WEBVTT 01:00:06.125 --> 01:00:14.000 [MUZYKA] 01:00:14.001 --> 01:00:17.000 Dzisiaj moją gościnią jest dr Barbara Kamińska. 01:00:17.001 --> 01:00:22.000 Moim zdaniem, ale nie tylko moim, najlepsza logopedka medialna w Polsce, 01:00:22.001 --> 01:00:25.000 wykładowca, pracuje w Zakładzie Patologii Mowy, 01:00:25.001 --> 01:00:29.000 to jest Instytut Logopedii Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego. 01:00:29.001 --> 01:00:33.000 Uczyła i nadal uczy dziesiątki, a może i setki dziennikarzy i nie tylko. 01:00:33.025 --> 01:00:34.976 Dzień dobry Pani doktor. 01:00:35.001 --> 01:00:37.000 Dzień dobry Pani redaktor. 01:00:37.100 --> 01:00:41.000 I ja też jestem wychowanką i uczennicą Pani doktor. 01:00:41.050 --> 01:00:45.000 Może o tym w trakcie gdzieś tam będziemy mówić. 01:00:45.250 --> 01:00:48.000 Jak my mówimy? Jesteśmy na "ty", więc będę mówić coś na "ty". 01:00:48.001 --> 01:00:52.221 Jak my mówimy? Za szybko, zbyt niedbale, nie mówimy tylko 01:00:52.222 --> 01:00:56.000 faflunimy, nie otwieramy buzi, no bo nam się nie chce, 01:00:56.200 --> 01:01:01.000 nie pokazujemy zębów jak są brzydkie, nie pokazujemy aparatu, bo jest aparat. 01:01:01.001 --> 01:01:03.125 Jak jest w ogóle z nami? Wiesz, pytam cię tak 01:01:03.126 --> 01:01:07.000 populacyjnie, bo nie pytam cię o mnie i o siebie. 01:01:07.001 --> 01:01:10.000 Jak w ogóle jest teraz z tym mówieniem? 01:01:10.175 --> 01:01:13.000 Najogólniej rzecz biorąc, różnie. 01:01:13.001 --> 01:01:15.000 I na pewno inaczej niż kiedyś. 01:01:15.001 --> 01:01:17.000 Lepiej czy gorzej? 01:01:17.001 --> 01:01:22.000 Inaczej. W pewnym sensie, w pewnych aspektach gorzej, 01:01:22.150 --> 01:01:24.000 w innych tylko inaczej. 01:01:24.001 --> 01:01:27.000 I teraz nawiązując do tych elementów, które wymieniłaś, 01:01:27.001 --> 01:01:31.000 na pewno współcześnie mówi się szybciej niż kiedyś. 01:01:31.001 --> 01:01:36.000 I są konkretne badania pokazujące, że tak jest rzeczywiście. 01:01:36.025 --> 01:01:41.000 Ja akurat przyglądałam się tempu, w jakim mówią dziennikarze, 01:01:41.250 --> 01:01:50.000 siłą rzeczy, i to jest tak, że to tempo, które kiedyś my traktowaliśmy jako normalne, 01:01:50.650 --> 01:01:54.000 w tej chwili jest tempem już wolnym. 01:01:54.001 --> 01:01:56.000 Tak to jest społecznie postrzegane. 01:01:56.001 --> 01:01:59.000 Myślę, że to jest oczywiście związane z tymi zmianami 01:01:59.001 --> 01:02:04.091 szeroko rozumianymi, społecznymi, socjologicznymi, które zachodzą. 01:02:04.092 --> 01:02:05.000 Więc mówimy szybciej. 01:02:05.001 --> 01:02:07.000 Chciałam ci to sugerować, ale ty chyba powinnaś zrobić 01:02:07.001 --> 01:02:09.000 teraz kolejne badania. Nie badaj tych dziennikarzy, 01:02:09.001 --> 01:02:12.000 bo oni mówią faktycznie szybciej niż ci 30 lat temu, 01:02:12.001 --> 01:02:17.000 ale oni mówią zdecydowanie wolniej niż na przykład ta młodzież teraz. 01:02:17.001 --> 01:02:18.000 Tak, to prawda. 01:02:18.001 --> 01:02:22.000 Mówią szybko i nie otwierają buzi, jeszcze używają jakichś takich skrótów, 01:02:22.100 --> 01:02:24.000 że właściwie trudno zrozumieć. 01:02:24.001 --> 01:02:26.286 Tak, i teraz właśnie kolejny czynnik, o którym 01:02:26.287 --> 01:02:29.000 wspominałaś, to jest to, jak mówi młodzież. 01:02:29.150 --> 01:02:35.000 Młodzież mówi bardzo szybko i jest taka zależność, 01:02:35.175 --> 01:02:38.000 że jeśli mówi się szybciej, to zazwyczaj mniej starannie. 01:02:38.001 --> 01:02:41.000 Oczywiście nie zawsze tak jest, bo przecież aktorzy 01:02:41.525 --> 01:02:44.000 mogą mówić bardzo szybko, zachowując wyrazistość. 01:02:44.001 --> 01:02:46.000 Tak samo dziennikarze. 01:02:46.001 --> 01:02:49.000 Ale u kogoś, kto ma przeciętnie sprawny aparat mowy, 01:02:49.001 --> 01:02:52.000 tempo zazwyczaj powoduje zmniejszenie wyrazistości. 01:02:52.001 --> 01:02:59.000 Jeżeli chodzi o faflunienie, to jest taka książka, która ma to wyrażenie w tytule, 01:02:59.225 --> 01:03:06.000 ale ja bym nie szła tak daleko w określaniu sposobu mówienia młodzieży. 01:03:06.001 --> 01:03:08.000 Młodzież zawsze mówiła inaczej, 01:03:08.001 --> 01:03:12.000 ale w tej chwili wydaje mi się, że oni rzeczywiście mówią 01:03:12.001 --> 01:03:18.000 szybciej, mniej starannie i chyba ich zdaniem 01:03:18.001 --> 01:03:24.000 mniej jest sytuacji, w których mogliby się postarać, żeby mówić starannie. 01:03:24.001 --> 01:03:32.000 Bo kiedyś takim miejscem, które zakładało mówienie staranniejsze, była szkoła. 01:03:32.200 --> 01:03:37.000 W tej chwili jest już tak coraz rzadziej, bo mówią też szybciej nauczyciele. 01:03:37.001 --> 01:03:39.000 Po prostu wszyscy szybciej mówimy. 01:03:39.001 --> 01:03:43.000 Tylko jak się staramy o pracę dobrą, to ewentualnie tam powiemy coś lepiej. 01:03:43.001 --> 01:03:47.000 No, powinniśmy przynajmniej, ale trzeba pamiętać o tym, 01:03:47.001 --> 01:03:51.000 że w takiej sytuacji jak rozmowa o pracę dochodzi stres. 01:03:51.001 --> 01:03:54.000 No właśnie, bo jak powiedziałam, jesteś specjalistką, 01:03:54.001 --> 01:03:57.000 więc powiedz, co to właściwie znaczy mówić dobrze. 01:03:57.001 --> 01:04:00.617 To jest kwestia tempa, to jest kwestia otwierania 01:04:00.618 --> 01:04:03.000 buzi, to jest kwestia artykulacji, akcentu. 01:04:03.001 --> 01:04:05.000 Co to znaczy mówić dobrze? 01:04:05.001 --> 01:04:07.000 Właściwie wszystkie te elementy, o których powiedziałaś, 01:04:07.001 --> 01:04:11.000 składają się na wyrazistość mówienia, ale jest jeszcze jeden. 01:04:11.001 --> 01:04:15.000 Mianowicie świadomość językowa. 01:04:15.100 --> 01:04:20.000 I przede wszystkim to, co moim zdaniem jest niesłychanie ważne, 01:04:20.001 --> 01:04:25.000 to jest chęć mówienia poprawnie i starannie. 01:04:25.001 --> 01:04:32.000 I często, kiedy rozmawiam z młodzieżą, słyszę, że taka staranność jest passé. 01:04:32.550 --> 01:04:38.000 Ktoś, kto mówi starannie, jest uznawany za - Jakiś dziwny? 01:04:38.001 --> 01:04:44.000 - Tak, za osobę, która z niezrozumiałych powodów chce się wywyższać czasami. 01:04:44.100 --> 01:04:47.000 I to nie jest dobrze postrzegane. 01:04:47.001 --> 01:04:50.000 Nie mówię, że przez całą młodzież. 01:04:50.001 --> 01:04:54.000 Oczywiście, że nie. Generalizacja jest zawsze krzywdząca. 01:04:54.001 --> 01:04:58.931 Ale rzeczywiście ta chęć mówienia poprawnego i 01:04:58.932 --> 01:05:03.000 starannego, to jest coś, co obserwuję coraz rzadziej. 01:05:03.001 --> 01:05:06.000 - A powiedz mi, a u ciebie skąd się to wzięło? 01:05:06.001 --> 01:05:08.000 Skąd ta logopedia? 01:05:08.150 --> 01:05:10.000 Ty w ogóle też dobrze mówiłaś od zawsze. 01:05:10.001 --> 01:05:15.000 Nie wiem, rodzice tam cię męczyli, żebyś głośno czytała i ładnie opowiadała? 01:05:15.001 --> 01:05:21.000 - Nie. W domu nie było czegoś takiego, jak przymus poprawnego i wyrazistego mówienia. 01:05:21.225 --> 01:05:24.000 Ja zawsze bardzo dużo czytałam. 01:05:24.225 --> 01:05:28.000 Ale od czytania do mówienia jest jeszcze kawałeczek. 01:05:28.050 --> 01:05:36.000 I było tak, że właściwie w szkole średniej zaczęła się moja miłość do słowa, 01:05:36.001 --> 01:05:40.000 chociaż wtedy jeszcze nie nazywałam tego miłością, tylko "chobby". 01:05:40.001 --> 01:05:43.728 Mianowicie wtedy przyszedł czas konkursów 01:05:43.729 --> 01:05:47.000 recytatorskich, amatorskich grup teatralnych. 01:05:47.650 --> 01:05:51.000 I miałam szczęście do świetnych instruktorów, 01:05:51.001 --> 01:05:57.000 którzy zwracali uwagę nie tylko na to, jak tekst jest interpretowany, 01:05:57.001 --> 01:06:03.000 ale również podawany, jeżeli chodzi o staranność mówienia, o dykcję, krótko mówiąc. 01:06:03.450 --> 01:06:05.000 No i od tego się zaczęło. 01:06:05.100 --> 01:06:11.150 A potem było tak, że rozpoczęłam studia na filologii 01:06:11.151 --> 01:06:15.000 polskiej w Gdańsku, na naszym Uniwersytecie Gdańskim. 01:06:15.001 --> 01:06:16.000 - W Gdańsku? 01:06:16.001 --> 01:06:21.000 - Wtedy była jedyna specjalizacja obowiązkowa, czyli specjalizacja nauczycielska. 01:06:21.001 --> 01:06:28.000 Ale była też specjalizacja teatrologiczna i tę specjalizację również ukończyłam. 01:06:28.900 --> 01:06:33.510 I właśnie w ramach nie tylko zajęć, ale i chobby 01:06:33.511 --> 01:06:38.000 związanego z teatrologią, bywałam w teatrach. 01:06:38.001 --> 01:06:44.000 Byłam kiedyś w Teatrze Muzycznym w Gdyni i spotkałam panią Bogumiłę Toczyską, 01:06:44.001 --> 01:06:47.097 która wówczas prowadziła zajęcia na specjalizacji 01:06:47.098 --> 01:06:50.000 logopedycznej i zadała mi krótkie pytanie. 01:06:50.001 --> 01:06:52.000 Dlaczego cię nie ma na logopedii? 01:06:52.175 --> 01:06:54.000 - O! 01:06:54.001 --> 01:06:56.989 - No i w ten sposób rozpoczęłam trzecią 01:06:56.990 --> 01:07:00.000 specjalizację, czyli specjalizację logopedyczną. 01:07:00.001 --> 01:07:02.000 - Wymieniłaś Bogumiłę Toczyską. 01:07:02.150 --> 01:07:05.000 To właściwie jest, nie wiem, to legenda. 01:07:05.001 --> 01:07:06.000 - Tak, naturalnie. 01:07:06.001 --> 01:07:08.000 - Jeśli chodzi o logopedię. 01:07:08.001 --> 01:07:14.000 Dosyć taka charakterystyczna, bo pamiętam też miałam kiedyś z nią zajęcia. 01:07:14.001 --> 01:07:17.000 Nawet część, muszę powiedzieć, z nas przerażała. 01:07:17.050 --> 01:07:19.000 Ale to jest chyba jedna z takich postaci, 01:07:19.050 --> 01:07:24.000 które są tutaj w tej logopedii nie tylko gdańskiej, ale także polskiej ważne, prawda? 01:07:24.001 --> 01:07:25.000 - Bardzo ważne. 01:07:25.001 --> 01:07:29.000 To jest wybitna osobowość i autorka książek, 01:07:29.001 --> 01:07:32.000 na których uczą się całe pokolenia logopedów. 01:07:32.001 --> 01:07:37.541 Ja wykorzystuję jej podręcznik do dzisiaj, więc bez tego 01:07:37.542 --> 01:07:42.000 nazwiska trudno mówić w ogóle o logopedii artystycznej w Polsce. 01:07:42.001 --> 01:07:47.000 - Ale ty się doktoryzowałaś, w ogóle twoje zainteresowania, o, doktorat, 01:07:47.001 --> 01:07:51.000 to potem naukowe, to jest fonetyka, fonologia, 01:07:51.150 --> 01:07:54.000 języka polskiego i ortofonia. 01:07:54.001 --> 01:07:55.000 Boże, co to? 01:07:55.001 --> 01:07:57.000 - Cóż to jest? 01:07:57.001 --> 01:07:59.000 - Nie rozumiem, że to praca naukowa, 01:07:59.001 --> 01:08:03.000 ale to w ogóle coś ma wspólnego z rzeczywistością i codziennością? 01:08:03.001 --> 01:08:06.000 - Naturalnie, oczywiście, że tak, z mówieniem. 01:08:06.001 --> 01:08:10.000 Fonetyka i fonologia to są działy językoznawstwa, które zajmują się dźwiękami mowy. 01:08:10.001 --> 01:08:12.000 No więc tu już jesteśmy bliżej logopedii. 01:08:12.001 --> 01:08:18.000 Tyle tylko, że w fonetyce i fonologii przyglądamy się tym dźwiękom języka polskiego, 01:08:18.001 --> 01:08:23.000 bo uczę fonetyki i fonologii języka polskiego, bardzo szczegółowo, to znaczy, 01:08:23.001 --> 01:08:27.356 uczę tego, jak układamy cały aparat mowy, tak się to 01:08:27.357 --> 01:08:32.000 potocznie określa, żeby wypowiedzieć jakąś głoskę. 01:08:32.001 --> 01:08:36.000 Jakie są możliwe warianty realizacyjne tej głoski, 01:08:36.001 --> 01:08:41.000 w zależności od sąsiedztwa, na przykład, fonetycznego. 01:08:41.001 --> 01:08:44.000 W jaki sposób zmienia się wymowa głoski, 01:08:45.050 --> 01:08:53.000 na przykład w czasie naszego rozwoju osobniczego. 01:08:53.001 --> 01:08:56.204 Inaczej głoskę "rrrr" mówią dzieci, na początku w ogóle 01:08:56.205 --> 01:08:59.000 jej nie mówią, chociaż są przekonane, że ją wypowiadają. 01:08:59.001 --> 01:09:04.000 Potem uczymy się wypowiadać poprawnie tę głoskę i tak dalej, i tak dalej. 01:09:04.001 --> 01:09:08.480 Natomiast ortofonia to jest przedmiot, którego też uczę i 01:09:08.481 --> 01:09:12.000 jego nazwa na początku trudno się dziwić, nic nikomu nie mówi. 01:09:12.001 --> 01:09:17.000 Ale jeśli pozwolisz, zacznę od wyjaśnienia terminu. 01:09:17.001 --> 01:09:19.000 "Ortos" z greki, poprawny, prawidłowy. 01:09:19.001 --> 01:09:23.000 I ten człon jest w takich nazwach, jak doskonale nam znane. 01:09:23.001 --> 01:09:27.000 Ortografia, ortodoncja, ortopedia. 01:09:27.001 --> 01:09:29.000 A fone to głos. 01:09:29.001 --> 01:09:33.215 Więc to jest też dział językoznawstwa, który zajmuje się, 01:09:33.216 --> 01:09:38.000 owszem, dźwiękami mowy, ale z punktu widzenia ich poprawności. 01:09:38.001 --> 01:09:43.610 I w zakres ortofonii wchodzą nie tylko głoski, ale i również 01:09:43.611 --> 01:09:47.000 akcent, intonacja, czyli tak zwane zjawiska prozodyczne mowy. 01:09:47.001 --> 01:09:50.000 Jak już powiedziałam, pracujesz od wielu lat z dziennikarzami. 01:09:50.500 --> 01:09:53.000 No i szkodzi, że właściwie do dzisiaj to robisz. 01:09:53.001 --> 01:09:57.000 Powiedz mi, to jest fajna praca? 01:09:57.350 --> 01:09:59.000 Uwielbiam to. 01:09:59.025 --> 01:10:02.000 Tak? Oni chyba tak o tym nie myślą na początku. 01:10:02.001 --> 01:10:04.000 Na końcu tak. 01:10:04.025 --> 01:10:06.000 Chociaż końca nigdy nie ma. 01:10:06.050 --> 01:10:09.000 Tak, bo tak jak powiedziałam niedawno, 01:10:09.001 --> 01:10:13.000 uważam, że nawet bardzo doświadczeni dziennikarze, 01:10:13.001 --> 01:10:18.000 przynajmniej z mojego, pewnie niepopularnego punktu widzenia, 01:10:18.250 --> 01:10:22.000 są zobligowani do czujności językowej. 01:10:22.225 --> 01:10:27.000 I rzeczywiście jest tak, że jeśli przychodzi 01:10:27.001 --> 01:10:31.000 adept dziennikarstwa, bo w tej chwili wiadomo, 01:10:31.001 --> 01:10:34.000 nie wszyscy dziennikarze są po studiach dziennikarskich, 01:10:34.175 --> 01:10:40.000 ale jeżeli przychodzi taki młody człowiek i dowiaduje się, że to należy poprawić, 01:10:40.001 --> 01:10:44.932 tamto można by zmienić, tutaj koniecznie trzeba wyeliminować 01:10:44.933 --> 01:10:49.000 pewne nawyki, to zadowolony nie jest po rozmowie ze mną. 01:10:49.001 --> 01:10:51.000 Ja sobie naprawdę z tego zdaję sprawę, 01:10:51.001 --> 01:10:54.000 chociaż nie wiem, jak to jest odbierane przez drugą stronę, 01:10:54.001 --> 01:10:59.347 ale zawsze staram się przekazywać te informacje w taki sposób, 01:10:59.348 --> 01:11:04.000 żeby oni zrozumieli, że to jest część ich warsztatu zawodowego. 01:11:04.001 --> 01:11:10.000 Jeżeli chcą być profesjonalistami, no to chyba chcą być dobrymi profesjonalistami. 01:11:10.001 --> 01:11:13.000 Jeżeli pracuje się głosem, słowem, 01:11:13.400 --> 01:11:16.000 to to jest właśnie ten obszar, o który powinni zadbać. 01:11:16.001 --> 01:11:20.000 I tutaj potem tak włączasz radio, albo oglądasz telewizję i tak patrzysz. 01:11:20.001 --> 01:11:22.000 A, ten, ten, ten. 01:11:22.001 --> 01:11:24.000 To powiedział dobrze, to powiedział źle. 01:11:24.001 --> 01:11:26.000 Nie, no mogę być z siebie zadowolona. 01:11:26.001 --> 01:11:29.000 Jest nieźle. Trochę ich było już, prawda? 01:11:29.001 --> 01:11:33.000 No, to prawda. Wiele osób mnie o to pyta, to prawda. 01:11:33.175 --> 01:11:36.000 I często odpowiadam tak. 01:11:36.001 --> 01:11:39.000 Nie jestem w stanie wyłączyć uszu ze słuchania. 01:11:39.001 --> 01:11:41.000 To już jest nawyk zawodowy. 01:11:41.001 --> 01:11:45.000 Taki sam nawyk, jaki mają inni specy zajmujący się, 01:11:45.001 --> 01:11:51.000 nie wiem, ortodoncją, stomatologią, ortopedzą, wizerunkiem, naturalnie. 01:11:51.001 --> 01:11:54.000 Ja to rejestruję. 01:11:54.001 --> 01:11:57.000 Nie zawsze zwracam uwagę, ale to rejestruję. 01:11:58.000 --> 01:12:02.000 To jest taka, nie, nie, następuje od razu analiza krytyczna. 01:12:02.001 --> 01:12:06.000 Analiza krytyczna zakłada właśnie takie rejestrowanie. 01:12:06.200 --> 01:12:08.000 Tak, tak to postrzegam. 01:12:08.150 --> 01:12:11.000 Natomiast nie mylę tego z krytykanstwem. 01:12:11.001 --> 01:12:17.000 Rozumiem. A powiedz mi, oprócz dziennikarzy, zdarzyło ci się też pracować 01:12:17.001 --> 01:12:21.000 z innymi osobami, nie wiem, celebryci, politycy, 01:12:21.001 --> 01:12:24.000 albo miałaś takie propozycje, a nie chciałaś na przykład? 01:12:24.001 --> 01:12:25.000 Jak to było? 01:12:25.001 --> 01:12:28.000 Nigdy nie pracowałam z celebrytami. 01:12:28.001 --> 01:12:34.000 Zdarzało mi się pracować z kandydatami do zawodu aktora. 01:12:34.050 --> 01:12:41.000 Bywało też, że aktorzy pytali mnie o opinię w kilku kwestiach językowych. 01:12:41.001 --> 01:12:45.000 Nie pracowałam z politykami. 01:12:45.100 --> 01:12:49.000 Natomiast pracowałam z osobami, 01:12:49.250 --> 01:12:52.000 które występują publicznie, 01:12:52.250 --> 01:12:59.000 zajmują jakieś tam stanowiska obligujące ich do wystąpień publicznych. 01:12:59.025 --> 01:13:02.000 Zdarzało mi się pracować z samorządowca. 01:13:02.001 --> 01:13:09.000 A powiedz mi, czy to jest tak, że każdemu można pomóc, czy on sam sobie może pomóc? 01:13:09.001 --> 01:13:16.000 Czyli czy każdy rodzaj deficytu, wady, wymowy jest się w stanie wytrenować? 01:13:16.001 --> 01:13:21.000 Nie wiem, myślę tutaj o dorosłych, potem ewentualnie o dzieci zapytam. 01:13:21.050 --> 01:13:25.000 Powiem ostrożnie w taki sposób. 01:13:25.200 --> 01:13:30.000 Pewnie nie każdy rodzaj wady można wypracować. 01:13:30.001 --> 01:13:38.000 Ponieważ ja pracuję głównie z dorosłymi, więc wiem, że ogromne znaczenie 01:13:38.150 --> 01:13:42.000 w postępach ma motywacja. 01:13:42.200 --> 01:13:45.000 Jeżeli ktoś został przysłany do mnie, 01:13:45.275 --> 01:13:48.000 bo usłyszał, że powinien to poprawić, 01:13:48.250 --> 01:13:53.000 ale sam uważa, że taka, a nie inna wymowa jemu w ogóle nie przeszkadza, 01:13:53.001 --> 01:13:59.000 mało tego, jest elementem jego sposobu mówienia, jest elementem jego osobowości, 01:13:59.001 --> 01:14:04.515 to zazwyczaj z taką osobą nawet nie pracuję, bo 01:14:04.516 --> 01:14:10.000 zakładam właśnie, że współpraca oznacza chęć z obóz. 01:14:10.001 --> 01:14:12.000 To ja mogę coś powiedzieć o motywacji. 01:14:12.001 --> 01:14:16.032 Ja dzięki dr Barbarze Kamińskiej nie mam dzisiaj, 01:14:16.033 --> 01:14:19.000 chociaż mi się tak wydaje, L. Koszalińskiego. 01:14:19.001 --> 01:14:22.000 Wiedziałam, że do tego nawiążesz. 01:14:22.001 --> 01:14:25.786 Ja pamiętam doskonale to, że użyłam tego całkowicie 01:14:25.787 --> 01:14:30.000 nieprofesjonalnego określenia, ale mam nadzieję obrazowego. 01:14:30.300 --> 01:14:34.000 To L. Koszaliński, proszę państwa, to takie było właśnie bulgotanie. 01:14:34.001 --> 01:14:38.000 Takie jak trochę z filmu, gdzie tam ktoś wziął kluskę do buzi 01:14:38.050 --> 01:14:41.000 i mówił coś, to ja prawdopodobnie tak mówiłam. 01:14:41.001 --> 01:14:43.000 L. na zewnątrz. 01:14:43.001 --> 01:14:46.945 Z tego określenia fonetyki to było L, które nie było 01:14:46.946 --> 01:14:51.000 artykułowane przycią słowo, tylko zdecydowanie głębiej. 01:14:51.001 --> 01:14:53.000 I język był inaczej ułożony. 01:14:53.200 --> 01:14:55.941 Powiedz mi, bo tak zaczęłyśmy od tego, że jest pod 01:14:55.942 --> 01:14:59.000 wieloma względami, może lepiej, ale jest też gorzej. 01:14:59.001 --> 01:15:01.000 Teraz prawie wszystkie dzieci mają kontakt z logopenem. 01:15:01.001 --> 01:15:03.000 Tak kiedyś nie było. 01:15:03.001 --> 01:15:05.000 Teraz w przedszkolach są logopedzi, 01:15:05.200 --> 01:15:07.000 w szkołach są logopedzi. 01:15:07.001 --> 01:15:10.000 Dlaczego wciąż spotykamy dorosłych ludzi, 01:15:10.300 --> 01:15:15.000 mówię dorosłych, takich właśnie, którzy już zaczynają być dorośli. 01:15:15.001 --> 01:15:19.000 I oni nie są przygotowani. 01:15:19.001 --> 01:15:24.000 Ja nie mówię, że nie są idealni, ale ja spotykam dorosłych ludzi, którzy seplenią. 01:15:24.001 --> 01:15:26.000 Przecież to wydawałoby się, że to jest niemożliwe. 01:15:26.001 --> 01:15:28.000 To jest tak, jak uczymy w szkole pisać. 01:15:28.001 --> 01:15:30.000 Tak nie powinni seplenić, a oni seplenią. 01:15:30.001 --> 01:15:31.001 To prawda. 01:15:31.150 --> 01:15:33.000 Pewnie składa się na to kilka czynników. 01:15:33.001 --> 01:15:35.000 Masz rację, że w tej chwili 01:15:35.425 --> 01:15:38.000 w większości przedszkoli jest logopeda. 01:15:38.001 --> 01:15:44.000 Oczywiście dochodzący na zajęcia, a nie zatrudniony na stałe w danej placówce. 01:15:44.001 --> 01:15:50.000 Chociaż na pewno, gdyby tak było, tych młodych dorosłych z problemami byłoby mniej. 01:15:50.001 --> 01:15:51.000 Dlaczego? 01:15:51.001 --> 01:15:56.000 Dlatego, że jeżeli logopeda jest powiedzmy w danym przedszkolu raz w tygodniu, 01:15:56.350 --> 01:15:58.000 albo nawet dwa razy w tygodniu, 01:15:58.300 --> 01:16:02.631 a pod opieką ma 30 dzieci, to czas, który może poświęcić 01:16:02.632 --> 01:16:07.000 jednemu dziecku, jest naprawdę bardzo ograniczony. 01:16:07.350 --> 01:16:09.255 I wiadomo, że takie zajęcia z logopedą w 01:16:09.256 --> 01:16:13.000 przedszkolu nie sprawią, albo nie zawsze sprawią, 01:16:13.200 --> 01:16:19.000 że dziecko ukończy przedszkolę, mówiąc poprawnie artykulacyjnie, 01:16:19.001 --> 01:16:23.000 nie tylko pod względem poprawności językowej. 01:16:23.001 --> 01:16:27.000 I wobec tego, jeżeli takie dziecko idzie do szkoły podstawowej 01:16:27.525 --> 01:16:34.000 i nadal ma jeszcze tę wadę, to w szkole podstawowej, owszem, też pracują logopedzi, 01:16:34.001 --> 01:16:38.000 ale tych dzieci, które mają pod opieką, jest jeszcze więcej. 01:16:38.001 --> 01:16:41.000 Efekt bywa tak, 01:16:41.400 --> 01:16:45.000 że dzieci obejmowane opieką logopedyczną 01:16:45.001 --> 01:16:48.000 w szkole podstawowej, zazwyczaj tylko do trzeciej klasy, 01:16:48.001 --> 01:16:51.465 nie zawsze mogą uporać się z tą wadą, zwłaszcza jeżeli ta 01:16:51.466 --> 01:16:55.000 wada dotyczy nie jednej, ale czasami kilkunastu głosek. 01:16:55.001 --> 01:16:59.000 Ale trzeba też pamiętać o takiej kwestii. 01:16:59.250 --> 01:17:02.000 Dziecko nie poradzi sobie samo. 01:17:02.850 --> 01:17:05.000 Ono musi pracować z rodzicami w domu. 01:17:05.001 --> 01:17:08.000 Rodzice w tej chwili są bardzo zajęci. 01:17:09.000 --> 01:17:11.000 Twierdzą, że nie mają czasu na pracę z dzieckiem. 01:17:11.001 --> 01:17:16.000 Są w stanie nawet chodzić również do logopedy, 01:17:16.001 --> 01:17:21.000 poza tym logopedą, który pracuje w przedszkolu, żeby tylko 01:17:21.001 --> 01:17:25.000 nie pracować z dzieckiem, bo twierdzą, że nie mają czasu. 01:17:25.001 --> 01:17:31.000 Ja rozumiem, że rodzice są zajęci, ale dziecko nie mając świadomości, 01:17:31.001 --> 01:17:37.000 nie będąc kontrolowane pod względem tego, jak powinno mówić, 01:17:37.150 --> 01:17:40.000 nie przez pół godziny w tygodniu, 01:17:40.001 --> 01:17:45.000 ale codziennie, nawet jeżeli nie przez kilka godzin, 01:17:45.001 --> 01:17:48.000 bo byłoby to nieznośne oczywiście dla dziecka i dla rodzica, 01:17:48.200 --> 01:17:51.000 nie nauczy się poprawnie mówić. 01:17:51.001 --> 01:17:53.000 A ty jak pracowałaś ze swoją córką? 01:17:53.001 --> 01:17:57.000 Czy ona naturalnie, słuchając ciebie, łapała to i nie potrzebowała? 01:17:57.001 --> 01:18:01.000 Bo to też jest tak, prawda, że jeśli rodzice mówią dobrze, 01:18:01.001 --> 01:18:07.000 to dzieci, jeśli nie mają jakichś ważnych wad, mówią po prostu dobrze. 01:18:07.001 --> 01:18:10.000 Tak. Ja ze swoją córką nie pracowałam. 01:18:10.001 --> 01:18:13.000 Ona większych problemów nie miała. 01:18:13.001 --> 01:18:19.000 Natomiast usłyszałam kiedyś, że oczywiście ją poprawiałam. 01:18:19.001 --> 01:18:23.000 No niestety, przepraszam, skrzywienie zawodowe, 01:18:23.001 --> 01:18:27.000 ale myślę, że Persaldo wyszło jej to na dobre. 01:18:27.075 --> 01:18:32.000 W każdym razie usłyszałam kiedyś, że mamo, w domu bądź mamą. 01:18:32.001 --> 01:18:34.000 I ja się tego trzymałam. 01:18:34.050 --> 01:18:40.000 Tak, tak. A masz taką pokusę, żeby ludzi poprawiać językowo? 01:18:40.001 --> 01:18:44.000 I mi się to czasem zdarza, muszę ci powiedzieć. 01:18:44.001 --> 01:18:48.000 Jak ktoś mówi, że jest rok 2020, to pewnie się tak gotuje. 01:18:48.001 --> 01:18:50.000 Ale wiadomo, że nie zawsze 01:18:50.200 --> 01:18:52.000 każdego wypada poprawiać. 01:18:52.001 --> 01:18:54.000 A ty masz też taką, że tam się... 01:18:54.225 --> 01:18:56.000 Ja to słyszę, rejestruję. 01:18:56.001 --> 01:18:58.000 Nie, nie, nie. 01:18:58.001 --> 01:19:00.000 Nie, nie, nie. 01:19:00.001 --> 01:19:04.000 Też to jest oczywiście kwestia wieloletniego doświadczenia, 01:19:04.001 --> 01:19:07.000 bo kiedyś pewnie byłam bardziej bezkompromisowa. 01:19:07.001 --> 01:19:09.000 Ale w tej chwili staram się 01:19:09.150 --> 01:19:14.000 dawać uwagi tylko wtedy, jeżeli wiem, że ktoś tego oczekuje. 01:19:14.001 --> 01:19:16.000 Tylko rzadko. 01:19:16.001 --> 01:19:18.000 Nie, zdarza się. 01:19:18.001 --> 01:19:24.000 Słyszę czasami, słuchaj, jeżeli mówię coś niepoprawnie, to mnie popraw. 01:19:24.001 --> 01:19:26.000 Ja to sobie bardzo cenię. 01:19:26.001 --> 01:19:28.000 Jestem taką osobą, więc to rozumiem. 01:19:28.001 --> 01:19:32.053 Natomiast w odniesieniu na przykład do dzieci w 01:19:32.054 --> 01:19:37.000 rodzinie, no tutaj bywam bardziej bezwzględna. 01:19:37.100 --> 01:19:41.000 Starszym odpuszczasz, a dzieci trenujesz, tak? 01:19:41.001 --> 01:19:47.000 Starsi wiedzą, czym się zajmuję, więc czasami mnie pytają 01:19:47.200 --> 01:19:49.000 o jakieś kwestie. 01:19:49.001 --> 01:19:51.000 A to nie jest tak, że siadacie przy stole 01:19:51.001 --> 01:19:55.000 i oni tak nagle zaczynają wyraźnie mówić, bo barbarz. 01:19:55.001 --> 01:19:58.000 Rodzina tak nie robi, absolutnie. 01:19:58.001 --> 01:20:00.000 Znajomi czasami tak robią. 01:20:00.001 --> 01:20:02.000 O, muszę uważać. 01:20:02.001 --> 01:20:05.000 A powiedz mi, czy ty jakoś sama ze sobą też pracujesz? 01:20:05.001 --> 01:20:11.000 Nie wiem, czy masz jakąś superwizję, że ktoś patrzy i słucha ciebie? 01:20:11.001 --> 01:20:13.000 Czy wszystko jest OK? 01:20:13.001 --> 01:20:17.000 No bo przecież też z biegiem lat różne rzeczy się zmieniają 01:20:17.001 --> 01:20:21.000 i nasza twarz się zmienia, i artykulacja. 01:20:21.001 --> 01:20:23.000 Uderzenie się zmienia. 01:20:23.001 --> 01:20:29.000 Nie mam nad sobą superwizora, czy superwajzora, wedle innej wymowy. 01:20:29.001 --> 01:20:38.000 Natomiast nawet niedawno pytałam koleżankę, słuchaj, czy nie wydaje ci się, że... 01:20:38.001 --> 01:20:41.437 I tutaj podaję konkretną kwestię, że to powiedziałam 01:20:41.438 --> 01:20:45.000 nie tak, jak powinnam, że inaczej to się ułożyło. 01:20:45.001 --> 01:20:48.000 Więc staram się 01:20:48.300 --> 01:20:54.028 pytać inne osoby o zdanie, ale też taką sytuacją, w 01:20:54.029 --> 01:20:59.000 której ja czuję się oceniana, są zajęcia ze studentami. 01:20:59.001 --> 01:21:02.000 Kiedy ja ich uczę poprawności językowej, 01:21:02.001 --> 01:21:05.000 to sama oczywiście też czuję się zobligowana. 01:21:05.001 --> 01:21:12.000 I czasami łapię się na tym, że jakieś słowo staje się tak zwanym słowem natrętem. 01:21:12.250 --> 01:21:14.000 I wtedy zaczynam nad tym pracować. 01:21:14.001 --> 01:21:19.000 Owszem, sędzią bywa moja córka, która mówi - mamo, powtórzyłaś to, 01:21:19.001 --> 01:21:24.000 mamo coś tam, więc rodzaj kontroli zewnętrznej też jest. 01:21:24.050 --> 01:21:30.024 Natomiast też takim sposobem na ocenę tego, jak 01:21:30.025 --> 01:21:35.000 mówię, są dla mnie nagrania ze zajęć z dziennikarzami. 01:21:35.050 --> 01:21:37.000 Jeżeli te zajęcia są rejestrowane, 01:21:37.001 --> 01:21:41.000 tak jak pamiętasz, kiedyś w radiu były rejestrowane, 01:21:41.001 --> 01:21:45.520 to ja słuchając potem tych nagrań, po to, żeby przygotować 01:21:45.570 --> 01:21:51.000 się do kolejnych, z danym dziennikarzem słuchałam też siebie. 01:21:51.200 --> 01:21:56.000 No staram się, a jaki jest tego efekt, to nie mnie ocenia. 01:21:56.001 --> 01:21:59.000 - Ale to jest coś takiego, prawda, że ty masz taką wysoką świadomość, 01:21:59.001 --> 01:22:03.000 ale ja mam też taką obserwację, że dopóki ktoś nie zrzucie ci uwagi na to, 01:22:03.001 --> 01:22:09.000 że mówisz coś źle, że masz nawet błędy językowe, że masz jakieś natręctwo, 01:22:09.001 --> 01:22:13.000 to takie słynne na końcu "co nie", albo jakieś tego typu rzeczy, 01:22:13.150 --> 01:22:18.000 dopóki ktoś ci tego nie powie raz czy drugi, tego się w ogóle często nie słyszy. 01:22:18.001 --> 01:22:21.000 - Oczywiście i to jest w definicji błędu językowego. 01:22:21.001 --> 01:22:25.000 To jest nieświadome odstępstwo od normy językowej. 01:22:25.250 --> 01:22:29.000 I dlatego na przykład studenci pierwszego roku 01:22:29.050 --> 01:22:32.952 na kierunku logopedia mówią "o tak, a ja nie 01:22:32.953 --> 01:22:37.000 wiedziałam, nie wiedziałem, że tak się mówi". 01:22:37.001 --> 01:22:40.000 Więc masz rację, na tym to polega. 01:22:40.050 --> 01:22:43.000 - Pracujesz ze studentami, wciąż wykładasz, 01:22:43.001 --> 01:22:46.000 piszesz też coś wciąż, czy już nie ma przestrzeni? 01:22:46.001 --> 01:22:52.000 - Coraz mniej tej przestrzeni rzeczywiście, bo dydaktyka zajmuje mnóstwo czasu, 01:22:52.001 --> 01:22:58.000 ale też takie zajęcia, jak chociażby właśnie z dziennikarzami. 01:22:58.200 --> 01:23:06.000 Są też takie zajęcia, które prowadzę sporadycznie, nieregularnie. 01:23:06.001 --> 01:23:11.000 Są to zajęcia z osobami, które mnie o to proszą. 01:23:11.001 --> 01:23:18.000 Czasami są to nauczyciele, coraz rzadziej, ale zdarzało się wcześniej prawnicy. 01:23:18.325 --> 01:23:21.000 Więc rzeczywiście czasu na pisanie jest coraz mniej, 01:23:21.250 --> 01:23:27.404 ale uważam, że w tej profesji, mówię w tej chwili 01:23:27.405 --> 01:23:32.000 tylko o sobie, praktyka jest niesłychanie istotna. 01:23:32.001 --> 01:23:35.000 Nie twierdzę oczywiście, że nie należy tego spisać. 01:23:35.001 --> 01:23:37.000 Pewnie, że tak. 01:23:37.050 --> 01:23:40.000 - Powiedz jeszcze na końcu, chciałam cię zapytać, 01:23:40.001 --> 01:23:46.000 bo patrzysz na ludzi, którzy jakiś trening przeszli, zrobili coś z tym, 01:23:46.300 --> 01:23:51.000 ale też takich, którzy nic nie zrobili z tym swoim mówieniem. 01:23:51.001 --> 01:23:56.000 To dałabyś sobie rękę obciąć, że ten osiąga sukces, kto lepiej mówi, 01:23:56.450 --> 01:24:03.000 niż ten, który, no nie mówię faflunie, ale on nie mówi najlepiej. 01:24:03.025 --> 01:24:05.000 - Nie zawsze tak jest. 01:24:05.001 --> 01:24:11.000 Bo poprawność językowa to jest według mnie warunek podstawowy. 01:24:11.001 --> 01:24:13.000 - A jeszcze osobowość? 01:24:13.001 --> 01:24:15.000 - Osobowość, głos. 01:24:15.001 --> 01:24:21.690 Głos to jest niesłychane zjawisko, które jest bardzo 01:24:21.691 --> 01:24:26.000 często niedoceniane, ale głosem można malować. 01:24:26.001 --> 01:24:34.000 I są osoby, które mają nawet wadę wymowy, ale potrafią pięknie mówić, 01:24:34.001 --> 01:24:38.000 mają bardzo dobre warunki głosowe, znakomicie się ich słucha. 01:24:38.001 --> 01:24:42.000 Są przecież takie osoby również wśród dziennikarzy. 01:24:42.150 --> 01:24:49.000 I to wszystko plus profesjonalizm po prostu składa się na ich sukces. 01:24:49.001 --> 01:24:51.000 - No dobrze, to jeszcze mam pytanie na koniec. 01:24:51.025 --> 01:24:56.000 Bo jak tak słucha się różnych ludzi, ma się wrażenie, ja mam takie wrażenie, 01:24:56.400 --> 01:24:59.000 że mężczyźni i kobiety mówią coraz wyżej. 01:24:59.375 --> 01:25:02.000 Coraz głośniej, coraz szybciej, ale coraz wyżej. 01:25:02.001 --> 01:25:07.000 Czyli jest taki często obserwowany hałas. 01:25:07.001 --> 01:25:09.000 Czy ty to też obserwujesz? 01:25:09.001 --> 01:25:11.000 Czy to jest po prostu tylko w jakichś relacjach, 01:25:11.001 --> 01:25:15.000 w jakichś miejscach, gdzie jest po prostu głośno i wszyscy się przekrzykują? 01:25:15.001 --> 01:25:17.000 Ale dlaczego kobiety mówią coraz wyżej 01:25:17.400 --> 01:25:19.000 i mężczyźni mówią coraz wyżej? 01:25:19.001 --> 01:25:21.000 Co to jest? 01:25:21.001 --> 01:25:24.000 - Bardzo ciekawe spostrzeżenie. 01:25:24.100 --> 01:25:27.000 Myślę, że to się wiąże z emocjami. 01:25:27.001 --> 01:25:30.000 W emocjach wszyscy mówimy wyżej. 01:25:30.001 --> 01:25:35.000 Więc jeżeli kobiety, które naturalnie ze względu na budowę krtani 01:25:35.050 --> 01:25:40.000 mają wyższe głosy niż mężczyźni, mówią wyżej w emocjach... 01:25:40.001 --> 01:25:43.000 - Tak często jesteśmy teraz w emocjach? 01:25:43.001 --> 01:25:44.000 - Tak, za często chyba. 01:25:44.001 --> 01:25:49.000 Albo może teraz jesteśmy tacy ekspresyjni, że wszystko to puszczamy. 01:25:49.001 --> 01:25:51.000 Może to dobrze? 01:25:51.100 --> 01:25:53.000 - Na pewno... 01:25:53.350 --> 01:25:57.000 Zastanawiam się, czy dobrze powiedziałam używając określenia "na pewno". 01:25:57.150 --> 01:25:58.000 Podejrzewam. 01:25:58.001 --> 01:26:01.000 O może bezpieczniej w ten sposób będzie stwierdzić, 01:26:01.001 --> 01:26:06.000 że dzisiaj rzadziej kontrolujemy emocje. 01:26:06.001 --> 01:26:11.259 I wobec tego w takich sytuacjach banalnych, jak chociażby, 01:26:11.260 --> 01:26:14.000 nie wiem, jakaś sytuacja w środkach komunikacji, 01:26:14.001 --> 01:26:19.000 sytuacja wydawałoby się bardzo łatwa do rozwiązania, 01:26:19.001 --> 01:26:25.000 powoduje często eskalację konfliktu zupełnie niepotrzebnego. 01:26:25.001 --> 01:26:26.001 - I jazdot. 01:26:26.250 --> 01:26:28.000 - I mówimy i wyżej, i głośniej. 01:26:28.100 --> 01:26:31.000 A że głośniej z całą pewnością i bardzo często to przeszkadza. 01:26:31.001 --> 01:26:35.000 - No dobrze, to teraz tak pani doktor, a jakby tak chcieć coś zrobić dla siebie, 01:26:35.200 --> 01:26:38.000 tak od jutra, to co robić? 01:26:38.025 --> 01:26:40.000 Tak wstać i co? 01:26:40.150 --> 01:26:45.000 I przed lustrem coś poćwiczyć, pomasować? 01:26:45.001 --> 01:26:52.000 Od czego by tu zacząć, żeby nasz aparat mowy, jak to mówisz, lepiej pracował? 01:26:52.100 --> 01:26:57.000 - Może zaczęłabym od tego, że jeżeli ktoś obudzi się z przekonaniem, 01:26:57.001 --> 01:27:03.000 że dzisiaj jest ten pierwszy dzień, kiedy zaczynam dbać o jakość swojego, 01:27:03.400 --> 01:27:06.000 sposobu wysławiania się od swojego głosu, 01:27:06.001 --> 01:27:08.000 - Znaczy bo jutro będę mistrzem prezentacji. 01:27:08.001 --> 01:27:10.000 - Mowy polskiej na przykład, tak? 01:27:10.001 --> 01:27:14.000 To zaczęłabym od tego, żeby wykorzystać dektafon w telefonie. 01:27:14.150 --> 01:27:15.000 - A tak, każdy ma. 01:27:15.050 --> 01:27:16.000 - I nagrać się. 01:27:16.001 --> 01:27:17.000 - Każdy ma. 01:27:17.001 --> 01:27:18.000 - I nagrać się. 01:27:18.001 --> 01:27:22.000 I posłuchać siebie w taki sposób, 01:27:22.300 --> 01:27:24.000 w jaki bardzo często nie lubimy siebie słuchać. 01:27:24.001 --> 01:27:27.000 - Ale przecież dobrze wiesz, że to jest doświadczenie traumatyczne. 01:27:27.001 --> 01:27:31.000 Słuchanie siebie po raz pierwszy, drugi czy trzeci. 01:27:31.001 --> 01:27:32.000 Przecież to jest bardzo trudne. 01:27:32.001 --> 01:27:34.000 - Ale nikt nie mówił, że będzie łatwo. 01:27:34.001 --> 01:27:37.000 - Czyli zaczynamy od najtrudniejszego, a potem pójdzie już z gór. 01:27:37.001 --> 01:27:38.000 - A potem tak. 01:27:38.001 --> 01:27:42.000 To znaczy myślę, że to jest takie doświadczenie, niełatwe jak mówisz. 01:27:42.001 --> 01:27:48.000 Ja naprawdę zdaję sobie z tego sprawę, które uświadamia nam czasem bolesną prawdę. 01:27:48.001 --> 01:27:54.000 A czasami jest tak, że słuchając, ktoś powie "o, nie brzmię tak źle". 01:27:54.100 --> 01:28:00.000 I na przykład po takim przesłuchaniu, zwłaszcza jeżeli na przykład prezentację mamy 01:28:00.001 --> 01:28:03.185 na porannych zajęciach, warto zrobić coś, co ja sama 01:28:03.186 --> 01:28:08.000 też robię, jadąc do pracy na przykład na godzinę ósmą. 01:28:08.075 --> 01:28:11.000 Rozgrzewam się, budzę swój głos, budzę swoje narządy mowy. 01:28:11.001 --> 01:28:13.000 - Można pośpiewać trochę, prawda? Na przykład. 01:28:13.150 --> 01:28:14.000 - Ależ naturalnie. 01:28:14.001 --> 01:28:18.459 A można zacząć od niewinnego mruczenia, po to, żeby 01:28:18.460 --> 01:28:22.000 obudzić głos, obudzić rezonatory, żeby lepiej brzmieć. 01:28:22.001 --> 01:28:23.000 - Czyli mruczymy od rana. 01:28:23.001 --> 01:28:25.000 Bardzo serdecznie ci dziękuję za to spotkanie. 01:28:25.001 --> 01:28:26.000 - Dziękuję bardzo. 01:28:26.001 --> 01:28:29.000 - Dziękuję też za to, co robisz dla bardzo wielu dziennikarzy. 01:28:29.001 --> 01:28:30.000 No też zrobiłaś dla mnie. 01:28:30.001 --> 01:28:33.000 I pamiętajcie, że warto, warto, naprawdę warto 01:28:33.001 --> 01:28:35.196 inwestować w swój głos i w swój sposób 01:28:35.197 --> 01:28:40.000 mówienia, bo to, no bo to przydaje się w życiu. 01:28:40.001 --> 01:28:41.000 - Bardzo dziękuję. 01:28:41.001 --> 01:28:42.000 - Bardzo dziękuję. 01:28:42.001 --> 01:28:43.026 - Bardzo dziękuję za twoje słowa. 01:28:43.050 --> 01:28:44.000 Dziękuję bardzo. 01:28:44.001 --> 01:28:45.001 - Dzięki.