś regułę ochrony konserwatorskiej na

01:37:22.680 --> 01:37:26.040
tych najbardziej cennych
fragmentach starej stoczni.

01:37:26.120 --> 01:37:32.280
Ale przecież ilość budynków, które tam
wyburzono, zanim zaczęła się jakaś

01:37:32.680 --> 01:37:39.000
refleksja, no to Michał Szlaga to
udokumentował w książce, na

01:37:39.080 --> 01:37:41.520
którą zresztą go sam namówiłem.

01:37:42.920 --> 01:37:48.880
Po czym Szlaga dostawał nagrodę i z takim
komentarzem, że wspaniała jest ta książka.

01:37:48.960 --> 01:37:54.520
No my wiemy, że to Dominiczak, to wina, że
tę książkę zrobili, Ale zdjęcia

01:37:54.600 --> 01:37:56.400
są świetne, zdjęcia są świetne.

01:37:57.160 --> 01:38:01.200
No bo rzeczywiście ja Michała
namówiłem, bo robiłem książkę o Gdańsku.

01:38:01.280 --> 01:38:04.960
Najpierw o ruinach Gdańska, potem
odbudowie Gdańska i

01:38:05.040 --> 01:38:06.360
chciałem potem pokazać.

01:38:07.080 --> 01:38:10.920
Chciałem pokazać taki niedokończony
projekt, bo chciałem pokazać,

01:38:11.800 --> 01:38:15.520
że stocznia jest przykładem, że
nie tylko wojna dewastuje miasto.

01:38:16.800 --> 01:38:20.880
Bo my żyjemy z takim przeświadczeniem,
że wojna zniszczyła Gdańsk.

01:38:21.480 --> 01:38:23.160
Stoczni nie zniszczyła wojna.

01:38:27.600 --> 01:38:31.600
Ale też miałem pomysł, żeby to
zrównoważyć, tak jak zrównoważyłem ruiny i

01:38:31.680 --> 01:38:34.760
odbudowy, żeby pokazać
też najwspanialsze rzeczy.

01:38:34.840 --> 01:38:38.880
I chciałem Kacpra Kowalskiego,
który jeszcze wtedy nie było dronów.

01:38:38.960 --> 01:38:43.160
Kacper latał lotniczymi i fotografował
z góry i robił

01:38:43.680 --> 01:38:47.840
fantastyczne zupełnie wystawy, które
robiły wielką karierę na świecie.

01:38:48.720 --> 01:38:52.040
No ale on mi powiedział niestety, że on
nie może tego zrobić, bo mu nie wolno

01:38:52.120 --> 01:38:55.200
latać nad Gdańskiem, ponieważ
to jest strefa lotniska.

01:38:56.600 --> 01:39:01.080
No i tak, i tak w tej serii czterech
książek tej czwartej ciągle brakuje.

01:39:01.320 --> 01:39:05.840
Ja mam taki lekki niedosyt tematu
połączenia architektury i neuronauk.

01:39:06.040 --> 01:39:10.160
Zgodnie z tytułem tego wykładu, gdzie
pojawia się psychologia

01:39:10.680 --> 01:39:15.600
i co z tego połączenia może wyniknąć, bo
jako laik widzę od razu coś takiego, że

01:39:16.000 --> 01:39:20.400
nie widzę tego, żeby architekci byli jakoś
świadomi, jakie uczucia może

01:39:20.480 --> 01:39:23.160
wywołać architektura i urbanistyka.

01:39:23.640 --> 01:39:25.080
Taki najprostszy przykład.

01:39:25.240 --> 01:39:29.160
My się dobrze czujemy w miastach
starych albo wśród natury.

01:39:29.800 --> 01:39:32.520
Co jest?
Co łączy te przestrzenie?

01:39:33.080 --> 01:39:38.520
I według mnie takim połączeniem jest
struktura fraktalna, która pozwala ogarnąć

01:39:38.600 --> 01:39:42.560
nam, naszemu umysłowi złożone światy.
Jak mamy np.

01:39:42.640 --> 01:39:45.920
1000 plików w katalogu jakimś gubimy się,

01:39:46.000 --> 01:39:49.960
ale jak poukładamy je w foldery

01:39:50.040 --> 01:39:54.640
hierarchicznie, które nazywają się
strukturą drzewa, to nagle panujemy nad

01:39:54.720 --> 01:39:57.960
tym, jak znajdujemy się
w mieście, gdzie mamy.

01:39:58.080 --> 01:40:01.160
Na pierwszy rzut oka widzimy kilka,
kilkanaście obiektów,

01:40:02.000 --> 01:40:04.360
a nie od razu sto i tysiąc na ścianie.

01:40:04.440 --> 01:40:06.040
Jak mamy tysiąc okien, gubimy się.

01:40:06.120 --> 01:40:08.000
Gdzie jest moje mieszkanie w tej ścianie?

01:40:08.320 --> 01:40:12.360
Jak mamy kamienicę, gdzie mamy kilkanaście
okien, to wiemy, gdzie my jesteśmy.

01:40:12.840 --> 01:40:17.760
Jak jesteśmy w przestrzeni, ogromnym
osiedlu, gdzie mamy tysiące mieszkań,

01:40:17.880 --> 01:40:19.600
czujemy podskórnie niepokój.

01:40:20.280 --> 01:40:24.880
Więc to jest jakby moja taka refleksja,
żeby, że jest pole do eksploracji tego

01:40:24.960 --> 01:40:27.240
połączenia neuronauki i architektury.

01:40:28.080 --> 01:40:29.840
Tylko czy są jakieś wyniki tego.

01:40:33.240 --> 01:40:39.280
No, sprowokował mnie pan do
do rozszerzenia trochę historii dziekana

01:40:39.360 --> 01:40:45.520
Johna Eberhardta z Carnegie Mellon,
bo jak ja przyjechałem do Carnegie Mellon,

01:40:45.600 --> 01:40:50.680
to przyjechałem na pół roku zaproszony
jako profesor prosto z Polski.

01:40:54.080 --> 01:40:58.600
I i John poprosił mnie, Czy mógłbyś po

01:40:58.680 --> 01:41:02.480
prostu wygłosić wykład o tym, co robisz?

01:41:03.760 --> 01:41:09.960
Ja mu na to odpowiedziałem, że
ok, ale chciałbym ten wykład wygłosić na

01:41:10.040 --> 01:41:15.480
koniec, bo chciałbym, żeby on zawierał
rezultat moich prac nad Pittsburggiem

01:41:15.560 --> 01:41:19.960
przez te pół roku,
a on powiedział OK, to dobry pomysł.

01:41:21.960 --> 01:41:28.040
Ale przez te pół roku ja nie tylko
badałem, badałem Pittsburgh, ale też

01:41:28.840 --> 01:41:30.880
chodziłem do księgarni, do bibliotek.

01:41:31.400 --> 01:41:35.880
Patrzyłem na te wszystkie rzeczy, które
tam się pojawiły i tam znalazłem

01:41:37.560 --> 01:41:39.840
książkę o neuronaukach właśnie,

01:41:41.280 --> 01:41:45.560
gdzie przeczytałem historię badań Susan

01:41:45.640 --> 01:41:50.240
Brennan, neurolożki, neuro neuro

01:41:50.320 --> 01:41:52.840
scientist, neuro naukowczyni,

01:41:53.720 --> 01:41:55.040
która się zajmowała.

01:41:56.120 --> 01:41:57.600
rozpoznawaniem twarzy.

01:42:01.080 --> 01:42:02.640
Inaczej mówiąc tożsamością.

01:42:02.720 --> 01:42:06.480
Pomyślałem sobie no czyli zajmowała się
dokładnie tym samym, czym ja się

01:42:06.560 --> 01:42:12.200
zajmowałem w moim doktoracie, z którym po
zrobieniu doktoratu pojechałem do Stanów.

01:42:14.200 --> 01:42:17.680
No i tam, jak czytałem o Susan Brennan, to
powiem wam szczerze,

01:42:17.760 --> 01:42:18.920
jeszcze wtedy miałem włosy.

01:42:19.000 --> 01:42:21.920
Naprawdę to nie jest taki żarcik.
Naprawdę miałem.

01:42:22.880 --> 01:42:27.800
Te włosy mi zaczynały stawać
na głowie, bo raptem czytam, że Susan

01:42:27.880 --> 01:42:31.760
Brennan poszła tą samą drogą, którą ja.

01:42:32.680 --> 01:42:37.560
I właściwie
postawiła na końcu te same wnioski, do

01:42:37.640 --> 01:42:40.280
których ja doszedłem badając miasta.

01:42:41.680 --> 01:42:43.000
A wniosek jest taki.

01:42:46.760 --> 01:42:53.480
Mój wniosek w doktoracie był taki, że
nośnikiem tożsamości jest deformacja.

01:42:55.200 --> 01:42:59.160
Inaczej mówiąc, że miasta mogą
współdzielić na przykład

01:42:59.240 --> 01:43:00.920
geometrię siatki ulicznej.

01:43:01.880 --> 01:43:04.880
Wszystkie rzymskie miasta miały identyczną

01:43:05.320 --> 01:43:09.440
geometrię, ale że to, co daje tożsamość

01:43:09.520 --> 01:43:13.760
miastu, to te fragmenty, które które od

01:43:14.240 --> 01:43:16.960
od tej rygorystycznej geometrii odstępują.

01:43:19.040 --> 01:43:24.040
Susan Brennan z kolei
stwierdziła w swojej książce, że.

01:43:26.040 --> 01:43:31.320
Zadała pytanie takie na jakiej zasadzie
to jest możliwe, że umysł człowieka.

01:43:31.400 --> 01:43:36.600
Mózg człowieka jest komputerem, który
zapamiętuje bodajże 200 tysięcy.

01:43:36.760 --> 01:43:37.760
Jak ona to oblicza?

01:43:37.840 --> 01:43:44.000
Ale mniej więcej podobno około 200 tysięcy
twarzy zapamiętuje w tym sensie, że jest w

01:43:44.080 --> 01:43:47.920
stanie rozpoznać i co ważne bez kontekstu.

01:43:48.560 --> 01:43:52.360
Nie, że rozpoznajecie, bo widzę cię w
Gdańsku, A to zaraz wrzucę

01:43:52.440 --> 01:43:54.080
sobie w głowie katalog Gdańsk.

01:43:54.640 --> 01:44:01.600
Nie mogę Cię spotkać na Majorce
i będę wiedział, że to Ty.

01:44:03.640 --> 01:44:09.360
Więc ona badała jak to jest możliwe, bo
wiedząc z komputerów 200 tysięcy zdjęć

01:44:11.200 --> 01:44:15.000
wrzuconych do komputera, to
trzeba mieć naprawdę duży dysk.

01:44:15.880 --> 01:44:21.480
I czy na pewno
umysł człowieka jest w stanie zgromadzić

01:44:21.960 --> 01:44:24.160
taką ilość tych fotografii?

01:44:25.120 --> 01:44:30.320
I w jej badaniach najkrócej mówiąc wyszło,
że człowiek zapamiętuje

01:44:30.400 --> 01:44:32.800
twarze w sposób linearny.

01:44:34.320 --> 01:44:40.280
Czyli jeśli tutaj są moje prace,
czyli o mieście nie mówię jako zbiorze

01:44:40.360 --> 01:44:45.680
budynków, tylko mówię jako geometrii
ulicy, długa sprowadza

01:44:45.760 --> 01:44:47.120
się do jednej kreski.

01:44:49.240 --> 01:44:51.440
Tak Takie twarze zapamiętuje człowiek.

01:44:54.160 --> 01:44:57.080
Ale potem ten linearny system

01:44:57.160 --> 01:45:02.560
polega na tym, że człowiek tworzy.

01:45:02.640 --> 01:45:07.400
Bo Brendan się zainteresowała tym, że jak
pojedziecie w część świata,

01:45:07.480 --> 01:45:09.680
której nie znacie, to raptem.

01:45:10.280 --> 01:45:13.160
Ja miałem doświadczenie takie, jak
pojechałem właśnie do Stanów na

01:45:13.240 --> 01:45:16.720
uniwersytet, do Stanów, że połowa
moich studentów była z Azji.

01:45:17.200 --> 01:45:23.080
I ja pomyślałem sobie kurczę, ja ich nigdy
nie odróżniam, oni są wszyscy tacy sami.

01:45:23.440 --> 01:45:25.120
Ja po prostu nie dam rady.

01:45:26.640 --> 01:45:29.200
Co po dwóch tygodniach wydawało
się zupełnie szokujące.

01:45:29.280 --> 01:45:31.560
Jak ja mogłem w ogóle tak myśleć?

01:45:31.640 --> 01:45:33.640
Brennan to bardzo jasno wyjaśnia.

01:45:35.080 --> 01:45:39.120
Człowiek przez całe życie
konstruuje prototyp ludzkiej twarzy.

01:45:39.720 --> 01:45:46.240
Po pierwsze, dla niego najważniejsze jest,
żeby nie wiem, w lesie, na ciemnej klatce

01:45:46.320 --> 01:45:48.600
schodowej rozpoznać twarz człowieka.

01:45:48.680 --> 01:45:51.280
Tak, to jest ten moment

01:45:52.280 --> 01:45:55.960
obrony w ogóle takiej prewencji jakiejś.

01:45:56.320 --> 01:45:59.320
Więc najważniejsze jest, żeby
rozpoznać, że to jest twarz człowieka.

01:46:00.600 --> 01:46:05.040
Czyli ten prototyp ludzkiej twarzy, że nie
obchodzi mnie, czy to ty, czy nie ty, czy

01:46:05.120 --> 01:46:09.480
to Polak, czy Niemiec, czy Azjata,
czy po prostu, że człowiek.

01:46:09.560 --> 01:46:11.760
Że to jest człowiek.
W tym cieniu stoi człowiek.

01:46:14.440 --> 01:46:18.200
A potem identyfikację konkretnej twarzy.

01:46:20.840 --> 01:46:26.480
Okazuje się, że mózg zapisuje jako sposób,
w jaki ta twarz deformuje ów prototyp.

01:46:28.200 --> 01:46:31.640
Czyli dokładnie to samo, co ja
powiedziałem badając miasta,

01:46:32.200 --> 01:46:35.960
nie znając, kompletnie nie
wiedząc o istnieniu Susan Brennan.

01:46:36.440 --> 01:46:41.720
Po iluś latach wyobraźcie sobie czytam
książkę Neuroscience i okazuje się, że ona

01:46:41.800 --> 01:46:47.720
to naukowo udowodniła,
co ja właściwie udowodniłem poprzez metody

01:46:47.800 --> 01:46:50.680
architektoniczne, które pokazywały mi.

01:46:51.400 --> 01:46:54.800
Pokazałem różnice każdego z miast w
Trójmieście na podstawie

01:46:54.880 --> 01:46:56.560
właśnie systemu deformacji.

01:46:56.800 --> 01:47:00.720
Tak że to były zupełnie inne
tabele, zupełnie inne działania.

01:47:02.360 --> 01:47:04.240
Więc odpowiadając teraz wprost

01:47:05.920 --> 01:47:10.120
myślę, że koncepcja fraktali jest tu

01:47:11.680 --> 01:47:15.880
niefortunną drogą w tym sensie, że.

01:47:16.120 --> 01:47:17.720
Że miasta nie są.

01:47:20.400 --> 01:47:25.160
One są powtarzalne,
ale nie na zasadzie replikowania,

01:47:25.880 --> 01:47:28.240
bo jednak fraktale zakładają.

01:47:29.600 --> 01:47:34.360
Ja mogę dopowiedzieć tylko chodzi mi o to
nie do końca, żeby identyczny wzór w

01:47:34.440 --> 01:47:37.880
różnych skalach powielać,
ale stopień złożoności.

01:47:37.960 --> 01:47:40.840
Jak mamy kwartał on się dziwi
na kilkanaście budynków.

01:47:41.440 --> 01:47:43.280
Budynek ma kilkanaście okien.

01:47:43.600 --> 01:47:49.520
Okno ma kilkanaście szybek w starych
miastach i przybliżamy się i mamy

01:47:49.600 --> 01:47:51.760
do ogarnięcia podobną ilość danych.

01:47:52.600 --> 01:47:55.200
Podchodzimy bliżej, ma
kilkanaście cegieł przed nosem.

01:47:55.600 --> 01:47:59.440
Idziemy teraz na osiedle współczesne
i mamy zupełnie coś innego.

01:47:59.520 --> 01:48:02.560
Mamy od razu 1000 okien w
budynku czy coś w tym stylu.

01:48:03.040 --> 01:48:08.480
O to mi chodziło, żeby uporządkować
przestrzeń na zasadzie fraktala, żeby dać

01:48:08.560 --> 01:48:12.280
na każdym etapie szczegółowości

01:48:13.840 --> 01:48:16.440
dane, które możemy ogarnąć umysłem i przez

01:48:16.520 --> 01:48:18.560
to się czujemy bezpiecznie
w takiej przestrzeni.

01:48:20.320 --> 01:48:24.800
Wie pan co, ja bym powiedział tak, że
nie jestem w stanie, nie podejmuję się

01:48:24.880 --> 01:48:27.200
w sensie mojej wiedzy na temat fraktali.

01:48:28.440 --> 01:48:31.880
Nie podejmuję się, bo wydaje mi się, że
pan ma znacznie większy,

01:48:32.200 --> 01:48:33.760
większą wiedzę w tej sprawie.

01:48:34.720 --> 01:48:40.280
Mnie tylko niepokoi po prostu, bo na tyle
fraktale znam, że właśnie, że w nich

01:48:40.440 --> 01:48:44.600
obowiązuje ta struktura
drzewa i tego takiego.

01:48:45.120 --> 01:48:49.240
Oczywiście to z tego co pan mówi, domyślam
się, że można to interpretować w

01:48:49.320 --> 01:48:51.880
inny sposób, niedokładnie fizycznie.

01:48:52.280 --> 01:48:54.120
Natomiast mi chodzi o coś innego, że.

01:48:54.440 --> 01:48:59.760
Dlatego myślę, że może, Może to może

01:48:59.840 --> 01:49:01.800
być ciekawa warstwa, o której pan mówi.

01:49:01.960 --> 01:49:03.080
Tylko mi chodzi o to, że.

01:49:04.000 --> 01:49:09.960
Że z moich badań wyszło, że miasta
tak naprawdę opierają się na bardzo

01:49:10.040 --> 01:49:14.760
prostych geometrii, och,
bardzo prostych geometrii.

01:49:14.840 --> 01:49:20.280
Ach, i żeby rozumieć miasta, to właśnie

01:49:20.360 --> 01:49:21.840
trzeba z tego zdać sobie sprawę.

01:49:21.920 --> 01:49:24.000
Trzeba umieć odróżnić, bo.

01:49:24.080 --> 01:49:27.800
Bo na przykład większość ludzi uważa, że
miasta średniowieczne są kompletnie

01:49:27.880 --> 01:49:32.120
chaotyczne, że to jest jakaś
taka właśnie bardziej biologiczna, jakaś

01:49:32.200 --> 01:49:36.240
drzewna konstrukcja niż niż restrykcyjna,

01:49:36.400 --> 01:49:39.160
geometryczna, co jest w moich badaniach

01:49:39.240 --> 01:49:45.680
wychodzi nieprawdą, że każde miasto jest
prędzej czy później

01:49:46.280 --> 01:49:48.520
organizowane bardzo prostą geometrią.

01:49:48.600 --> 01:49:53.240
Tylko rzeczywiście i o tym mówiłem,
i o tym mówiłem.

01:49:53.560 --> 01:49:58.840
Przy okazji Misa van der Rojem mówiłem w
Teatrze Szekspirowskim dwa dni temu, że

01:49:58.920 --> 01:50:02.400
nowoczesność odrzuciła deformację
jako język architektury.

01:50:02.480 --> 01:50:03.360
Kompletnie.

01:50:04.520 --> 01:50:09.440
Więc zamiast
deformować proste systemy geometryczne,

01:50:10.040 --> 01:50:14.120
współczesna architektura zaczęła
komplikować same systemy geometryczne,

01:50:15.360 --> 01:50:17.600
co zresztą widać na przykład na planie
Gdyni,

01:50:18.880 --> 01:50:23.320
który który już nie jest prostą siatką
prostokątną, tylko jest rozłożeniem dwóch

01:50:23.400 --> 01:50:27.000
wachlarzy i w ogóle obrotów
i takich różnych rzeczy.

01:50:27.080 --> 01:50:31.160
Ale potem już nie ma żadnych deformacji,
wszystko jest wpisane dokładnie

01:50:31.280 --> 01:50:33.600
w tę modernistyczną geometrię.

01:50:33.680 --> 01:50:36.400
Tak, ale to jest ciekawe.

01:50:36.480 --> 01:50:39.920
Jeśli pan będzie kiedyś miał jakiś wykład
na temat fraktalnego

01:50:40.000 --> 01:50:42.520
interpretowania uwagi.

01:50:43.960 --> 01:50:46.240
No tak.
Trzeba popracować.

01:50:46.640 --> 01:50:49.080
Ale to bardzo chętnie bym
wysłuchał takiego wykładu.

01:50:49.160 --> 01:50:50.080
Naprawdę.
Bo.

01:50:54.120 --> 01:50:56.880
Ja raczej wie pan, jak patrzę na.

01:50:57.160 --> 01:50:59.840
Znaczy nie wiem, może to jest
ten mój błąd, bo rozumiem.

01:51:00.200 --> 01:51:04.840
Bardzo mnie zaciekawiło w Pana, w Pana
interpretacji, że Pan tą fraktalność

01:51:04.920 --> 01:51:07.320
traktuje jako takie zoomowanie raczej.
Tak.

01:51:07.400 --> 01:51:08.720
I o to mi chodzi, że jak.

01:51:08.800 --> 01:51:12.560
Nawet jak stoimy z daleka, z tradycyjnego
budynku, który ma cegłę, która ma

01:51:12.640 --> 01:51:17.040
spękania, które ma mikro struktury,
to wiemy, że tam się coś dzieje.

01:51:17.120 --> 01:51:21.080
Jak stoimy przy budynku, który ma elewację
z płyt, które są idealnie

01:51:21.480 --> 01:51:23.200
płaskie, tam się nic nie dzieje.

01:51:24.000 --> 01:51:25.400
To jest nudne po prostu.

01:51:25.640 --> 01:51:30.760
Ale on ma płaskie i nudne, dlatego, że w
koncepcji elewacji w ogóle nie

01:51:30.840 --> 01:51:32.400
ma czegoś takiego jak zewnętrze.

01:51:33.040 --> 01:51:34.320
No właśnie o to chodzi.

01:51:34.400 --> 01:51:35.720
Tym to się różni od fasady.

01:51:36.200 --> 01:51:38.120
To dostajemy jako wynik.

01:51:38.200 --> 01:51:42.720
Także mamy nudną powierzchnię,
gdzie się nic nie dzieje w starym.

01:51:42.800 --> 01:51:44.520
Czy to jest drewno?
Czy to jest cegła?

01:51:44.600 --> 01:51:46.160
Tam się dzieje bardzo dużo.

01:51:46.520 --> 01:51:51.960
I nawet odbieramy to podświadomie, że to
jest coś ciekawego, a to jest coś nudnego.

01:51:52.280 --> 01:51:53.640
Więc jakby taki wycinek tego.

01:51:54.440 --> 01:51:57.560
Piszę moją książkę, to pan będzie
pierwszym, któremu ją podaruję.

01:51:58.320 --> 01:51:59.120
Bardzo dziękuję.

01:52:08.240 --> 01:52:08.840
Dziękuję.

01:52:10.440 --> 01:52:15.840
Ja odnośnie stoczni
i odnośnie albo może nawet

01:52:16.320 --> 01:52:22.240
o stoczni, a bardziej o
kwestii tego, co pan profesor powiedział o

01:52:22.560 --> 01:52:28.760
o Airbnb i tego, że że że tworzymy
też my tą kulturę.

01:52:29.440 --> 01:52:34.280
Ale ja chyba mam taką potrzebę,
żeby wyartykułować, że.

01:52:35.480 --> 01:52:39.200
I tutaj nawiązać do koleżanki, która
wcześniej się wypowiadała o tej roli

01:52:39.280 --> 01:52:45.600
samorządu i roli jakiegoś
jakiegoś takiego bezpiecznika, którego

01:52:45.680 --> 01:52:49.640
gdzieś tam, gdzieś nam brakuje, że to nie
jest tylko kwestia

01:52:50.320 --> 01:52:53.720
i to chyba dzielę się po prostu jakąś taką
swoją refleksją, że to nie jest tylko

01:52:53.800 --> 01:52:58.200
kwestia
tego, jakie my konsumpcyjne wybory

01:52:58.280 --> 01:53:00.600
podejmujemy przy

01:53:01.680 --> 01:53:05.520
wjeździe do miasta A i B i takich wyborów

01:53:05.600 --> 01:53:09.120
konsumpcyjnych oczekujemy od
ludzi, którzy przyjeżdżają do nas.

01:53:09.200 --> 01:53:14.080
Tylko jakby czuję, że że brakuje nam
takiego myślenia

01:53:15.440 --> 01:53:20.120
o pewnym systemie, tak że że, że, że to
nie jest tylko kwestia tego, w jaki sposób

01:53:20.680 --> 01:53:26.480
architekt czy architektka zaplanują albo
jakie, jakie wybory podejmiemy, ale też

01:53:27.480 --> 01:53:30.040
systemu, jaki jest tworzony.

01:53:32.240 --> 01:53:37.480
I tych wyborów, które my możemy
podejmować w jakichś realiach, w jakimś.

01:53:37.760 --> 01:53:38.760
W jakim systemie?

01:53:38.840 --> 01:53:41.040
To trochę nawiązując też do początku.

01:53:42.120 --> 01:53:44.160
Początku wykładu, o którym.

01:53:44.640 --> 01:53:48.520
Albo o części
tej poświęconej Tischner owi.

01:53:49.480 --> 01:53:54.400
Wolności i swobody i chyba chyba tutaj tej

01:53:55.560 --> 01:53:58.080
tej takiej sprawczości.

01:53:59.120 --> 01:54:04.640
Mi brakuje w myśleniu o tym, o tym, jak.

01:54:04.720 --> 01:54:05.760
Jak tworzymy.

01:54:05.920 --> 01:54:08.600
Tworzymy nasze też miasta,
nasze społeczności.

01:54:08.680 --> 01:54:10.800
To tak pozwalam sobie na jakiś.

01:54:10.880 --> 01:54:12.480
Być może nieuczesany komentarz.

01:54:12.560 --> 01:54:17.520
Ale, ale brakowało mi tego, tego odejścia.

01:54:17.880 --> 01:54:22.040
Albo zaznaczenia, że to nie jest tylko
kwestia naszych konsumpcyjnych wyborów,

01:54:22.120 --> 01:54:26.120
ale też też kwestia tego, w jakich.

01:54:26.200 --> 01:54:30.520
W jakich realiach funkcjonujemy, a
tych tych realiów funkcjonowania.

01:54:30.600 --> 01:54:33.480
Trochę w Gdańsku być może brakuje.

01:54:33.560 --> 01:54:34.840
Albo być może.

01:54:35.920 --> 01:54:36.880
Być może.

01:54:38.880 --> 01:54:40.640
Na przykład czy stoczni, czy.
Czy.

01:54:40.720 --> 01:54:41.760
Czy Wyspy Spichrzów.

01:54:41.840 --> 01:54:43.480
Być może gdzieś gdzieś.
One.

01:54:45.480 --> 01:54:47.040
Nie są, nie są widoczne.

01:54:47.120 --> 01:54:51.600
Ale też chciałem spytać się o
tą deformację,

01:54:53.000 --> 01:54:58.760
bo ona jest strasznie ciekawa też pod
kątem myślenia o Nowym Porcie i o

01:54:58.840 --> 01:55:03.280
diaformie, bo w pewnym momencie myślałem o

01:55:03.360 --> 01:55:07.280
tym, że że diaforma I ta koncepcja

01:55:08.720 --> 01:55:11.440
pana profesora jest jednak próbą

01:55:11.520 --> 01:55:15.840
odzyskania tej tej linii, to znaczy tego.

01:55:18.440 --> 01:55:19.440
Tego kierunku.

01:55:19.520 --> 01:55:24.040
Natomiast jakby spojrzeć przez deformację

01:55:24.120 --> 01:55:26.960
na budynek łaźni,

01:55:28.800 --> 01:55:34.480
to w zasadzie dlaczego mamy, mamy,
mamy uciekać od tej deformacji, którą

01:55:34.560 --> 01:55:39.360
którą ten budynek
jakby wprowadza do tej ulicy i do.

01:55:43.760 --> 01:55:46.280
Dlaczego mamy uciekać od
tego zaburzenia, które.

01:55:46.640 --> 01:55:48.280
Które ten budynek proponuje?

01:55:49.320 --> 01:55:53.480
To jest bardzo ciekawe pytanie, z tym, że
ja wcale od niego nie uciekłem, tylko

01:55:53.880 --> 01:55:57.240
zrobiłem wszystko, żeby ono było
widoczne również od wewnątrz.

01:55:58.480 --> 01:56:02.600
Bo ja myślę, że to jest rzeczywiście ten
moment tożsamości, tej tej

01:56:03.600 --> 01:56:08.080
to zdeformowanie ustawienia, że to nie
stoi, jak nie wiem, Kościół w Krakowie, że

01:56:08.160 --> 01:56:10.800
stoi dokładnie na osi fasada i tak dalej.

01:56:11.680 --> 01:56:13.360
Uważam, że to jest bardzo piękna rzecz.

01:56:13.440 --> 01:56:18.560
Natomiast rzeczywiście przez przez
wciągnięcie tej linii do środka i

01:56:18.640 --> 01:56:21.480
ustawienie diaformy w ten sposób ja raz

01:56:21.560 --> 01:56:26.240
pokazałem ten, tą dynamikę, tą różnicę.

01:56:27.360 --> 01:56:31.480
Ale 2.
Co jeszcze ważniejsze, że

01:56:33.320 --> 01:56:35.880
zdeformowałem geometrię tej sali,

01:56:36.480 --> 01:56:38.680
ustawiając diaformę w ten sposób.

01:56:39.640 --> 01:56:44.160
Proszę zwrócić uwagę, że diaforma została
tak zaprojektowana, że część ludzi

01:56:44.240 --> 01:56:45.840
sądziła, że ona tam zawsze była.

01:56:46.800 --> 01:56:47.760
To jest bardzo ciekawe.

01:56:47.840 --> 01:56:51.680
A potem chodziłem incognito słuchać,
co ludzie mówią, jak była wystawa.

01:56:52.200 --> 01:56:56.520
I często ludzie sądzili, że wystawą
są te slajdy wyświetlane na ekranie.

01:56:57.040 --> 01:57:01.240
A że diaforma Taka jest
architektura tej starej łaźni?

01:57:01.320 --> 01:57:03.120
Może to był stary piec jakiś tam.

01:57:04.080 --> 01:57:06.200
Więc to mnie bardzo ucieszyło.

01:57:06.280 --> 01:57:10.480
Mi chodziło o to, żeby ludzie mieli
wrażenie, czy mogli tak to odczytać, że to

01:57:10.560 --> 01:57:14.040
jest następny proces budowy
architektury tej sali.

01:57:15.360 --> 01:57:21.680
I teraz do czego zmierzam, bo w tym jest
bardzo silny z mojej strony taki

01:57:21.760 --> 01:57:26.160
definiujący zapis czym jest deformacja.

01:57:27.360 --> 01:57:30.600
że deformacja nie jest tym, co było.

01:57:30.840 --> 01:57:37.560
Była taka moda w architekturze,
chyba pod koniec Stirling.

01:57:37.640 --> 01:57:41.600
Taki był architekt, który to zaczął że że
w różnych budynkach raptem jakaś

01:57:41.680 --> 01:57:43.720
jedna ściana zaczyna falować.

01:57:43.800 --> 01:57:45.840
Jakieś takie były sytuacje.

01:57:46.440 --> 01:57:48.680
Czyli to były deformacje, które były

01:57:50.160 --> 01:57:54.120
bez powodu, Znaczy działały jako pomysł,

01:57:54.720 --> 01:57:56.160
po prostu zaczynał falować.

01:57:56.520 --> 01:58:02.600
I teraz w deformacji o to nie chodzi, bo
fejkową deformację odbiera się bardzo źle.

01:58:03.120 --> 01:58:04.800
Jeśli ona jest z niczego nie wynika.

01:58:06.480 --> 01:58:11.480
Chodzi o to, że że ta deformacja, którą ja
zrobiłem w sali wynikła z tego,

01:58:11.560 --> 01:58:13.320
że tak ustawiona jest ulica.

01:58:13.880 --> 01:58:17.160
Jak ludzie pytali się, dlaczego to tak
stoi, ja mówię niech pan

01:58:17.240 --> 01:58:18.640
pani spojrzy przez okno.

01:58:19.200 --> 01:58:23.280
I był ten moment acha,
że deformacja to nie jest coś, czego ja

01:58:23.360 --> 01:58:28.440
nigdy nie Rozumiem tylko, że deformację
można zrozumieć, bo ona

01:58:28.680 --> 01:58:30.400
jest odpowiedzią na coś.

01:58:30.480 --> 01:58:34.920
To jest owa dialogiczność, o której ja
cały czas mówię, że ten budynek

01:58:35.000 --> 01:58:38.640
jest odpowiedzią wobec wobec czegoś.

01:58:40.960 --> 01:58:41.800
Do zobaczenia.

01:58:48.360 --> 01:58:52.760
Ale ja bym jeszcze nie wiem, czy
właściwie odnosić się do tych.

01:58:52.920 --> 01:58:58.040
Bo chcę przytoczyć tylko rozmowę z moimi
studentami, Bo my często siedzimy

01:58:58.120 --> 01:59:00.360
zawsze w pracowni wokół jednego stołu i.

01:59:00.800 --> 01:59:02.960
I bardzo dużo rozmawiamy.

01:59:03.040 --> 01:59:06.240
I jak w pewnym momencie zaczęła się
rozmowa o tym, że

01:59:07.280 --> 01:59:12.200
był taki artykuł, już nie pamiętam chyba w
Newsweeku, że ludzie już teraz nie dzielą

01:59:12.280 --> 01:59:16.840
się na mądrych, głupich, biednych,
bogatych, tylko dzielą się na tych co mają

01:59:16.920 --> 01:59:19.000
mieszkanie i na tych
co nie mają mieszkania.

01:59:20.120 --> 01:59:24.040
Bardzo ciekawy artykuł, ale on spowodował
też ciekawą dyskusję,

01:59:25.080 --> 01:59:29.280
gdzie właśnie studenci mówili, że
nie mamy mieszkań i

01:59:30.560 --> 01:59:34.320
gdzie my pójdziemy do pracy do jakiegoś
biura jako architekci wnętrz i

01:59:34.400 --> 01:59:36.240
czy my zarobimy na mieszkanie?

01:59:36.320 --> 01:59:37.520
Przecież nigdy nie zarobimy.

01:59:38.600 --> 01:59:42.560
No i ja wtedy, żeby
trochę sprowokować dyskusję, powiedziałem

01:59:42.640 --> 01:59:49.440
No ale Airbnb, latacie i wykorzystujecie
Airbnb w waszych podróżach po świecie.

01:59:49.520 --> 01:59:50.040
No tak.

01:59:53.160 --> 01:59:57.200
No i wtedy miałem argument
jeśli nakręcacie tą ekonomię,

01:59:57.760 --> 02:00:04.760
która powoduje, że mieszkania drożeją,
no to no to to są konsekwencje.

02:00:05.480 --> 02:00:10.600
Ale co najciekawsze było, że jedna z
dziewczyn w czasie tej dyskusji nie

02:00:10.680 --> 02:00:14.040
odzywała się, a pod koniec powiedziała
Wiesz Jacek, że

02:00:14.600 --> 02:00:18.200
nie wiem czy słyszałeś, ale wśród młodych
ludzi zaczyna robić

02:00:19.600 --> 02:00:24.120
jakby sukces Pojęcie uziemienia.

02:00:26.280 --> 02:00:29.680
Że pora się uziemić, Pora przestać.

02:00:31.440 --> 02:00:33.920
Trzeba znaleźć swoje miejsce.
Raczej.

02:00:35.080 --> 02:00:40.960
I nie, nie mieć tej obsesji, że każdy
weekend trzeba spędzać na drugim

02:00:41.040 --> 02:00:43.120
końcu świata, lecąc samolotem.

02:00:44.240 --> 02:00:47.520
Tylko, że może trzeba
zupełnie inaczej żyć.

02:00:47.600 --> 02:00:52.840
To w ogóle cała kultura tak zwanego off
grid zaczyna, wydaje mi

02:00:52.920 --> 02:00:54.680
się w Polsce robić karierę.

02:00:54.760 --> 02:00:56.240
Byłoby bardzo fajnie.

02:00:56.920 --> 02:01:03.160
Trochę jest już tych ruin ersów w Polsce,
którzy którzy zaczynają zaciekawiać swoimi

02:01:03.240 --> 02:01:07.200
działaniami ludzi, którzy
postanawiają się osiedlić w jakimś

02:01:07.800 --> 02:01:13.160
starym miejscu, starym siedlisku,
odbudować dom i nie żyją w jakimś

02:01:13.600 --> 02:01:17.280
ciągłym przekonaniu, że muszą się udać
natychmiast w podróż, bo

02:01:17.360 --> 02:01:19.440
mają cztery godziny wolnego.

02:01:21.840 --> 02:01:27.160
Więc ja myślę, że to chociaż to niczego
nie tłumaczy, bo uważam, że z tego co

02:01:27.240 --> 02:01:31.840
wiem, to politycy mówią, że oni rozumieją
trudność sytuacji z Airbnb i tak dalej.

02:01:31.920 --> 02:01:35.680
No ale do tego, żeby coś zmienić, to
potrzeba jest ustawy w Sejmie,

02:01:35.760 --> 02:01:37.440
a tej ustawy w Sejmie nie ma.

02:01:38.520 --> 02:01:42.000
No, ja mam takie wrażenie, że cokolwiek
można zmienić w stosunku do mieszkańców,

02:01:42.080 --> 02:01:46.240
to na przykład zrobić to, co zrobiono w
Warszawie na Placu Centralnym, gdzie przez

02:01:46.320 --> 02:01:51.240
cały noc stoi patrol policji,
W Gdańsku nie ma policji.

02:01:51.840 --> 02:01:54.320
Po prostu to, co się dzieje w Gdańsku

02:01:55.080 --> 02:02:00.640
krzyki, bijatyki, wrzaski, party na ulicy

02:02:01.240 --> 02:02:06.240
przy barze trwające do drugiej w nocy
albo czwartej,

02:02:07.680 --> 02:02:11.320
jacyś Szwedzi, którzy mają zwyczaj
mówienia mniej więcej 3 razy głośniej

02:02:11.400 --> 02:02:14.040
niż Polacy, szczególnie po piwie.

02:02:14.920 --> 02:02:17.160
Więc mi się to od razu kojarzy.
Gdzie byłem?

02:02:17.240 --> 02:02:17.960
W Kopenhadze?

02:02:18.040 --> 02:02:21.760
gdzie o dwunastej godzinie w klubach
proszono, żeby wszyscy weszli do środka,

02:02:21.840 --> 02:02:25.560
żeby zamknąć drzwi i okna,
bo na ulicy ma być już cisza.

02:02:26.520 --> 02:02:26.960
Naprawdę?

02:02:27.040 --> 02:02:31.080
Jak ja widzę
patrole straży miejskiej chodzące po

02:02:31.160 --> 02:02:34.560
Długiej, na które jest super bezpiecznie,
bo jest milion ludzi,

02:02:35.280 --> 02:02:37.320
to straż znika na noc.

02:02:37.560 --> 02:02:41.240
Kiedyś strażnicy na nasze podwórko
przyjechali w związku z jakąś aferą.

02:02:41.880 --> 02:02:45.800
To ja podszedłem do tego
radiowozu, strażników miejskich i

02:02:45.880 --> 02:02:49.760
zapytałem się,
że przyjechaliście tu na nasze podwórko

02:02:49.840 --> 02:02:51.720
w ciągu dnia załatwić prostą sprawę.

02:02:51.800 --> 02:02:53.160
Jest was pięciu chyba.

02:02:54.360 --> 02:02:56.520
Dlaczego nie ma was w nocy?

02:02:57.080 --> 02:03:00.480
I na to odpowiedź była zaskakująca.

02:03:00.960 --> 02:03:02.600
Strażnicy mi to powiedzieli.

02:03:03.640 --> 02:03:06.160
Niech pan nie rozmawia z
nami, bo my też tak uważamy.

02:03:06.240 --> 02:03:08.280
Niech pan rozmawia z prezydent miasta.

02:03:09.240 --> 02:03:12.760
Pomyślałem sobie no
naprawdę, że to jest sprawa, o

02:03:12.840 --> 02:03:14.560
której decyduje prezydent miasta.

02:03:14.640 --> 02:03:19.280
Przecież to jest jakaś Podstawowa sprawa
zadbania o porządek publiczny.

02:03:19.520 --> 02:03:20.640
No ale oni tak twierdzili.

02:03:20.720 --> 02:03:21.800
Nie wiem, co to znaczy.

02:03:23.720 --> 02:03:25.520
Zajmować się bezpieczeństwem.

02:03:26.000 --> 02:03:28.360
Architekci będą rozmawiać
o bezpieczeństwie.

02:03:36.720 --> 02:03:37.600
Imprez?
Nie.

02:03:38.640 --> 02:03:38.920
Nie.

02:03:39.200 --> 02:03:42.600
Obawiam się, że to bezpieczeństwo, o
której architekci teraz będą rozmawiać,

02:03:42.680 --> 02:03:44.560
to jednak to, że trzeba budować schrony.

02:03:46.320 --> 02:03:48.520
Myślę, że to raczej o to chodzi.

02:03:51.520 --> 02:03:55.200
Ja mam jakiś intuicyjny problem
z tym ekonomicznym aspektem.

02:03:57.520 --> 02:04:03.360
Bo często nie wiem, czy gdyby młodzi
ludzie przestali decydować się na Airbnb,

02:04:03.440 --> 02:04:05.880
to czy mieliby większą
szansę dostać mieszkanie.

02:04:06.040 --> 02:04:10.440
I czuję, że ta kwestia systemowa

02:04:10.520 --> 02:04:13.880
jest o niebo istotniejsza i.

02:04:17.600 --> 02:04:20.720
Latamy tanimi liniami, bo
nie stać nas na inne linie.

02:04:21.200 --> 02:04:26.040
Czy wynajmujemy Airbnb, bo nie stać
nas na wynajęcie hotelu i często ta.

02:04:27.600 --> 02:04:32.000
To jak przedstawiana jest model
podróżowania i zmieniania miejsca i

02:04:32.080 --> 02:04:35.960
ciągłej dopaminy
też kształtuje jakieś wyobrażenie o

02:04:36.040 --> 02:04:39.560
szczęściu i widzę w tym jakieś ryzyko.

02:04:42.200 --> 02:04:46.560
Może nie przerzucanie odpowiedzialności,
tylko wypunktowaniu tej odpowiedzialności

02:04:46.640 --> 02:04:52.160
w pojedynczych osobach, które w rękach
systemu są mało mają do powiedzenia.

02:04:52.240 --> 02:04:58.800
I ok, i tak chciałam o tym podyskutować

02:04:58.880 --> 02:05:00.240
niż jakąś konkretną opinię.

02:05:00.320 --> 02:05:06.440
Ale kiedy myślę też o figurze architekta,
przeciętnego architekta, który próbuje po

02:05:06.520 --> 02:05:11.640
studiach zacząć pracę i
i uzbierać na chleb, często

02:05:12.560 --> 02:05:18.560
To widzę go jako osobę pod ostrzałem tak
wielu różnych podmiotów, że często on,

02:05:18.640 --> 02:05:22.480
żeby przepchnąć jakąś swoją
wizję, która jest w zgodzie z teorią,

02:05:22.560 --> 02:05:27.520
którą reprezentuje,
graniczy z cudem, jeśli w ogóle się udaje.

02:05:27.600 --> 02:05:32.440
I są przypadki, gdzie takim osobom po
prostu się nie udaje być w zawodzie, które

02:05:32.520 --> 02:05:36.960
zmieniają branżę, bo nie są w stanie
tworzyć zgodnie ze swoją wizją.

02:05:37.440 --> 02:05:42.600
I pytanie czy
może nie pytanie Ale ja się obawiam takiej

02:05:42.680 --> 02:05:45.640
wizji poświęcenia i
wypalenia się w imię czegoś.

02:05:45.720 --> 02:05:51.800
Kiedy dla idei, kiedy
globalnie to nie prowadzi większej zmiany.

02:05:53.480 --> 02:05:56.120
Bardzo ciekawe rzeczy Pani mówi.

02:05:57.840 --> 02:06:02.680
Raz, że że prowokuje Pani u mnie korektę,
bo ja nie twierdzę, że to tylko

02:06:02.760 --> 02:06:04.440
młodzi ludzie latają liniami.

02:06:05.080 --> 02:06:06.480
Mi się wydaje, że nie.

02:06:06.560 --> 02:06:11.760
No cała średnia klasa po prostu wpadła w
jakiś obłęd tego, że każdy weekend trzeba

02:06:11.840 --> 02:06:16.880
spędzać w innym miejscu świata, co jest
naprawdę absurdalne zupełnie

02:06:16.960 --> 02:06:18.960
choćby z punktu widzenia ekologii.

02:06:19.680 --> 02:06:23.440
No przecież to mówimy o
słomkach papierowych, o jakichś.

02:06:24.200 --> 02:06:28.960
A po prostu codziennie pozwalamy czy
każemy ludziom tej średniej klasie

02:06:29.440 --> 02:06:34.080
biedniejącej kupować elektryczne
samochody, a równocześnie wszyscy wsiadamy

02:06:34.160 --> 02:06:37.480
co weekend w samoloty i
lecimy na drugi koniec świata.

02:06:37.560 --> 02:06:39.200
To jest absurdalne zupełnie.

02:06:40.440 --> 02:06:42.760
Ja jestem wielkim zwolennikiem podróży.

02:06:43.200 --> 02:06:48.640
Ja powiem wam szczerze, że
jak ruszyłem w moją

02:06:49.320 --> 02:06:53.080
podróż doktorską do Stanów,
to właśnie z takim głębokim

02:06:53.800 --> 02:06:57.840
przeświadczeniem, że
nie pamiętam, kto to powiedział jeden z

02:06:57.920 --> 02:07:01.240
jakichś ważnych ludzi świata, że każdy
człowiek powinien w życiu odbyć

02:07:01.320 --> 02:07:03.920
swoją podróż, ale nie co tydzień.

02:07:05.320 --> 02:07:08.600
O to mi chodzi, że ja jestem wielki.

02:07:08.680 --> 02:07:12.240
Ja rozumiem, że
młodzi ludzie zatrzymują się albo pod

02:07:12.320 --> 02:07:15.040
namiotami, albo teraz
w RNB, bo jest taniej.

02:07:15.240 --> 02:07:19.480
Rozumiem, że latają tanimi liniami
lotniczymi, bo tamte są za drogie,

02:07:20.080 --> 02:07:21.080
ale to wszystko.

02:07:21.160 --> 02:07:27.480
Gdyby przeliczyć, że w podróż jedzie się
raz w życiu, 5 razy, w życiu 10,

02:07:27.880 --> 02:07:29.160
a nie bez przerwy.

02:07:31.240 --> 02:07:33.760
No to to jest zupełnie inna sytuacja.

02:07:33.840 --> 02:07:38.480
A równocześnie powiem Wam szczerze, że
ja głęboko wierzę, że.

02:07:42.080 --> 02:07:44.560
Ja właściwie nigdy nie byłem
w turystycznej podróży.

02:07:45.960 --> 02:07:49.360
12 lat spędziłem za granicą, ale za każdym

02:07:49.440 --> 02:07:53.400
razem gdzieś mieszkałem tam, bo naprawdę.

02:07:53.800 --> 02:07:56.320
Bo takie podróżowanie weekendowe.

02:07:56.400 --> 02:07:58.480
Pojedziemy do Lizbony, zobaczymy Lizbonę.

02:07:59.160 --> 02:08:04.120
No to jest Instagram, tyle że na żywo to
trzeba zamieszkać w Lizbonie, żeby ją

02:08:04.200 --> 02:08:08.920
zrozumieć, pobyć dłużej, pojechać
na jakąś praktykę na Erasmusa.

02:08:09.280 --> 02:08:11.760
To są te mądre podróże, wydaje mi się.

02:08:12.760 --> 02:08:13.800
To jest jedna sprawa.

02:08:13.880 --> 02:08:16.360
Ale druga sprawa to jest.

02:08:19.400 --> 02:08:24.240
O czym tu była mowa w drugiej części
o architektach.

02:08:24.760 --> 02:08:28.520
Ja mam co do tego bardzo jasno wyrobione
zdanie

02:08:30.280 --> 02:08:34.840
i nie wiem, czy to nie budzi trochę buntu
wśród moich studentów,

02:08:35.440 --> 02:08:38.600
ale ja naprawdę uważam, że jeżeli my jako
architekci

02:08:39.640 --> 02:08:45.040
chcemy odbudować rolę architektury i
znaczenie, to musimy mieć możliwość,

02:08:45.120 --> 02:08:48.640
żeby pokazać, jak ona jest znakomita.

02:08:49.800 --> 02:08:54.600
I teraz, no, nie może być tak, że wszyscy
będziemy liczyć na to, że będziemy mieli

02:08:54.680 --> 02:08:58.840
takie niesamowite szczęście, jak Marcin
Wojciechowski, który jest architektem

02:08:59.200 --> 02:09:02.440
garnizonu od czasu, kiedy skończył studia.

02:09:04.240 --> 02:09:10.480
No bo jego przyjaciółka ze studiów jest
żoną właściciela garnizonu, więc bardzo

02:09:10.560 --> 02:09:15.400
mądrze zadziałała, bo rzeczywiście
poprosiła najbardziej zdolnego kolegę, a

02:09:15.480 --> 02:09:18.600
nie sama zaczęła to wszystko
projektować, pomimo że był architektem.

02:09:21.120 --> 02:09:25.600
No ale ja mówię, że takie sytuacje
zdarzają się bardzo rzadko.

02:09:25.680 --> 02:09:31.760
Tak, fantastyczni deweloperzy,
którzy którzy stać na to, żeby budować

02:09:31.840 --> 02:09:37.320
prawdziwe miasto, takie jak garnizon,
no to się naprawdę rzadko zdarza.

02:09:38.160 --> 02:09:43.000
Dlatego ja mam inną koncepcję i to
koncept to nie jest moja koncepcja.

02:09:43.080 --> 02:09:47.800
Widziałem tą koncepcję realizowaną
przez moich przyjaciół w Stanach.

02:09:48.000 --> 02:09:51.880
Widziałem młodych ludzi w Hiszpanii, w
Portugalii, którzy w kryzysie

02:09:51.960 --> 02:09:54.800
ekonomicznym zaczęli to robić.
O co chodzi?

02:09:55.520 --> 02:10:00.200
Ja myślę, że my wszyscy to powinniśmy
starać się robić, że jeżeli mamy

02:10:00.280 --> 02:10:02.040
jakąkolwiek możliwość,

02:10:04.040 --> 02:10:07.360
Zaprojektujemy coś, zrealizujmy zgodnie ze

02:10:07.440 --> 02:10:12.120
swoim absolutnym przekonaniem
i pokażmy to światu.

02:10:14.840 --> 02:10:19.840
Jeśli nie stać nas na to, czy rodziców nie
stać na to, żeby na przykład kupić małe

02:10:19.920 --> 02:10:22.160
mieszkanie, które

02:10:23.040 --> 02:10:27.120
Wy możecie zaprojektować i zrealizować na

02:10:28.080 --> 02:10:32.320
absolutnie bez żadnych kompromisów,
po czym wystawić na rynek?

02:10:34.840 --> 02:10:37.680
I za zarobione pieniądze kupić następne
mieszkanie,

02:10:38.720 --> 02:10:40.520
żeby zrobić jeszcze raz to samo.

02:10:41.040 --> 02:10:41.760
Do czego zmierzam?

02:10:41.840 --> 02:10:44.640
Naprawdę widziałem architektów
działających w ten sposób.

02:10:45.080 --> 02:10:50.080
Ja znam bardzo
naprawdę ciekawego człowieka, który jak

02:10:50.160 --> 02:10:55.040
zdecydował się zbudować
swój dom,

02:10:56.000 --> 02:11:01.760
to wybrał Kilku architektów razem z żoną
zdecydowali, że architekci ich interesują,

02:11:02.200 --> 02:11:07.760
Po tym jak zadzwonili do tych architektów,
to powiedzieli, że oni rozważają ich, ich,

02:11:08.640 --> 02:11:12.840
ich poprosić o zatrudnić do projektu
architektury domu,

02:11:13.360 --> 02:11:17.280
Ale w związku z tym oni bardzo chcieli
zjeść kolację u nich w domu,

02:11:19.160 --> 02:11:22.920
żeby zobaczyć po prostu, jak oni żyją.

02:11:23.000 --> 02:11:28.440
Na czym polega ich myślenie, co oni
kochają, jakie książki mają w bibliotece,

02:11:28.800 --> 02:11:31.680
jakiej muzyki słuchają, co
to są w ogóle za ludzie.

02:11:32.120 --> 02:11:37.680
I rzeczywiście tak było, że odbyli chyba
sześć kolacji u różnych architektów i na

02:11:37.760 --> 02:11:42.920
tej podstawie, widząc ten dom,
wybrali architekta swojego własnego domu.

02:11:43.000 --> 02:11:43.960
Dlaczego to mówię?

02:11:44.320 --> 02:11:48.800
Że nawet jeśli nas nie stać, żeby kupić to
mieszkanie, które potem wystawimy na

02:11:48.880 --> 02:11:53.000
rynek, po skończeniu możemy zaprojektować
swoje własne mieszkanie,

02:11:53.560 --> 02:11:56.320
sfotografować je i pokazać.

02:11:56.880 --> 02:12:01.720
To jest moja pierwsza realizacja,
jeśli chcesz ze mną pracować, żebym Ci

02:12:01.800 --> 02:12:06.560
zbudował taki dom, to się zgłoś do mnie.

02:12:07.200 --> 02:12:10.080
Ale, ale, ale tylko taki, który.

02:12:10.320 --> 02:12:13.040
Jeśli go lubisz, to znaczy taki chcesz.

02:12:13.840 --> 02:12:16.360
Bo naprawdę ta figura klienta, która.

02:12:16.600 --> 02:12:21.400
Która jest jakimś demonem szkół,
architektury czy architekci są kształceni

02:12:21.480 --> 02:12:26.280
niejako artyści, którzy mają swoją
osobowość i mówią Nie podoba ci się

02:12:26.360 --> 02:12:29.480
moja sztuka, trudno, kup inny obraz.

02:12:30.480 --> 02:12:35.560
Architekci są przekonani, że są jakimiś
fryzjerami, którzy mają dokładnie

02:12:35.640 --> 02:12:40.080
wysłuchać klienta i potem uciąć
wszystko dokładnie tak, jak oni chcą.

02:12:40.600 --> 02:12:42.240
Ja nie mam nic przeciwko fryzjerem.

02:12:42.960 --> 02:12:49.000
To trochę niefortunne porównanie zrobię,
ale naprawdę to nie o to

02:12:49.080 --> 02:12:50.200
chodzi w architekturze.

02:12:50.280 --> 02:12:54.520
Ja to mówię moim studentom architektury
uczycie się nie na jakichś kursach

02:12:54.600 --> 02:12:59.960
aranżacji wnętrz prowadzonych
przez jakąś firmę na rynku.

02:13:00.560 --> 02:13:06.120
Uczycie się na Akademii Sztuk Pięknych,
uczycie się architektury jako sztuki.

02:13:07.120 --> 02:13:12.680
I ja staram się nie zejść z
tego poziomu, kiedy pracuję nad.

02:13:13.040 --> 02:13:16.960
Nad swoją teorią, bo
wtedy rzeczywiście jeśli.

02:13:17.040 --> 02:13:17.760
Zobaczcie.

02:13:18.280 --> 02:13:20.760
Rozmawiam z wieloma
urbanistami szczególnie.

02:13:21.120 --> 02:13:22.480
I oni często się zgodzą, że.

02:13:22.560 --> 02:13:24.800
No, ekonomia rzeczywiście
nie powinna rządzić.

02:13:24.920 --> 02:13:27.600
Ale trzeba robić konsultacje społeczne.

02:13:27.800 --> 02:13:30.960
I społeczeństwo ma rządzić i
ma nam powiedzieć, czego chce.

02:13:31.040 --> 02:13:32.320
I my mamy to zrobić.

02:13:32.400 --> 02:13:34.440
Czyli wraca figura klienta.

02:13:36.080 --> 02:13:37.400
Nie zgadzam się z tym.

02:13:38.120 --> 02:13:42.920
Musimy mieć odwagę jako artyści
proponować ludziom wspaniałe rzeczy.

02:13:44.960 --> 02:13:47.880
A nie pytać się ludzi, którzy
nie wiedzą, czego chcą.

02:13:47.960 --> 02:13:50.520
Co mamy dla was zrobić,
żebyście byli szczęśliwi?

02:13:51.120 --> 02:13:54.400
No bo w najlepszym wypadku oni
powiedzą No, zbudujcie nam drugie.

02:13:54.480 --> 02:13:56.960
Haven City na stoczni.

02:13:58.440 --> 02:14:00.560
Byłem w Haven City.
Fajne.

02:14:00.640 --> 02:14:05.280
Zbudujcie nam drugie albo zbudujcie nam
drugą Kopenhagę, bo tam jest tyle rowerów.

02:14:06.600 --> 02:14:07.800
Jest fajna atmosfera.

02:14:12.120 --> 02:14:13.480
Nie zgadza się pani ze mną?

02:14:14.000 --> 02:14:15.760
Nie no, w dużej części się zgadzam.

02:14:17.080 --> 02:14:21.320
Tylko mam wrażenie, że na przykład te
konsultacje społeczne, że no ciężko,

02:14:21.400 --> 02:14:23.600
żeby ludzie nie są architektami.

02:14:24.440 --> 02:14:25.440
Ci, którzy nimi nie są.

02:14:26.600 --> 02:14:28.440
Więc mam wrażenie, że.

02:14:28.520 --> 02:14:33.960
Że rolą architekta w dużej części powinno
być przekształcenie pragnień tych ludzi w

02:14:35.080 --> 02:14:39.160
rzeczywistość, w przestrzeń w taki sposób
najsensowniejszy, jaki

02:14:39.240 --> 02:14:40.640
architekt jest w stanie zrobić.

02:14:43.560 --> 02:14:46.800
A drugie jeszcze, jeżeli chodzi o podróże.
Już nie.

02:14:46.880 --> 02:14:50.160
Nie chodzi mi o tanie, drogie loty, tylko

02:14:50.520 --> 02:14:54.240
o to, że wspomniał Pan Profesor o celu

02:14:54.320 --> 02:14:59.320
podróży na przykład do jakichś
badań czy do zbadania miasta.

02:14:59.800 --> 02:15:04.560
I zastanawiam się, co z ludźmi, którzy
nie potrzebują tego i którzy

02:15:04.640 --> 02:15:06.360
chcą być w innym mieście.

02:15:06.440 --> 02:15:09.080
Z im znanych powodów,

02:15:09.960 --> 02:15:13.720
które nie zawsze zahaczają o naukę albo o

02:15:13.800 --> 02:15:17.320
analizowanie przestrzeni, tylko
po prostu ludzkie doświadczenia.

02:15:17.720 --> 02:15:24.560
I boję się wprowadzenia jakiegoś podziału
na osoby, którym podróż będzie kształcić

02:15:24.640 --> 02:15:28.800
osoby, których podróż będzie czymś
szkodliwym przez to, że jest jej za dużo.

02:15:28.920 --> 02:15:35.880
Nie ma czegoś takiego jak szkodliwa
podróż, tylko jedyne, o co staram się,

02:15:37.160 --> 02:15:40.840
do czego staram się przekonać, to to, że.

02:15:41.800 --> 02:15:45.600
Że krótka podróż jest
powierzchowną podróżą.

02:15:45.680 --> 02:15:48.960
To znaczy ona może być bardzo
głęboka w sensie emocjonalnym.

02:15:49.120 --> 02:15:52.720
Można przeżyć wielką miłość, można przeżyć
fantastyczną kolację,

02:15:53.200 --> 02:15:57.480
Ale w sensie poznania świata
będzie bardzo powierzchowna.

02:15:57.880 --> 02:16:00.480
Tylko nie każdy może sobie
pozwolić na dłuższą podróż.

02:16:01.200 --> 02:16:02.760
Nikogo na to nie stać.

02:16:02.920 --> 02:16:05.760
To nie jest tak, że sobie
fundujesz długą podróż.

02:16:05.840 --> 02:16:10.560
To trzeba po prostu no nie wiem,
jak to powiedzieć, znaleźć sposób.

02:16:10.640 --> 02:16:12.560
No są, Są różne sposoby.

02:16:12.640 --> 02:16:13.720
W tej chwili można.

02:16:13.800 --> 02:16:17.400
Przeczytałem w Toskanii kupić
dom za jedno, za jedno euro.

02:16:17.720 --> 02:16:20.520
Ale trzeba go później
wyremontować za sto tysięcy.

02:16:20.600 --> 02:16:22.360
No trzeba.
No tak.

02:16:22.680 --> 02:16:28.760
Tutaj przynajmniej mi się nasuwa coś
takiego z moich własnych doświadczeń.

02:16:29.040 --> 02:16:33.480
Rzeczywiście nie da się odczuć
miejsca taką weekendową podróżą.

02:16:33.840 --> 02:16:36.880
To można tylko liznąć i
to bardzo powierzchownie.

02:16:38.440 --> 02:16:40.560
Znaczy poczuć jakiś vibe taki czy coś.

02:16:40.640 --> 02:16:44.400
No ale to czasami pójście do kina jest.

02:16:44.760 --> 02:16:49.720
Taką dobrą metodą, żeby zaznajomić
się nawet na krótką chwilę.

02:16:49.800 --> 02:16:55.360
Z tym miejscem jest zejść ze szlaku,
zejść z głównego szlaku turystycznego.

02:16:55.440 --> 02:16:57.000
Najfajniejsze miejsca.

02:16:57.280 --> 02:17:01.280
Najfajniejsze miejsca są
poza szlakiem turystycznym.

02:17:02.120 --> 02:17:08.920
Jak chcesz doświadczyć, doświadczyć
takiego miejscowego życia tu i teraz, w

02:17:09.120 --> 02:17:13.160
obcym mieście, to musisz pójść
tam, gdzie chodzą normalni ludzie.

02:17:13.240 --> 02:17:15.760
Nie turyści.
Ale wszystko jest tam mój dom.

02:17:16.080 --> 02:17:16.360
Już?

02:17:18.640 --> 02:17:18.840
Nie.

02:17:18.920 --> 02:17:21.440
Słuchajcie, ja myślę, że nam
potrzeba trochę uziemienia.

02:17:21.520 --> 02:17:22.680
Naprawdę, żebyśmy.

02:17:23.360 --> 02:17:25.880
Tutaj kolega.
Był, ale mówił.

02:17:27.720 --> 02:17:28.320
Sorry.
Jacek.

02:17:28.400 --> 02:17:33.200
Bo ja bym się chciała ciebie zapytać,
dlaczego jesteś przeciwnikiem

02:17:33.280 --> 02:17:34.440
konsultacji społecznych?

02:17:34.520 --> 02:17:36.440
Bo tak to wybrzmiało w tej chwili.

02:17:37.440 --> 02:17:42.280
A ja uważam, że konsultacje społeczne na
pewnym poziomie są istotne,

02:17:42.760 --> 02:17:46.360
bo dają szansę wypowiedzieć się
ludziom, którzy mieszkają w tym miejscu.

02:17:46.440 --> 02:17:51.600
To jest jak robienie chodnika, gdzie Warto
jest zagrabić najpierw ziemię i zobaczyć,

02:17:51.680 --> 02:17:55.280
którędy chodzą lokalsi,
żeby ten chodnik miał sens.

02:17:55.760 --> 02:18:01.720
I pamiętam, przeczytałam to w książce o
Hansenie, który opowiadał, że robił coś w

02:18:01.800 --> 02:18:07.280
Skandynawii i był zszokowany wpływem
okolicznej społeczności na to, co

02:18:07.360 --> 02:18:09.280
się stało, co powstaje w okolicy.

02:18:09.960 --> 02:18:11.480
Słuchaj, bardzo się z tym zgadzam.

02:18:11.560 --> 02:18:16.840
Tylko pytanie jest takie kto jest
mieszkańcem głównego miasta teraz?

02:18:18.680 --> 02:18:22.400
Kto jest kto jest mieszkańcem
terenów stoczniowych?

02:18:22.680 --> 02:18:24.280
Gdzie 80%.
Mieszkańców?

02:18:24.360 --> 02:18:24.960
No właśnie.

02:18:25.360 --> 02:18:29.160
A my ciągle konsultujemy,
konsultacje z nimi przeprowadzamy,

02:18:29.320 --> 02:18:30.440
chociaż ich tam nie ma.

02:18:30.520 --> 02:18:32.960
Są tylko ludzie, którzy mają
tam mieszkania na wynajem.

02:18:33.040 --> 02:18:36.600
Ale wiesz, czasami mi się wydaje, że
właśnie mieszkańcy mają lepsze pomysły

02:18:36.680 --> 02:18:38.760
i lepsze rozwiązania niż samo miasto.

02:18:38.920 --> 02:18:43.160
Przykładem tutaj możemy podać Brzeźno,
gdzie zostały zablokowane

02:18:43.640 --> 02:18:47.640
budowa wieżowców, bo
społeczność powiedziała stop.

02:18:48.760 --> 02:18:49.480
Pozwól mi.

02:18:49.560 --> 02:18:53.960
Wiesz, bo nie chcę tak
przechytrzać z moją odpowiedzią.

02:18:54.320 --> 02:18:58.240
To nie jest tak, że jestem całkowicie
przeciwko konsultacjom społecznym.

02:18:58.920 --> 02:19:02.440
Natomiast jestem przeciwny temu, by

02:19:03.200 --> 02:19:07.600
urzędnicy, architekci manipulowali ludźmi,

02:19:08.760 --> 02:19:11.200
próbując ich zmanipulować.

02:19:11.280 --> 02:19:16.600
Żeby oni sądzili, że pomysły, które
są przedstawiane, są ich pomysłami.

02:19:18.040 --> 02:19:21.120
I przeciwko temu jestem naprawdę głęboko.

02:19:21.600 --> 02:19:26.160
Dlatego uważam i bardzo protestuję
przeciwko bardzo charakterystycznym

02:19:26.240 --> 02:19:27.640
typowi konsultacji.

02:19:28.160 --> 02:19:31.120
To znaczy, że architekci
czy projektanci tutaj są.

02:19:31.200 --> 02:19:36.560
Często urzędnicy
przychodzą i pytają się, czego by ludzie

02:19:36.640 --> 02:19:42.880
chcieli, nic nie oferując,
tylko pytając się, co by chcieli.

02:19:43.600 --> 02:19:48.880
I uważam, że w sytuacji Profesjonalizm
profesjonalistów działających.

02:19:49.200 --> 02:19:50.360
To jest fair.

02:19:50.840 --> 02:19:51.880
To jest nie w porządku.

02:19:53.120 --> 02:19:57.160
Profesjonalista ma obowiązek przyjść
przygotowany,

02:19:57.720 --> 02:20:02.880
pokazać projekt i wytłumaczyć, z czego on
wynika, że to nie jest jego pomysł,

02:20:03.280 --> 02:20:04.720
tylko z czego on wynika.

02:20:04.800 --> 02:20:10.400
Z najlepszych myśli w kierunku tej
społeczności, że że sądzę, że

02:20:10.880 --> 02:20:15.640
dla tego miejsca w mieście i dla ludzi,
którzy tu żyją, chociaż was nie znam z

02:20:15.720 --> 02:20:20.360
imienia, nazwiska i z twarzy, że
to moim zdaniem byłoby najlepsze.

02:20:20.440 --> 02:20:22.720
I wytłumaczę Wam dlaczego.

02:20:24.320 --> 02:20:28.600
I po czymś takim można powiedzieć A
teraz powiedzcie mi, gdzie się pomyliłem?

02:20:29.160 --> 02:20:33.160
I takie konsultacje społeczne
są głęboko potrzebne.

02:20:33.800 --> 02:20:38.600
Ja miałem doświadczenie
w Stanach, miałem dwa doświadczenia, byłem

02:20:39.320 --> 02:20:44.560
mój, przyjaźniłem się z architektem
miasta, co zresztą było bardzo ciekawe,

02:20:45.320 --> 02:20:46.400
że architekt miasta.

02:20:47.800 --> 02:20:51.480
Zależało mu na przyjaciołach z
uniwersytetu, żeby wiedzieć,

02:20:51.560 --> 02:20:52.800
jakie są nowe idee.

02:20:52.880 --> 02:20:54.120
To bardzo było ciekawe.

02:20:54.360 --> 02:20:58.040
I on mnie namówił na coś takiego,
że raz w miesiącu się spotykaliśmy.

02:20:58.120 --> 02:21:01.560
I właściwie on mnie wypytywał,
nad czym pracuje się na uczelni.

02:21:03.200 --> 02:21:03.760
No ale.

02:21:05.760 --> 02:21:07.560
Kiedyś mi powiedział Wiesz co zrobimy?

02:21:07.640 --> 02:21:10.280
Eksperymentalny projekt
konsultacji społecznych.

02:21:10.600 --> 02:21:11.720
Nigdy o tym nie słyszałem.

02:21:11.800 --> 02:21:13.600
To były lata 90.

02:21:14.560 --> 02:21:17.280
Powiedziałem No
słuchaj, to bardzo ciekawe, czy ty

02:21:17.360 --> 02:21:22.280
pozwolisz, że ja po prostu
przyjrzę się temu.

02:21:22.520 --> 02:21:23.200
No i tak było.

02:21:23.280 --> 02:21:26.960
Ja byłem na wszystkich konsultacjach
społecznych, które ten program robił.

02:21:27.040 --> 02:21:31.360
To było tam.
To długo trwało, to było spotkań z 12.

02:21:31.440 --> 02:21:32.240
Czy coś takiego.

02:21:33.040 --> 02:21:36.360
No i potem się spotkaliśmy po raz
kolejny przy winie z architektem miasta.

02:21:36.600 --> 02:21:38.840
To powiedz mi teraz, co
sądzisz o tych konsultacjach?

02:21:41.440 --> 02:21:43.640
Ja mówię Wiesz co, ale
szczerze ci powiedzieć.

02:21:44.840 --> 02:21:45.680
No tak.
No tak.

02:21:45.760 --> 02:21:46.840
Zawsze tak rozmawiamy.

02:21:47.440 --> 02:21:47.800
Ja mówię.

02:21:47.880 --> 02:21:50.600
Miałem wrażenie, że to jest
niesamowita manipulacja.

02:21:52.760 --> 02:21:53.640
No tak, siedzi.

02:21:56.360 --> 02:21:57.440
Ja myślę to samo.

02:22:00.200 --> 02:22:01.960
I to było pierwsze moje doświadczenie.

02:22:02.040 --> 02:22:06.640
A drugie doświadczenie było takie, że
Amerykański Instytut Architektów ma taki

02:22:06.720 --> 02:22:09.720
bardzo socjalnie zorientowany program,

02:22:10.400 --> 02:22:13.880
że raz w długi weekend kompletnie

02:22:13.960 --> 02:22:20.680
wolontarystycznie jedzie w jakieś naprawdę
miejsce z problemami i przez długi weekend

02:22:20.760 --> 02:22:25.440
wszyscy pracują, żeby na koniec tego
weekendu pokazać rozwiązanie tego

02:22:25.520 --> 02:22:28.000
problemu, który ta dana
społeczność postawiła.

02:22:28.760 --> 02:22:33.160
Ja byłem na takim na takim
wyjeździe do miasteczka, ale quipa.

02:22:34.200 --> 02:22:40.200
Małe miasteczko niedaleko Pittsburgha,
które które stało bardzo blisko, bardzo

02:22:40.280 --> 02:22:43.520
blisko rzeki, a nad rzeką
zbudowano stalownia.

02:22:44.800 --> 02:22:50.720
No i problem, który to miasteczko zgłosiło
do AA to było to, że Stalownia rozebrali,

02:22:50.840 --> 02:22:53.520
nie ma stalowni, a główna ulica upadła.

02:22:53.600 --> 02:22:56.200
I co mają zrobić, żeby tę
główną ulicę odbudować?

02:22:57.800 --> 02:23:02.840
No i został zorganizowany zespół z całych
Stanów Zjednoczonych, człowiek, który ten

02:23:02.920 --> 02:23:06.680
projekt prowadził, i architektów,
i urbanistów, i ludzi od.

02:23:06.960 --> 02:23:12.680
Od dróg, od wszystkich kogo mógł,
żeby ekonomistów jak

02:23:12.760 --> 02:23:14.520
ekonomicznie podnieść tą ulicę.

02:23:16.640 --> 02:23:20.360
No i ja też zostałem zaproszony,
bo jakoś dotarło do nich, że.

02:23:21.040 --> 02:23:24.120
Że działam nawet na miastach.

02:23:26.080 --> 02:23:27.720
No i jak ja tam zostałem?

02:23:28.040 --> 02:23:32.040
Parę dni było, więc poszedłem na spacer
obejrzeć to miasto i w pewnym momencie

02:23:32.120 --> 02:23:35.840
trafiam na taką sytuację, że widzę

02:23:37.120 --> 02:23:39.720
plac, przy którym jest kościół,

02:23:39.800 --> 02:23:41.880
synagoga i jeszcze jakaś świątynia.

02:23:41.960 --> 02:23:43.680
Nie pamiętam, jakie to było wyznanie.

02:23:44.280 --> 02:23:49.880
A czwarta strona tego placu to jest
wzgórze z takimi schodami drewnianymi.

02:23:50.240 --> 02:23:51.640
Pytałem się, co tam jest na górze.

02:23:51.720 --> 02:23:52.960
Tam jest szkoła podstawowa.

02:23:54.320 --> 02:23:57.960
A oprócz tych kościołów oczywiście były
różne takie domki, kamieniczki, jak

02:23:58.040 --> 02:23:59.720
to takie amerykańskie, drewniane.

02:24:01.880 --> 02:24:04.600
A potem zbudowano ulice.

02:24:07.080 --> 02:24:12.040
Do tej rafinerii, tam czy stalowni
stalowni, przepraszam,

02:24:12.560 --> 02:24:16.040
do tej stalowni zbudowano ulicę,
żeby robotnicy mogli dojść.

02:24:16.200 --> 02:24:18.280
I ponieważ chodzili tamtędy.

02:24:18.360 --> 02:24:19.360
No to jak główna ulica?

02:24:19.440 --> 02:24:22.840
Tam zaczęły powstawać sklepy
i takie różne rzeczy.

02:24:23.000 --> 02:24:25.480
No i jak stalownie
zlikwidowano tę, ulica upadła.

02:24:27.000 --> 02:24:29.960
No ja poszedłem.
Słuchajcie, chcecie to usłyszeć do końca?

02:24:31.560 --> 02:24:34.200
Bo to trochę długa
historia, ale poszedłem.

02:24:34.520 --> 02:24:38.200
Poszedłem do tego człowieka, który
prowadził cały ten program i mówię

02:24:38.280 --> 02:24:45.200
Słuchaj, wiesz,
byłem obejrzeć to wszystko i wydaje mi

02:24:45.280 --> 02:24:50.960
się, że pytanie co zrobić, żeby uratować
tą ulicę, to jest złe pytanie dla tego

02:24:51.040 --> 02:24:54.560
miasta, bo bo to się nie da, bo nie ma
stalowni,

02:24:56.360 --> 02:25:01.200
Natomiast jest przepiękna przestrzeń
publiczna, kompletnie porzucona.

02:25:03.960 --> 02:25:05.320
No i on się na mnie wściekł.

02:25:07.400 --> 02:25:10.200
Przyjechał facet z Europy i
próbuje tutaj wszystko zmieniać.

02:25:10.280 --> 02:25:12.040
Nie ma czasu, są trzy dni, trzy noce.

02:25:12.120 --> 02:25:13.240
Po prostu musimy to zrobić.

02:25:13.320 --> 02:25:14.640
Wszyscy pracują nad ulicą.

02:25:15.280 --> 02:25:20.000
Ja mówię OK,
ja ci pomogę, Ja tylko chciałem ci

02:25:20.080 --> 02:25:24.640
powiedzieć, co zobaczyłem,
ale powiedz mi, co mam robić.

02:25:24.720 --> 02:25:26.040
Będziemy pracować nad ulicą.

02:25:26.120 --> 02:25:31.040
Ja zrobię to w najlepiej możliwy sposób,
żeby dołączyć do tego wszystkiego.

02:25:31.840 --> 02:25:32.960
No i tak się rozstaliśmy.

02:25:33.040 --> 02:25:34.920
Trochę w niefajnej atmosferze.

02:25:35.000 --> 02:25:37.760
On zdenerwowany poszedł
na górę, ja gdzieś w bok.

02:25:39.160 --> 02:25:43.520
No i następnego dnia rano schodzę na
śniadanie i tam siedzimy przy

02:25:43.600 --> 02:25:45.120
różnych takich dużych stołach.

02:25:45.480 --> 02:25:49.120
I raptem widzę, że wchodzi ten szef z
jakimś takim zamaszystym krokiem, ale

02:25:49.200 --> 02:25:54.040
wcale nie schodzi ze schodów,
z pokoju hotelowego, tylko wchodzi głównym

02:25:54.120 --> 02:25:59.080
wejściem i idzie takim
zdenerwowanym krokiem do mnie.

02:26:00.880 --> 02:26:07.440
Podszedł do tego stolika i mówi Tak,
widziałem to, masz rację,

02:26:08.640 --> 02:26:10.840
ale ty masz im to wytłumaczyć na zebraniu.

02:26:12.200 --> 02:26:14.800
Na zebraniu ze społecznością miasta,

02:26:15.760 --> 02:26:19.280
bo na koniec tej tej akcji było zebranie

02:26:19.360 --> 02:26:21.120
gdzie się prezentowało ten projekt.

02:26:21.480 --> 02:26:25.600
Ty masz im wytłumaczyć dlaczego
zmieniliśmy perspektywę i tak dalej.

02:26:26.120 --> 02:26:29.600
I słuchajcie teraz aż się boję, że się
wzrusza, bo to była jedna z najbardziej

02:26:29.680 --> 02:26:32.240
wzruszających sytuacji
w moim zawodowym życiu.

02:26:33.360 --> 02:26:35.760
No myślę sobie kurczę, wyzwanie jest duże.

02:26:37.080 --> 02:26:41.560
No więc pomyślałem sobie, że nie będę im
tłumaczył geometrii, bo ja oczywiście

02:26:41.640 --> 02:26:46.040
doszedłem do tego, pracując tą metodą moją
jeszcze z doktoratu, że zrobiłem badania

02:26:46.120 --> 02:26:48.840
siatek i wyszło mi, że tu jest to centrum.

02:26:48.920 --> 02:26:51.800
Poszedłem i było, zobaczyłem
te kościoły, to wszystko.

02:26:53.800 --> 02:26:56.840
Ale myślę sobie no nie będę im mówił o
geometrii miasta, bo po

02:26:56.920 --> 02:26:58.280
prostu mnie wyśmieją.

02:26:58.920 --> 02:27:05.720
Więc pomyślałem sobie dobra, opowiem wam
taki film, sobie nakręcę w głowie,

02:27:05.800 --> 02:27:07.800
jak to życie mogło wyglądać.

02:27:08.800 --> 02:27:12.560
No i opowiedziałem im, że zacząłem od
tego, że wyobraźcie sobie,

02:27:13.600 --> 02:27:15.000
że kiedyś walę głupie.

02:27:15.120 --> 02:27:19.360
W niedzielę były takie przed kościołem.

02:27:19.440 --> 02:27:21.040
Były takie spotkania w szkole.

02:27:22.280 --> 02:27:23.040
Gdzie tam.

02:27:23.120 --> 02:27:27.440
Uczniowie różne rzeczy robili po to, żeby
rodzice mogli spokojnie się przygotować do

02:27:27.520 --> 02:27:33.280
wyjścia do świątyni, a potem się spotykali
z dziećmi na placu przed kościołem.

02:27:34.080 --> 02:27:38.720
I wyobraźcie sobie, że te dzieciaki
już po tych nudnych zajęciach.

02:27:38.800 --> 02:27:42.120
Że już są skończone, że już
teraz naprawdę jest niedziela.

02:27:43.200 --> 02:27:45.320
Lecą po tych drewnianych schodach na dół.

02:27:45.400 --> 02:27:47.200
Kto będzie pierwszy na placu?

02:27:47.840 --> 02:27:52.600
Lecą do rodziców, potem idą do kościoła
czy do innej świątyni, a potem wszyscy.

02:27:52.880 --> 02:27:56.920
Obok kościoła, do kawiarni,
na lody, na ciastka.

02:27:57.680 --> 02:27:58.440
No i opowiadam.

02:27:58.520 --> 02:28:03.840
Snuje tą opowieść
i widzę, że przede mną w drugim rzędzie,

02:28:03.920 --> 02:28:08.640
bo nie w pierwszym, a w drugim rzędzie
siedzi facet o czarnym

02:28:08.720 --> 02:28:11.000
kolorze skóry, który płacze.

02:28:13.200 --> 02:28:14.680
Myślę sobie chyba.

02:28:14.920 --> 02:28:16.440
Chyba zrobiłem wrażenie.

02:28:17.680 --> 02:28:20.960
Ale on jak skończyłem, podniósł rękę,

02:28:21.360 --> 02:28:25.000
wstał i mówi im your of this city.

02:28:27.760 --> 02:28:31.320
Po czym mówi I tak było jak ty mówisz.

02:28:31.640 --> 02:28:34.640
Tak się tutaj żyło I znowu zaczął płakać.

02:28:36.360 --> 02:28:41.280
No i potem,
no rzeczywiście oni przyjęli bardzo

02:28:43.160 --> 02:28:47.440
tą naszą propozycję, rozwiązanie i
znaczy ono nie było takie zupełnie, ta

02:28:47.520 --> 02:28:52.200
ulica nie została porzucona, ale po prostu
została zwrócona uwaga na to, że oni mają

02:28:52.280 --> 02:28:56.040
przepiękną przestrzeń dla siebie,
zbudowaną publiczną przestrzeń ze

02:28:56.120 --> 02:28:58.440
wszystkimi ważnymi budowlami i tak dalej.

02:28:59.560 --> 02:29:05.800
Więc wiesz, w tym momencie ja mam
wrażenie, no, na tym polegają te

02:29:05.880 --> 02:29:07.840
prawdziwe konsultacje społeczne.

02:29:08.160 --> 02:29:12.640
To była bardzo dla mnie ryzykowna
sytuacja, bo ten burmistrz mógł wstać i

02:29:12.720 --> 02:29:17.080
powiedzieć Poprosiliśmy was o projekt dla
ulicy, aby nam tutaj o kościołach

02:29:18.280 --> 02:29:21.360
opowiadacie więc.

02:29:21.440 --> 02:29:23.480
Ale wydaje mi się, że na tym polega.

02:29:24.200 --> 02:29:29.280
Wiesz, no ja akurat miałem to narzędzie,
które wypracowałem sobie w doktoracie.

02:29:29.360 --> 02:29:30.760
Zastosowałem to narzędzie.

02:29:30.840 --> 02:29:36.920
Wyszła dla mnie bardzo konkretna wiedza
i po prostu najpierw ją przedstawiłem, a

02:29:37.000 --> 02:29:40.200
potem powiedziałem To powiedzcie
teraz, co o tym myślicie?

02:29:40.280 --> 02:29:46.040
Tak, i takie konsultacje społeczne to
jest traktowanie ludzi naprawdę poważnie.

02:29:46.280 --> 02:29:50.680
To znaczy, że idziesz na spotkanie gdzieś
w szkole podstawowej, gdzie będą

02:29:50.760 --> 02:29:56.880
profesjonaliści, którzy ci powiedzą,
jakie tu rzeczy zauważyli, co jest

02:29:56.960 --> 02:30:01.560
najpiękniejszego, co jest najfajniejszego,
co warto zachować i tak dalej.

02:30:01.640 --> 02:30:04.880
A teraz okej, powiedzcie
może my się mylimy?

02:30:04.960 --> 02:30:08.360
Tak, to to jest
prawdziwa konsultacja społeczna.

02:30:08.640 --> 02:30:12.280
Pod warunkiem, ostatnie
słowo, że to są mieszkańcy.

02:30:13.200 --> 02:30:18.520
Bo jeżeli zaczniemy to konsultować
z właścicielami przepraszam,

02:30:19.000 --> 02:30:24.440
ale z właścicielami Airbnb, którzy udają
mieszkańców, a nie są mieszkańcami, no to

02:30:24.520 --> 02:30:28.160
oni powiedzą, że tam podwórka nas nie
interesują, czy tam ławeczki, czy

02:30:28.240 --> 02:30:29.920
jakieś piaskownice dla dzieci.

02:30:30.000 --> 02:30:35.880
Chodzi o to, żeby były miejsca parkingowe,
bo oczywiście Airbnb się lepiej wynajmuje.

02:30:35.960 --> 02:30:38.360
Jak można mieć miejsce parkingowe.

02:30:38.680 --> 02:30:40.400
Jako mieszkanka głównego miasta?

02:30:40.480 --> 02:30:43.600
Powiem tylko tyle po raz drugi jestem w
procesie konsultacji Parku

02:30:43.680 --> 02:30:45.480
Kulturowego w Gdańsku.

02:30:45.800 --> 02:30:48.960
Pracujemy bez żadnego,
bez żadnych założeń.

02:30:49.040 --> 02:30:55.760
Mimo że pierwszy plan Park Kulturowy był
opracowany w 2023 roku, poszedł do

02:30:55.840 --> 02:31:00.800
niszczarki i w zasadzie dzisiaj są ludzie
z Torunia, którzy uczą się miasta i

02:31:00.880 --> 02:31:04.680
prowadzą te konsultacje, a na konsultacje,
które cieszą się ogromnym

02:31:04.760 --> 02:31:07.840
zainteresowaniem, są
zaproszeni mieszkańcy.

02:31:08.120 --> 02:31:14.360
Właściciele restauracji, klubów, go go,
meleksiarze, w zasadzie wszyscy,

02:31:14.440 --> 02:31:16.240
którzy są w tej przestrzeni.

02:31:16.440 --> 02:31:19.680
Natomiast gospodarz, u którego często
dzisiaj pytałam,

02:31:20.520 --> 02:31:22.200
jest moderatorem dyskusji.

02:31:22.280 --> 02:31:24.120
Co nam wyjdzie z parku kulturowego?

02:31:24.200 --> 02:31:29.080
Nie mam pojęcia, bo nawet nie ma programu
czy czy propozycji, które w

02:31:29.160 --> 02:31:30.960
tym parku miałyby funkcjonować.

02:31:31.200 --> 02:31:36.640
Ale to znaczy, że
praca nad parkiem kulturowym ma

02:31:36.720 --> 02:31:39.200
strukturę ulepszenia Disneylandu.

02:31:40.960 --> 02:31:43.960
Dworca Zachodniego, a teraz.

02:31:45.080 --> 02:31:46.360
No bo.
No tak.

02:31:46.640 --> 02:31:50.000
Jeśli zapraszamy wszystkich, którzy na tym
mieście robią pieniądze, no to

02:31:50.080 --> 02:31:52.120
znaczy, że chcemy ulepszyć Disneyland.

02:31:56.520 --> 02:31:57.440
Dziękuję bardzo.

02:32:01.800 --> 02:32:02.360
Wiecie co?

02:32:05.360 --> 02:32:09.800
No ale chyba musimy
trochę wyraźniej zacząć widzieć,

02:32:10.320 --> 02:32:15.080
bo oczywiście wszystko ma jakieś
przykłady, że nie jest tak źle, że w

02:32:15.160 --> 02:32:17.360
sumie jest fajnie, że to, że tamto, ale.

02:32:18.000 --> 02:32:19.360
Ale wydaje mi się, że coś.

02:32:19.440 --> 02:32:24.880
Bo ja na przykład się spotkałem ze
spiskową teorią, Że że policji nie ma

02:32:25.760 --> 02:32:29.000
w nocy na ulicach, na Głównym Mieście,
dlatego, żeby mieszkańcy

02:32:29.080 --> 02:32:30.200
stąd się wyprowadzili.

02:32:31.880 --> 02:32:33.760
Że tak powiem.
Nie wierzę w ten spisek.

02:32:33.840 --> 02:32:39.160
Ale, ale, ale ludzie już tak myślą, że jak
to jest możliwe, że są takie burdy w

02:32:39.240 --> 02:32:43.520
Głównym Mieście, które niektórzy nazywają
strefą prestiżu i nie ma

02:32:43.600 --> 02:32:45.920
policji ani straży miejskiej?
No nie ma.

02:32:47.600 --> 02:32:49.840
Mieszkam na Śródmieściu, jest policja.

02:32:52.000 --> 02:32:52.600
Gdzie?
Gdzie?

02:32:53.440 --> 02:32:54.720
Ja mieszkam?
Na Dolnym Mieście?

02:32:54.800 --> 02:32:57.200
Nie, nie w Głównym Mieście tak.

02:32:57.680 --> 02:32:58.840
Natomiast tutaj tak.

02:32:59.000 --> 02:33:02.640
Jeśli chodzi o burdy i przeciwdziałania.

02:33:02.720 --> 02:33:04.960
Tak, miasto wprowadziło prohibicję.

02:33:05.040 --> 02:33:10.680
Od 22:00 godziny nie można kupić w sklepie
spożywczym czy w sklepie alkoholowym.

02:33:10.760 --> 02:33:14.920
Alkoholu można tylko w
restauracjach czy w klubach.

02:33:16.280 --> 02:33:19.080
Rozumiem, dlaczego się zrobiło
cicho wokół mojej Żabki.

02:33:19.160 --> 02:33:25.520
Ze statystyk bo miasto wprowadziło to
kilka lat temu na próbę.

02:33:27.360 --> 02:33:33.040
Przestępczość po godzinie po godzinie
prohibicji alkoholu spadło o 50%

02:33:34.600 --> 02:33:40.080
i w tej chwili miasto rozszerzyło to
i myślę, że to jest dobry kierunek.

02:33:40.680 --> 02:33:47.280
Co do bookingu i
ich historii z tym związanych, to póki co

02:33:47.360 --> 02:33:52.280
nie ma rozwiązania prawnego, które
jest w stanie temu przeciwdziałać.

02:33:52.440 --> 02:33:55.960
Walczą wszystkie miasta turystyczne
w Europie i na świecie.

02:34:00.280 --> 02:34:03.520
Czyli co?
Rzucanie nie wiem, wodą w turystów.

02:34:03.600 --> 02:34:05.400
To rozwiązuje booking.

02:34:06.040 --> 02:34:10.160
Wspólnoty na to nie wyrażają zgody, bo nie
są zainteresowane wynajmem mieszkań

02:34:10.240 --> 02:34:12.720
krótkoterminowym w sąsiedztwie.

02:34:12.880 --> 02:34:17.760
Więc sytuacja jest taka, że żeby wynająć w
tej chwili mieszkanie Hiszpanii,

02:34:17.840 --> 02:34:19.560
trzeba wynająć powyżej 10.

02:34:20.360 --> 02:34:27.280
Z tego co wiem, to Berlin z kolei zażądał
od Airbnb, żeby przestało oszukiwać,

02:34:27.360 --> 02:34:29.480
bo to było pod hasłem sharing.

02:34:29.600 --> 02:34:34.720
Liczę, że będzie tak cudownie, że będziemy
sobie wymieniać pokoje i będziemy się

02:34:34.800 --> 02:34:37.200
nawzajem oprowadzać po
miastach i tak dalej.

02:34:37.600 --> 02:34:41.640
I Berlin powiedział Jeśli chcecie
robić sharing, róbcie sharing culture.

02:34:41.720 --> 02:34:45.960
Możecie wynajmować pokój, ale w
mieszkaniu, w którym mieszkacie, jesteście

02:34:46.040 --> 02:34:49.000
obecni i bierzecie odpowiedzialność
za to, co się dzieje.

02:34:49.080 --> 02:34:49.440
Tak.

02:34:50.240 --> 02:34:54.880
Nie wiem, czy to już jest wprowadzone jako
stała reguła, ale czytałem taki

02:34:54.960 --> 02:34:57.120
artykuł, że w Berlinie się tak myśli.

02:34:59.640 --> 02:35:03.480
Likwidują te skrytki na kluczyki,
które się tam pobiera.

02:35:04.240 --> 02:35:05.840
Nie no, to już jest naprawdę.

02:35:05.960 --> 02:35:11.880
To już osiągnęło taki poziom anonimowości,
że to jest naprawdę nie do wiary.

02:35:12.480 --> 02:35:14.240
Ale wiecie co?
Ja myślę, że.

02:35:17.000 --> 02:35:21.480
To jest cały czas ta lista, na
którym miejscu stawiamy kulturę.

02:35:23.200 --> 02:35:29.280
Bo nawet jeśli myślimy o turystach,
to jeśli chcemy przedstawić kulturę

02:35:29.360 --> 02:35:33.920
miasta, to na głowie stajemy, żeby byli
prawdziwi mieszkańcy,

02:35:34.600 --> 02:35:40.120
bo wtedy ludzie zobaczą, jakie tu są
zwyczaje, jakie dania restauratorzy

02:35:40.200 --> 02:35:45.160
przygotowują, bo przychodzą tutaj
lokalni mieszkańcy poza sezonem.

02:35:46.160 --> 02:35:51.520
I wtedy zaczyna być naprawdę
frajda kulturowej podróży, że się jedzie

02:35:51.600 --> 02:35:57.360
gdzieś i się poznaje zwyczaje,
patrzy się, jak ludzie tę architekturę

02:35:57.440 --> 02:36:01.040
używają, jak, jak, jakie ona
ma znaczenie i tak dalej.

02:36:01.800 --> 02:36:05.080
Natomiast w momencie, kiedy my się
pozbywamy mieszkańców, to naprawdę

02:36:05.160 --> 02:36:08.400
to już wystarczy, że jest Disneyland.
To już nie jest.

02:36:08.480 --> 02:36:09.440
Nie ma kultury.

02:36:10.240 --> 02:36:15.920
Pozostała nieruchomość atrakcyjna,
którą można zacząć po prostu sprzedawać.

02:36:16.800 --> 02:36:19.640
Nic dziwnego, że w Disneylandzie
budowano zamki, żeby.

02:36:20.400 --> 02:36:22.680
Żeby ludzi ściągnąć do oglądania.

02:36:27.720 --> 02:36:30.400
No wiecie co?
Bo żeby nie zakończyć tak.

02:36:30.480 --> 02:36:31.640
Wojtek smutno.

02:36:33.000 --> 02:36:33.360
Nie wiem.

02:36:33.440 --> 02:36:39.360
To może każdy się teraz zastanowi,
wliczając czcigodnego prelegenta.

02:36:39.440 --> 02:36:43.680
Skąd ten student, jeden z tych chociażby z
pracowni, którzy

02:36:45.160 --> 02:36:49.520
stwierdzili, że oni są w tej części,
która mieszkań nie ma i pewnie mieć nie

02:36:49.600 --> 02:36:53.280
będzie, Ma wziąć to pierwsze mieszkanie,
które sobie urządzi, zrobi zdjęcia

02:36:53.360 --> 02:36:57.280
i zdobędzie klientów na przykład.
Ale wiesz co?

02:36:57.360 --> 02:37:01.360
Ale to jest bardzo ciekawe, bo akurat
takich ludzi znam, którzy właśnie nie

02:37:01.440 --> 02:37:05.800
mając mieszkania pierwsze mieszkanie
zrobili i sprzedali po to,

02:37:05.880 --> 02:37:07.640
żeby móc kupić sobie większe.

02:37:08.560 --> 02:37:11.760
Tak, ale właśnie próg wejścia
to nadal jest to mieszkanie.

02:37:11.920 --> 02:37:16.400
Próg wejścia to jest albo kredyt, albo
wiesz, albo kredyt z banku, albo kredyt od

02:37:16.480 --> 02:37:18.680
rodziców, albo jakaś zrzutka przyjaciół.

02:37:18.760 --> 02:37:19.960
No różne są metody.

02:37:20.120 --> 02:37:22.000
Spadek albo spadek.

02:37:22.080 --> 02:37:25.560
Albo babcia na Głównym
Mieście, która jednak nie.

02:37:25.640 --> 02:37:26.660
Ale słuchajcie.

02:37:27.440 --> 02:37:31.320
Ja nawiążę do tematu, bo mówiłem o etyce,
ale o psychologii

02:37:31.400 --> 02:37:32.880
architektury przede wszystkim.

02:37:32.960 --> 02:37:37.560
I nie chciałbym, bo rzeczywiście
mamy jakąś taką tendencję.

02:37:37.720 --> 02:37:43.000
Nie wiem, ja się do tego chyba też
zaliczam na pewno dzisiaj,

02:37:44.200 --> 02:37:47.960
że zobaczcie jako psychologii mówimy to
też zazwyczaj mówimy o chorobach

02:37:48.040 --> 02:37:50.640
psychicznych,
że jak się w Polsce rozmawia o

02:37:50.720 --> 02:37:55.440
psychologii, to się mówi nie o tym, jak,
na czym polega szczęście, tylko raczej na

02:37:55.520 --> 02:38:00.240
czym polega depresja, jak się bronić
przed depresją i tak dalej, i tak dalej.

02:38:00.880 --> 02:38:06.320
I nasza rozmowa trochę jest taka sama, że
chodzi nam o psychologiczne podejście do

02:38:06.400 --> 02:38:11.840
architektury, ale na razie
rozpoznajemy jedynie te problemy.

02:38:12.560 --> 02:38:17.520
Tak, te problemy, które powodują, że nasze
miasta nie są takie, jak byśmy chcieli,

02:38:17.600 --> 02:38:19.640
to znaczy, że jesteśmy poniżej.

02:38:22.240 --> 02:38:27.200
Na tym świecie żyje się o wiele poniżej,
a porządek rzeczy jest nie do odwrócenia.

02:38:27.280 --> 02:38:31.600
To Baudelaire napisał kiedyś w teatrze
żeby Na tym świecie żyje

02:38:31.680 --> 02:38:33.440
się o wiele poniżej.
Tak.

02:38:33.600 --> 02:38:35.320
Porządek rzeczy jest nie do odwrócenia.

02:38:36.520 --> 02:38:41.120
I o to mi chodzi, że rzeczywiście wydaje
mi się, że warto znaleźć ten poziom.

02:38:41.200 --> 02:38:46.000
0 Jak studenci mówią używają tego słowa
uziemienie, to ja to raczej widzę w ten

02:38:46.080 --> 02:38:50.560
sposób, że żeśmy spadli gdzieś, mamy
jakieś problemy, topimy się w tym

02:38:50.640 --> 02:38:55.760
wszystkim, miasta jakoś dziwnie upadają i
tak dalej, żebyśmy się uziemili, weszli na

02:38:55.840 --> 02:39:00.480
poziom 0 i teraz zadali sobie pytanie
a co my potrzebujemy do szczęścia?

02:39:01.640 --> 02:39:05.120
Co nam daje szczęście,
a czego potrzebujemy więcej?

02:39:05.200 --> 02:39:07.120
Albo, albo inaczej.
No.

02:39:10.520 --> 02:39:12.560
Nie do Tylko ciekawe dlaczego.

02:39:13.480 --> 02:39:19.960
Ja nie mówię, że nie chodzi tylko o to.

02:39:22.520 --> 02:39:24.320
Że te miasta nasze.

02:39:25.120 --> 02:39:28.320
Mówimy o chorobach psychicznych miast,
ludzi chorujących w tych

02:39:28.400 --> 02:39:29.880
miastach, którzy mieszkają.

02:39:29.960 --> 02:39:33.920
Ale miasto nie będą tak jakbyśmy chcieli,
bo my mieszkańcy nie

02:39:34.000 --> 02:39:35.440
będziemy mieli wpływu.

02:39:36.440 --> 02:39:40.040
Jak popatrzymy na historię tworzenia
miast, urbanistykę, architekturę,

02:39:40.120 --> 02:39:42.640
zawsze decydowali o tym władcy.

02:39:45.320 --> 02:39:45.760
Nie wiem.

02:39:45.840 --> 02:39:50.560
Neron, Napoleon, wyburzania,
tworzenia wielkie wizje.

02:39:51.160 --> 02:39:55.840
Architekci swoimi wizjami podporządkowani
interesom najczęściej właśnie jakichś

02:39:55.920 --> 02:40:01.360
oświeconych klas społecznych raczej nie
pytano mieszkańców czego oni by chcieli.

02:40:01.440 --> 02:40:05.440
To zawsze jest jakby takie poczucie
wyższości, że ktoś wie lepiej,

02:40:06.720 --> 02:40:11.640
co nam jest potrzebne, Nawet
zaniepokoiło mnie w Pana wypowiedzi.

02:40:11.720 --> 02:40:16.480
Takie właśnie zabrzmiało, że po co pytać
ludzi, którzy sami nie wiedzą czego chcą.

02:40:16.760 --> 02:40:21.200
Architekt powinien przynieść gotowy
projekt i ich do tego przekonać,

02:40:21.720 --> 02:40:26.920
pokazując swoją wyższość, że ludzie nie
wiedzą, czego chcą, ale też nie mają

02:40:27.000 --> 02:40:30.360
poczucia estetycznego zmysłu piękna.

02:40:31.640 --> 02:40:34.320
Że tak naprawdę to my musimy to zapewnić.

02:40:34.640 --> 02:40:35.680
Ja przepraszam.
To.

02:40:35.760 --> 02:40:37.680
Jest mój konik, ale wejdę pani w słowo.

02:40:37.760 --> 02:40:40.960
Bo żebyśmy się dobrze zrozumieli, bo taką

02:40:41.040 --> 02:40:44.920
nośną analogią jest ta medyczna analogia,

02:40:45.440 --> 02:40:49.720
mi chodzi o to, że nie wyobrażam sobie,
żeby lekarz wzywa pacjenta

02:40:50.440 --> 02:40:54.880
czy ma tam zapisane, że przyjdzie do niego
pacjent, żeby rozłożył na swoim stole

02:40:54.960 --> 02:40:57.680
wszystkie leki, jakie ma, i
mówi niech pan sobie wybierze.

02:41:00.600 --> 02:41:02.120
Ale ja też nie o tym mówię.

02:41:02.600 --> 02:41:04.360
A czy ja myślałam, że.

02:41:04.800 --> 02:41:07.040
Ja i tak jestem lepszym lekarzem?
Bo ja mówię tak.

02:41:07.120 --> 02:41:08.800
Ja panu powiem, co panu jest.

02:41:09.320 --> 02:41:11.760
Niech pan dobrze posłucha i
teraz niech pan sobie wybierze.

02:41:12.520 --> 02:41:13.360
Ja myślę, że to.

02:41:13.520 --> 02:41:17.280
No, to jest temat na bardzo długą
dyskusję, ponieważ dotyka to też tego

02:41:17.360 --> 02:41:20.160
problemu, o którym pan mówi,
że jak zapytamy ludzi, którzy.

02:41:20.360 --> 02:41:24.880
No, w naszych szkołach nie ma
ani historii sztuki, ani właściwie teraz

02:41:24.960 --> 02:41:28.520
nie wiem, chyba nawet nauki rysunku, czy
nie kształtujemy poczucia

02:41:28.600 --> 02:41:29.920
zmysłu estetycznego.

02:41:30.120 --> 02:41:37.000
Więc może, bo dawno skończyłam szkołę, ale
też myślę, że jak zapytamy ludzi, to

02:41:37.080 --> 02:41:40.600
powiedzą, że im się podoba to, co jest
modne, albo coś im ktoś powiedział, coś

02:41:40.680 --> 02:41:44.600
z Instagrama zobaczyli, albo
nie wiem, oglądają programy w telewizji,

02:41:44.680 --> 02:41:48.680
gdzie nasi styliści po jakichś
kursach coś im proponują.

02:41:49.000 --> 02:41:54.400
Oczywiście, ale to dochodzimy do tego,
że pytamy ludzi i oni będą kreować się.

02:41:54.960 --> 02:41:58.920
A chodzi o to, żeby w tym pytaniu pomóc im
dotrzeć do tej autentyczności, o której

02:41:59.000 --> 02:42:01.880
pan mówił, żeby naprawdę
wiedzieli, czego chcą.

02:42:01.960 --> 02:42:05.120
Pan tutaj powiedział, dlaczego my
się dobrze czujemy w innych miastach.

02:42:05.880 --> 02:42:09.640
to jest bardzo złożona problematyka i
psychologia na ten temat napisała Tomy.

02:42:09.720 --> 02:42:12.400
Dlaczego my się dobrze czujemy
w miastach czy w mieszkaniach?

02:42:12.480 --> 02:42:17.440
Począwszy od barwy, zapachu,
struktury, kolorystyki jest ta wiedza.

02:42:17.560 --> 02:42:21.400
Tylko ta wiedza jest wykorzystywana
najczęściej, aby ludźmi manipulować.

02:42:23.120 --> 02:42:24.440
Sprzedając im jakiś produkt.

02:42:24.520 --> 02:42:29.400
Bo my wiemy czego oni potrzebują,
albo nimi władać, albo im komunikować.

02:42:29.480 --> 02:42:31.720
Bo architektura jest też komunikacją.

02:42:31.960 --> 02:42:33.960
Tak, zbudujemy budynek,
żeby on miał pewien przekaz.

02:42:34.040 --> 02:42:36.720
Na przykład, nie wiem, Budził strach,
budził grozę, budził podziw,

02:42:36.800 --> 02:42:38.240
był manifestacją czegoś.

02:42:38.600 --> 02:42:42.760
Albo też my wiemy lepiej,
co ludzi uszczęśliwi.

02:42:42.840 --> 02:42:46.240
I na przykład będziemy się nimi opiekować.

02:42:46.320 --> 02:42:49.640
Tak budować ulicę, żeby
ludzie trafiali do domów.

02:42:49.720 --> 02:42:53.280
Żeby na przykład na każdym narożniku była
wieżyczka, żeby wiedzieli, gdzie chodzą.

02:42:53.360 --> 02:42:56.680
Albo tak jak na ojcowskiej były,
żeby trafili do własnych drzwi.

02:42:56.760 --> 02:42:58.200
To żeby były płaskorzeźby.

02:42:58.520 --> 02:43:04.200
Czy zawsze jakby
mieszkańcom damy taki ochłap w postaci

02:43:04.280 --> 02:43:08.640
konsultacji albo budżetu obywatelskiego,

02:43:08.720 --> 02:43:11.560
albo też przed wojną był taki Towarzystwo

02:43:11.640 --> 02:43:13.280
Upiększania Wrzeszcza na przykład.

02:43:13.840 --> 02:43:15.280
Ktoś sobie mógł tam zgłosić.

02:43:15.360 --> 02:43:21.800
No i dobra, postawimy ławkę, ale w skali
makro decydują albo jednostki, na przykład

02:43:21.880 --> 02:43:24.440
władcy, albo interesy ekonomiczne.

02:43:25.920 --> 02:43:28.440
I myślę, że to się nie zmieni.

02:43:28.680 --> 02:43:35.120
Jakby jeżeli mówimy o dialogu, to tu
nie ma dialogu z ludźmi, z mieszkańcami.

02:43:36.520 --> 02:43:41.920
Myślę, że to zawsze będzie jednostronny
przekaz i komunikat porusza pani.

02:43:42.840 --> 02:43:44.000
Wiecie co?
No właśnie.

02:43:44.200 --> 02:43:47.040
Ja mam takie uczucie, że że czas,

02:43:47.120 --> 02:43:51.640
żebyśmy mówili wyraźnie i być może.

02:43:53.680 --> 02:43:57.080
Niedużo mówi o niuansach każdej z rzeczy.

02:43:57.160 --> 02:44:03.040
Tak, bo teraz ja mam przede
wszystkim takie odniesienie.

02:44:03.120 --> 02:44:07.080
Zupełnie co innego jest pytać,
jeśli ktoś chce.

02:44:07.160 --> 02:44:08.840
No bo ja rozumiem, że są ludzie, którzy.

02:44:08.960 --> 02:44:14.960
Którzy wolą pracować z klientem
właśnie realizować jego wizję.

02:44:15.880 --> 02:44:21.360
Ale ja rozumiem, że to dotyczy kogoś, kto
mówi słuchaj, ja mam takie mieszkanie, ja

02:44:21.440 --> 02:44:23.960
bym chciał, żeby ono było
fioletowe w środku i żeby.

02:44:24.360 --> 02:44:28.840
Tak, i to rozumiem
Tak samo jak rozumiem, że ktoś ma domek

02:44:28.920 --> 02:44:31.200
jednorodzinny i mówi,
że on by chciał, żeby.

02:44:31.480 --> 02:44:31.920
Żeby.

02:44:32.000 --> 02:44:37.040
Żeby tutaj w ogrodzie same chwasty
rosły, a nie jakieś wysublimowane tuje.

02:44:40.360 --> 02:44:41.560
I to rozumiem.

02:44:41.960 --> 02:44:47.400
Ale, Ale jest nieprawdą,
że my budujemy nową dzielnicę

02:44:47.480 --> 02:44:49.880
mieszkaniową dla tych mieszkańców.

02:44:51.840 --> 02:44:53.760
Za 50 lat ich nie będzie.

02:44:56.920 --> 02:45:01.440
Bo wszyscy mieszkamy na Głównym
Mieście wszyscy mieszkamy.

02:45:02.120 --> 02:45:05.040
Przecież tutaj to zupełnie
inni ludzie budowali.

02:45:06.600 --> 02:45:07.840
To ta wiedza.

02:45:07.920 --> 02:45:11.240
To nie jest tak, że ja wszystko
wiem, a oni niczego nie wiedzą.

02:45:11.520 --> 02:45:16.680
Tylko architekci studiują co najmniej 5 6
lat, różnie w różnych uczelniach,

02:45:17.120 --> 02:45:19.760
po to, żeby dysponować wiedzą.

02:45:19.840 --> 02:45:25.480
To nie chodzi o to, że są mądrale ami,
którzy którzy po prostu doszli

02:45:25.560 --> 02:45:28.840
do wniosku, że wiedzą lepiej.
Po prostu.

02:45:29.520 --> 02:45:30.960
Wie pani co, ja się boję, że.

02:45:31.360 --> 02:45:33.840
Że architektura jest takim.

02:45:36.800 --> 02:45:39.960
Że jak chcemy zobaczyć, co niedługo będzie
się źle działo, to warto

02:45:40.040 --> 02:45:41.080
obserwować architekturę.

02:45:41.160 --> 02:45:44.120
Bo ja mam wrażenie, że w architekturze to
się dzieje na początku,

02:45:45.360 --> 02:45:50.200
Bo na przykład konsultacje społeczne w
architekturze od samego początku powstały

02:45:50.280 --> 02:45:53.680
jak ruch antyszczepionkowy,
że najgorszą rzeczą jest

02:45:53.760 --> 02:45:55.320
architekt, który udaje, że wie.

02:45:55.960 --> 02:45:57.360
A przecież my wiemy lepiej.

02:45:57.440 --> 02:45:59.360
On powinien przyjść nas wysłuchać.

02:45:59.440 --> 02:46:03.440
I myśmy w to uwierzyli,
że wiedza architektoniczna to jest takie

02:46:03.520 --> 02:46:06.280
coś, co trzeba zatajać
i w ciszy skorygować.

02:46:06.360 --> 02:46:11.520
Tam może, że przepisy nie
pozwalają na to, żeby tak.

02:46:12.120 --> 02:46:13.640
No, nie zgadzam się z tym.

02:46:13.960 --> 02:46:16.400
Zacznijmy ufać lekarzom.

02:46:16.480 --> 02:46:21.280
Zaczniemy ufać architektom, zacznijmy być
wymagający, ale zacznijmy

02:46:21.440 --> 02:46:23.440
budować kulturę zaufania.

02:46:24.200 --> 02:46:24.640
Naprawdę.

02:46:24.720 --> 02:46:28.360
Bo to było moje wielkie
przeżycie w Stanach.

02:46:29.480 --> 02:46:30.880
To będzie ostatnia anegdota.

02:46:31.800 --> 02:46:36.200
Zadzwonili do mnie z banku
w Ameryce, a ja byłem.

02:46:36.280 --> 02:46:38.680
To był naprawdę słaby czas.

02:46:38.760 --> 02:46:43.360
Był w Polsce, jak wyjeżdżałem taki bardzo
niebezpieczny, gangsterzy

02:46:43.520 --> 02:46:44.600
działali i tak dalej.

02:46:44.920 --> 02:46:48.800
No i dzwoni do mnie w tej Ameryce pani i
mówi, że dzwoni z banku i chciała

02:46:48.880 --> 02:46:51.440
się mnie zapytać tam o coś.

02:46:51.520 --> 02:46:54.440
Ja mówię no proszę pytać, a on mówi No to
ale to proszę mi podać

02:46:54.520 --> 02:46:56.120
tam numer konta czy coś.

02:46:56.360 --> 02:47:00.120
No ja mówię ale na jakiej zasadzie
ja mam pani podać ten numer konta?

02:47:01.680 --> 02:47:03.440
No jak to?
Przecież ja dzwonię z banku.

02:47:04.720 --> 02:47:08.280
Ja mówię Ale
pani mi każe podać numer konta, bo pani

02:47:08.360 --> 02:47:10.680
twierdzi, że pani nie
zna tego numeru konta.

02:47:10.880 --> 02:47:15.520
Będąc w banku i dzwoniąc do mnie mówi
nie, ja znam, tylko ja musze zweryfikować.

02:47:15.600 --> 02:47:18.760
Ja mówię No dobrze, ale
to w takim razie jak ja mam panią najpierw

02:47:18.840 --> 02:47:21.360
zweryfikować, skoro pani
mnie pyta o numer konta?

02:47:22.160 --> 02:47:28.480
Excuse me I po prostu naprawdę
ta biedna pani nic nie rozumiała?

02:47:30.200 --> 02:47:31.160
Pani z banku?

02:47:33.160 --> 02:47:36.640
No wiesz, do końca nie wiem,
ale w każdym razie ta rozmowa się

02:47:36.720 --> 02:47:38.640
zakończyła, że ja tego numeru nie podałem.

02:47:38.720 --> 02:47:42.640
Powiedziałem, że ja przyjdę do banku,
mam blisko i wtedy wyjaśnię te sprawy.

02:47:42.800 --> 02:47:47.080
I potem moja dziewczyna, która była
Kanadyjką, mówi Wiesz,

02:47:47.160 --> 02:47:48.840
Jacek, musimy porozmawiać.

02:47:50.880 --> 02:47:54.360
No i siedzimy, I ona mówi tak Słuchaj

02:47:55.600 --> 02:47:58.200
Wolny świat polega na zaufaniu.

02:48:00.360 --> 02:48:04.520
Nie zrobisz żadnego biznesu w wolnym
świecie, jeśli nie będziesz ufał

02:48:04.600 --> 02:48:06.480
ludziom, z którymi współpracujesz.

02:48:08.160 --> 02:48:10.440
I to mi naprawdę utkwiło w głowie.

02:48:12.560 --> 02:48:15.880
Że na tym polega chyba ryzyko wolności.

02:48:17.680 --> 02:48:19.880
Że trzeba umieć.
Nie każdego.

02:48:19.960 --> 02:48:25.640
Oczywiście bez jakiejś naiwności, ale
trzeba umieć zaufać ludziom,

02:48:25.720 --> 02:48:26.800
z którymi się pracuje.

02:48:26.880 --> 02:48:28.400
Nie ma innej szansy.

02:48:29.800 --> 02:48:33.840
A druga sprawa, którą chciałem pani
odpowiedzieć a propos

02:48:35.000 --> 02:48:38.160
tego, jak pani powiedziała, że to nigdy
tak nie będzie, że zawsze będą

02:48:38.240 --> 02:48:40.360
jacyś włodarze, jacyś tacy ludzie.

02:48:42.240 --> 02:48:45.400
Pani pewnie zna prześnioną
rewolucję Ledera.

02:48:47.320 --> 02:48:47.840
No właśnie.

02:48:48.960 --> 02:48:52.840
Ja mam takie wrażenie, że to jest
niesłychanie ważna książka,

02:48:53.960 --> 02:48:58.680
że ludzie w tym całym
rozgardiaszu powojennym nie zdali sobie

02:48:58.760 --> 02:49:02.440
sprawę, że dokonała się
społeczna rewolucja.

02:49:02.840 --> 02:49:09.400
Że ktoś, kto dostaje władzę, nie jest
właścicielem ludzi, którzy mu podlegają.

02:49:13.320 --> 02:49:19.440
Mnie się wydaje, że to jest cały
czas problem władzy w Polsce.

02:49:20.920 --> 02:49:24.280
Bo to nie chodzi o to, że im
się wydaje, że lepiej wiedzą.

02:49:25.920 --> 02:49:27.520
Jak oni się czują właścicielami.

02:49:28.200 --> 02:49:32.960
Właśnie o to chodzi, że nawet w
najlepszym sensie czują się właścicielami.

02:49:34.960 --> 02:49:38.560
I to Leder o tym mówi.
Bardzo.

02:49:38.640 --> 02:49:40.040
Przecież to też jest psychoterapia.

02:49:40.120 --> 02:49:42.040
Psychoterapeuta równocześnie.

02:49:42.600 --> 02:49:47.000
I on mówi o tym, że właśnie ta figura
polskiego menadżera, który wrzeszczy na

02:49:47.080 --> 02:49:52.320
ludzi, grozi wyrzuceniem z pracy i tak
dalej, to jest zachowanie gościa, który

02:49:52.520 --> 02:49:55.920
zatrudnił robotników rolnych na
swojej ziemi, po prostu grozi im.

02:49:56.120 --> 02:49:59.800
Nie będziecie robić tak, jak ja
chcę, to po prostu lecicie stąd.

02:50:01.040 --> 02:50:06.080
Więc myśmy przespali tą rewolucję
i rzeczywiście nie rozumiemy tego.

02:50:08.360 --> 02:50:09.000
Jak?

02:50:09.200 --> 02:50:14.160
Bo wie pani co, ja się boję czasami, że
konsultacje społeczne właśnie dlatego

02:50:14.240 --> 02:50:17.480
powiedziałem w Stanach, że odebrałem to
jako manipulację, że to nie

02:50:17.560 --> 02:50:19.280
jest głęboka, prawdziwa rozmowa.

02:50:20.120 --> 02:50:22.520
To jest Przepraszam, ale ja
dokładnie to miałam na myśli.

02:50:23.760 --> 02:50:25.320
Tutaj się rozumiemy.

02:50:25.400 --> 02:50:31.120
Myślę, że nie chodziło mi o
wyłącznie wysłuchanie ludzi, jakby

02:50:31.200 --> 02:50:35.920
manipulację, tylko o to, że
my zawsze będziemy przedmiotem.

02:50:36.000 --> 02:50:40.360
Znaczy zawsze, No, na razie jesteśmy
przedmiotem jakiejś gry interesów albo

02:50:40.440 --> 02:50:43.800
czyjegoś wyobrażenia właśnie
o źle pojętej władzy.

02:50:44.560 --> 02:50:47.640
I tutaj nie ma mowy o konsultacjach, nie
ma też mowy o dialogu,

02:50:47.960 --> 02:50:49.160
jakby w żadnym sensie.

02:50:49.520 --> 02:50:50.880
I to dokładnie miałam na myśli.

02:50:50.960 --> 02:50:55.920
Właściwie nie mówiłam w złym znaczeniu o

02:50:57.640 --> 02:51:00.720
ambicjach architektów czy jakby prawda.

02:51:00.800 --> 02:51:05.720
Bo oczywiście często trzeba ludziom
proponować, ale też trzeba ich pytać

02:51:06.360 --> 02:51:09.560
bardziej głęboko wchodzić,
czego potrzebują.

02:51:09.640 --> 02:51:13.680
Aczkolwiek rozumiem, że budujemy
nie dla jednego pokolenia.

02:51:13.880 --> 02:51:17.280
Ale mam nadzieję, że zwróciła pani też
uwagę, że jak ja mówię o złej

02:51:17.360 --> 02:51:21.040
architekturze w moich wykładach,
to cały czas podkreślam,

02:51:21.120 --> 02:51:23.000
że winię za to architektów.

02:51:23.720 --> 02:51:29.240
Nie deweloperów, nie mieszkańców, tylko
architektów, bo się godzą

02:51:29.320 --> 02:51:31.240
budować naprawdę złe rzeczy.

02:51:31.440 --> 02:51:35.040
Tak i po prostu tutaj.

02:51:35.120 --> 02:51:38.560
Bo wie pani, są architekci,
ja to nie chciałem robić tego takiego

02:51:38.640 --> 02:51:44.200
koloru, ale klient chciał, to zrobiłem,
no, no nie, chyba że w

02:51:44.280 --> 02:51:45.640
jego prywatnym mieszkaniu.

02:51:51.400 --> 02:51:57.680
Myślicie, że mieszkańcom mieszkania.

02:51:58.960 --> 02:52:02.120
A to by było najlepiej
to by było najlepiej.

02:52:02.200 --> 02:52:05.240
I powiem Wam, że to jest fantastyczna
uwaga na koniec,

02:52:06.040 --> 02:52:11.720
że byłoby dobrze, gdyby również architekci
się uziemieni i nie szukali po

02:52:11.800 --> 02:52:14.280
prostu zleceń po całym świecie.

02:52:14.720 --> 02:52:20.360
I żebyśmy nie mieli takiej sytuacji, że że
jakiś budynek liczy się w Polsce, dopiero

02:52:20.440 --> 02:52:24.120
jeśli go zrobi jakiś zagraniczny,
sławny architekt.

02:52:24.720 --> 02:52:30.080
Tylko że architekt powinien być ze
swoją społecznością na co dzień.

02:52:32.040 --> 02:52:33.920
To by było zupełnie co innego.

02:52:34.440 --> 02:52:36.040
By było zupełnie co innego.

02:52:38.360 --> 02:52:42.280
To tak powinno być, że architekt powinien
chodzić z rękoma w kieszeniach, witać się

02:52:42.360 --> 02:52:47.600
z każdym na ulicy
i Pomagać mu naprawić szyld.

02:52:47.680 --> 02:52:52.440
Na przykład powiedzieć jak zmieniasz
szyld, to zmień na ładniejszy.

02:52:55.800 --> 02:52:56.720
No bardzo fajnie.

02:52:56.800 --> 02:53:00.320
Dziękuję bardzo za ten
komentarz, bo to mnie się.

02:53:00.400 --> 02:53:00.880
Wiecie co?

02:53:00.960 --> 02:53:03.880
Naprawdę wydaje mi się,
że jest jakiś taki moment.

02:53:04.840 --> 02:53:05.920
To już będzie ostatnie zdanie.

02:53:06.000 --> 02:53:09.640
Dobra, odwołam się do
człowieka, który niedawno zmarł.

02:53:09.720 --> 02:53:11.960
To był Leon Trier.

02:53:12.040 --> 02:53:13.440
Na pewno słyszeliście o nim.

02:53:13.520 --> 02:53:16.440
On nawet ma po polsku
przetłumaczone książki.

02:53:17.040 --> 02:53:23.040
On był jednym z liderów post
nowoczesności, ale też jego prace legły

02:53:23.120 --> 02:53:25.520
u podstaw tak zwanego nowego urbanizmu.

02:53:26.240 --> 02:53:29.800
Ja się nie zgadzam z Leonem
Killerem we wszystkim, co on mówi.

02:53:30.320 --> 02:53:34.360
Za dużo tam było historyzowania
takiego i raczej takiej.

02:53:36.640 --> 02:53:41.680
Takiej chęci powrotu jakby
po rozpoznanym błędzie, powrotu do.

02:53:42.760 --> 02:53:44.880
Do czasów sprzed.
Czyli on miał.

02:53:45.360 --> 02:53:49.960
Oni mieli tą ideę, żeby wrócić do
klasycyzmu, że Zachód miał taką tradycję,

02:53:50.320 --> 02:53:53.200
że jak coś było nie tak, to wracał do
klasycyzmu i zaczynał

02:53:53.280 --> 02:53:55.280
od początku coś nowego.

02:53:56.640 --> 02:53:59.520
Z tym się akurat nie zgadzam zupełnie.

02:53:59.600 --> 02:54:04.840
Natomiast Kurier mnie zachwycił jedną
ideą, bardzo teoretyczną i taką.

02:54:05.640 --> 02:54:12.480
Ale on powiedział, że
że błędem jest metropolia,

02:54:14.160 --> 02:54:19.880
że ludzie powinni żyć w małych miastach,
gdzie właśnie powstają wspólnoty,

02:54:20.280 --> 02:54:24.560
gdzie być może lokalny architekt
rzeczywiście zna wszystkie problemy

02:54:24.640 --> 02:54:27.280
architektoniczne tego miasteczka.

02:54:27.680 --> 02:54:31.000
I on miał taki pomysł, żeby wyznaczyć

02:54:31.360 --> 02:54:35.440
takie pasy na metropoliach współczesnych

02:54:35.920 --> 02:54:41.240
i powiedzieć, że w tych pasach podzielić
całą metropolię na na taką siatkę,

02:54:41.320 --> 02:54:43.880
że wewnątrz by były małe miasta.

02:54:44.640 --> 02:54:45.680
Tak określił wielkość.

02:54:45.760 --> 02:54:47.320
Nie pamiętam jak on to określił.

02:54:47.560 --> 02:54:50.200
W każdym razie, że to będzie wielkość
małego miasteczka

02:54:50.680 --> 02:54:52.600
w takim wielkim kwartale jakby.

02:54:53.440 --> 02:54:57.520
No i mówił, że trzeba zakazać po prostu
jakiejkolwiek inwestycji i remontów w tych

02:54:57.600 --> 02:55:02.800
pasach, a za sto lat wszystko tam już
niech zarośnie po prostu drzewami.

02:55:03.200 --> 02:55:08.360
I że metropolia powinna być takim zestawem
małych miast, które mają

02:55:08.440 --> 02:55:10.600
swoje ratusze swoich.

02:55:11.320 --> 02:55:17.560
My mamy dwa ratusze na Głównym Mieście i
był oddzielny ratusz na Starym Mieście.

02:55:20.520 --> 02:55:23.120
No właśnie coś takiego.

02:55:24.040 --> 02:55:29.240
No mamy doświadczenie w historii,
więc mówiąc na koniec

02:55:30.240 --> 02:55:35.240
mam takie wrażenie, że ten plan fizycznie
wydaje się nie do zrealizowania w tych

02:55:35.320 --> 02:55:38.200
wszystkich mocach, które rządzą światem,

02:55:38.960 --> 02:55:43.200
ale sama idea, żebyśmy my mentalnie

02:55:43.280 --> 02:55:46.040
wrócili do kultury małego miasta.

02:55:48.120 --> 02:55:54.360
Lokalnego miasta z lokalną kulturą, z
lokalnym jakimś obrazem tożsamości, to

02:55:54.440 --> 02:55:56.640
wydaje mi się, że jest bardzo piękna idea.

02:55:57.360 --> 02:56:03.080
Pamiętajcie, że
jeżeli świat robi się tak bardzo globalny,

02:56:03.960 --> 02:56:08.840
jeżeli ludzie są w tak wielkim ruchu
nieustannie biznes, pieniądze, wszystko

02:56:08.920 --> 02:56:12.960
jest w ruchu,
to jedynym sposobem zachowania

02:56:13.040 --> 02:56:16.200
tożsamości jest lokalna architektura.

02:56:18.440 --> 02:56:24.120
Jeżeli styl międzynarodowy się rozszerzy
oczywiście na cały świat,

02:56:25.200 --> 02:56:29.240
to już nie będzie lokalnej tożsamości, Bo
w tej chwili jest tak, że możemy mieć

02:56:29.320 --> 02:56:32.720
uczucie, że lecimy samolotem, który
jest taki sam jak wszystkie inne.

02:56:33.560 --> 02:56:35.160
Nic się zupełnie nie zmienia.

02:56:36.800 --> 02:56:41.640
To bardzo, bardzo
charakterystyczny gest zobaczyłem.

02:56:42.320 --> 02:56:48.360
No dobra, słuchajcie, życzę Wam dobrych
podróży, dobrego uziemienia

02:56:49.200 --> 02:56:51.480
i przemyślmy to wszystko razem.

02:56:51.560 --> 02:56:55.720
Zapraszam Was do Teatru Szekspirowskiego,
bo rzeczywiście to jest taka praca

02:56:56.520 --> 02:56:57.800
nad nowymi ideami.

02:56:57.880 --> 02:57:02.760
Ja sobie zawsze tak stawiam
taki plan, żeby żeby samemu sobie zrobić

02:57:02.840 --> 02:57:04.640
wyzwanie pracując nad nowym wykładem.

02:57:04.720 --> 02:57:07.760
Więc zapraszam Was serdecznie do teatru.

02:57:07.840 --> 02:57:10.640
17 listopada jest kolejne spotkanie.

02:57:10.880 --> 02:57:14.360
Dziękuję bardzo, Wojtku,
dziękuję za zaproszenie.

02:57:14.440 --> 02:57:15.440
Dziękuję bardzo.

02:57:15.520 --> 02:57:19.840
Dziękujemy wszystkim za przybycie,
zwłaszcza tym, co zostali najdłużej.

02:57:20.440 --> 02:57:25.720
Liczymy również, że jak najwięcej osób
dopisze się i zostawi jakiś kontakt, bo na

02:57:25.800 --> 02:57:29.360
te maile, telefony czy cokolwiek tam
zostawicie możemy wysyłać

02:57:29.440 --> 02:57:31.000
zaproszenia na kolejne wydarzenia.