WEBVTT

00:00:28.279 --> 00:00:33.759
Widzę, że już wszyscy jesteście Gotowi
na dzisiejsze wydarzenie?

00:00:34.719 --> 00:00:40.280
To rozumiem.
To rozumiem. Wiem, że na co czekacie.

00:00:40.280 --> 00:00:44.480
A masz dobrze,

00:00:44.760 --> 00:00:50.160
nie martwcie się, bo pora wreszcie
zacząć.

00:00:50.160 --> 00:00:55.520
Zobaczcie
do przego.

00:01:04.879 --> 00:01:09.159
Witamy bardzo serdecznie wszystkich
tych, którzy są tutaj z nami w tej

00:01:09.159 --> 00:01:15.280
przepięknej sali oraz publiczność, która
ogląda nas na żywo. Za chwileczkę

00:01:15.280 --> 00:01:21.119
wyjątkowe spotkanie przed nami z
wyjątkowym gościem.

00:01:21.960 --> 00:01:27.040
Za chwilę spotkamy się z prawdziwym
astronautą, który niedawno wrócił z

00:01:27.040 --> 00:01:31.520
kosmosu, dokładnie z międzynarodowej
stacji kosmicznej, a mowa tutaj

00:01:31.520 --> 00:01:36.240
oczywiście o Słowoszu uznańskim
Wiśniewskim.

00:01:49.640 --> 00:01:55.880
Nie martwcie się, będziecie mieli z nim
niedługo wszyscy zdjęcie.

00:02:01.399 --> 00:02:05.920
Ja jeszcze wspomnę dla formalności, że
spotkanie jest częścią Ogólnopolskiej

00:02:05.920 --> 00:02:11.000
trasy technologicznej naukowej misji
Ignis Polska Sięga gwiazd. Także już

00:02:11.000 --> 00:02:16.120
było jedno spotkanie w Toruniu, dzisiaj
w Gdańsku, potem dalsze spotkania. A

00:02:16.120 --> 00:02:19.519
organizatorami misji Ignic jest
Ministerstwo Rozwoju Technologii,

00:02:19.519 --> 00:02:24.959
Europejska Agencja Kosmiczna i Polska
Agencja Kosmiczna.

00:02:33.599 --> 00:02:38.560
Dzisiejsze spotkanie poprowadzi Bogna
Parzderska,

00:02:38.560 --> 00:02:43.319
a ze mną jest Magdalena Więcek
Olszewska.

00:02:46.840 --> 00:02:52.640
Widzę, że gorąca atmosfera na sali.
Jesteśmy astronomkami, pracujemy w

00:02:52.640 --> 00:02:57.440
Centrum Nauki Hawelianum i jest nam nam
niezmiernie miło prowadzić dzisiaj dla

00:02:57.440 --> 00:03:02.800
państwa to niezwykłe wydarzenie.
To przed nami jest naprawdę historyczna

00:03:02.800 --> 00:03:08.519
chwila. No bo i dziś Sławosz już po raz
pierwszy jako astronauta komisji Ignis

00:03:08.519 --> 00:03:13.760
zawitał do Gdańska, miasta, którego jest
od bardzo dawna związane z astronomią.

00:03:13.760 --> 00:03:18.760
No cieszymy się, że przybyliście do nas
tak licznie. miejsca tu są wypełnione po

00:03:18.760 --> 00:03:24.400
brzegi. Też właśnie dużo osób ogląda nas
online i cieszę się, że misja kosmiczna

00:03:24.400 --> 00:03:28.599
ta rozbudziła tak bardzo waszą
wyobraźnię. Mam nadzieję, że niektórzy z

00:03:28.599 --> 00:03:34.560
was już niedługo też dołączą do grona
astronautów i astronautek.

00:03:41.799 --> 00:03:45.680
Organizatorem
dzisiejszego wydarzenia jest gdańskie

00:03:45.680 --> 00:03:50.439
centrum nauki Hewelianum, a partnerem
port Lotniczy Gdańsk imienia Lecha

00:03:50.439 --> 00:03:53.439
Wałęsy.

00:03:59.560 --> 00:04:04.079
A nasze spotkanie odbywa się w
przepięknej sali w Polskiej Filharmonii

00:04:04.079 --> 00:04:08.360
Bałtyckiej imienia Fryderyka Chopena,
której bardzo dziękujemy za gościnność.

00:04:08.360 --> 00:04:14.120
Dzięki temu w tak licznym gronie
mogliśmy się dzisiaj spotkać.

00:04:21.280 --> 00:04:28.320
I na wstępie zapraszamy Pawła Golaka,
dyrektora Hewelianu.

00:04:28.440 --> 00:04:33.720
Nie martwcie się, zaraz będzie więcej
osób.

00:04:35.639 --> 00:04:39.080
Dla kogo tu,

00:04:39.199 --> 00:04:42.800
dla kogo tu przyszliście

00:04:44.400 --> 00:04:48.160
jeszcze raz? Może wszyscy razem.

00:04:50.320 --> 00:04:53.680
Jeszcze raz.

00:04:56.120 --> 00:05:03.919
Słuchajcie, jest z nami pani Aleksandra
Dulkiewicz, prezydent miasta Gdańska,

00:05:08.080 --> 00:05:13.520
pan Piotr Grzelak, wiceprezydent miasta
Gdańska.

00:05:15.560 --> 00:05:22.720
Pan Marcin Skwierawski, wicemarszałek
województwa pomorskiego

00:05:27.199 --> 00:05:34.080
i pani Joanna Jankowska,
wicekurator.

00:05:34.080 --> 00:05:39.479
To pewnie dzięki jej zgodzie tutaj
dzisiaj jesteśmy. Jeszcze raz. Dla kogo

00:05:39.479 --> 00:05:42.479
przyszliście?

00:05:45.360 --> 00:05:48.800
Sławosz. Zapraszam.

00:05:50.800 --> 00:05:54.639
Pani prezydent. Zapraszam.

00:06:05.919 --> 00:06:10.240
Dzień dobry. Witajcie kochani.
Najczęściej rolą prezydenta miasta jest

00:06:10.240 --> 00:06:15.639
witać honorowych gości, ale takie
powitanie, jakie wy zgotowaliście przed

00:06:15.639 --> 00:06:19.720
chwilą, doktorowi Sławoszowi Uznańskiemu
Wiśniewskiemu,

00:06:19.720 --> 00:06:24.759
to powiem wam szczerze, nigdy, przenigdy
nie słyszałam jeszcze tak gorącego

00:06:24.759 --> 00:06:29.800
powitania, za co ja wam bardzo dziękuję.
Cieszę się bardzo, że możemy gościć

00:06:29.800 --> 00:06:36.080
naszego astronautę, doktora Sławosza
Uznańskiego Wiśniewskiego w Gdańsku w

00:06:36.080 --> 00:06:42.759
mieście Heweliusza, gdzie tradycje
dotyczące badania, poznawania tego, co

00:06:42.759 --> 00:06:47.840
nieodkryte, są naprawdę bardzo długie.
Ale też wy macie bardzo wiele pytań.

00:06:47.840 --> 00:06:52.919
Część z nich dzisiaj tutaj na tej sali
padnie, ale pan dyrektor Golak,

00:06:52.919 --> 00:06:58.240
zobaczcie, jako mężczyzna pomaga mi
nieść pudło, w którym są pytania, które

00:06:58.240 --> 00:07:06.319
yyy ponad 500 pytań od was, od was,
które macie do pana doktora. Panie

00:07:06.319 --> 00:07:10.360
doktorze, czy to da radę odpowiedzieć na
tyle pytań?

00:07:10.360 --> 00:07:14.840
Słuchajcie, nie wiem w ogóle cieszę się,
że jestem tutaj z wami w Gdańsku.

00:07:14.840 --> 00:07:19.479
Dziękuję wam za takie powitanie. Myślę,
że budynek filharmonii

00:07:19.479 --> 00:07:22.680
wytrzyma, musi wytrzymać.
Wytrzyma, ale został wybrany

00:07:22.680 --> 00:07:28.800
nieprzypadkowo, żeby tutaj ta akustyka
mogła przyjąć was wszystkich również z

00:07:28.800 --> 00:07:33.280
takim niesamowitym powitaniem.
Kochamy cię tam, tam krzyczą.

00:07:33.280 --> 00:07:36.280
Słuchajcie,

00:07:38.240 --> 00:07:43.479
bardzo słuchajcie, też jedno chcę wam
powiedzieć, naprawdę tutaj jest elita

00:07:43.479 --> 00:07:50.960
elit. zgłosiło się ponad 7000 dzieci, a
może tutaj wejści niecały 1000. Więc

00:07:50.960 --> 00:07:54.759
zobaczcie, ci, którzy dzisiaj mają
szansę tutaj być, są naprawdę

00:07:54.759 --> 00:08:01.280
szczęściarzami, ale dzięki technologii
możemy też być w online, więc mam

00:08:01.280 --> 00:08:06.840
nadzieję, że to co chce nam powiedzieć
pan doktor Sławosz Uznański Wiśniewski

00:08:06.840 --> 00:08:11.639
pójdzie daleko, daleko w świat. także do
waszych koleżanek i kolegów, którzy nie

00:08:11.639 --> 00:08:18.560
mogą tutaj być dzisiaj z nami fizycznie.
Pytania zostawiam jako depozyt, ale też

00:08:18.560 --> 00:08:24.479
pewnie dążenie do wiedzy i nie możemy
się doczekać tego, co nas czeka za

00:08:24.479 --> 00:08:31.639
chwilę w opowieściach kosmicznych.
Ja ja dziękuję wam za to pudło pytań.

00:08:31.639 --> 00:08:35.279
Ciężkie,
ciężkie pudło, ale yyy zabiorę je ze

00:08:35.279 --> 00:08:40.519
sobą i postaram się za na niektóre z
waszych pytań rzeczywiście odpowiedzieć

00:08:40.519 --> 00:08:44.560
na moich mediach społecznościowych i
postaram się nagrać dla was kilka

00:08:44.560 --> 00:08:51.640
filmików specjalnie właśnie z tego
pudła. Dziękujemy chyba, co

00:08:55.560 --> 00:08:59.880
słuchajcie, miało

00:08:59.959 --> 00:09:03.320
jeszcze raz,

00:09:04.000 --> 00:09:08.680
słuchajcie, miało być wspólne zdjęcie.
My staniemy na krawędzi i patrzymy tutaj

00:09:08.680 --> 00:09:13.640
na kolegę, który będzie machał. Dobra,
to my też powinniśmy

00:09:29.240 --> 00:09:33.120
słuchajcie, wszyscy robimy tak, ponieważ
nasza

00:09:33.120 --> 00:09:37.160
mikrofon,
ponieważ nasza misja to było akcją 4,

00:09:37.160 --> 00:09:41.079
także pokazujemy czwórkę.

00:09:52.720 --> 00:09:58.560
Żeby każdy mógł być na zdjęciu, to za
chwilę też się odwrócimy na boki.

00:10:00.480 --> 00:10:05.000
Dobrze. Musimy się jeszcze odwrócić na
boki, bo tak to koniecznie wszyscy są na

00:10:05.000 --> 00:10:09.959
zdjęciu. Tak, żeby każdy na pewno był,
to potrzebujemy zrobić jeszcze dwa

00:10:09.959 --> 00:10:12.959
zdjęcia.

00:10:16.399 --> 00:10:22.040
Możemy
żeby nie

00:10:28.519 --> 00:10:33.320
i znowu możemy wyciągnąć cztery palce.

00:10:39.639 --> 00:10:42.800
A ja

00:10:46.519 --> 00:10:53.320
dobrze. I ostatni bok, żeby na pewno
każdy miał pamiątkowe zdjęcie.

00:11:13.160 --> 00:11:16.959
Dziękujemy wam bardzo.

00:11:23.200 --> 00:11:26.839
Jeszcze
to ja nagram.

00:11:26.839 --> 00:11:34.040
Jeszcze jedno nagranie.
Pokazujemy czwórkę, a ja was nagram.

00:11:35.160 --> 00:11:41.360
No, no to już zaczynamy od tej strony. 3
2 1

00:11:52.079 --> 00:11:55.079
Niesamowite.

00:12:04.240 --> 00:12:07.240
Dziękujemy wam bardzo. Myślę, że
dzisiejsze zdjęcie będzie naprawdę

00:12:07.240 --> 00:12:11.839
wspaniałą pamiątką po tym wydarzeniu. No
i słowozy, cieszymy się, że jesteś

00:12:11.839 --> 00:12:16.680
dzisiaj z nami.
Dobra,

00:12:16.680 --> 00:12:20.199
trzymaj na razie ten.

00:12:20.880 --> 00:12:28.480
Dobrze, dobrze.
A pewnie pośpieć na ściankę.

00:12:29.199 --> 00:12:34.000
Gdzie siadamy?
Może na razie

00:12:34.000 --> 00:12:38.800
w czerwcu oczy wszystkich Polaków
zostały skierowane w jednym kierunku,

00:12:38.800 --> 00:12:45.240
czyli wszyscy patrzyliśmy w niebo po to,
żeby zobaczyć start Sławosza. Nie

00:12:45.240 --> 00:12:50.560
mogliśmy się doczekać startu, ale też
byliśmy z tobą podczas twojej obecności

00:12:50.560 --> 00:12:54.320
na stacji kosmicznej. No i mocno
trzymaliśmy kciuki za to, żebyś

00:12:54.320 --> 00:12:59.560
bezpiecznie wylądował
na ziemi.

00:12:59.959 --> 00:13:05.399
Wrócimy na moment do tej chwili i
wspólnie obejrzymy taki bardzo krótki

00:13:05.399 --> 00:13:10.079
filmik, który pokazuje krok po kroku
misję Ignis. Zapraszam do obejrzenia

00:13:10.079 --> 00:13:12.320
filmu.

00:15:11.880 --> 00:15:18.079
5 met
5 met

00:15:24.560 --> 00:15:27.320
so

00:16:14.360 --> 00:16:19.160
I tak to wyglądało z naszej perspektywy.

00:16:22.440 --> 00:16:26.880
To ręka do góry. Kto z was oglądał Start
Rakiety Sławosza?

00:16:26.880 --> 00:16:32.440
No to rozumiem. Kto z was oglądał
wodowanie?

00:16:32.440 --> 00:16:36.959
Też bardzo dużo rąk, więc wszystko
wiecie. My może sobie usiądziemy i

00:16:36.959 --> 00:16:41.319
spytamy się Sławosza. No właśnie tak to
wyglądało z naszej perspektywy. A jak z

00:16:41.319 --> 00:16:44.319
twojej?

00:16:46.399 --> 00:16:50.800
To dla mnie niesamowity moment w ogóle
oglądać z powrotem film i i przeżywać te

00:16:50.800 --> 00:16:55.279
momenty misji.
No i dla mnie był to bardzo duży moment,

00:16:55.279 --> 00:16:59.839
bardzo dużo emocji od samego startu
poprzez misję do później lądowania. No

00:16:59.839 --> 00:17:04.360
20 niby długich dni, a jednocześnie tak
niesamowicie krótkich, że dzisiaj trochę

00:17:04.360 --> 00:17:10.439
wyglądają jak jak sen, marzenie. Jednak
z drugiej strony no ogromne emocje,

00:17:10.439 --> 00:17:15.480
których mogłem doświadczyć. A mam
nadzieję, że trochę poprzez moje oczy wy

00:17:15.480 --> 00:17:21.640
wszyscy również doświadczyliście
i i dotknęliście tego kosmosu podczas

00:17:21.640 --> 00:17:25.000
misji.
A co było dla ciebie przyjemniejsze?

00:17:25.000 --> 00:17:28.959
Start czy to wodowanie?

00:17:30.039 --> 00:17:35.720
No chyba na start to się naczekałem
dosyć długo i to był taki moment, że

00:17:35.720 --> 00:17:41.280
rzeczywiście czekałem z dnia na dzień.
Memisja była przesuwana ze względu na

00:17:41.280 --> 00:17:46.840
różne problemy techniczne, na pogodę, na
porozumienia międzynarodowe, na pewne

00:17:46.840 --> 00:17:51.559
ostatnie niedociągłości związane z
rakietą, a później wyciek na przykład

00:17:51.559 --> 00:17:55.919
atmosfery z międzynarodowej stacji
kosmicznej. I te wszystkie problemy

00:17:55.919 --> 00:18:03.320
musiały być rozwiązane aż po 32 dniach
kwarantanny udało nam się wystartować.

00:18:03.320 --> 00:18:07.360
A co astronauci robią podczas
kwarantanny? przez te 30 dni co

00:18:07.360 --> 00:18:11.600
robiliście?
No każdy dzień jest niesamowicie

00:18:11.600 --> 00:18:18.679
napakowany różnego rodzaju yyy
aktywnościami. Yyy z jednej strony yyy

00:18:18.679 --> 00:18:22.080
przeglądamy tą pracę, którą będziemy
wykonywać na orbicie, ale z drugiej

00:18:22.080 --> 00:18:28.559
strony powtarzamy nasze szkolenie.
Powtarzamy szkolenie z rzeczy z różnego

00:18:28.559 --> 00:18:32.720
rodzaju
sytuacji awaryjnych. jak sobie poradzić,

00:18:32.720 --> 00:18:36.600
jeżeli coś by się stało, jak będzie
wyglądać

00:18:36.600 --> 00:18:42.400
y na przykład nasz powrót na Ziemię w
odpowiednich fazach lotu. No i

00:18:42.400 --> 00:18:46.400
oczywiście no przeglądanie całej naszej
pracy na stacji kosmicznej, czyli

00:18:46.400 --> 00:18:52.240
eksperymenty, nauka, edukacja, lekcje
dla was. Te wszystkie rzeczy

00:18:52.240 --> 00:18:56.120
przeglądałem podczas kwarantanny
praktycznie każdego dnia.

00:18:56.120 --> 00:19:00.360
No a właśnie jak już było wodowanie to
czekałeś na to, aż to będzie miało

00:19:00.360 --> 00:19:06.480
miejsce, czy raczej liczyłeś? No niech
się coś popsunie, może zostanę dłużej.

00:19:06.720 --> 00:19:10.640
Jak
byłem na stacji, oczywiście cieszyłem

00:19:10.640 --> 00:19:15.120
się z każdego dnia w kosmosie. Jeżeli
mógłbym zostać dłużej, to bym został

00:19:15.120 --> 00:19:19.960
dłużej. To
jak najbardziej no zostałbym tak długo,

00:19:19.960 --> 00:19:23.720
jak to tylko było możliwe. Ale w pewnym
momencie już również czekałem na to,

00:19:23.720 --> 00:19:28.000
żeby żeby wrócić do was, wrócić do
Polski i spotkać się z rodziną, dlatego

00:19:28.000 --> 00:19:31.960
że nie widziałem ich od bardzo długiego
czasu.

00:19:31.960 --> 00:19:36.400
Wśród pytań, które znajdziesz w tym
kartonie, bardzo dużo dotyczy strachu

00:19:36.400 --> 00:19:41.679
czy wręcz stresu związanego ze startem.
I czy masz jakieś patenty na to, żeby

00:19:41.679 --> 00:19:47.200
sobie radzić z tym?
Czy mam to będziecie mieli okazję

00:19:47.200 --> 00:19:52.159
posłuchać o jednym takim patencie, który
który zresztą wykonywaliśmy jako

00:19:52.159 --> 00:19:57.440
eksperyment naukowy, czyli jak sobie
radzić ze stresem i jak sobie pomóc

00:19:57.440 --> 00:20:02.480
różnego rodzaju technologią
i badaniami naukowymi, żeby ten stres

00:20:02.480 --> 00:20:07.480
obniżyć, jednocześnie czuć się lepiej.
No zapewne będziemy się pytać przy

00:20:07.480 --> 00:20:11.559
okazji tych eksperymentów, czy uczniowie
i uczennice, którzy są na tej sali mogą

00:20:11.559 --> 00:20:16.640
zastosować jeden z tych sposobów na
przykład przed sprawdzianem.

00:20:16.640 --> 00:20:22.360
No myślę, mi na pewno pomagają różnego
rodzaju takie techniki, a dużo emocji

00:20:22.360 --> 00:20:26.240
musiałem przeżyć podczas misji
kosmicznej. Także zachęcam was również

00:20:26.240 --> 00:20:34.120
do tego, żeby żeby poznać swoje ciało,
jakie są, jak na was wpływa stres i jak

00:20:34.120 --> 00:20:38.919
sobie z nim radzić. Bo z jednej strony
stres motywuje, mobilizuje nas do

00:20:38.919 --> 00:20:42.640
działania, to jest ta pozytywna część,
ale jak jego jest za dużo, no to

00:20:42.640 --> 00:20:47.080
wiadomo, że trzeba móc sobie jakoś
poradzić po to, żeby później

00:20:47.080 --> 00:20:52.440
funkcjonować w lepszy sposób.
Wróćmy jeszcze do początku. Jak już jak

00:20:52.440 --> 00:20:55.799
byliście na kwarantannie i
dowiedzieliście się, że to już jest ten

00:20:55.799 --> 00:21:01.919
czas, jak wyglądała cała procedura
wejścia do statku, do rakiety?

00:21:01.919 --> 00:21:06.120
Jak się tam czuliście? jak duży jest
dragon.

00:21:06.120 --> 00:21:10.159
To to jest ciekawe, jakbyś mógł porównać
do samochodu, jakiej wielkości na

00:21:10.159 --> 00:21:14.320
przykład samochodu jest ta kapsuła, w
której spędziliście

00:21:14.320 --> 00:21:19.240
lot na orbitę?
Dragon duży nie jest. Tak jak my

00:21:19.240 --> 00:21:23.520
siedzimy, to już byśmy byli poza. Mniej
więcej Dragon jest trochę jak od końca

00:21:23.520 --> 00:21:29.720
mojego krzesła do twojego krzesła. Także
nie ma tam za dużo miejsca. Jak wyglądał

00:21:29.720 --> 00:21:34.480
ten dzień?
Obudziliśmy się od 12:00 w nocy. To był

00:21:34.480 --> 00:21:39.080
początek naszego dnia. Od tej 12:00
musimy musieliśmy się przygotować. Około

00:21:39.080 --> 00:21:44.880
2:00 w nocy wyjechaliśmy na Przylądek
Canaveral, żeby przygotować się do tego

00:21:44.880 --> 00:21:49.840
startu. No i tam po raz ostatni na
przylądku Canaveral mogłem pomachać

00:21:49.840 --> 00:21:54.919
swojej rodzinie przed przed lotem. To
był taki trudny moment. Yyy później

00:21:54.919 --> 00:22:01.320
zostaliśmy zabrani yyy samochodami yyy
na yyy do miejsca, gdzie musieliśmy się

00:22:01.320 --> 00:22:06.600
przebrać. I yyy jak wygląda ten moment,
to jest specjalnie zaprojektowane część

00:22:06.600 --> 00:22:11.840
część takiego yyy powiedzmy sobie yyy
siedziby firmy SpaceX na przylądku

00:22:11.840 --> 00:22:15.640
Canaveral. On już jest bardzo blisko
tego launchpada, tego miejsca

00:22:15.640 --> 00:22:20.080
startowego. No i tam tak naprawdę
zostawiamy wszystko. Zostawiłem mój

00:22:20.080 --> 00:22:25.880
telefon komórkowy, zegarek, wszystkie
ciuchy, które miałem na sobie. Dostałem

00:22:25.880 --> 00:22:31.480
zestaw bielizny termicznej,
który musiałem założyć. Założyłem

00:22:31.480 --> 00:22:37.200
skafander kosmiczny i wtedy wsiedliśmy
do samochodu z z ubraniami, ze

00:22:37.200 --> 00:22:42.440
skafandrem, które zostały uszyte dla
nas, wybrane dla nas. Tak jak

00:22:42.440 --> 00:22:46.720
zostawiliśmy wszystko ziemskie
rzeczywiście tam w siedzibie SpaceX, tak

00:22:46.720 --> 00:22:51.440
wystartowaliśmy w kosmos, nie posiadając
tak naprawdę niczego naszego.

00:22:51.440 --> 00:22:55.679
No zdradzę, że później będziemy cię
pytać. To też jedno pytanie od was. Jak

00:22:55.679 --> 00:23:00.200
to jest z tym praniem?
A zapytam się w tej chwili jeszcze

00:23:00.200 --> 00:23:04.480
stacja kosmiczna no jest dość długa.
Około przeliczyliśmy cztery wagony

00:23:04.480 --> 00:23:08.640
pociągu osobowego. No ale właśnie ile
przestrzeni tam jest? Wiemy o tym, że

00:23:08.640 --> 00:23:12.000
maksymalnie nawet 13 osób było na
międzynarodowej stacji kosmicznej.

00:23:12.000 --> 00:23:16.200
Jednocześnie
jak my byliśmy na stacji kosmicznej, to

00:23:16.200 --> 00:23:22.400
było 11, więc dosyć dużo.
Normalnie na stacji kosmicznej przebywa

00:23:22.400 --> 00:23:26.760
siedem osób.
Trzy osoby, trzech kosmonautów, którzy

00:23:26.760 --> 00:23:32.559
przylatują sojuzem. To jest
kapsuła zbudowana przez Rosję, budowana

00:23:32.559 --> 00:23:37.200
od czasów Związku Radzieckiego, od lat
70. I to ze strony rosyjskiej tró trzech

00:23:37.200 --> 00:23:41.880
kosmonautów przebywa i czterech ze
strony amerykańskiej dragonem firmy

00:23:41.880 --> 00:23:46.200
SpaceX. Czyli ta kapsuła Dragon
przylatuje z czterema astronautami,

00:23:46.200 --> 00:23:53.080
dlatego siedem. A jak my polecieliśmy na
taki okres dwóch tygodni, to dodatkowo

00:23:53.080 --> 00:24:00.320
to był ten drugi dragon, który poleciał
i ten drugi dragon, czyli 7 plus 4 i my

00:24:00.320 --> 00:24:04.559
lecieliśmy, ja leciałem z Amerykanką,
która była dowódczynią naszej misji,

00:24:04.559 --> 00:24:09.679
Peggy Witson. Ona spędziła najwięcej dni
w kosmosie ze wszystkich Amerykanów,

00:24:09.679 --> 00:24:14.440
Amerykanek w historii, 695 dni w
kosmosie.

00:24:14.440 --> 00:24:19.240
Do tego naszym pilotem był Szubancu Szuk
Szuks,

00:24:19.240 --> 00:24:24.480
pilot wojskowy
z Indii i indyjski astronauta.

00:24:24.480 --> 00:24:30.600
Później Tibor Capu, kolega z Węgier,
węgierski astronauta i inżynier mechanik

00:24:30.600 --> 00:24:35.559
i ja ze strony polskiej. Także mieliśmy
naprawdę wielonarodowościową

00:24:35.559 --> 00:24:41.039
załogę. No i tak we czwórkę polecieliśmy
właśnie razem wykonywać swoją pracę.

00:24:41.039 --> 00:24:45.520
No dodam, że od razu jeszcze padało
pytanie od dzieci, a ile jest łazienek

00:24:45.520 --> 00:24:50.679
na stacji kosmicznej?
Każdy zawsze o to pyta, także nie

00:24:50.679 --> 00:24:56.679
jesteście sami.
Są takich łazienek są dwie toalety na

00:24:56.679 --> 00:25:00.600
stacji kosmicznej. Jedna po stronie
rosyjskiej. Ja nie mogłem korzystać z

00:25:00.600 --> 00:25:05.080
tej strony rosyjskiej. Nie miałem
wejścia przez włas do do strony

00:25:05.080 --> 00:25:08.919
rosyjskiej. Także byłem po stronie
amerykańskiej. No i jedna toaleta po

00:25:08.919 --> 00:25:14.320
stronie amerykańskiej. którą musieliśmy
się dzielić w osiem osób.

00:25:14.320 --> 00:25:21.120
A takiej de facto łazienki, toaleta to
jest jedna część, ale łazienki de facto

00:25:21.120 --> 00:25:25.720
nie ma z bieżącą wodą. Astronauci muszą
się umyć mokrym ręcznikiem, wyschnąć,

00:25:25.720 --> 00:25:30.799
założyć ciuchy i z powrotem do pracy.
A jak długa jest ta część amerykańska?

00:25:30.799 --> 00:25:35.640
To jest po połowie czy troszkę dłuższa
niż rosyjska?

00:25:35.640 --> 00:25:40.320
Mniej więcej w połowie. Jest troszeczkę
większa. jest więcej miejsca w każdym

00:25:40.320 --> 00:25:44.200
module, więcej objętości. Jeżeli chodzi
o długość, to jest trochę krótsza, ale

00:25:44.200 --> 00:25:48.360
trochę bardziej rozłożysta.
No i więcej astronautów może przebywać w

00:25:48.360 --> 00:25:53.240
części amerykańskiej, ale mówimy, że to
jest amerykańska część stacji, ale tak

00:25:53.240 --> 00:25:56.640
naprawdę ta część składa się z wielu
partnerów. Jest amerykańska, ale też

00:25:56.640 --> 00:26:01.200
jest tam amerykańskie laboratorium
naukowe, ale również japońskie i

00:26:01.200 --> 00:26:06.480
europejskie. Japońskie nazywa się Kibo,
a laboratorium europejskie nazywa się

00:26:06.480 --> 00:26:11.039
Columbus.
Okej. Czyli mamy około 50 m yyy yyy

00:26:11.039 --> 00:26:14.080
długości, tak?
Mniej więcej

00:26:14.080 --> 00:26:19.000
długości tej części, gdzie przebywają
astronauci, to jest zdecydowanie mniej.

00:26:19.000 --> 00:26:23.640
Natomiast tak, rzeczywiście stacja
kosmiczna jest wielkości mniej więcej

00:26:23.640 --> 00:26:28.679
boiska piłkarskiego z tymi dużymi
panelami słonecznymi, tą częścią

00:26:28.679 --> 00:26:31.840
infrastruktury. Natomiast tam, gdzie
przebywają astronauci, to powiedzmy

00:26:31.840 --> 00:26:36.240
sobie, to jest ta szerokość boiska
piłkarskiego. No jakby podzielić na dwa,

00:26:36.240 --> 00:26:39.600
to takie półszerokości to jest właśnie
sektor amerykański.

00:26:39.600 --> 00:26:44.039
No i ostatnie pytanie w tej serii, które
my zadamy,

00:26:44.039 --> 00:26:49.240
tyczy tego, że stacja kosmiczna w ciągu
jednej doby no okrąża Ziemię około 16

00:26:49.240 --> 00:26:53.480
razy. Wiemy o tym, że znajduje się na
wysokości 400 km. To jest mniej więcej

00:26:53.480 --> 00:26:58.080
jak stąd do Warszawy. No tak, jadąc A1.
No i właśnie, czy miałeś to szczęście

00:26:58.080 --> 00:27:05.799
zobaczyć Polskę, a może nawet Gdańsk?
Super pytanie.

00:27:05.799 --> 00:27:10.279
Też było na liście od was, podkreślę. To
jest od wasne pytanie.

00:27:10.279 --> 00:27:14.520
Tak, zgadza się. Widziałem Polskę,
widziałem Europę. Natomiast też to był

00:27:14.520 --> 00:27:23.919
taki dosyć interesujący moment w roku,
bo y no oczywiście w w czerwcu jak wiemy

00:27:23.919 --> 00:27:29.279
nasze dni są dużo dłuższe, a na orbicie
będąc na tych 400 km praktycznie cały

00:27:29.279 --> 00:27:34.480
czas byliśmy oświetleni słońcem. Ale też
się tak zdarzało, że wy, nie wiem, kto

00:27:34.480 --> 00:27:37.520
mnie obserwował, kto nas obserwował i
stację kosmiczną, jak byliśmy na

00:27:37.520 --> 00:27:44.840
orbicie. No tak, podnieście ręce ci co
obserwowali.

00:27:44.919 --> 00:27:49.320
Nie, nie.
Super w ogóle super. Cieszę się, że

00:27:49.320 --> 00:27:52.320
obserwowaliście.

00:27:53.960 --> 00:28:00.159
Nas było widać rzeczywiście całkiem
nieźle. A to dlatego, że przy podczas

00:28:00.159 --> 00:28:04.360
wschodu słońca i podczas zachodu słońca
my byliśmy zawsze oświetleni na stacji

00:28:04.360 --> 00:28:08.600
kosmicznej, czyli stacja odbijała
promienie słoneczne i było było nas

00:28:08.600 --> 00:28:12.919
nieźle widać. Ale ponieważ ja
przelatywałem nad Polską podczas wschodu

00:28:12.919 --> 00:28:17.120
i zachodu słońca, tak, wy nas
widzieliście dobrze, a ja widziałem tak

00:28:17.120 --> 00:28:21.880
trochę dnia, trochę nocy, taką powiedzmy
sobie szarówkę na ziemi, więc tak dobrze

00:28:21.880 --> 00:28:25.440
was nie widziałem, ale ale słuchajcie,
machałem do was z kupoli, nie wiem czy

00:28:25.440 --> 00:28:28.440
widzieliście.

00:28:29.320 --> 00:28:35.640
Nie widzieliście?
Jak widzieliście, to dobrze.

00:28:36.480 --> 00:28:40.880
No szkoda, że jeszcze nie mamy takich
teleskopów, żeby można było zobaczyć tą

00:28:40.880 --> 00:28:44.360
część. Dobrze, ja powiem, że start i
wodowanie to rzeczywiście są bardzo

00:28:44.360 --> 00:28:50.080
ważne, kluczowe elementy misji. No ale
no nie to było celem misji Ignis. Celem

00:28:50.080 --> 00:28:53.960
jednak głównie była realizacja
eksperymentów naukowych i

00:28:53.960 --> 00:28:58.760
technologicznych. Jeden z tych
eksperymentów został zaprojektowany w

00:28:58.760 --> 00:29:04.240
Gdańsku, dokładnie na Akademii
Wychowania Fizycznego i Sportu. I autor

00:29:04.240 --> 00:29:10.360
i projektant tego eksperymentu, profesor
Macier Dornowski jest dzisiaj z nami,

00:29:10.360 --> 00:29:15.080
także zaprośmy go gorąco na scenę.

00:29:17.159 --> 00:29:22.559
Proszę ucąć sobie wygodnie.
A żebyśmy wszyscy wiedzieli o jakim

00:29:22.559 --> 00:29:28.919
eksperymencie będzie mowa, to zapraszamy
na początek na króciutki filmik.

00:29:31.159 --> 00:29:35.000
Wśród 13 polskich eksperymentów
przeprowadzonych na międzynarodowej

00:29:35.000 --> 00:29:39.000
stacji kosmicznej, jeden skupia się na
najbardziej złożonym narzędziu, jakie

00:29:39.000 --> 00:29:43.799
posiadamy, ludzkim mózgu.
Neurofedback EEG polega na tym, że

00:29:43.799 --> 00:29:49.240
użytkownik widzie na ekranie wizualną
zmianę swojej aktywności mózgowej. uczy

00:29:49.240 --> 00:29:54.760
się regulować ją poprzez świadome zmiany
swojej koncentracji, relaksacji oraz

00:29:54.760 --> 00:29:58.559
innych stanów mentalnych.
Niezaprzeczalną zaletą projektu jest

00:29:58.559 --> 00:30:01.720
fakt, że jego założenia można
wykorzystać w każdej sferze życia

00:30:01.720 --> 00:30:05.679
człowieka, w której występuje negatywna
reakcja na stresor, czyli w dużym

00:30:05.679 --> 00:30:09.159
uogólnieniu wszędzie.
I to rzeczywiście jest niesamowite, że

00:30:09.159 --> 00:30:13.440
musimy polecieć aż tak daleko, żeby
zrozumieć coś tak bliskiego nam, nasz

00:30:13.440 --> 00:30:17.720
własny mózg. Myślę, że wyniki naszych
badań przydadzą się nie tylko

00:30:17.720 --> 00:30:23.039
astronautom. ale również przydadzą się w
sferach innej działalności człowieka

00:30:23.039 --> 00:30:29.120
tutaj na Ziemi.
Brzmi kosmicznie. Sprawdź to.

00:30:29.120 --> 00:30:34.519
Dziękujemy. Powiem, że eksperyment
nazywa się Eurofedback EEG. No i panie

00:30:34.519 --> 00:30:38.480
profesorze, na widowni mamy głównie
dzieci ze szkoły podstawowej, ale też

00:30:38.480 --> 00:30:44.760
dzieci ze szkoły średniej. Więc prośba,
co kryje się pod tą tajemniczą nazwą i

00:30:44.760 --> 00:30:48.640
skąd się wziął pomysł na realizację
takiego eksperymentu?

00:30:48.640 --> 00:30:52.480
Ta nazwa Neurofedback EG troszeczkę jest
mylna, dlatego że każdy psycholog czy

00:30:52.480 --> 00:30:56.840
psychiatra, który siedzi na widowni, to
zaraz mnie tutaj zruga, dlatego że nazwa

00:30:56.840 --> 00:31:00.960
powinna brzmieć biofeedback

00:31:01.399 --> 00:31:08.519
EEG albo neurofeedback. Natomiast z
różnych powodów medialnych,

00:31:08.519 --> 00:31:13.000
wizerunkowych nazwano to neurofedback
EEG. brzmiało, wyglądało to lepiej.

00:31:13.000 --> 00:31:18.279
Okej, zadziałało, jest i my się z tego
cieszyliśmy.

00:31:18.279 --> 00:31:23.919
W bardzo
krótkiej wersji. Myśmy chcieli,

00:31:23.919 --> 00:31:26.919
ja jestem z Akademii Wychowania
Fizycznego i Sportu w Gdańsku, myśmy

00:31:26.919 --> 00:31:32.200
chcieli przygotować
naszego olimpijczyka kosmicznego

00:31:32.200 --> 00:31:37.960
tak do zawodów, które odbywają się na
międzynarodowej stacji kosmicznej, żeby

00:31:37.960 --> 00:31:45.360
osiągnął złoty medal. Wydaje nam się, że
ten medal osiągnął. Jak myślicie?

00:31:46.760 --> 00:31:52.799
Nam też się wydaje i to nie tylko z
opinii jakby samego Sławosza, ale i też

00:31:52.799 --> 00:31:56.919
raportów misji, ale i naszych wyników
badań. Natomiast

00:31:56.919 --> 00:32:03.240
naszym celem było takie przygotowanie
mózgu w tym momencie, nie mięśni, ale

00:32:03.240 --> 00:32:07.919
mózgu astronauty, żeby w trakcie
międzynarodowej

00:32:07.919 --> 00:32:11.039
misji na międzynarowej stacji
kosmicznej, gdzie będzie musiał

00:32:11.039 --> 00:32:17.039
wykonywać wiele trudnych,
skomplikowanych zadań,

00:32:17.039 --> 00:32:22.360
ten stres, który będzie na stacji nie
wpływał negatywnie na wykonanie tego

00:32:22.360 --> 00:32:25.840
działania. Czyli chodziło nam o
efektywność.

00:32:25.840 --> 00:32:31.080
Tak jak był przygotowany na ziemi, tak
miał reagować na stacji. Ja może uchylę

00:32:31.080 --> 00:32:35.799
rąbkę tajemnicy, dlatego że wyniki
jeszcze są w opracowaniu. Raportu do es

00:32:35.799 --> 00:32:41.080
nie posłałem jeszcze. Mogą mnie zabić.

00:32:41.679 --> 00:32:46.039
To zadziałało.
To zadziałało. Myśmy wykonali kilka

00:32:46.039 --> 00:32:51.880
takich misji analogowych na Ziemi, które
jakby symulują misje kosmiczne i te

00:32:51.880 --> 00:32:56.840
wyniki były bardzo zbieżne do tego, co
wydarzyło się na Międzynarodowej Stacji

00:32:56.840 --> 00:33:03.399
Kosmicznej. Więc ja myślę, że naszym
takim kluczowym zdaniem w raporcie do

00:33:03.399 --> 00:33:08.760
esy i nie tylko w publikacjach, które
się pojawią w przestrzeni naukowej

00:33:08.760 --> 00:33:15.679
będzie to, że taki neurofeedback, który
jest prostą metodą, relatywnie tanią,

00:33:15.679 --> 00:33:21.519
warto ją wykorzystać w sytuacjach, w
której działa. Ona nie działa tylko w

00:33:21.519 --> 00:33:25.720
tym naszym sektorze kosmicznym. Ona
działa w każdym sektorze, tam gdzie jest

00:33:25.720 --> 00:33:30.159
stres. Natomiast akurat ten sektor
kosmiczny,

00:33:30.159 --> 00:33:35.440
ja jestem od urodzenia geikiem science
fiction i jakby większość chyba z was

00:33:35.440 --> 00:33:39.880
mnie rozumie,
nie było przypadkiem, że jestem tutaj i

00:33:39.880 --> 00:33:46.480
trafiłem tutaj. Prawdopodobnie
kilka osób jakby spowodowało to, że

00:33:46.480 --> 00:33:51.480
popchnęło mnie jakby w tą stronę.
Natomiast fakt tego, że możemy

00:33:51.480 --> 00:33:57.120
wykorzystać taką metodę do utrzymania
efektywności, zwiększenia efektywności

00:33:57.120 --> 00:34:05.399
astronauty w kolejnych misjach, no jest
chyba czymś oczywistym, kluczowym i

00:34:05.399 --> 00:34:08.560
dlaczego tego nie robić?
No to zobaczcie te jakie rzeczy,

00:34:08.560 --> 00:34:12.280
kosmiczne rzeczy można robić na Akademii
Wychowania Fizycznego i Sportu. No zadam

00:34:12.280 --> 00:34:16.879
automatycznie pytanie. Uczniowie tutaj
mają sprawdziany, mają testy, mają

00:34:16.879 --> 00:34:23.200
egzaminy. Czy to kosmiczne doświadczenie
można też ich wykorzystać dla nich?

00:34:23.200 --> 00:34:28.919
No zdecydowanie tak. Ja mam nadzieję, że
udało się być obecnym w szkole. Nie wiem

00:34:28.919 --> 00:34:34.359
czy Może się zapytamy jeszcze raz. Kto w
szkołach oglądaliście

00:34:34.359 --> 00:34:42.240
start albo jakąś część misji kosmicznej?
Kto kto oglądał to? Ręka do góry.

00:34:48.040 --> 00:34:54.320
Nawet u pani prezydent w pracy oglądali
misję kosmiczną.

00:34:54.320 --> 00:35:00.119
O, super. Ja czekałem na spotkanie z
wami.

00:35:00.960 --> 00:35:06.640
No super. Więc cieszę się, bo to, że
misja kosmiczna jest obecna w szko w

00:35:06.640 --> 00:35:10.800
szkołach jest niesamowicie dla mnie
ważne. Cieszę się, że ta część ja

00:35:10.800 --> 00:35:16.680
nagrywałem dużo różnego rodzaju filmów
dla was z różnego rodzaju demonstracji,

00:35:16.680 --> 00:35:22.400
yyy, jak takie proste eksperymenty na
stacji kosmicznej mogą tłumaczyć tak

00:35:22.400 --> 00:35:26.400
naprawdę fizykę u was w szkołach. I mam
nadzieję, że to się udało zrobić. Mam

00:35:26.400 --> 00:35:31.280
nadzieję, że te materiały do do każdej z
waszych szkół również trafiają. Ale

00:35:31.280 --> 00:35:36.280
takie eksperymenty też są niesamowicie
ważne. Cieszę się, że mam nadzieję, że

00:35:36.280 --> 00:35:39.920
niektórzy z was w przyszłości będą też
budowali eksperymenty na stacje

00:35:39.920 --> 00:35:45.520
kosmiczne, a może niektórzy z was
zostaną astronautami czy astronautkami.

00:35:45.520 --> 00:35:50.000
I no jestem przekonany, że to była nasza
pierwsza misja kosmiczna, ale też nie

00:35:50.000 --> 00:35:53.680
ostatnia. Poprzednią mieliśmy 50 lat
temu, ale mam nadzieję, że na kolejną

00:35:53.680 --> 00:35:59.839
będziemy czekać raczej 5 lat, a nie 50.
Do eksperymentów jeszcze wrócimy, ale

00:35:59.839 --> 00:36:03.839
mam jeszcze pytanie. Sławoszu, jak
wyglądał przebieg tego eksperymentu na

00:36:03.839 --> 00:36:08.319
stacji kosmicznej? Co musiałeś zrobić?

00:36:09.119 --> 00:36:12.760
To znaczy może ja wejdę w słowo.
Eksperymenty były podzielone na takie

00:36:12.760 --> 00:36:18.880
trzy fazy. Faza pierwsza to była faza
kontrolna przed misją. Faza druga po

00:36:18.880 --> 00:36:23.000
misji.
Kluczowa fazja w trakcie kwarantanny

00:36:23.000 --> 00:36:29.839
straszliwie przedłużonej.
ale dał radę i na stacji realizowaliśmy

00:36:29.839 --> 00:36:35.839
tylko i wyłącznie ocenę nastroju
astronautów Sławosza i drugiego

00:36:35.839 --> 00:36:41.000
astronauty powiem pomidor, bo jeszcze
nie mogę powiedzieć kogo.

00:36:41.000 --> 00:36:46.359
Natomiast tam rzeczywiście tylko proste
działanie było wykonywane. Naszym celem

00:36:46.359 --> 00:36:50.880
nie było wykonywanie zadań na
międzynarodowej stacji kosmicznej, tylko

00:36:50.880 --> 00:36:57.480
przygotowanie tego właśnie
moich, w moim odczuciu, w cudzysłowie,

00:36:57.480 --> 00:37:04.079
olimpijczyka kosmicznego przed zawodami
do samej misji. Ja uważam, że on był

00:37:04.079 --> 00:37:10.359
przygotowany do tej misji z naszej
strony idealnie, dlatego że wyniki badań

00:37:10.359 --> 00:37:14.640
trochę zdradzam już to pokazują.
Słuchajcie, ja mogę tutaj też

00:37:14.640 --> 00:37:19.160
dopowiedzieć, że
przygotowywaliśmy się na Ziemi i miałem

00:37:19.160 --> 00:37:23.280
taki specjalny komputer z takimi,
powiedzmy sobie różnego rodzaju grami,

00:37:23.280 --> 00:37:27.200
które pokazywały mi ile punktów
zdobywam, a jak zdobywałem dużo punktów

00:37:27.200 --> 00:37:30.800
to byłem zadowolony, jak zdobywałem mało
punktów to byłem mniej zadowolony. Mogę

00:37:30.800 --> 00:37:34.800
wam powiedzieć, że jak miałem jetlga to
zdobywałem mniej punktów, a jak byłem

00:37:34.800 --> 00:37:41.119
dobrze wyspany, to więcej. Także śpijcie
dobrze, dlatego że będziecie lepiej

00:37:41.119 --> 00:37:47.280
funkcjonować. To jedna rzecz. Ale druga
rzecz, takimi ćwiczeniami oddechowymi i

00:37:47.280 --> 00:37:52.359
uspokojeniem się, uspokojeniem własnej
głowy, mogłem zdobywać więcej punktów,

00:37:52.359 --> 00:37:56.640
więc tego się nauczyłem na ziemi. A
później jak już byłem na stacji

00:37:56.640 --> 00:38:00.760
kosmicznej i były takie momenty bardzo
stresujące, to wtedy sobie przypominałem

00:38:00.760 --> 00:38:04.800
tą grę i przypominałem sobie, no dobrze,
to co teraz zrobić, żeby zdobyć trochę

00:38:04.800 --> 00:38:09.319
tych dodatkowych punktów, które
pozwalają pozwolą mi tak naprawdę na co

00:38:09.319 --> 00:38:12.800
dzień lepiej sobie radzić z własnymi
emocjami.

00:38:12.800 --> 00:38:19.200
Dziękujemy bardzo i dziękujemy panie
profesorze. Dzięki bardzo.

00:38:29.400 --> 00:38:33.599
Jak widzicie pan profesor badał nastrój
Sławosza na stacji kosmicznej. A jak

00:38:33.599 --> 00:38:37.400
wasz dzisiejszy nastrój?

00:38:37.680 --> 00:38:42.560
No to to rozumiem.
wspomnę, że eksperymenty naukowe

00:38:42.560 --> 00:38:47.720
oczywiście są niezmiernie ważne, ale nie
tylko tym Sławoś się zajmował. Wiemy

00:38:47.720 --> 00:38:53.079
doskonale o tym, że zajmowałeś się też
eksperymentami edukacyjnymi

00:38:53.079 --> 00:38:57.319
i w które te eksperymenty edukacyjne
projektowali uczniowie i uczennicy z

00:38:57.319 --> 00:39:01.599
całej Polski.
My również w Hewelianu szykowaliśmy się

00:39:01.599 --> 00:39:08.680
edukacyjnie do do misji Ignis i dzięki
współpracy z Polską Agencją Kosmiczną

00:39:08.680 --> 00:39:13.160
zbudowaliśmy w sumie międzynarodową
stację kosmiczną na ziemi u nas w

00:39:13.160 --> 00:39:18.079
Hewelianum. Byliśmy dzisiaj ze
Sławoszem. Jak ci się podobało? Czy była

00:39:18.079 --> 00:39:23.640
dosyć podobna? No stacja była inna, ale
nie tak samo mi się podobała. Podobały

00:39:23.640 --> 00:39:27.440
mi się niektóre eksperymenty, gdzie
mogliśmy na przykład przed momentem było

00:39:27.440 --> 00:39:31.480
było takie miejsce z takimi
rękawiczkami, gdzie mogłem włożyć własne

00:39:31.480 --> 00:39:36.640
ręce i postarać się zmienić pewne części
stacji kosmicznej, żeby ją zasilić.

00:39:36.640 --> 00:39:40.240
Także super. Zapraszam was w ogóle,
żebyście poszli i pobawili się właśnie

00:39:40.240 --> 00:39:44.599
tym sprzętem.
No tu na ziemi, super pytanie. Czy była

00:39:44.599 --> 00:39:50.440
grawitacja? tu na Ziemi była, a na
stacji kosmicznej grawitacja też była.

00:39:50.440 --> 00:39:56.359
Tylko moje ciało i i ta trajektoria
stacji powodowała to, że byliśmy w takim

00:39:56.359 --> 00:40:02.040
stanie swobodnego spadku i ta grawitacja
równoważyła się z tą siłą odśrodkową. W

00:40:02.040 --> 00:40:06.000
związku z tym dlatego astronauci tak
latają na stacji kosmicznej.

00:40:06.000 --> 00:40:09.800
No rzeczywiście u nas w stacji jeszcze
jest grawitacja, ale pracujemy nad tym.

00:40:09.800 --> 00:40:15.359
Mamy nadzieję, że za kilka lat uda nam
się tą mikrograwitację osiągnąć.

00:40:15.359 --> 00:40:19.520
wspomnę, że dodatkowo akurat
przyjechałeś do nas 7 października, a to

00:40:19.520 --> 00:40:24.040
jest początek światowego tygodnia
przestrzeni kosmicznej. Świętujecie to

00:40:24.040 --> 00:40:30.520
święto w szkole?
To jeśli świętujecie, gratuluję. Jeśli

00:40:30.520 --> 00:40:35.480
nie świętujecie to zapraszamy wasz do
Hewelianum, bo my w tym roku jak co roku

00:40:35.480 --> 00:40:40.720
z współpracy z firmą Boeing akurat mamy
warsztaty astronautyczne, gdzie młodsi z

00:40:40.720 --> 00:40:44.720
was mogą się nauczyć jak zostać
astronautą, a starci nauczyć się już

00:40:44.720 --> 00:40:47.680
manewrów kosmicznych. Troszeczkę
trudniejsze jest dokowanie do stacji

00:40:47.680 --> 00:40:51.280
kosmicznej.
Natomiast dodatkowo to informacja dla

00:40:51.280 --> 00:40:55.880
tych osób z was, które są w szkole
podstawowej. Startuje dosłownie dzisiaj

00:40:55.880 --> 00:41:01.040
siódma edycja konkursu astronautycznego
w stronę gwiazd skierowanego właśnie do

00:41:01.040 --> 00:41:05.960
uczniów szkół podstawowych i w tym roku
specjalnie jedno z zadań nawiązuje do

00:41:05.960 --> 00:41:14.319
misji Ignis oraz dla starszych do
ogólnie przyszłości Polski w kosmosie.

00:41:15.160 --> 00:41:20.440
O, jest plakat konkursu.
Słuchajcie, to mam do was pytanie. Czy

00:41:20.440 --> 00:41:24.000
wy lubicie eksperymenty?

00:41:26.440 --> 00:41:31.560
Sławosz oprócz tych eksperymentów
naukowych również wykonywał wiele

00:41:31.560 --> 00:41:36.599
eksperymentów edukacyjnych, które
zostały przygotowane przez uczniów i

00:41:36.599 --> 00:41:41.920
uczennice polskich szkół, zostały
wybrane. Czy ty pamiętasz, ile tych

00:41:41.920 --> 00:41:45.800
eksperymentów udało ci się wykonać? Tak,
mniej więcej

00:41:45.800 --> 00:41:48.319
nie pamiętam, ale było ich
kilkadziesiąt.

00:41:48.319 --> 00:41:54.200
Kilkadziesiąt.
Dobrze. My wybraliśmy dla was kilka

00:41:54.200 --> 00:41:59.200
eksperymentów. Pokażemy je. Zobaczycie
jak one wyglądały na orbicie, jak

00:41:59.200 --> 00:42:05.160
zostały wykonane przez Sławosza, ale też
wykonamy je tutaj na ziemi. I do tej

00:42:05.160 --> 00:42:10.119
części zapraszamy Konrada Skotnickiego.

00:42:10.240 --> 00:42:15.119
Brawa, brawa, brawa.
Mam nadzieję, że śledzicie czasem

00:42:15.119 --> 00:42:20.319
Konrada.
Myślę, że wiele osób zna tę twarz.

00:42:20.319 --> 00:42:26.359
Konrad jest popularyzatorem nauki,
doktorem chemii. Specjalizuje się w

00:42:26.359 --> 00:42:31.280
popularyzacji nauk ścisłych i również
nauk kosmicznych, a najbardziej znany

00:42:31.280 --> 00:42:35.400
jest jako doktor z Tiktoka.

00:42:39.160 --> 00:42:43.760
Konradzie, oddaję głos już w twoje ręce
i

00:42:43.760 --> 00:42:48.400
a was proszę o uwagę i zaczynamy
eksperymenty.

00:42:48.400 --> 00:42:52.280
Wspaniale. Słuchajcie, zrobimy sobie
trochę eksperymentów, obejrzymy sobie

00:42:52.280 --> 00:42:56.280
trochę eksperymentów, no bo nie
wszystkie eksperymenty w taki sam sposób

00:42:56.280 --> 00:43:01.960
da się wykonać na Ziemi jak na
międzynarodowej stacji kosmicznej. Więc

00:43:01.960 --> 00:43:06.480
na początek chcielibyśmy poprosić o
wyświetlenie filmu z wodą, o ile

00:43:06.480 --> 00:43:10.240
pamiętam, bo to jest ten film, który
którego nie odtworzymy na ziemi, bo

00:43:10.240 --> 00:43:15.280
trochę by się tu zrobiło bardzo mokro.
Więc jak tam sobie Sławosz, radziłeś z

00:43:15.280 --> 00:43:19.480
wodą na międzynarodowej stacji
kosmicznej, która ci uciekała z kubka?

00:43:19.480 --> 00:43:23.760
No słuchajcie, możecie tutaj zobaczyć
jak sobie radziłem. Starałem się tą

00:43:23.760 --> 00:43:28.559
kulkę wody utrzymać w waszym polu
widzenia, a nie wiedziałem jakie jest

00:43:28.559 --> 00:43:32.280
wasze pole widzenia, bo nie widziałem
tego.

00:43:32.280 --> 00:43:36.119
Także nie było to łatwe, ale widzę, że
nie jest tak źle.

00:43:36.119 --> 00:43:39.160
Jest bardzo dobrze. A jaki jest problem
w ogóle z tą wodą? W sensie, no bo ona

00:43:39.160 --> 00:43:42.839
lata, lata sobie i jak sobie ucieknie,
to co się może wydarzyć w ogóle?

00:43:42.839 --> 00:43:47.880
No zobaczcie tam za mną widać kupę
kabli. Pewnie widzieliście te zdjęcia z

00:43:47.880 --> 00:43:51.599
testacji kosmicznej. No nie
chcielibyśmy, żeby ta woda trafiła do

00:43:51.599 --> 00:43:56.960
jakiegoś systemu elektronicznego i
spowodowała zwarcie i pożar. W związku z

00:43:56.960 --> 00:44:02.359
tym po to, żeby pobawić się wodą, jest
bardzo dużo różnego rodzaju zasad na

00:44:02.359 --> 00:44:10.119
stacji kosmicznej. Kulka wody nie może
być większa niż No i zjadłem.

00:44:11.200 --> 00:44:14.200
Słuchajcie.

00:44:15.920 --> 00:44:21.760
Łatwiej jest zjeść tą kulkę wody niż
gonić ją ręcznikiem.

00:44:21.760 --> 00:44:25.800
Dobrze, wspaniale. Drugi eksperyment. To
był jedyny eksperyment, który tylko

00:44:25.800 --> 00:44:30.319
pokazujemy na ekranach. Pokażemy wam też
eksperymenty, które wydarzyły się

00:44:30.319 --> 00:44:33.880
częściowo w kosmosie, ale spróbujemy je
też odtworzyć tutaj. Także zaproszę cię

00:44:33.880 --> 00:44:38.720
teraz do naszego stoliczka, bo będziemy
się bawili rzeczami, które pewnie pewnie

00:44:38.720 --> 00:44:43.800
się zepsują, pewnie się rozpadną i
chcielibyśmy poprosić o wyświetlenie

00:44:43.800 --> 00:44:47.760
eksperymentu ze sprężynką.
Słuchajcie, to ja się czuję teraz jak na

00:44:47.760 --> 00:44:51.319
klasówce w szkole

00:44:52.040 --> 00:44:55.400
i nie wiem, czy pamiętam jak te
eksperymenty się wykonuje.

00:44:55.400 --> 00:45:00.359
Dobra, no to na razie ci dam sprężynkę.
Słuchaj, to jest tak zwane prawo huka

00:45:00.359 --> 00:45:03.200
się tym pokazuje, ale to zbyt
skomplikowane. Nikt nie lubi takich

00:45:03.200 --> 00:45:06.800
skomplikowanych rzeczy. No więc możemy
zdejmieć te wszystkie rzeczy z tej, w

00:45:06.800 --> 00:45:10.680
sensie, że same ciężarki. One tutaj mają
taką dziurkę, przez którą je trzeba

00:45:10.680 --> 00:45:15.599
jakby podnieść i przeciągnąć, co nie?
Nie, no widać, że widać, że inżynier,

00:45:15.599 --> 00:45:20.680
więc daje sobie radę.C Jest spoko.
Słuchajcie, no bo co się wydarzy, kiedy

00:45:20.680 --> 00:45:26.520
na taką sprężynę, co nie, nałożymy jeden
ciężarek.

00:45:31.160 --> 00:45:35.079
Słuchajcie, chyba musimy komuś dać jeden
z mikrofonów i będziecie odpowiadać dla

00:45:35.079 --> 00:45:38.079
nas.

00:45:38.240 --> 00:45:43.119
To jedna jedna odpowiedź, bo potem
będzie jeszcze część na pytania.

00:45:43.119 --> 00:45:49.960
Tutaj mam blisko. Co się stanie jak
jeden ciężarek zawiesimy?

00:45:50.680 --> 00:45:56.480
A ty odpowiesz?
Też nie. Kto chce odpowiedzieć?

00:45:57.559 --> 00:46:01.359
Tu jest. Chcesz odpowiedzieć? Co się
stanie?

00:46:01.359 --> 00:46:07.200
No pewnie będzie ostro.
Zobaczmy, zobaczmy jak będzie ostro.

00:46:07.200 --> 00:46:11.200
Zawieź jeden ciężarek.
Mówicie, że będzie ostro. Będzie ostro

00:46:11.200 --> 00:46:15.000
podobno.
I patrzcie teraz też macie na ekranach

00:46:15.000 --> 00:46:18.000
zbliżenie.

00:46:19.880 --> 00:46:24.160
Sprężynka zaczęła Odwróćmy kolejność,
której chciałem opowiedzieć. Sprężynka

00:46:24.160 --> 00:46:29.160
zaczęła się bujać, co nie? Jeszcze raz
zrób tak, żeby się bujnęła.

00:46:29.160 --> 00:46:34.599
Widzicie? Buja się o jakąś tam długość.
A teraz zawieźmy dużo więcej ciężarków.

00:46:34.599 --> 00:46:39.520
Dobra.
No i jak?

00:46:39.520 --> 00:46:42.839
O, bardzo dobra odpowiedź. Ktoś z sali
powiedział, że teraz się będzie bujało o

00:46:42.839 --> 00:46:47.720
większą długość,
ale też buja się trochę wolniej, co nie?

00:46:47.720 --> 00:46:53.040
Już nie jest tak d, tylko się buja
trochę wolniej i dłużej. No i jaki jaki

00:46:53.040 --> 00:46:57.559
jest sens takiego eksperymentu, który
też zrobiłeś na międzynarodowej stacji

00:46:57.559 --> 00:47:00.559
kosmicznej, tylko że tam odwrotnie przez
to, że nie czuć grawitacji, no to ta

00:47:00.559 --> 00:47:04.680
sprężyna musi być na dole. Jak jak co
można zrobić na stacji kosmicznej, żeby

00:47:04.680 --> 00:47:10.640
na przykład się zważyć? No słuchajcie, w
ogóle to ciekawy jest ten eksperyment ze

00:47:10.640 --> 00:47:15.160
sprężyną, bo my sobie tutaj kładziemy te
odważniki na dole, ale na stacji

00:47:15.160 --> 00:47:21.079
kosmicznej mogłem tą sprężynę zawiesić
do góry nogami albo lewo, prawo i ona by

00:47:21.079 --> 00:47:26.319
się bujała tak naprawdę poziomo, dlatego
że żadna siła grawitacji jej nie

00:47:26.319 --> 00:47:32.440
ściągała tam na dół. Ale teraz jak
zobaczycie z tymi większymi ciężarkami

00:47:32.440 --> 00:47:38.440
ta sprężyna buja się wolniej. A jeszcze
raz jak zdejmiemy te ciężarki.

00:47:38.440 --> 00:47:44.720
O, postarajmy się.
Jeden,

00:47:45.680 --> 00:47:51.920
drugi. Okej.
A teraz buja się dużo szybciej. I

00:47:51.920 --> 00:47:56.920
wyobraźcie sobie, że używając takiej
sprężyny i licząc ile razy ona się

00:47:56.920 --> 00:48:02.960
bujnęła na sekundę, możemy wyznaczyć
masę takiego obiektu. tutaj na ziemi ile

00:48:02.960 --> 00:48:08.920
on waży, tak potocznie mówimy, ale jaką
ma masę. I w ten sposób można też

00:48:08.920 --> 00:48:18.599
wyznaczyć i jakby zmierzyć
masę astronautów. Czyli jeżeli ja bym

00:48:18.599 --> 00:48:23.599
stracił kilka kilogramów, no to tak
kolokwialnie bujałbym się trochę

00:48:23.599 --> 00:48:29.520
szybciej niż jakbym miał dużo większą tą
masę. I właśnie tak liczy się masę

00:48:29.520 --> 00:48:33.040
astronautów, bo my normalnie nie mamy
takiej wagi, na którą możemy wejść i

00:48:33.040 --> 00:48:39.079
stanąć, bo na stacji kosmicznej już nie
można nigdzie tak de facto stanąć.

00:48:39.079 --> 00:48:42.559
Tak to jest wspaniałe. W internecie są
takie filmiki z innymi astronautami,

00:48:42.559 --> 00:48:46.160
którzy wchodzą dosłownie na taką
chuśtawkę, na której się bujają i od

00:48:46.160 --> 00:48:52.119
szybkości tego bujania się można właśnie
zmierzyć masę tych astronautów. Ale to

00:48:52.119 --> 00:48:55.440
też jest ma ogromne zastosowanie na
ziemi, bo jak widzieliście, że jak

00:48:55.440 --> 00:48:59.400
zawiesiliśmy jeden ciężarek, no to ta
sprężyna się rozciągnęła o jakąś

00:48:59.400 --> 00:49:03.200
długość, a jak dołożyliśmy więcej
ciężarków, no to ona rozciągnęła się

00:49:03.200 --> 00:49:06.160
dużo bardziej, co nie? Im więcej
ciężarków, tym ona jest bardziej

00:49:06.160 --> 00:49:09.799
rozciągnięta. No i na ziemi można to
wykorzystać w ten sposób, że jak

00:49:09.799 --> 00:49:13.400
stojecie na wadze łazienkowej,
najczęściej takiej jeszcze wiecie starej

00:49:13.400 --> 00:49:17.880
z tą taką podziałką, co się tam przesuwa
okienko, bo elektroniczna troszeczkę

00:49:17.880 --> 00:49:21.960
inaczej działa, no to tak naprawdę w
środku jest sprężyna, na którą

00:49:21.960 --> 00:49:26.559
naciskacie i w ten sposób właśnie przez
to, jak ta sprężyna się albo rozciąga,

00:49:26.559 --> 00:49:31.040
albo ściska, w ten sposób waga wam mówi,
że ważycie dokładnie tyle. No co

00:49:31.040 --> 00:49:33.960
oczywiście jak Sławosz powiedział na
międzynarodowej stacji kosmicznej nie

00:49:33.960 --> 00:49:37.920
można tak tego zrobić no bo no nie da
się stanąć w sensie ta waga odleci wy

00:49:37.920 --> 00:49:43.319
odlecicie więc trzeba wchodzić na
huśtawki natomiast jeszcze jeden

00:49:43.319 --> 00:49:47.640
eksperyment który tam zrobiłeś i przy
którym to będzie zabawny eksperyment bo

00:49:47.640 --> 00:49:51.480
ja lubię patrzeć jak nawlekasz tą nitkę
w kosmosie czy mógłbym poprosić o

00:49:51.480 --> 00:49:58.079
eksperyment z żyroskopem na ekranach
starałem się jak najlepiej

00:49:58.079 --> 00:50:02.040
tak więc nawlekanie ewidentnie nitki w
kosmosie Jest bardzo trudne. Tutaj macie

00:50:02.040 --> 00:50:06.280
żyroskop, który A on już jest
rozkręcony. Ej, darowali ci pokazywanie

00:50:06.280 --> 00:50:10.520
tej nitki. On już jest rozkręc.
No on już jest rozkręcony chyba.

00:50:10.520 --> 00:50:14.280
Tak, rozkręcony
Dobra, więc no taki żyroskop. My też

00:50:14.280 --> 00:50:18.559
zrobimy ten eksperyment tutaj, żebyście
sobie zobaczyli jak to dokładnie działa.

00:50:18.559 --> 00:50:22.839
Więc proszę bardzo, ja go nie widziałem,
więc chyba tutaj odtworzymy nawlekanie

00:50:22.839 --> 00:50:25.960
tej nitki z problemami.
Ja też jeszcze nie widziałem tego

00:50:25.960 --> 00:50:28.880
żyroskopu, ale tego na stacji też nie
widziałem. zanim nie robiłem

00:50:28.880 --> 00:50:35.240
eksperymentu, to mam przygotowanie.
Więc zobaczmy taki żyroskop. Słuchajcie,

00:50:35.240 --> 00:50:38.880
to nie jest tylko zabaweczka. Zaraz
pokażemy wam jak działa, ale tutaj jak

00:50:38.880 --> 00:50:42.760
będzie nawlekanie to ja będę gadał, bo
to z jednej strony oczywiście można się

00:50:42.760 --> 00:50:47.280
tym bawić, ale z drugiej strony jak
macie swoje telefony, a większość z was

00:50:47.280 --> 00:50:51.319
pewnie ma telefony, no to taki telefon
jak oglądacie sobie, nie wiem, film na

00:50:51.319 --> 00:50:56.720
YouTubie i przekręcacie telefon z
pionowej, z takiej orientacji, co nie,

00:50:56.720 --> 00:51:00.839
na taką orientację, no to ten telefon
musi wiedzieć, żeby obrócić wam ten film

00:51:00.839 --> 00:51:05.680
do poziomu. No i skąd on ma to wiedzieć?
między innymi dzięki temu, że ma podobne

00:51:05.680 --> 00:51:11.240
urządzenie, tylko że mikroskopijne w
sobie i na podstawie takiego żyroskopu

00:51:11.240 --> 00:51:15.319
jest w stanie ocenić w jakiej pozycji
telefon jest, czy w pionie, czy w

00:51:15.319 --> 00:51:20.040
poziomie. Widzę, że już żyroskop gotowy.
Gotowy. Tutaj na ziemi łatwiej się

00:51:20.040 --> 00:51:24.280
nawleka nitkę niż w kosmosie. To ale
wszystko łatwiej się to wykonuje niż tam

00:51:24.280 --> 00:51:30.799
na górze. Rozkręcać.
Rozkręcaj żyroskop. No

00:51:39.400 --> 00:51:42.319
ten żyraskop ucieka. Ale to jest
ciekawe. Ten żyraskop działa tak, że

00:51:42.319 --> 00:51:47.799
słuchajcie, on bardzo się opiera temu,
jak jest rozkręcony, żeby go przekręcić.

00:51:47.799 --> 00:51:52.640
Widzicie? on utrzymuje tak jakby
pozycję, w jakiej został rozkręcony.

00:51:52.640 --> 00:51:55.880
To działa po prostu. To wygląda jakby to
było bardzo nienaturalne, jakby on się

00:51:55.880 --> 00:52:00.760
opierał temu, żeby był przekręcony. Jak
się kręci, a jak się nie kręci, właśnie

00:52:00.760 --> 00:52:05.359
się skończył kręcić to sobie widzicie
dowolnie sobie można nim bujać. I

00:52:05.359 --> 00:52:08.359
właśnie w waszych telefonach między
innymi są takie małe drgające

00:52:08.359 --> 00:52:13.839
żyroskopiki, które tam cały czas drgają
sobie. I ja kiedy ten żyroskop

00:52:13.839 --> 00:52:17.280
przekręcałem, kiedy on się kręcił, to
czułem, że on mi stawia opór. W sensie

00:52:17.280 --> 00:52:20.880
czułem tą siłę i jak wy przekręcacie
telefon, to te żyroskopy w waszych

00:52:20.880 --> 00:52:25.480
telefonach też czują tą siłę i wtedy
wiedzą, czy są pionowo, czy są poziomo,

00:52:25.480 --> 00:52:30.280
żeby wam w odpowiedni sposób przekręcić
film na ekranie.

00:52:30.280 --> 00:52:34.440
A ja mogę dodać, że nie tylko w
telefonach i w takie powiedzmy mamy

00:52:34.440 --> 00:52:42.200
żyroskopy jak tutaj. O, zepsułem,
ale na przykład

00:52:42.200 --> 00:52:48.319
Dobra, ale na przykład żyroskopy są
używane tam, gdzie chcemy znać pozycję

00:52:48.319 --> 00:52:53.480
jakiegoś obiektu. I teraz wyobraźmy
sobie, że lecimy z Ziemi na Księżyc i

00:52:53.480 --> 00:52:57.720
startujemy z pewnego miejsca na Ziemi i
chcemy wiedzieć tak naprawdę jaka jest

00:52:57.720 --> 00:53:03.200
nasza pozycja względem tego miejsca na
Ziemi. To właśnie takie żyroskopy.

00:53:03.200 --> 00:53:08.799
Dzisiaj już dużo mniejsze i bardziej
zminiaturyzowane, ale są używane i

00:53:08.799 --> 00:53:13.640
powiedzmy sobie takie żyroskopy również
były używane podczas misji Apollo, żeby

00:53:13.640 --> 00:53:18.599
wysłać człowieka właśnie tam na Księżyc.
Tak. To jest wspaniałe, że takie proste,

00:53:18.599 --> 00:53:22.640
kręcące się urządzenie może w ogóle
pokazać jak trafić w Księżyc albo jak

00:53:22.640 --> 00:53:26.720
wrócić na Ziemię. Co przy misji Apollo
13 było skomplikowane ten powrót na

00:53:26.720 --> 00:53:31.079
Ziemię, więc polecam wam różne filmy o
misji Apollo 13. Mamy, słuchajcie,

00:53:31.079 --> 00:53:34.880
jeszcze jeden eksperyment do pokazania
wam. Natomiast robiłeś kiedyś

00:53:34.880 --> 00:53:38.119
eksperyment z tą fontanną taką z
łańcuszkiem?

00:53:38.119 --> 00:53:40.599
Robiłem.
Okej. Ja nie robiłem. Dla mnie to będzie

00:53:40.599 --> 00:53:46.680
pierwszy raz, więc spróbujmy jak nam
wyjdzie. Zróbmy sobie test.

00:53:49.559 --> 00:53:52.839
Kładziemy na brzegu czy trzymamy? No
zaraz zobaczymy.

00:53:52.839 --> 00:53:56.119
Dobra, może połóżmy na brzegu. I co
teraz? Trzeba pociągnąć. O,

00:53:56.119 --> 00:54:01.599
ja straciłem. No dobra, pociągniemy i
zobaczymy. Ciekawe czy mamy zbliżenie na

00:54:01.599 --> 00:54:08.240
kubek. Zbliżenie. Świetnie.
Dobra. I ciekawe, no to w dół.

00:54:08.440 --> 00:54:12.799
Działa. Wspaniale. Jak widzieli, możemy
jeszcze raz zrobić, żebyście się

00:54:12.799 --> 00:54:18.400
przyjrzeli bardziej tym. Teraz się
pewnie splączę.

00:54:20.599 --> 00:54:24.079
Kto chciał spróbować?

00:54:24.240 --> 00:54:29.319
To byłem zadawać wam to pytanie.

00:54:29.599 --> 00:54:35.160
Będziemy was zachęcać do
eksperymentowania w domu i w klasie.

00:54:35.160 --> 00:54:38.240
Dobrze,
dobrze. Słuchajcie, słyszeliśmy, że

00:54:38.240 --> 00:54:43.040
jedna osoba za chwilę zostanie wybrana
przez Sławosza, więc poczekajcie chwilę,

00:54:43.040 --> 00:54:47.119
aż nawleczemy to z powrotem. Chociaż w
sumie mogą być dwie, co nie? Bo mamy dwa

00:54:47.119 --> 00:54:50.119
kubki.

00:54:57.040 --> 00:55:02.240
Słuchajcie, ja widzę pospolite ruszenie
u was.

00:55:02.839 --> 00:55:05.599
Dobra.

00:55:09.680 --> 00:55:15.280
Słuchajcie
tutaj. No to piątka. Chodź, zapraszamy.

00:55:15.280 --> 00:55:18.960
Jedną, jedną, jednąś

00:55:27.480 --> 00:55:30.680
tam dalej.

00:55:35.920 --> 00:55:38.920
Piątka.

00:55:40.599 --> 00:55:43.599
Chodźcie.

00:55:45.559 --> 00:55:49.520
Dobrze kochani, już mamy dwie osoby z
tego co widzę, więc

00:55:49.520 --> 00:55:54.520
zapraszamy je na scenę.
Zobaczymy czy im pójdzie lepiej niż nam.

00:55:54.520 --> 00:56:01.319
Zapraszamy was do nas. Słuchajcie,
mamy dwie osoby. Zaraz. Widzieliście jak

00:56:01.319 --> 00:56:06.599
działa ta fontanna? A widzieliście co
się stało jak pociągnęliśmy za sznurek?

00:56:06.599 --> 00:56:11.880
Wszystko spadło na ziemię.
Tak. Ale ale to co wychodziło z kubka,

00:56:11.880 --> 00:56:17.200
czy widzieliście, że wchodziło jakby
wzrastało najpierw zanim spadało i szło

00:56:17.200 --> 00:56:24.280
coraz wyżej? Widziliście to? A wy?
Reszta widziała?

00:56:29.680 --> 00:56:34.359
To widzę tutaj podzielone głosy, tak czy
nie? Więc musimy spróbować jeszcze raz.

00:56:34.359 --> 00:56:42.960
Więc może my wam pozwolimy pociągnąć za
ten sznurek do dołu i niech

00:56:42.960 --> 00:56:48.760
to o widać było. Dobra, to ty gadaj.
Accja mnie pokonała.

00:56:56.359 --> 00:56:59.720
To się okazuje, że tego nie trzeba jakoś
nawet chyba mocno ciągnąć. Jak się tak

00:56:59.720 --> 00:57:02.079
troszeczkę pociągnie, to już zaczyna to
lecieć.

00:57:02.079 --> 00:57:05.880
Dobra, zróbmy tak. Ustawcie się tam.
Zaraz zobaczymy. Będziemy mieli

00:57:05.880 --> 00:57:10.880
zbliżenie na kubek,
jakbyście stanęli z każdej strony. O,

00:57:10.880 --> 00:57:16.559
dobra. Czy możemy to zbliżenie dostać?

00:57:18.720 --> 00:57:22.520
Myślę, że chyba bliżej jeszcze musi być.
Chyba potrzebujemy zbliżenia na kubek. A

00:57:22.520 --> 00:57:25.799
ostatnio się udało zrobić, więc pewnie
też się uda zrobić. Chyba, że ktoś

00:57:25.799 --> 00:57:31.200
zmienił obiektyw na krótszy. O, jest
wspaniale. Jakie ładne logo. Trę

00:57:31.200 --> 00:57:35.599
troszeczkę wyżej, żeby było trochę
miejsca na tym kubku. To byłoby super.

00:57:35.599 --> 00:57:40.280
O, zadajemy tutaj zadanie panom
operatorom.

00:57:40.280 --> 00:57:44.680
Dobra, trochę wyżej jeszcze.
Okej, idealnie. Teraz idealnie.

00:57:44.680 --> 00:57:48.880
Słuchajcie, bierzcie za ten sznurek i
pociągajcie do dołu i rzućcie go tak

00:57:48.880 --> 00:57:52.440
dołu na ziemię.

00:57:55.880 --> 00:57:59.000
Ja widziałem,

00:58:03.400 --> 00:58:06.400
piątka.

00:58:09.200 --> 00:58:11.839
No ekstra. Podziękujemy wam. Dzięki
bardzo

00:58:11.839 --> 00:58:16.760
za za demonstrację. Bez naszych
pomocników by nam nie wyszło.

00:58:16.760 --> 00:58:20.400
To prawda. Ja dziękuję bardzo za
prezentację eksperymentów i przechodzimy

00:58:20.400 --> 00:58:25.079
do kolejnej części. Tak. Wspaniale.
Dziękujemy wam bardzo i ja was naprawdę

00:58:25.079 --> 00:58:29.480
serdecznie zapraszam. Powtórzcie
eksperymenty w domu, bo to są niezwykle

00:58:29.480 --> 00:58:34.960
fajne eksperymenty, a jeżeli możecie też
w klasie. Teraz słuchajcie, przechodzimy

00:58:34.960 --> 00:58:43.280
do serii pytań. Z tych 500 pytań, które
które nadesłaliście do nas. Wybrałyśmy

00:58:43.280 --> 00:58:50.039
pięć takich najciekawszych pytań,
które za chwileczkę zadamy Sławoszowi.

00:58:50.039 --> 00:58:54.520
Potem będzie seria pytań od was tutaj
właśnie z sali, więc w międzyczasie też

00:58:54.520 --> 00:58:59.079
możecie już myśleć.

00:58:59.559 --> 00:59:03.760
Dobrze,
więc Sławoszu, mamy dwa pytania

00:59:03.760 --> 00:59:07.960
dotyczące snu, które wybraliśmy ze
szkoły podstawowej C i ze szkoły

00:59:07.960 --> 00:59:15.880
podstawowej nr 38 imienia generała
Maczka dotyczącego spania,

00:59:16.480 --> 00:59:21.799
bo nie słyszymy pytań.
Jedna ze szkół jest tutaj z nami.

00:59:21.799 --> 00:59:28.599
O, szkoła jest dzisiaj z nami. Cudownie.
Jedno z pytań było, czy śpisz razem z

00:59:28.599 --> 00:59:33.280
innymi astronautami w piżamach na stacji
kosmicznej? No i czy miałeś jakieś

00:59:33.280 --> 00:59:36.880
koszmary senne?

00:59:37.039 --> 00:59:41.680
Czy astronauci śpią w piżamach? To
pierwsze pytanie. Tak.

00:59:41.680 --> 00:59:47.599
No tak, astronauci śpią w piżamach, ale
astronauci też śpią w takim śpiworze,

00:59:47.599 --> 00:59:52.599
który jest przyczepiony do ściany. Ale
dlaczego do ściany? dlatego, żeby nie

00:59:52.599 --> 00:59:58.160
odlecieć w nocy i nie obudzić się w
innym miejscu stacji kosmicznej.

00:59:58.160 --> 01:00:03.000
A druga część pytania to czy miałem
jakieś koszmary? Słuchajcie, miałem tyle

01:00:03.000 --> 01:00:07.640
pracy każdego dnia, a później po tej
pracy jeszcze wieczorem czytałem te

01:00:07.640 --> 01:00:11.599
procedury i kolejne eksperymenty na
kolejny dzień i to mi się śniło przez

01:00:11.599 --> 01:00:17.039
całą noc, te eksperymenty kolejnego
dnia. W związku z tym nigdy z tej od tej

01:00:17.039 --> 01:00:20.680
pracy nie mogłem odpocząć, ale byłem
świetnie przygotowany kolejnego dnia

01:00:20.680 --> 01:00:23.599
właśnie do tych wszystkich
eksperymentów, o których śniłem całą

01:00:23.599 --> 01:00:27.599
noc.
Czyli jak przed testem z matematyki też

01:00:27.599 --> 01:00:33.359
zdarza, że wam się pewnie śnią, że
rozwiązujecie zadania.

01:00:34.319 --> 01:00:38.359
Dobrze. Kolejne pytanie ze szkoły
podstawowej imienia Ignacego

01:00:38.359 --> 01:00:43.000
Krasińskiego w Straszynie. Pytanie
brzmi, czy na stacji kosmicznej jest

01:00:43.000 --> 01:00:46.640
biuro rzeczy znalezionych?

01:00:49.319 --> 01:00:55.039
Słuchajcie, to jest świetne pytanie i na
stacji kosmicznej bardzo, bardzo by się

01:00:55.039 --> 01:00:59.319
przydało biuro rzeczy znalezionych, bo
ja bardzo dużo rzeczy zgubiłem na

01:00:59.319 --> 01:01:04.280
stacji, później je odnalazłem, ale
bardzo dużo czasu mi zajmowało to, żeby

01:01:04.280 --> 01:01:08.280
zorganizować się ze wszystkimi swoimi
rzeczami. Mogę powiedzieć tak:

01:01:08.280 --> 01:01:12.319
"Wyobraźcie sobie wasze biurka w domu,
gdzie macie w szufladzie wszystkie

01:01:12.319 --> 01:01:18.599
długopisy, kartki, zeszyty, notatniki."
gumkę, temperówkę. I teraz wyobraźcie

01:01:18.599 --> 01:01:23.880
sobie, że otwieracie tą szufladę trochę,
a w tej szufladzie to wszystko pływa i

01:01:23.880 --> 01:01:27.760
to wszystko się miesza cały czas, a jak
otworzycie trochę za szeroko, to te

01:01:27.760 --> 01:01:32.079
rzeczy zaczynają wam uciekać. Więc
bardzo łatwo jest coś zgubić na stacji

01:01:32.079 --> 01:01:36.799
kosmicznej i nie ma biura rzeczy
znalezionych, ale

01:01:36.799 --> 01:01:42.400
praktycznie w każdym tygodniu są
publikowane takie takie plakaty,

01:01:42.400 --> 01:01:46.839
które niektóre z nich są drukowane, a
niektóre tylko i wyłącznie na ekranie

01:01:46.839 --> 01:01:51.480
komputera. Wiecie, takie plakaty wanted,
czyli coś zgubiliśmy i tutaj jest

01:01:51.480 --> 01:01:56.359
wanted, na przykład metalowa kulka albo
jakiś kabel, który zgubiliśmy. No i

01:01:56.359 --> 01:02:00.960
później inni astronauci szukają tych
tych

01:02:00.960 --> 01:02:05.680
tych tych rzeczy, żeby te liczbę tych
plakatów zmniejszyć.

01:02:05.680 --> 01:02:09.520
No teraz bardzo poważne pytanie od
ucznia z pozytywnej szkoły podstawowej

01:02:09.520 --> 01:02:13.680
imienia Arkadiusza Arama Rybickiego,
który mówi, że bardzo by chciał w

01:02:13.680 --> 01:02:17.359
przyszłość. A co jesteście z nami?
Cudownie.

01:02:17.359 --> 01:02:21.000
Więc mamy tam ucznia, który bardzo
chciałby w przyszłości pracować w

01:02:21.000 --> 01:02:25.440
CERnie, w Europejskiej Agencji
Kosmicznej albo w NASA. No i co on musi

01:02:25.440 --> 01:02:28.440
zrobić?

01:02:28.880 --> 01:02:35.440
Usłyszałem odpowiedź. Uczyć się.
To trochę prawda, ale

01:02:35.440 --> 01:02:40.440
ale też najważniejsze, po pierwsze
najważniejsze, żeby żeby się uczyć, ale

01:02:40.440 --> 01:02:45.160
uczyć się tego, w czym jesteście czym
jesteście zainteresowani.

01:02:45.160 --> 01:02:50.319
Wybrać taki przedmiot, który lubicie i
jakby zainwestować w budowanie waszej

01:02:50.319 --> 01:02:54.480
wiedzy. No bo to ta wiedza później daje
wam taką możliwość, żeby nauczyć się

01:02:54.480 --> 01:03:00.160
czegoś szybko, być tym zainteresowanym i
jednocześnie pójść o te dwa kroki dalej.

01:03:00.160 --> 01:03:04.520
A mam nadzieję, że wiele z was będzie
pracowało właśnie w Cernie, w

01:03:04.520 --> 01:03:08.559
Europejskiej Agencji Kosmicznej, w NASA
i mam nadzieję, że być może będziemy

01:03:08.559 --> 01:03:14.319
mieli takie taki taką esę kiedyś w
Polsce, a być może taki CERN również w

01:03:14.319 --> 01:03:18.279
Polsce i będziemy mieli takie instytuty,
gdzie będziecie marzyć o tym, żeby

01:03:18.279 --> 01:03:23.520
właśnie pracować tutaj lokalnie,
jednocześnie nad największymi światowymi

01:03:23.520 --> 01:03:28.400
programami.
Dziękujemy. I ostatnie pytanie, moje

01:03:28.400 --> 01:03:33.359
ulubione z przed przedostatnie,
dobrze, przedostatnie

01:03:33.359 --> 01:03:42.359
przedszkole nr 5 w Gdańsku zerówka.
Czy w kosmosie można zrobić popcorn?

01:03:48.599 --> 01:03:54.680
Słuchajcie, to jest świetne pytanie.
My mieliśmy bardzo, bardzo dużo różnego

01:03:54.680 --> 01:03:58.279
rodzaju jedzenia, które mogliśmy
popróbować.

01:03:58.279 --> 01:04:05.079
Tak też, ale popcornu nie znalazłem na
stacji. Na stacji kosmicznej,

01:04:05.079 --> 01:04:08.400
międzynarodowej stacji kosmicznej nie ma
mikrofalówki,

01:04:08.400 --> 01:04:13.720
także nie wiem, czy można byłoby zrobić
popcorn i nie ma patelni, na której

01:04:13.720 --> 01:04:19.200
można byłoby taki popcorn usmażyć, ale
jest taki piekarnik. Tylko, że w tym

01:04:19.200 --> 01:04:23.839
piekarniku wydaje mi się, że temperatura
jest za niska, żeby usmażyć popcorn,

01:04:23.839 --> 01:04:29.680
więc chyba się nie da, chociaż nie
próbowałem. Natomiast wiem, że na

01:04:29.680 --> 01:04:34.520
chińskiej stacji kosmicznej, ona się
nazywa Tiang Gong, jest mikrofalówka,

01:04:34.520 --> 01:04:38.839
więc może Chińczycy jedząc, to znaczy
oglądając jakiś film wieczorem, mogą

01:04:38.839 --> 01:04:42.720
jeść popcorn. Kto wie?
Mamy nadzieję, że na nowej stacji

01:04:42.720 --> 01:04:47.440
będzie. No i ostatnie pytanie w tej
serii, bo chcemy wam oddać głos tutaj na

01:04:47.440 --> 01:04:52.680
sali. z publicznej szkoły podstawowej w
Kaliskach.

01:04:52.680 --> 01:04:59.319
Gdybyś mógł cofnąć się w czasie, co byś
powiedział małemu Sławoszowi?

01:05:01.000 --> 01:05:07.760
To jest trudne pytanie.
Wiemy, wiemy. Dlatego na sam koniec.

01:05:07.760 --> 01:05:10.559
Czyli rozumiem, że pytania są coraz
trudniejsze.

01:05:10.559 --> 01:05:15.559
Oczywiście, że tak. Popcorn też był
bardzo trudnym pytaniem.

01:05:15.559 --> 01:05:20.279
małemu Sławoszowi bym powiedział:
"Słuchaj,

01:05:20.279 --> 01:05:25.760
bądź wytrwały i rób to, co lubisz robić,
a tak naprawdę przed tobą jest cały

01:05:25.760 --> 01:05:31.599
świat stoi otworem i możesz również
zostać astronautą, możesz być naukowcem,

01:05:31.599 --> 01:05:36.880
ale tak naprawdę możesz wybrać co tylko
chcesz robić, ale po to, żeby osiągnąć

01:05:36.880 --> 01:05:42.039
te twoje marzenia dzisiaj, musisz je
zamienić w swoje w swoje cele i swoje

01:05:42.039 --> 01:05:48.319
plany, a później taką ciężką pracą,
długoterminową

01:05:48.319 --> 01:05:53.079
możesz osiągnąć wszystko, ale
najważniejsze, żeby kontynuować tą pracę

01:05:53.079 --> 01:05:58.079
jak najdłużej i być zawsze ciekawym
tego, co kolejny dzień ci przyniesie.

01:05:58.079 --> 01:06:03.400
No i myślę, że to jest dobry moment,
żeby zakończyć tą część.

01:06:07.400 --> 01:06:13.000
Pamiętajcie, bądźcie ciekawi świata,
bądźcie wytrwał. Przeszkody na drodze

01:06:13.000 --> 01:06:17.119
będą. Nie ma życia, na które nie ma
przeszkód, ale kwestia, żebyście się nie

01:06:17.119 --> 01:06:20.119
poddali.

01:06:21.520 --> 01:06:24.640
Kolejna część to pytania od
publiczności. To już jest kolejne

01:06:24.640 --> 01:06:31.119
pytanie. Czy lubię popcorn? Lubię
popcorn jak idę do kina. Pewnie.

01:06:31.680 --> 01:06:35.359
Konradzie, zapraszam ciebie do
poprowadzenia tej części. Teraz będą

01:06:35.359 --> 01:06:40.359
pytania od was dla Sławosza.
Tak, słuchajcie, więc teraz chwileczka

01:06:40.359 --> 01:06:45.640
ciszy. Damy radę zrobić taką ciszę jak w
kosmosie, bo w kosmosie nic nie słychać

01:06:45.640 --> 01:06:48.880
podobno.
Sprawdźmy to. Poczekajmy chwilę, czy uda

01:06:48.880 --> 01:06:53.160
się zrobić taką idealną ciszę.

01:06:57.160 --> 01:07:01.440
Udało się. Słuchajcie, ja teraz będę
chodził po sali i jak ktoś będzie blisko

01:07:01.440 --> 01:07:05.119
się zgłaszał, to podejdę, a jak ktoś
daleko, to też damy wam tam szansę, bo

01:07:05.119 --> 01:07:09.640
mamy osoby z mikrofonami. I ja wiem, że
to teraz wywoła piekło, ale też będę

01:07:09.640 --> 01:07:15.400
rozdawał takie piękne pacze misji za
fajne pytanie, więc zastanówcie się

01:07:15.400 --> 01:07:19.599
teraz chwilę nad fajnym pytaniem i
możecie podnosić ręce i ja już idę do

01:07:19.599 --> 01:07:22.839
pierwszej osoby, którą sobie tutaj
wypatrzyłem

01:07:22.839 --> 01:07:26.400
o pierwsze pytanie.

01:07:27.880 --> 01:07:32.079
Jak zachowywało się pana ciało tuż po
wylądowaniu na przykład czy pana coś

01:07:32.079 --> 01:07:36.880
bolało albo głowa naciskała?
Słyszałeś?

01:07:36.880 --> 01:07:42.200
To ja powtórzę jeszcze dla wszystkich.
Czy Słuchajcie, pytanie było, czy jak

01:07:42.200 --> 01:07:47.039
doleciałeś, jak wylądowałeś już na
ziemi, czy jak doleciałeś na stację

01:07:47.039 --> 01:07:51.720
na Ziemi. Jak już wróciłeś na Ziemię, to
czy coś się zmieniło w twoim ciele? Czy

01:07:51.720 --> 01:07:56.880
bolała cię głowa? Czy coś było zupełnie
nie tak? No bo zmieniłeś grawitację, w

01:07:56.880 --> 01:08:01.640
sensie nieodczuwanie grawitacji znowu na
grawitację. Więc jak to było?

01:08:01.640 --> 01:08:03.359
Słuchajcie,
jak się czułeś?

01:08:03.359 --> 01:08:08.319
Bardzo dużo rzeczy w moim ciele się
zmieniło i jak wróciłem, nie wiedziałem

01:08:08.319 --> 01:08:13.119
do końca jak to będzie, ale poczułem jak
niesamowicie silna jest grawitacja. To

01:08:13.119 --> 01:08:17.679
pierwsza rzecz. I to co się zmieniło, na
przykład koordynacja moich mięśni nie

01:08:17.679 --> 01:08:21.679
była taka sama. Więc jak widzieliście
tam na filmie, jak wstałem, te pierwsze

01:08:21.679 --> 01:08:25.600
kroki były rzeczywiście bardzo bardzo
trudne. No i zajęło mi to mniej więcej

01:08:25.600 --> 01:08:30.359
tydzień, żeby żeby z powrotem wrócić do
takiego, no powiedzmy sobie mniej więcej

01:08:30.359 --> 01:08:34.440
normalnego życia.
Super. Dobrze. Drugie pytanie. Ja tu też

01:08:34.440 --> 01:08:39.600
wypatrzyłem osobę, a potem oddam głos
animatorom i animatorkom gdzieś. Więc

01:08:39.600 --> 01:08:43.359
drugie pytanie stąd.

01:08:43.679 --> 01:08:49.239
y jaka była najtrudniejsza część
szkolenia?

01:08:49.239 --> 01:08:52.520
Jeszcze raz musisz powtórzyć.
Jaka była najtrudniejsza część

01:08:52.520 --> 01:08:56.199
szkolenia?
Najtrudniejsza część szkolenia? Tak.

01:08:56.199 --> 01:09:02.120
Czyli zanim poleciałem.
Zanim poleciałem.

01:09:03.159 --> 01:09:08.880
Ha, dobre pytanie.
najtrudniejszą chyba częścią szkolenia.

01:09:08.880 --> 01:09:13.839
Wydaje mi się, że dla mnie
najtrudniejszą taką częścią

01:09:13.839 --> 01:09:18.799
było mimo wszystko życie tak daleko z
dala od domu, z dala od rodziny, z dala

01:09:18.799 --> 01:09:23.000
od Polski.
Byłem, mieszkałem w Stanach

01:09:23.000 --> 01:09:27.640
Zjednoczonych. Tam szkoliliśmy się w
Houston,

01:09:27.640 --> 01:09:34.239
w Los Angeles, na Florydzie. Byłem w
Niemczech szkolony w Japonii, a my

01:09:34.239 --> 01:09:38.040
niestety w Polsce nie mamy takiego
centrum szkoleniowego dla astronautów.

01:09:38.040 --> 01:09:42.759
Myślę, że musimy takie stworzyć, ale no
taką najtrudniejszą rzeczą to było być z

01:09:42.759 --> 01:09:50.920
dala od no jakby najbliższych mi osób w
życiu i z dala od rodziny.

01:09:53.199 --> 01:10:00.840
Potem chyba będzie jeszcze jakiś czas.
Dobra, słuchajcie. Teraz bym poprosił

01:10:06.480 --> 01:10:11.199
teraz bym słuchajcie poprosił, bo
wiecie, im jest głośniej, tym jest mniej

01:10:11.199 --> 01:10:16.000
czasu na pytania, więc no chyba niestety
musi być cicho. Ja bym poprosił tutaj

01:10:16.000 --> 01:10:20.600
koleżanki animatorki, ja tam wypatrzyłem
sobie jedną osobę tam, która podnosi

01:10:20.600 --> 01:10:25.080
najwyżej rękę na środku teraz w takim
jakbyście mogły tam podejść z

01:10:25.080 --> 01:10:30.880
mikrofonem. O, tam na środku w trzecim
rzędzie od góry. Tak, ręka. Tak,

01:10:30.880 --> 01:10:38.840
dokładnie tam. A ja pójdę z paczem.
Dobra, proszę bardzo.

01:10:40.880 --> 01:10:47.159
Panie Sławoszu,
czy uważa pan, że tworzymy prawa fizyki,

01:10:47.159 --> 01:10:56.080
żeby opisywać świat, czy je odkrywamy?
O, to bardzo filozoficzne pytanie.

01:11:00.600 --> 01:11:03.880
Bardzo dziękuję.

01:11:06.320 --> 01:11:10.800
Jeżeli dobrze zrozumiałem, czy tworzymy
prawa fizyki, czy je odkrywamy. Tak.

01:11:10.800 --> 01:11:13.800
Tak.

01:11:14.520 --> 01:11:21.480
Ja jestem naukowcem,
inżynierem, fizykiem i tak naprawdę

01:11:21.480 --> 01:11:27.880
zawsze obserwuję ten świat i później
opisuję za pomocą liczb i równań. Jestem

01:11:27.880 --> 01:11:33.719
przekonany o tym, że odkrywamy świat, a
później rozumiemy jak on działa, a

01:11:33.719 --> 01:11:39.199
później mamy ten język po to, żeby
opisać jak ten świat działa. Ale,

01:11:39.199 --> 01:11:43.199
ale
to nie jest tylko tylko w ten sposób.

01:11:43.199 --> 01:11:47.280
Oczywiście to jest ta główna część
naszej nauki. To rzeczywiście

01:11:47.280 --> 01:11:53.800
obserwujemy i tak jak Newton
spadło jabłko na jego głowę,

01:11:53.800 --> 01:11:58.840
poczekajcie,
spadło jabłko na głowę Newtona, no to on

01:11:58.840 --> 01:12:04.239
odkrył tą grawitację dość boleśnie.
Natomiast czasem

01:12:04.239 --> 01:12:09.840
wyprowadzamy najpierw równania,
a później odkrywamy, że te równania

01:12:09.840 --> 01:12:16.320
rzeczywiście działają. I tak odkryliśmy
niektóre prawa.

01:12:16.320 --> 01:12:20.880
Na przykład w instytucie, gdzie ja
pracowałem w Cernie, nagroda Nobla z

01:12:20.880 --> 01:12:28.239
fizyki w 2013 roku została przyznana
dwójce fizyków,

01:12:28.239 --> 01:12:31.639
Higsowi Englerowi. Trójce fizyków
akurat.

01:12:31.639 --> 01:12:40.719
za Bozon Higsa, czyli tą bąską cząstkę i
ona została opisana w 1968 roku, a

01:12:40.719 --> 01:12:47.000
odkryta w 2012 roku. Także nie zawsze
tak jest i myślę, że to jest fascynujące

01:12:47.000 --> 01:12:49.760
i świetne pytanie. Bardzo ci dziękuję za
nie.

01:12:49.760 --> 01:12:53.040
Bardzo dziękuję.

01:12:57.280 --> 01:13:01.199
Soie wypatrzyłem. Słuchaj,

01:13:03.600 --> 01:13:08.800
czy to prawda, że widać z kosmosu yyy
mur chiński?

01:13:08.800 --> 01:13:11.159
Jeszcze raz będziesz musiała powtórzyć
pytanie.

01:13:11.159 --> 01:13:15.760
Czy to prawda, że widać z kosmosu wielki
mur chiński?

01:13:15.760 --> 01:13:18.760
To pytanie już słyszałem wczoraj. Ja nie
wiem, czy wy z Toruniem się

01:13:18.760 --> 01:13:25.120
komunikowaliście,
ale czy widać Wielki Mur chiński?

01:13:25.120 --> 01:13:30.000
Podobno widać,
ale ja nie widziałem, a starałem się

01:13:30.000 --> 01:13:34.440
troszeczkę wypatrzeć, ale wcale nie jest
tak łatwo z międzynarodowej stacji

01:13:34.440 --> 01:13:38.880
kosmicznej zobaczyć te wszystkie rzeczy,
ale to pewnie dlatego, że nie miałem

01:13:38.880 --> 01:13:43.080
wystarczająco czasu wolnego, żeby
posiedzieć w oknie kupola i

01:13:43.080 --> 01:13:49.080
poprzelatywać nad Chinami tyle razy,
żeby zaobserwować. Także nadal nie wiem,

01:13:49.080 --> 01:13:53.639
ale jak polecę następnym razem na misję,
to będę siedział w tym oknie, aż zobaczę

01:13:53.639 --> 01:13:56.800
ten Murchiński.

01:14:08.719 --> 01:14:16.080
A jakie było
A jakie było odczucie jak pan leciał w

01:14:16.080 --> 01:14:19.560
kosmos?
Jakie było odczucie jak leciałem, czyli

01:14:19.560 --> 01:14:23.600
przy starcie. Tak,
tak.

01:14:24.280 --> 01:14:28.480
Ja ja myślę, że następne pytanie to do
tego sektora, bo oni tu są bardzo

01:14:28.480 --> 01:14:32.199
zmotywowani, to

01:14:33.000 --> 01:14:36.280
ale usiądźcie.

01:14:36.719 --> 01:14:41.320
Dobra, słuchajcie, dajcie Sławoszowi
odpowiedzieć. Ja was nie słucham jak

01:14:41.320 --> 01:14:45.679
krzyczycie.
Jakie było uczucie, jak leciałem w

01:14:45.679 --> 01:14:50.400
kosmos? Po pierwsze, no nie mogłem się
doczekać tego momentu startu i

01:14:50.400 --> 01:14:57.400
rzeczywiście uwierzyłem w to, że
będziemy startować jak było to pięć cy

01:14:57.400 --> 01:15:03.679
trzy dwa jen i wtedy poczułem to
przeciążenie, które się buduje tych

01:15:03.679 --> 01:15:07.960
silników rakietowych i później było
coraz większe i coraz większe i coraz

01:15:07.960 --> 01:15:14.440
większe i przez pierwsze powiedzmy sobie
trzy minuty lotu to rzeczywiście tak

01:15:14.440 --> 01:15:19.040
powoli to przeciążenie się budował A
później odłączył się jeden człon rakiety

01:15:19.040 --> 01:15:22.880
i drugi człon pchał nas w ogóle w
kosmos. Pierwszy człon się odłączył

01:15:22.880 --> 01:15:28.120
dosyć szybko, ale później zaczęliśmy
lecieć coraz szybciej przez powiedzmy

01:15:28.120 --> 01:15:33.560
sobie tam te dwie minuty lotu między
minutą chyba 6:00 a 8:00 przeleciliśmy

01:15:33.560 --> 01:15:39.920
cały Atlantyk przez dwie minuty i
później weszliśmy na orbitę i wtedy

01:15:39.920 --> 01:15:45.159
odłączyliśmy się od rakiety. Ten drugi
człon rakiety się odłączył od nas i

01:15:45.159 --> 01:15:51.159
wtedy poczuliśmy ten stan nieważkości.
Silniki się wyłączyły, a my mogliśmy

01:15:51.159 --> 01:15:55.520
pływać już w tej kapsule, odłączyć się z
naszych siedzeń. No i to było

01:15:55.520 --> 01:16:00.440
niesamowicie ekscytujące i takie piękne
uczucie po raz pierwszy podlecieć do

01:16:00.440 --> 01:16:06.800
okna i spojrzeć na ziemię.
Dobrze.

01:16:08.120 --> 01:16:15.080
Ja pójdę teraz do tej części, która jest
taka bardzo aktywna. Proszę bardzo.

01:16:15.080 --> 01:16:19.960
Jakie ćwiczenia musiałeś przejść, żeby
wylecieć do kosmosu?

01:16:19.960 --> 01:16:23.239
Okej. A jak się nazywasz? Może
przedstawiajcie się, a ja i zadawajcie

01:16:23.239 --> 01:16:24.520
pytanie.
Nikola.

01:16:24.520 --> 01:16:29.760
Nikola. Cześć Nikola. Super. Jakie
ćwiczenia musiałem przejść?

01:16:29.760 --> 01:16:35.360
E, no tych ćwiczeń miałem bardzo dużo.
Słuchajcie, to trochę tak jak wy tutaj

01:16:35.360 --> 01:16:40.719
siedzicie w szkole i macie różnego
rodzaju przedmioty i macie biologię,

01:16:40.719 --> 01:16:46.239
fizykę,
macie język angielski, matematykę,

01:16:46.239 --> 01:16:51.400
y słucham.
Geografię też. Ja też musiałem jako

01:16:51.400 --> 01:16:57.199
astronauta, taki duży dorosły, siedzieć
w ławce i uczyć się o astronomii, o

01:16:57.199 --> 01:17:04.239
biologii, o geografii, ale też miałem
dużo takich ćwiczeń,

01:17:04.239 --> 01:17:10.320
dużo miałem takich ćwiczeń fizycznych.
Musiałem chodzić na siłownię, biegać,

01:17:10.320 --> 01:17:15.639
musiałem być sprawny medycznie,
przechodzić testy medyczne. No i również

01:17:15.639 --> 01:17:20.360
takie szkolenia praktyczne. Na przykład
musiałem się umieć wydostać z tonącego

01:17:20.360 --> 01:17:24.000
helikoptera
albo musiałem być w takiej wirówce

01:17:24.000 --> 01:17:28.639
dużej, w której wytwarzane są
przeciążenia. No i później astronauta

01:17:28.639 --> 01:17:33.040
przechodzi takie wszystkie przedmioty,
jak zda te wszystkie egzaminy, przejdzie

01:17:33.040 --> 01:17:39.440
te wszystkie klasówki, to dostaje taki
dyplom, że wtedy jest certyfikowany i

01:17:39.440 --> 01:17:46.480
może lecieć w kosmos. I moje moja cała
taka nauka trwała 2 lata.

01:17:46.480 --> 01:17:51.800
Ostatnie trzy pytania.
Tak, ja was słucham.

01:17:55.760 --> 01:18:01.159
Słuchajcie, ja wam robię tak, że ja was
wypatruję już dawno, tak żeby nie było

01:18:01.159 --> 01:18:05.400
tak, że teraz dopiero decyduję.

01:18:06.400 --> 01:18:11.199
Zdecydujecie kto? Ty. Dobra,

01:18:12.880 --> 01:18:18.639
dajcie pytanie waszym kolegom,
koleżankom.

01:18:21.080 --> 01:18:25.520
Jak pan miał w kosmosie zęby?
Musisz jeszcze raz powtórzyć pytanie. I

01:18:25.520 --> 01:18:29.840
jak się nazywasz?
Marcel.

01:18:29.840 --> 01:18:35.600
Jak pan mył w kosmosie zęby?
Jak myłem zęby w kosmosie?

01:18:35.600 --> 01:18:41.719
Nie wiem dlaczego nie mamy tu filmiku.
Dzięki Marcel za pytanie,

01:18:42.159 --> 01:18:45.760
ale poczekajcie. Usiądźcie,
usiądźcie, usiądźcie. Chcemy się

01:18:45.760 --> 01:18:50.360
dowiedzieć jak się myje w kosmosie zęby
i czy w ogóle.

01:18:50.360 --> 01:18:56.080
Słuchajcie, usiądźcie, odpowiemy na
pytanie i wtedy weźmiemy kolejne.

01:18:56.080 --> 01:18:59.840
Tak jak Sławosz odpowiada, to ja na was
nie patrzę. Nie musicie się zgłaszać.

01:18:59.840 --> 01:19:05.880
Będziemy negocjować.
Dobra. jak myłem zęby w kosmosie. Yyy,

01:19:05.880 --> 01:19:10.400
to co jest ciekawe, to mogłem yyy wziąć
szczoteczkę po pierwsze i sobie yyy na

01:19:10.400 --> 01:19:14.360
tą szczoteczkę nałożyć pastę, ale
ponieważ musiałem yyy znaleźć tą pastę,

01:19:14.360 --> 01:19:18.360
to mogłem szczoteczkę sobie tutaj
puścić, znaleźć pastę, złapać tą

01:19:18.360 --> 01:19:23.000
szczoteczkę z powrotem, nałożyć, mogłem
ją zostawić, żeby odłożyć pastę i tak

01:19:23.000 --> 01:19:27.719
naprawdę później tą szczoteczką umyć
normalnie zęby.

01:19:27.719 --> 01:19:31.560
To co jest ciekawe to nie mamy zlewu w
kosmosie i nie mamy jak wypluć tej

01:19:31.560 --> 01:19:37.120
pasty. Więc astronauci myją zęby i albo
tą pastę można wypluć na ręcznik i

01:19:37.120 --> 01:19:42.239
później ten ręcznik jest dosyć brudny
albo i nie powtarzajcie tego w domu, bo

01:19:42.239 --> 01:19:47.639
nie potrzebujecie, ale astronauci
połykają tą pastę dlatego, żeby nie mieć

01:19:47.639 --> 01:19:53.679
tego ręcznika brudnego. No i wtedy wtedy
można tą pastę połknąć, skończyć mycie

01:19:53.679 --> 01:19:58.800
zębów i pójść do pracy. Wspaniałe.

01:20:10.400 --> 01:20:15.639
Mam na imię Oliwia i chciałabym się
zapytać, ile lat pan musiał się uczyć,

01:20:15.639 --> 01:20:21.719
aby w ogóle móc pracować w takim
wspaniałym miejscu?

01:20:21.719 --> 01:20:24.800
Super pytanie. Jak się nazywasz?
Przepraszam, nie usłyszałem.

01:20:24.800 --> 01:20:27.000
Jak się nazywasz?
Oliwia.

01:20:27.000 --> 01:20:32.600
Oliwia. Super pytanie. Ile lat musiałem
się uczyć? Słuchajcie, ja myślę, że my

01:20:32.600 --> 01:20:37.800
wszyscy tutaj tak samo jak my dorośli
tutaj siedzący, jak również wy, my się

01:20:37.800 --> 01:20:44.400
uczymy całe życie. I oczywiście najpierw
uczyłem się w szkole tak jak wy, później

01:20:44.400 --> 01:20:49.400
zdałem maturę, później się uczyłem na
studiach, później po studiach zacząłem

01:20:49.400 --> 01:20:55.199
mój doktorat, moją pracę naukową, więc
to już jest dużo lat, do matury chyba

01:20:55.199 --> 01:21:01.800
12, później 5 lat studiów, 3 lata
doktoratu, czyli to jest 20 lat, a

01:21:01.800 --> 01:21:08.239
później pracowałem 12 lat w Instytucie
Badawczym, czyli to już jest 32 lata

01:21:08.239 --> 01:21:13.000
mojej nauki. nauki i d lata jako
astronauta. No słuchajcie, uczę się całe

01:21:13.000 --> 01:21:17.080
życie i mam nadzieję i życzę wam tego,
żeby żebyście wy też się uczyli, bo

01:21:17.080 --> 01:21:22.400
nauka jest naprawdę naprawdę daje dużo
fanu i to jest naprawdę coś

01:21:22.400 --> 01:21:27.840
niesamowitego, nauczyć się czegoś nowego
i zrozumieć jak działa świat. Więc mam

01:21:27.840 --> 01:21:35.199
nadzieję, że wy też zatrzymacie to przez
całe swoje życie, ale najważniejsze,

01:21:35.199 --> 01:21:41.719
żeby wybrać to, co chcecie i to, co
lubicie robić, bo wtedy ta nauka daje

01:21:41.719 --> 01:21:46.560
przyjemność, a nie jest uciążliwa.
Trzymaj, trzymaj.

01:21:46.560 --> 01:21:48.440
Pytanie będzie teraz.
Trzymaj,

01:21:48.440 --> 01:21:52.400
bo niestety powoli zbliżamy się do
końca. Ja już mam, słuchajcie,

01:21:52.400 --> 01:21:55.400
wypatrzone.

01:22:00.280 --> 01:22:04.960
Ej, słuchajcie, ja się obrażam na
organizatorów, bo ja dostałem najgorszą

01:22:04.960 --> 01:22:10.520
rolę w ogóle. Tylu osobom muszę odmówić.

01:22:11.040 --> 01:22:15.719
Z tamtej strony jeszcze nie byłem
dzisiaj.

01:22:21.560 --> 01:22:25.040
Jak tam dojść?

01:22:25.120 --> 01:22:29.280
Masz ty. Trzymaj.

01:22:32.000 --> 01:22:36.960
Dobra, to skąd? Jestem Marika i skąd
braliście wodę w kosmosie?

01:22:36.960 --> 01:22:41.800
Poczekajcie jeszcze raz. I
jestem Marika i mam pytanie. Skąd

01:22:41.800 --> 01:22:46.719
braliście wodę w kosmosie, aby się myć?
Jeszcze raz musisz powtórzyć.

01:22:46.719 --> 01:22:50.280
Jestem Marika i skąd braliście wodę w
kosmosie, aby się myć?

01:22:50.280 --> 01:22:57.159
Dobra, super pytanie. W ogóle woda tak
jak tu na Ziemi, woda w kosmosie jest

01:22:57.159 --> 01:23:03.840
niesamowicie niesamowicie cenna. Woda
daje życie i bez wody, tak jak

01:23:03.840 --> 01:23:09.040
przynajmniej my wiemy, nie istnieje
życie. Przynajmniej jest takim

01:23:09.040 --> 01:23:14.320
czynnikiem bardzo ważnym, składowym
naszego życia. I skąd astronauci biorą

01:23:14.320 --> 01:23:20.199
wodę w na stacji kosmicznej? Z ziemi.
Przywozimy ją z ziemi i przywożą ją

01:23:20.199 --> 01:23:26.440
również takie misje cargo, które
dostarczają wodę. I woda to nie tylko,

01:23:26.440 --> 01:23:33.600
to jest jedna część, skąd bierzemy wodę,
ale astronauci też jakby mają tą wodę w

01:23:33.600 --> 01:23:37.360
tym obiegu zamkniętym na stacji
kosmicznej, czyli mają taki recykling

01:23:37.360 --> 01:23:43.360
wody. Cokolwiek, gdziekolwiek nie można
odzyskać wody, to na stacji kosmicznej

01:23:43.360 --> 01:23:50.400
odzyskujemy wodę. I mówi się, że tak, no
w najlepszym przypadku odzyskujemy 98,5%

01:23:50.400 --> 01:23:56.040
całej wody w obiegu. I skąd tą wodę się
odzyskuje? No zewsząd, gdzie tylko

01:23:56.040 --> 01:24:01.760
można. Z wczorajszą kawę astronauci
wylewają na ręcznik. Ten ręcznik później

01:24:01.760 --> 01:24:08.080
odparowuje wodę. Ta woda z atmosfery
jest filtrowana, przechodzi przez

01:24:08.080 --> 01:24:13.199
klimatyzację, jest odfiltrowywana i
później uzdatniana po to, żeby móc ją

01:24:13.199 --> 01:24:20.080
pić z powrotem. Również jak astronauci
trenują i są na rowerze i pocimy się, to

01:24:20.080 --> 01:24:24.880
również parujemy i ta woda i później ten
pot jest z atmosfery odzyskiwany.

01:24:24.880 --> 01:24:29.199
Również woda jest odzyskiwana z moczu na
stacji kosmicznej. Także astronauci

01:24:29.199 --> 01:24:32.880
mówią, że wczorajsza kawa to dzisiejsza
kawa.

01:24:32.880 --> 01:24:38.080
Ale,
ale to co też jest ważne z wodą,

01:24:38.080 --> 01:24:43.239
dlaczego woda jest tak niesamowicie
cenna? Bo woda to też tlen H2O, czyli

01:24:43.239 --> 01:24:48.119
tam są dwa atomy wodoru i jeden atom
tlenu. I teraz ten tlen jest bardzo

01:24:48.119 --> 01:24:53.840
ważny dla astronautów, żeby oddychać. I
my tlenu, tlen nie jest dostarczany z z

01:24:53.840 --> 01:24:58.960
ziemi, dostarczana jest woda, a tlen
jest odzyskiwany przez takie zjawisko,

01:24:58.960 --> 01:25:04.679
które się nazywa elektrolizą. I ten
wodór i tlen są rozszczepiane. Wodór

01:25:04.679 --> 01:25:10.760
jest wyrzucany na zewnątrz dlatego, że
jest łatwopalny, a tlen służy właśnie do

01:25:10.760 --> 01:25:15.280
do atmosfery, którą oddychają
astronauci.

01:25:15.280 --> 01:25:18.800
To były super pytania i dziękujemy
wszystkim, którzy się zgłaszali i

01:25:18.800 --> 01:25:23.440
wszystkim, którzy zadali pytania i
brawa.

01:25:27.679 --> 01:25:33.320
Oddaję głos do studia.
Nasze spotkanie niestety dobiega końca.

01:25:33.320 --> 01:25:39.440
Bardzo dziękujemy za to, że przybyliście
tutaj tak licznym gronie i dziękujemy za

01:25:39.440 --> 01:25:43.400
wszystkie wspaniałe pytania.

01:25:44.239 --> 01:25:48.639
Znowu zróbmy ciszę jak w kosmosie.

01:25:48.880 --> 01:25:52.719
To nie jest kosmos. Tak, jest trochę za
głośno. Sławosz wie, że w kosmosie jest

01:25:52.719 --> 01:25:56.280
troszeczkę ciszej.

01:25:56.520 --> 01:26:01.400
Na koniec na scenę zapraszam zespół
Hewelianum

01:26:01.400 --> 01:26:05.040
z małą niespodzianką.

01:26:05.800 --> 01:26:08.800
Brawo.

01:26:21.199 --> 01:26:25.360
Słuchajcie, podobało wam się?

01:26:25.880 --> 01:26:30.639
Zaprosimy jeszcze raz Sławosza do
Gdańska.

01:26:31.400 --> 01:26:34.960
A gdzie się spotkamy?

01:26:36.119 --> 01:26:41.679
Welianum. Ja mam nadzieję w Planetarium.
Ale to jeszcze chwila. A na ręce

01:26:41.679 --> 01:26:50.760
Sławosza to jest zdjęcie z naszego
konkursu. Ono przedstawia rękę Boga

01:26:50.760 --> 01:26:56.920
i nam niebo wydaje się czarno-białe. One
a ono jest kolorowe. Słaboż potwierdzisz

01:26:56.920 --> 01:27:01.119
czy nie?
No na stacji kosmicznej też niebo wydaje

01:27:01.119 --> 01:27:06.239
się w miarę czarno-białe, dlatego że te
gwiazdy świecą takim bardzo białym

01:27:06.239 --> 01:27:09.880
światłem.
trochę chyba nawet bardziej białym niż

01:27:09.880 --> 01:27:14.199
na ziemi.
Natomiast również na niebie widać naszą

01:27:14.199 --> 01:27:18.159
drogę mleczną. Naszą drogę mleczną,
czyli naszą galaktykę, w której my się

01:27:18.159 --> 01:27:23.840
znajdujemy. I ta droga mleczna już ma
trochę takich kolorów, trochę, trochę

01:27:23.840 --> 01:27:27.360
żółtego, pomarańczowego, trochę takiego
niebiesko-fioletowego

01:27:27.360 --> 01:27:33.639
i na stacji kosmicznej już gołym okiem
rzeczywiście trochę tych kolorów widać.

01:27:33.639 --> 01:27:39.000
w twoje ręce z naszymi podpisami.
Słuchajcie, ja mam jeszcze jedną prośbę,

01:27:39.000 --> 01:27:43.719
bo żebyście wy mogli się dzisiaj spotkać
ze Sławoszem, podziękujcie mojemu

01:27:43.719 --> 01:27:50.880
zespołowi, bo to on włożył dużą pracę,
żebyśmy mogli tutaj dzisiaj być.

01:27:59.560 --> 01:28:06.600
Słuchajcie, jeszcze jedna jeszcze jedno
zdjęcie wspólne ze Sławoszem.

01:28:06.600 --> 01:28:10.639
Słuchajcie, może filmik.
O, filmik będzie.

01:28:10.639 --> 01:28:16.320
Słuchajcie, a ja mam prośbę.
Przygotujcie telefony, jeśli macie.

01:28:17.679 --> 01:28:21.719
Najmłodsze dzieci jeszcze nie
razem.

01:28:21.719 --> 01:28:26.719
Ale chyba
tak

01:28:27.480 --> 01:28:34.320
teraz od tej strony.
Super. I włączamy światełka.

01:28:34.600 --> 01:28:38.119
Rękę do góry.

01:28:51.480 --> 01:28:57.000
O, słuchajcie, cała przyjemność w
odkrywaniu. Zapraszam do Hewelianum i

01:28:57.000 --> 01:29:00.920
dobrego dnia wam życzę.

01:29:01.480 --> 01:29:04.600
Dziękujemy wam bardzo.

01:29:10.600 --> 01:29:13.040
wyprowadzimy.