WEBVTT 00:00:22.480 --> 00:00:25.400 Witam Państwa w kolejnym programie Kulturalny Gdańsk. 00:00:25.480 --> 00:00:28.880 Dzisiaj naszą gościnią jest Magda Dunaj. 00:00:28.960 --> 00:00:30.640 Cześć, cześć, Dzień dobry. 00:00:31.560 --> 00:00:33.640 Rysowniczka. Ilustratorka. 00:00:34.320 --> 00:00:39.680 Tak jak mówi w swoich pracach bardzo zorientowana na tekst stypendystka, 00:00:39.760 --> 00:00:42.360 tegoroczny stypendystka Miasta Gdańska. 00:00:42.440 --> 00:00:47.680 I będę ją pytała, co takiego narysuje w najbliższym czasie. 00:00:47.920 --> 00:00:50.840 Matka rysunków Zgadza się? 00:00:50.920 --> 00:00:52.160 Tak, stanowiący. 00:00:52.440 --> 00:00:55.040 To jest taki dziennik, właściwie twój. 00:00:55.120 --> 00:00:57.640 Tak jakbyśmy się cofnęły w czasie. 00:00:57.880 --> 00:01:00.160 To twoje rysowanie zaczęło się. 00:01:00.680 --> 00:01:03.240 Nie wypominamy sobie dat, ale ze 20 lat temu. 00:01:03.640 --> 00:01:04.920 I wcale tak nie miało być. 00:01:05.080 --> 00:01:09.720 Ty studiowałaś polonistykę, chciałaś być krytyczką filmową. 00:01:09.800 --> 00:01:14.120 Kiedyś z różnymi różnymi rzeczami, osobami naraz. 00:01:16.920 --> 00:01:19.880 Tak, na początku właśnie o to też chodzi. 00:01:20.800 --> 00:01:21.640 To co? 00:01:22.080 --> 00:01:23.560 O czym będziemy pewnie rozmawiać o tym komiksie? 00:01:23.640 --> 00:01:26.040 Talent, który mam w głowie gdzieś, żeby narysować go, 00:01:27.240 --> 00:01:31.920 to cały czas jest taki temat, który krąży gdzieś nade mną, wokół 00:01:32.720 --> 00:01:36.760 i w ogóle jak to się stało, że się zastanawiam, że ja robię to, co robię, 00:01:37.000 --> 00:01:40.920 mimo tego, że chciałam robić różne inne rzeczy? 00:01:41.760 --> 00:01:47.840 Jak odkrywamy w sobie to, co, co, co kochamy, co nas napędza i tak naprawdę jak 00:01:48.360 --> 00:01:53.240 jak później trwamy w tym, przy tym. 00:01:53.320 --> 00:01:55.160 Tak, bo to jest chyba najtrudniejsze. 00:01:56.920 --> 00:02:00.400 Ale tak zaczęło się od filologii polskiej. Na pewno. 00:02:00.920 --> 00:02:06.880 I pamiętam, że w jakimś z wywiadów mówiłaś, że cały czas rysowałaś. 00:02:06.960 --> 00:02:10.480 Na zajęciach rysowałaś, na wykładach rysowałaś, aż ktoś zwrócił Ci uwagę, że 00:02:10.560 --> 00:02:15.280 powinnaś studiować na ASP, ale nie zdecydowałaś się na artystyczne studia. 00:02:15.800 --> 00:02:16.120 Nie. 00:02:16.200 --> 00:02:22.160 Wiesz, ja chyba nie bardzo wtedy wierzyłam w siebie i też jakby 00:02:23.320 --> 00:02:25.320 nie miałam nigdy takiego marzenia. 00:02:25.800 --> 00:02:27.880 Było to coś, co lubiłam i kiedyś. 00:02:27.960 --> 00:02:32.040 Pamiętam, że mój znajomy powiedział, który w końcu poszedł na ASP i powiedział, że 00:02:32.120 --> 00:02:36.440 dla niego rysowanie było tak naturalne, że nawet nie sądził, że w ogóle, że chce 00:02:36.800 --> 00:02:39.040 to studiować, że można to studiować. 00:02:39.120 --> 00:02:43.120 Więc gdzieś tam to szło równolegle z różnymi 00:02:43.200 --> 00:02:47.520 moimi pierwszymi pracami z dziennikarstwem przecież, bo. 00:02:48.080 --> 00:02:50.240 Tam się spotkałyśmy w gazecie. 00:02:50.760 --> 00:02:56.800 Z dziennikarstwem, później z jakimś takim pijarem, bo Popracowałam też w korporacji 00:02:56.880 --> 00:03:01.440 przez jakiś krótki czas, żeby stwierdzić, że to nie jest dla mnie. 00:03:01.560 --> 00:03:05.280 Że taki okres, kiedy próbujesz pewnych rzeczy, żeby wykluczyć. 00:03:05.360 --> 00:03:06.840 To na pewno nie jest dla Ciebie. 00:03:06.920 --> 00:03:11.600 I później zostaje to, co naprawdę kochasz, lubisz. 00:03:12.000 --> 00:03:17.200 A to jakoś związało się z tym momentem, kiedy tak bardzo popularne stały się 00:03:17.280 --> 00:03:20.160 blogi, Zaczęliśmy pisać blogi w internecie. 00:03:20.400 --> 00:03:24.960 2006 rok i Ty też postanowiłaś w to wejść. 00:03:25.360 --> 00:03:27.760 Okazało się, że to jest dobry, dobry pomysł. 00:03:27.840 --> 00:03:28.360 Dobry pomysł. 00:03:28.440 --> 00:03:31.840 Ja niestety nie pamiętam, który to był rok, ale mogłoby to być 2006. 00:03:32.880 --> 00:03:38.080 I założyłam bloga, bo rysunki. 00:03:38.160 --> 00:03:41.120 Oczywiście to właśnie się zaczęło. Jakby ta nazwa. 00:03:42.240 --> 00:03:43.600 Rysunki czy porachunki. 00:03:43.760 --> 00:03:48.360 Rysunki, czyli porachunki rysunkiem to był jakby taki człon rozwijający, ale 00:03:49.200 --> 00:03:52.920 rysunki, wiesz, no to jest w ogóle ciekawe, jak człowiek wymyśla nazwy 00:03:53.000 --> 00:03:55.560 do swoich różnych działalności. 00:03:56.240 --> 00:04:00.040 Ja chciałam, żeby to była nazwa prosta, a jednocześnie taka, która nie jest jakby 00:04:01.080 --> 00:04:02.240 oczywista i znana. 00:04:02.320 --> 00:04:06.360 Więc teraz przez długie lata się wstydziłam tej nazwy, bo uważałam, że ona 00:04:06.440 --> 00:04:10.720 jest taka taka przaśna trochę, trochę rysunki, rysunki, 00:04:12.080 --> 00:04:19.320 ale wydaje mi się, że jakby spełniła swoją rolę w tym sensie, że dobrze opisywała 00:04:19.400 --> 00:04:21.880 to, co robię i że to jest dla mnie. 00:04:21.960 --> 00:04:26.960 To są też takie rysunki, czyli coś, co robisz gdzieś na marginesie i jak sobie 00:04:27.040 --> 00:04:31.920 coś bazgrolisz, masz chwilkę czasu, Bo też tak moja praca do dzisiaj trochę wygląda, 00:04:32.000 --> 00:04:37.720 że że to są takie szybkie, minimalistyczne formy. 00:04:38.560 --> 00:04:40.080 No więc wtedy ten blog powstał. 00:04:40.160 --> 00:04:41.480 To był w ogóle bardzo ciekawy. 00:04:41.560 --> 00:04:45.160 Posiadanie bloga w tamtych czasach, bo nie wiem czy pamiętasz, ale tam, gdzie akurat 00:04:45.240 --> 00:04:48.440 na tej platformie, gdzie ja miałam tego bloga, to było tak, że że można było 00:04:48.520 --> 00:04:50.880 kliknąć do przodu i do tyłu, do przodu i do tyłu. 00:04:51.000 --> 00:04:57.080 I wiedziałeś kto następny za Tobą bloga założył, założył i kto przed Tobą. 00:04:57.400 --> 00:05:03.320 I myśmy rozmawiali ze sobą O cześć, jakby to był nowy, jakby sąsiad, tak? 00:05:03.400 --> 00:05:06.320 I te znajomości jakby mam gdzieś tam do dzisiaj. 00:05:06.400 --> 00:05:06.840 Tak. 00:05:07.800 --> 00:05:09.880 Słuchaj, te twoje. 00:05:09.960 --> 00:05:14.120 Zawsze mówiłaś, że tekst jest bardzo ważny, że rysujesz oczywiście pewne 00:05:14.200 --> 00:05:18.760 sytuacje, ale to tekst jest ważny, zawsze celny, ironiczny. 00:05:18.920 --> 00:05:20.840 Zawsze miałaś takie poczucie humoru? 00:05:21.280 --> 00:05:24.920 To rodzice, Jak to. Nie wiem. 00:05:25.000 --> 00:05:26.800 Się buduje. Takie. 00:05:26.880 --> 00:05:28.160 Celne puenty? 00:05:29.320 --> 00:05:30.880 Nie wiem tak naprawdę. 00:05:30.960 --> 00:05:32.920 Nie, chyba nie potrafię odpowiedzieć na to pytanie. 00:05:33.000 --> 00:05:34.920 Skąd się bierze poczucie humoru? 00:05:35.560 --> 00:05:36.880 Można się tego nauczyć? 00:05:37.680 --> 00:05:38.560 Chyba nie. Nie. 00:05:39.960 --> 00:05:46.920 Ja kiedyś miałam prowadzić takie warsztaty z właśnie komiksu satyrycznego, rysunku 00:05:47.000 --> 00:05:50.080 satyrycznego i poległam na tym totalnie. 00:05:50.200 --> 00:05:53.920 bo ja nie potrafiłam ludziom wytłumaczyć, jak zbudować taki rysunek, 00:05:54.000 --> 00:05:55.320 żeby to było śmieszne. 00:05:55.400 --> 00:06:01.760 Czy teoretycznie można to jakoś wytłumaczyć, Ale pamiętam takie twarze, 00:06:01.840 --> 00:06:04.640 które na mnie patrzyły i które nic nie rozumiały. 00:06:05.120 --> 00:06:06.520 Trzeba po prostu mieć to coś. 00:06:06.600 --> 00:06:07.520 Trzeba mieć oko. 00:06:07.600 --> 00:06:11.680 Wydaje mi się, że są pewne schematy, które można powtarzać, ale na przykład te 00:06:11.760 --> 00:06:13.600 schematy się już trochę przejadły. 00:06:13.680 --> 00:06:19.640 Ja pamiętam swoje pierwsze rysunki i też takie, które widzę w internecie 00:06:20.080 --> 00:06:21.280 i to mnie już nie śmieszy. 00:06:21.840 --> 00:06:25.120 Ważne jest to, żeby jakby wchodzić cały czas o krok do przodu, bo 00:06:25.640 --> 00:06:29.560 na przykład bardzo prostym zabiegiem jest taki, żeby po prostu dać wulgaryzm i 00:06:30.080 --> 00:06:31.000 ludzie się już cieszą. 00:06:31.360 --> 00:06:35.800 To jest takie pocieszne i ja też to stosowałam przez długi czas i 00:06:36.280 --> 00:06:37.720 to działa, naprawdę działa. 00:06:37.800 --> 00:06:42.120 Ale w pewnym momencie sobie mówisz no, to jest za proste, więc jakby 00:06:42.680 --> 00:06:49.920 to też rośnie i to też jakby się zmienia, ale czy się da nauczyć To pewnie? 00:06:50.280 --> 00:06:53.360 Pewnie tak, ale ja nie potrafiłabym nikogo nauczyć tego. 00:06:53.680 --> 00:06:57.160 A dla Ciebie te rysunki to była bardziej taka autoterapia. 00:06:57.840 --> 00:07:01.240 Komentarz społeczny Jak to traktowałaś na początku? 00:07:04.720 --> 00:07:05.760 Autoanaliza. 00:07:07.240 --> 00:07:10.640 Zastanawiam się, jak to do mnie doszło, kiedy doszedł tekst. 00:07:10.720 --> 00:07:12.800 Bo to jest ważne. O czym rysujemy? 00:07:13.080 --> 00:07:14.480 O czym chcemy powiedzieć? 00:07:14.600 --> 00:07:16.160 Co chcemy zakomunikować? 00:07:17.040 --> 00:07:18.520 Chyba tak naprawdę. 00:07:20.920 --> 00:07:25.280 Tak jak mówię, rysowałam, rysowałam sobie po prostu jakichś ludzi bez tekstu. 00:07:25.760 --> 00:07:29.160 I dopiero gdzieś tam pod koniec studiów czy po studiach. 00:07:29.240 --> 00:07:35.120 Ja myślę, że trochę Raczkowski był dla mnie taką postacią, która mi pokazała, że 00:07:35.360 --> 00:07:37.920 można fajnie połączyć rysunek z tekstem. 00:07:38.880 --> 00:07:42.440 Wtedy to był taki szał, to był taki pierwszy rysownik, który 00:07:42.520 --> 00:07:44.400 naprawdę robił swoją robotę. 00:07:44.480 --> 00:07:49.880 Super, super, dobrze, Bo byli inni, ale jego poczucie humoru było 00:07:49.960 --> 00:07:51.440 jakby takie najbardziej. 00:07:52.280 --> 00:07:54.480 Nie wiem, też nowoczesne. 00:07:54.560 --> 00:07:59.160 Nie były dziaderskie, a są tacy, którzy mają takie poczucie 00:07:59.240 --> 00:08:03.840 humoru, ale i wtedy po prostu to słowo gdzieś 00:08:04.600 --> 00:08:06.160 to było dla mnie idealne połączenie. 00:08:06.240 --> 00:08:10.000 Ja bardzo zawsze dużo czytałam, je uwielbiałam pisać 00:08:10.880 --> 00:08:15.760 i to co pisałam, to też zazwyczaj było takie ironiczne, ironiczne rzeczy, 00:08:16.800 --> 00:08:21.880 które obśmiewały niż niż tworzyły jakąś historię. 00:08:23.360 --> 00:08:27.600 Ale to są historie często twoich znajomych, takie ilustracje z życia. 00:08:28.160 --> 00:08:32.360 Znajomi pewnie już drżeli, jak wybierałaś. 00:08:32.440 --> 00:08:37.520 Były takie etapy, jak były takie etapy, że się na mnie spojrzeli 00:08:37.640 --> 00:08:39.840 i się pytali, czy to trafi gdzieś. 00:08:41.480 --> 00:08:42.520 No pewnie, że tak. 00:08:42.600 --> 00:08:47.400 Że jakby Rysujesz, czy piszesz o tym co znasz, a 00:08:47.480 --> 00:08:50.640 nie o tym, co sobie wymyślisz, bo to zawsze jest nieautentyczne. 00:08:51.920 --> 00:08:59.280 I jeszcze takim etapie mojego życia, kiedy bardzo intensywne były spotkania z ludźmi 00:08:59.400 --> 00:09:06.240 różnymi i dużo było tych ludzi, teraz już tak troszkę jakby życie na starość. 00:09:06.960 --> 00:09:10.960 Magda To jest tak, że trochę ta grupa się zawęża. 00:09:11.040 --> 00:09:16.960 Wiadomo, że liczą się bardziej inne relacje niż wiele tych relacji, ale kiedyś 00:09:17.040 --> 00:09:21.840 jakby ten szum ludzi, żywotność była o wiele większa 00:09:22.560 --> 00:09:25.920 i bardzo dużo się czerpało z innych. 00:09:26.320 --> 00:09:30.480 Oczywiście to też nie jest takie proste, żeby stworzyć rysunek tylko z jakiejś 00:09:30.560 --> 00:09:34.720 sytuacji, która zaistniała, bo to też trzeba jakoś przerobić, zawsze tak, 00:09:34.800 --> 00:09:36.400 żeby było zrozumiałe dla wszystkich. 00:09:38.040 --> 00:09:42.920 Czy nie miałaś takich obaw, bo na początku XX wieku karykatura, i 00:09:43.080 --> 00:09:44.560 taki rysunek satyryczny. 00:09:44.640 --> 00:09:46.240 To była bardzo męska dziedzina. 00:09:46.720 --> 00:09:51.920 Mamy bardzo wielu, było bardzo wielu utalentowanych twórców, 00:09:52.000 --> 00:09:53.920 ale dużo mniej kobiet. 00:09:55.600 --> 00:09:58.920 Może Maja Berezowska Na samym początku, jeszcze przed wojną, 00:09:59.880 --> 00:10:04.640 jedna z pierwszych, która miała takie celne, ironiczne poczucie humoru. 00:10:04.720 --> 00:10:07.840 Dzisiaj tych kobiet jest dużo więcej. 00:10:08.320 --> 00:10:09.960 Jesteście odważniejsze? 00:10:10.160 --> 00:10:15.160 Jak sądzisz, z jakiego powodu to tak było, że kobiety obawiały się 00:10:15.880 --> 00:10:18.440 takiego męskiego poczucia humoru? Może. 00:10:18.520 --> 00:10:19.760 Może mocnego? 00:10:19.840 --> 00:10:21.240 Może za ostro? 00:10:21.960 --> 00:10:23.760 To jest kilka kwestii mi się wydaje. 00:10:24.240 --> 00:10:29.040 Na pewno jest tak, że być może kiedyś dziewczyny kobiety rysowały, natomiast nie 00:10:29.120 --> 00:10:34.760 było takiej możliwości pokazania swoich prac, bo czasopisma były po prostu 00:10:34.840 --> 00:10:39.280 zarezerwowane dla, dla, dla, dla, dla najlepszych. 00:10:39.360 --> 00:10:43.240 A najlepsi to byli mężczyźni, ponieważ kiedyś po prostu tak się uważało. 00:10:43.320 --> 00:10:46.320 Mi się wydaje i że kobiety nie miały takiej siły przebicia, ale 00:10:46.400 --> 00:10:47.680 faktycznie było ich bardzo mało. 00:10:47.760 --> 00:10:50.520 Być może nie czuło się na siłach, nie wiem. 00:10:50.960 --> 00:10:55.600 Natomiast dzisiaj faktycznie jest bardzo dużo dziewczyn rysujących. 00:10:57.240 --> 00:11:01.480 Tylko pytanie czy my rysujemy to samo co mężczyźni? 00:11:01.760 --> 00:11:04.160 No właśnie to wydaje mi się, że. 00:11:06.240 --> 00:11:07.240 Mężczyźni. 00:11:07.560 --> 00:11:11.400 Nie chcę tu generalizować, oczywiście, ale jakby czasami się zastanawiam, że ja bym 00:11:11.480 --> 00:11:18.040 chciała obejrzeć rysunki mężczyzny, który mówi o sobie, a nie o polityce, nie o 00:11:18.120 --> 00:11:22.840 społeczeństwie, a nie o jakby świecie zewnętrznym. 00:11:22.920 --> 00:11:23.320 Tak? 00:11:23.920 --> 00:11:27.640 To są jakieś sporadyczne. Odsłaniają. 00:11:27.720 --> 00:11:29.160 Myślisz o tych rysunkach kobiety? 00:11:29.360 --> 00:11:35.400 Wydaje mi się, że bardziej opisują emocje, relacje. 00:11:38.080 --> 00:11:43.000 Opisują Uczucia, ale też pewne sytuacje, w których się znajdujemy. 00:11:43.080 --> 00:11:48.040 Natomiast no wiesz, ja też miałam jakby flirt z 00:11:48.120 --> 00:11:53.960 polityką, z tematami społecznymi, ale po pierwsze dla mnie jest to. 00:11:56.120 --> 00:12:00.400 Strasznie trudne, nie ze względów jakby wymyślania rzeczy, tylko z tego, że 00:12:00.480 --> 00:12:03.680 siedzisz cały czas w tym w tym bagnie politycznym. 00:12:03.760 --> 00:12:06.800 Musisz być na bieżąco, czytać, słuchasz. 00:12:07.560 --> 00:12:10.920 Ja też miałam taki okres, bo ja bardzo lubię politykę, chociaż od pewnego momentu 00:12:11.000 --> 00:12:17.240 po prostu jakby sobie ją dawkuję i wydaje mi się, że to rysunki 00:12:17.480 --> 00:12:18.800 to są takie na chwilkę. 00:12:19.200 --> 00:12:22.800 To nie są takie rysunki, do których wrócisz za dwa lata i nawet nawet nie 00:12:22.880 --> 00:12:26.720 pamiętasz, o czym dokładnie ten rysunek był, bo nie pamiętasz tej 00:12:26.800 --> 00:12:28.400 sytuacji polityczno społecznej. 00:12:28.840 --> 00:12:32.360 Istota takiego rysunku satyrycznego właśnie chyba na tym 00:12:32.440 --> 00:12:34.440 polega, że to są takie szybkie strzały. 00:12:34.520 --> 00:12:35.600 Komentarze na dziś. 00:12:35.680 --> 00:12:40.640 I rzeczywiście tak, Rzeczywiście za jakiś czas mogą być nieczytelne. 00:12:41.480 --> 00:12:43.120 I to jest bardzo ciekawe. 00:12:43.520 --> 00:12:48.680 I jest w tym coś takiego fajnego, że tworzysz na żywo. 00:12:48.920 --> 00:12:55.040 Jeżeli coś się dzieje ważnego, to ja też z chęcią to skomentuję. 00:12:55.520 --> 00:12:59.040 Ale to jest tak. 00:12:59.120 --> 00:13:03.720 Że nie wiem, oglądasz wiadomości i od razu przychodzi Ci do głowy rysunek. 00:13:03.800 --> 00:13:04.240 Bierzesz? 00:13:04.320 --> 00:13:08.440 Czasami tak, tak, czasami tak, Ale też jednocześnie właśnie mówię, że jakby 00:13:08.600 --> 00:13:10.840 czasami już wybieram, żeby tego nie robić. 00:13:13.520 --> 00:13:17.600 Kiedyś miałam taką serię, się nazywała polityka rodzinna i to były takie 00:13:17.680 --> 00:13:20.120 proste rysunki, które były o rodzinie. 00:13:20.720 --> 00:13:23.920 Rodzina, która komentuje politykę i to się nazywało polityka rodzinna. 00:13:24.000 --> 00:13:26.600 Super, jakby mnie to bawiło. 00:13:26.920 --> 00:13:31.080 Ale to było w czasach, kiedy polityka była nudna w porównaniu do 00:13:31.160 --> 00:13:32.720 tego, co dzisiaj się dzieje. Nie. 00:13:33.200 --> 00:13:35.920 Więc nie wiem, może do tego jeszcze wrócę. 00:13:36.040 --> 00:13:38.000 To tęsknimy do tych czasów na pewno. 00:13:39.080 --> 00:13:41.960 Ale Ty też współpracujesz z wieloma wydawnictwami, pismami, 00:13:42.040 --> 00:13:43.400 firmami, instytucjami. 00:13:43.480 --> 00:13:49.800 Projektujesz plakaty, wydajesz książki, kalendarze, kalendarze bez dat, planery. 00:13:49.880 --> 00:13:51.280 Właściwie prawda. 00:13:52.000 --> 00:13:55.880 Więc te Twoje rysunki się bardzo. 00:13:56.360 --> 00:13:59.720 Żeby pokazać okładkę, to chyba już jest jeszcze dostępny. 00:13:59.800 --> 00:14:01.800 Jest jeszcze można w internecie go kupić. 00:14:01.920 --> 00:14:03.480 Matka i nastolatka. 00:14:03.920 --> 00:14:10.400 To są kolejne, kolejne twoje opowieści, ponieważ twoja córka już jest nastolatką. 00:14:10.480 --> 00:14:12.320 Taką już nastolatką? 00:14:14.120 --> 00:14:17.360 Tak, W pewnym momencie założyłam swoje wydawnictwo. 00:14:17.440 --> 00:14:24.200 W tym sensie, że wydaję swoje książki sama, tak jakby są to limitowane edycje, 00:14:24.280 --> 00:14:28.080 jakby niewiele egzemplarzy tego jest. 00:14:28.440 --> 00:14:32.640 Ale chcę mieć nad tym kontrolę, chcę mieć wpływ na to. 00:14:32.880 --> 00:14:35.640 No i też powiedzmy sobie szczerze, że wydawnictwa nie są takie chętne, 00:14:35.720 --> 00:14:39.480 żeby wydawać książki rysunkowe. 00:14:40.080 --> 00:14:42.240 Komiksy? Przecież to jest takie. 00:14:42.400 --> 00:14:44.200 Tak, ale to też popularne. 00:14:44.520 --> 00:14:49.320 Jest popularne, ale też to nie jest jakby w pewnych kręgach popularne. 00:14:50.440 --> 00:14:51.520 Nie wiem, zobaczymy, co będzie. 00:14:51.600 --> 00:14:55.400 Na razie mnie to bardzo cieszy, że mogę sobie sama zaplanować jakąś książkę i ją 00:14:56.280 --> 00:14:57.640 wydać i sobie wysyłać. 00:14:57.720 --> 00:14:59.560 Tylko się nie złości, że opisujesz. 00:14:59.760 --> 00:15:01.960 Nie była zadowolona. 00:15:03.040 --> 00:15:05.040 Słuchaj, masz jakieś rytuały? 00:15:05.120 --> 00:15:06.520 Takie twórcze, że nie wiem. 00:15:06.600 --> 00:15:10.480 Kot, kawa musi być cicho, albo wręcz przeciwnie. 00:15:11.160 --> 00:15:15.080 Nie, nie, nie, nie. Ja wręcz przeciwnie. 00:15:15.160 --> 00:15:22.000 O tak, ponieważ ja jestem taką osobą, która dużo bodźców potrzebuje, 00:15:22.600 --> 00:15:23.960 a potem musi od nich uciec. 00:15:24.800 --> 00:15:32.240 I na przykład jak rysuję sobie w pracy, to mam film włączony albo słucham sobie 00:15:32.320 --> 00:15:38.120 czegoś, jakiegoś audiobooka i jednocześnie rysuję. 00:15:38.200 --> 00:15:40.840 Jednocześnie nad czymś pracuję. Tak było od zawsze. 00:15:40.920 --> 00:15:45.600 Pamiętam, że jakieś różne były opcje włączone, 00:15:47.360 --> 00:15:50.760 więc nie potrzebuję za bardzo ciszy, ale potrzebuję być sama w tym jakby 00:15:51.240 --> 00:15:54.800 chociaż były takie momenty, że pracowałam z kilkoma ludźmi naraz, bo już 00:15:54.880 --> 00:15:57.280 przeszłam przez różne etapy pracowni. No właśnie. 00:15:57.600 --> 00:16:01.440 Od pracowania w domu, popracowania z super fajnymi znajomymi, 00:16:02.640 --> 00:16:07.680 później jeszcze pracowania razem z przyjaciółką w sklepie tak naprawdę. 00:16:08.280 --> 00:16:14.680 A teraz od dwóch lat po prostu mam swoją pracownię w takim studio 00:16:16.520 --> 00:16:19.800 coworkingowym i mam swój pokój, gdzie mogę się zamknąć, a jednocześnie mogę 00:16:19.880 --> 00:16:21.160 wyjść do ludzi z nimi porozmawiać. 00:16:21.240 --> 00:16:22.400 Więc to jest dla mnie idealnie. 00:16:22.480 --> 00:16:25.560 Czyli to jest taka optymalna już teraz wersja po różnych Tak. 00:16:25.640 --> 00:16:29.760 Chyba że córka się wyprowadzi, to przejmie, to wrócę do domu. 00:16:29.880 --> 00:16:31.200 Ale nie wiem, nie wiem. 00:16:31.280 --> 00:16:33.960 Boję się tego, bo z jednej strony bym chciała, a z drugiej strony jednak 00:16:34.040 --> 00:16:40.000 powracanie do domu i wyjście z domu do pracy jednak ma swoje super plusy. 00:16:40.560 --> 00:16:43.840 No tak, zostawia się trochę za sobą takie różne problemy. 00:16:44.200 --> 00:16:47.040 Słuchaj, czy zdarza Ci się autocenzura? 00:16:47.240 --> 00:16:49.640 Czasem uważasz, że coś jest za ostre i. 00:16:49.920 --> 00:16:51.920 Tak, tak, tak to jest. 00:16:52.000 --> 00:16:54.280 To jest w ogóle jakaś taka nowość. 00:16:54.360 --> 00:16:57.920 Mi się wydaje i nie tylko u mnie, ale wśród twórców. 00:16:59.800 --> 00:17:02.960 Ja pamiętam, jak ja zaczynałam i jak zaczynałam. 00:17:03.240 --> 00:17:07.320 Najpierw był ten blog, ale później bardzo szybko wszedł Facebook i na Facebooku. 00:17:07.400 --> 00:17:11.200 Tam później ci ludzie rośli, rośli, rośli, zatrzymali się u mnie chyba w tych 00:17:11.320 --> 00:17:15.000 200 000 osób i to już tak jest. 00:17:15.560 --> 00:17:16.400 Ale. 00:17:19.440 --> 00:17:20.960 I cokolwiek. 00:17:21.200 --> 00:17:23.600 Cokolwiek tam narysowałam, było przyjęte w porządku. 00:17:23.680 --> 00:17:24.960 Poczucie humoru było naprawdę. 00:17:25.040 --> 00:17:26.360 Miałam takie rozszerzone granice. 00:17:26.440 --> 00:17:33.240 W sensie że, że że jeszcze nie było takich ograniczeń politycznej, poprawności, 00:17:33.600 --> 00:17:36.920 takiej świrowanej na maksa. 00:17:37.440 --> 00:17:40.360 Wiesz, ja tutaj nie chcę mówić, co jest dobre, co jest złe, 00:17:41.400 --> 00:17:42.920 bo to każdy sobie sam odpowiada. 00:17:43.000 --> 00:17:47.760 Natomiast faktycznie jest większe takie zastanawianie się nad 00:17:48.200 --> 00:17:52.040 tym, czy to jest w ogóle do przyjęcia. Nie. 00:17:52.200 --> 00:17:54.080 Od kiedy to się zaczęło? Pamiętasz? 00:17:57.720 --> 00:18:02.320 Nie wiem, ale myślę, że tak z pięć lat. 00:18:02.520 --> 00:18:05.840 Wiesz, to są różne tematy i co chwila wchodzą inne tematy. 00:18:05.920 --> 00:18:10.000 Kiedyś to było to, kiedyś to, kiedyś, to później, później alkohol, coś tam jakby 00:18:10.080 --> 00:18:16.480 wszystko się powoli, wszystkie rzeczy, z którymi się kiedyś śmialiśmy odchodzą i. 00:18:16.880 --> 00:18:19.400 I obserwuję to tak naprawdę jakby. 00:18:19.720 --> 00:18:23.440 Jakby co zostanie oczywiście. 00:18:23.520 --> 00:18:26.960 No bo Twoje rysunki są takimi rysunkami obyczajowymi, tak to można 00:18:27.040 --> 00:18:28.160 powiedzieć dokładnie. 00:18:28.280 --> 00:18:31.320 I też uważam, że jakby ludzie bardzo. 00:18:31.400 --> 00:18:36.520 Teraz Ja rozumiem, że pewne tematy są dla innych takie. 00:18:37.080 --> 00:18:42.400 Drażliwe. Drażliwe, ale to jest jednak komizm. 00:18:42.480 --> 00:18:43.640 I to jest satyra. 00:18:43.920 --> 00:18:49.160 I jeżeli ja pokazuję w rysunkach pewien pewną rzecz, pewien 00:18:49.240 --> 00:18:54.240 problem, to ja tego nie wychwalam, tylko ja opisuję rzeczywistość. 00:18:54.320 --> 00:18:57.240 I jeżeli nie ma tej rzeczy, podajmy przykład. 00:18:57.320 --> 00:19:01.960 Na przykład teraz tak super modne, jakby alkohol, który się pojawia, 00:19:03.200 --> 00:19:07.800 a jeszcze wczesniej papierosy, papierosy paliłam latami w ogóle 00:19:08.680 --> 00:19:10.020 nie, nie mogę tak powiedzieć. 00:19:10.360 --> 00:19:11.440 Paliłam latami. 00:19:11.800 --> 00:19:15.520 I niedawno niestety przestałam. 00:19:16.800 --> 00:19:19.520 I na moich rysunkach często się pojawiały. 00:19:19.600 --> 00:19:21.560 U dziewczyny z papierosami tak jak w filmach. 00:19:21.640 --> 00:19:22.880 Tak jak kiedyś było tak, że to było. 00:19:22.960 --> 00:19:28.320 Miało to jakiś swój swój czar, a jednocześnie coś to znaczyło. 00:19:28.400 --> 00:19:33.440 Zawsze to były takie małe symbole wyzwolenia kobiet, prawda? 00:19:33.520 --> 00:19:36.320 Takiego, że jesteśmy też niegrzeczne. Tak, tak. 00:19:37.720 --> 00:19:40.600 No tak myślę, chociaż niektórzy mówią, że wręcz przeciwnie, że my 00:19:40.680 --> 00:19:45.160 chciałyśmy być jak faceci i jakby my przez to jakby tą narracje patriarchalną. 00:19:45.240 --> 00:19:49.400 W ogóle dużo tu jest różnych takich rzeczy, ale właśnie nieważne, nieważne, 00:19:49.480 --> 00:19:52.760 dlaczego ktoś coś robi, jeżeli może, to to robi. 00:19:54.560 --> 00:19:59.440 No i właśnie te tematy papierosy, alkohol, jakby teraz jakby są odbierane, że 00:19:59.560 --> 00:20:03.280 ty jakby to jest nie reklama, jakby. Zachęcanie. 00:20:03.360 --> 00:20:06.600 Zachęcanie, ale taka jest prawda. 00:20:06.680 --> 00:20:11.160 Ludzie mogą nie palić, nie pić, ale są tacy, którzy palą i piją. 00:20:11.240 --> 00:20:14.280 I tak będzie, chyba że kiedyś to się zmieni. 00:20:14.560 --> 00:20:19.600 I tak, to jest takie czyszczenie świata do takiej wersji już zupełnie 00:20:19.680 --> 00:20:21.320 sterylnej i nieprawdziwej. 00:20:22.320 --> 00:20:26.560 Której nigdy nie chciałam, że tak powiem, opisywać, bo to nie o to chodzi. 00:20:26.640 --> 00:20:30.960 To jest tak jak z poczuciem humoru, że możesz być odważna w tym poczuciu 00:20:31.040 --> 00:20:35.120 humoru, a możesz być taka no czysta. 00:20:35.200 --> 00:20:37.760 Taki clean, taki eko humor. 00:20:39.600 --> 00:20:42.840 A może jest zdrowy, ale chyba niezbyt śmieszny? 00:20:42.960 --> 00:20:43.680 No właśnie. 00:20:44.280 --> 00:20:51.200 Ale słuchaj, twórca twórczyni to nie są tylko odruchy serca. 00:20:51.400 --> 00:20:52.640 Ty z tego żyjesz. 00:20:52.720 --> 00:20:56.920 W związku z tym jak balansujesz, jak sobie ustawiasz to pomiędzy tym, co 00:20:57.520 --> 00:21:01.360 lubisz rysować, a pomiędzy tym, że wchodzisz w pewne, 00:21:02.000 --> 00:21:03.760 w pewne relacje z firmami. 00:21:03.840 --> 00:21:05.880 Na przykład prawda? Jak to jest? 00:21:06.000 --> 00:21:08.440 Według jakiego klucza wybierasz te propozycje? 00:21:11.280 --> 00:21:12.800 No właśnie, bo jak się robi coś już zawodowo? 00:21:12.880 --> 00:21:13.760 Tak sobie pomyślałam. 00:21:13.840 --> 00:21:20.560 Wiesz, myślę o doli krytyków filmowych czy teatralnych. 00:21:20.800 --> 00:21:24.480 Kochasz to, co robisz, ale potem to się staje twoją pracą i 00:21:24.560 --> 00:21:25.800 zaczyna być też uciążliwe. 00:21:25.880 --> 00:21:28.960 Jak tu spędzać czas wolny, skoro chciałabyś wypoczywać również 00:21:29.040 --> 00:21:30.240 w taki sposób, że idziesz? 00:21:30.320 --> 00:21:31.320 Większość ludzi tak robi. 00:21:31.400 --> 00:21:32.960 Idziesz do teatru albo do kina. 00:21:33.280 --> 00:21:39.200 Czy rysownik, który rysuje ilustrator jest w stanie jeszcze rysować dla przyjemności? 00:21:39.280 --> 00:21:42.320 Tylko tylko dla siebie? Tak. 00:21:45.880 --> 00:21:48.240 Tak. I myślę, że to bardzo często zdarza. 00:21:48.320 --> 00:21:52.680 I dzięki, dzięki Bogu, mam też tak, że mogę po prostu pójść. 00:21:53.080 --> 00:21:57.440 Jeżeli coś mi się spodobało, to narysowałam włożyć to do internetu 00:21:58.040 --> 00:22:02.680 i jeszcze do tego mogę to nie wiem, albo włożyć na plakat, albo na 00:22:02.760 --> 00:22:03.960 koszulkę, albo na torbę. 00:22:04.040 --> 00:22:05.120 Więc jakby to idzie dalej. 00:22:05.200 --> 00:22:11.120 Więc dla mnie to jest fun, że ten rysunek może żyć w innej formie. 00:22:11.800 --> 00:22:16.200 Ale jeżeli na przykład wyjeżdżam na wakacje, to zawsze sobie biorę notes do 00:22:16.280 --> 00:22:21.800 rysowania i taki, i taki piórnik Z przyborami i nigdy nie rysuję, 00:22:23.200 --> 00:22:27.640 ale zawsze jestem przekonana, że po prostu usiądę gdzieś pod gruszą i będę sobie. 00:22:30.320 --> 00:22:31.520 Szkicować, rysować. 00:22:31.600 --> 00:22:36.880 Natomiast chyba to nie jest aż taka moja potrzeba. 00:22:39.080 --> 00:22:42.640 Wtedy się skupiam zupełnie na czymś innym i naprawdę odpoczywam od takiego 00:22:43.160 --> 00:22:44.360 ładowania akumulatorów. 00:22:44.440 --> 00:22:47.080 Bo kreatywność kreatywnością, a to jest naprawdę męczące. 00:22:47.160 --> 00:22:49.720 Jakby nie można być ciągle kreatywnym. 00:22:50.680 --> 00:22:57.320 A gdybyśmy porozmawiały o warsztacie pani rysowniczki, czy to jest właśnie tak, 00:22:57.400 --> 00:23:00.680 jak sobie wyobrażamy ołówek i papier? 00:23:00.760 --> 00:23:03.560 Czy to są już takie bardziej zaawansowane narzędzia? 00:23:04.240 --> 00:23:04.960 Nie, nie, nie. 00:23:05.440 --> 00:23:09.760 Ja od początku zaczęłam rysować na tablecie graficznym, czyli takim 00:23:09.840 --> 00:23:11.760 czymś, co jest podłączone do komputera. 00:23:13.000 --> 00:23:18.280 I ja to sobie rysuję, a tam patrzę w monitor i to jest to. 00:23:18.360 --> 00:23:21.680 wydaje się trudne, ale tak naprawdę to wymaga paru godzin i się można 00:23:21.760 --> 00:23:23.600 człowiek do tego przyzwyczaić. 00:23:24.160 --> 00:23:25.400 Więc to jest moje główne. 00:23:25.480 --> 00:23:26.800 Albo też na tablecie, takim. 00:23:29.520 --> 00:23:30.960 iPadzie, tablecie. 00:23:31.760 --> 00:23:38.080 Natomiast od pewnego momentu zaczęłam też wróciłam do rysowania, malowania na 00:23:38.920 --> 00:23:41.480 na papierze i na płótnie. 00:23:41.560 --> 00:23:48.800 Tak naprawdę zrobiłam sobie taką swoją własną mieszankę marker, akryl, kredki i 00:23:48.880 --> 00:23:51.400 bardzo mi się to podoba, taka technika mieszana. 00:23:51.480 --> 00:23:57.840 I robię sobie takie rysunki, obrazy i też mam możliwość wstawienia do mojego sklepu. 00:23:57.920 --> 00:24:01.920 Więc jeżeli ktoś chce jakiś oryginalny rysunek, który nie będzie drugi taki sam, 00:24:02.000 --> 00:24:06.240 bo to jest tak, że ja po prostu siadam i sobie jadę po całości, jeszcze 00:24:06.320 --> 00:24:07.400 nawet nie wiem, co to będzie. 00:24:07.480 --> 00:24:09.520 To też jest super, bo ja tego nie planuję. 00:24:10.960 --> 00:24:13.760 To to można jakby coś takiego nabyć. 00:24:13.840 --> 00:24:21.280 I mnie to bardzo cieszy, że że są takie przedmioty, które mogą pójść w świat. 00:24:23.480 --> 00:24:27.320 Gdzieś tu może ta moja faktycznie niespełniona jakby ASP. 00:24:29.160 --> 00:24:31.960 Magda, słuchaj, a Ty wrzucasz te rzeczy do internetu, czy też 00:24:32.040 --> 00:24:33.360 wrzucałaś przez całe lata? 00:24:33.440 --> 00:24:38.720 To oczywiście jest kontakt z odbiorcą, no bo ludzie piszą komentarze, ale wystawa 00:24:38.800 --> 00:24:41.760 wydaje mi się czymś innym jednak, prawda? 00:24:42.040 --> 00:24:46.800 Kilka lat temu była taka wystawa twoich prac w Gdyńskim Centrum Filmowym. 00:24:48.200 --> 00:24:54.160 Jak Ty się czujesz wtedy jako twórczyni, że możesz się zetknąć z tym odbiorcą? 00:24:54.240 --> 00:24:56.040 Tak w cztery oczy na żywo? 00:24:56.120 --> 00:24:58.320 Czy to jest duży sukces? Tak. 00:25:01.720 --> 00:25:04.960 To znaczy ja bardzo lubię ludzi. Lubię. 00:25:06.000 --> 00:25:09.200 Lubię to, jak sobie o tym pomyślę i się na to strasznie cieszę. 00:25:09.280 --> 00:25:13.280 Natomiast jak już się dzieje, to jest to jest stres dla mnie, znaczy dla 00:25:13.360 --> 00:25:15.400 mnie stresujące być w centrum uwagi. 00:25:15.480 --> 00:25:18.760 To trochę inaczej niż jak na przykład my sobie tutaj rozmawiamy albo 00:25:19.640 --> 00:25:20.560 jesteś ty, jestem ja. 00:25:20.640 --> 00:25:25.040 Jest normalna rozmowa, ale jak jest więcej ludzi, to jest to dla mnie 00:25:26.360 --> 00:25:29.360 takie stresujące, że jest on mi. 00:25:30.360 --> 00:25:33.400 Ale na pewno te wystawy mają w sobie urok. 00:25:33.480 --> 00:25:36.000 Tak samo jak są targi plakatu, które już. 00:25:36.080 --> 00:25:41.520 Niestety nie jeżdżę na ten stres, ale tam te rozmowy z ludźmi, którzy przychodzą i 00:25:41.600 --> 00:25:46.400 mówią ci, że twoje prace to to, to i to i to, to jest naprawdę wspaniałe, 00:25:47.320 --> 00:25:50.200 bo nam się wydaje, że że mimo tego, że jest ten internet, są te komentarze, to my 00:25:50.280 --> 00:25:55.560 tego mamy dużo, Ale tak naprawdę to rzadko jest tak, że ktoś przyjdzie i powie albo 00:25:55.640 --> 00:26:00.200 napisze coś tam się chowamy w tym internecie, 00:26:00.480 --> 00:26:02.720 może sobie damy jakiegoś lajka. Ja sama wiem to po sobie. 00:26:02.800 --> 00:26:06.200 Ja też mam takich ludzi, których obserwuję i podziwiam, ale rzadko jest tak, że 00:26:06.280 --> 00:26:11.400 napisze do kogoś słuchaj, naprawdę to mi się podoba, jest to cudowne, to i to, i to 00:26:11.480 --> 00:26:14.600 taki, że jest jakiś feedback, zazwyczaj jest. 00:26:15.080 --> 00:26:15.320 Nie. 00:26:15.960 --> 00:26:16.520 Tak. 00:26:17.600 --> 00:26:19.220 Ale to jest jednak potrzebne. 00:26:19.520 --> 00:26:22.280 Taka wymiana energii pomiędzy. A jeszcze bardziej. 00:26:22.360 --> 00:26:25.320 Czasami mi się wydaje, że potrzebna taka wymiana energii między 00:26:25.400 --> 00:26:26.640 ludźmi, którzy robią to samo. 00:26:26.720 --> 00:26:30.280 Bo ja na przykład przez lata nie znałam ludzi, którzy też rysują, ponieważ 00:26:30.360 --> 00:26:31.760 nie jestem z tego środowiska. 00:26:31.920 --> 00:26:34.880 Ale pamiętam, że Pągowski zaprosił cię do współpracy. 00:26:35.080 --> 00:26:39.000 Tak, tak, tak, Andrzej jest naprawdę bardzo wspierający. 00:26:39.080 --> 00:26:45.520 Też był na premierze Nike w Warszawie, ale bardziej chodzi mi o rysowników, 00:26:45.600 --> 00:26:50.480 rysowników, którzy plakacista, którzy robią to, co ja. 00:26:50.720 --> 00:26:56.000 Ostatnio też było w stoczni, był jakiś event i poznałam ludzi, którzy robią. 00:26:56.840 --> 00:27:00.600 I byłam zdziwiona, że mamy tyle wspólnych rzeczy. 00:27:01.160 --> 00:27:07.080 Wiesz co, kilka lat temu portal Design Alive napisał taki tekst Czy warto mieć 00:27:07.160 --> 00:27:09.440 pracę na oku i kogo śledzić na Instagramie? 00:27:10.160 --> 00:27:15.080 I pojawiły się tam trzy osoby właśnie z Gdańska, między innymi Patryk Hardziej, 00:27:15.480 --> 00:27:17.760 Patrycja Kościelny i właśnie Ty. 00:27:18.080 --> 00:27:19.720 Naprawdę mi to umknęło. 00:27:20.280 --> 00:27:22.320 No to ja Ci podeślę link. 00:27:23.600 --> 00:27:24.640 To wspaniale. 00:27:25.240 --> 00:27:29.280 Także Twoja kreska jest taka charakterystyczna i 00:27:29.360 --> 00:27:34.240 ją widać w mieście od wielu lat, bo Ty się angażujesz w bardzo różne działania. 00:27:34.320 --> 00:27:39.000 Pamiętam jak podczas Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy 00:27:40.440 --> 00:27:45.240 wystawiłaś swój plakat, ale też stworzyłaś plakaty do Babskiego 00:27:45.320 --> 00:27:49.280 grania przez jakiś czas w Żaku Jazz Jantar. 00:27:49.520 --> 00:27:53.600 Był taki moment, że zwyczajowo Babskie Granie otwierało 00:27:53.680 --> 00:27:56.000 kolejną edycję Jazz Jantar u. 00:27:58.280 --> 00:28:04.640 I pamiętam taki wspaniały ilustracje i okładka do książki Kiedy będziemy wolne? 00:28:04.920 --> 00:28:06.000 Shrindi. 00:28:06.800 --> 00:28:07.520 Tak, tak tak. 00:28:07.600 --> 00:28:12.200 To była super współpraca i też bardzo dużo miałam swobodę w niej. 00:28:13.920 --> 00:28:15.080 Irańska noblistka. 00:28:15.800 --> 00:28:18.160 Jak doszło do tej współpracy? 00:28:19.520 --> 00:28:24.280 Wiesz co, Znak się do mnie odezwał, ponieważ. 00:28:26.560 --> 00:28:34.080 Trochę moje rysunki też przypominały im satrapi rysunki, czyli irańskiej 00:28:34.600 --> 00:28:41.120 irańskiej rysowniczki komiksów i też zależało im na takiej czystej 00:28:41.200 --> 00:28:45.200 formie, takiej czarno białym wydźwięku. 00:28:45.280 --> 00:28:48.560 Więc pamiętam, że po prostu dostałam taką propozycję. 00:28:50.000 --> 00:28:52.520 Kilka ilustracji do środka i okładka. 00:28:55.880 --> 00:28:58.520 Tak. Pamiętam, że zrobiłam ja. 00:28:58.600 --> 00:29:02.680 Czasami jak mam jakiś fajny projekt, którym się podjaram, to po prostu od razu 00:29:02.760 --> 00:29:06.960 do niego przystępuję I robię to w ogóle w jeden dzień i wysłałam. 00:29:07.040 --> 00:29:10.800 Pamiętam te projekty i one wszystkie zostały jakby 00:29:11.720 --> 00:29:17.080 poklepane, ale się okazało, że właśnie autorka jakby nie chciała żadnych takich, 00:29:18.800 --> 00:29:23.080 jakby rzeczy, które się jakby insynuują, jakby 00:29:23.680 --> 00:29:27.400 cierpienie kobiet za bardzo, żeby to nie było takie jakby super dosłowne. 00:29:27.480 --> 00:29:30.320 Więc wybraliśmy tą okładkę z taką klatką. 00:29:30.880 --> 00:29:33.000 Taką biało czarny pamiętnik. Tak. 00:29:33.080 --> 00:29:36.880 Bardzo, bardzo fajny, ale też zaprosiłaś podczas drugiego open house'u. 00:29:36.960 --> 00:29:41.720 Pamiętam, bo mówisz, że tak nie bardzo z tymi ludźmi zaprosiłaś do siebie. 00:29:43.560 --> 00:29:45.560 Co to było za doświadczenie Open house? 00:29:45.640 --> 00:29:51.760 Wiadomo, festiwal architektoniczny i jedną z najbardziej ekscytujących chyba ludzi 00:29:51.960 --> 00:29:56.600 elementów tego programu są zawsze spotkania i wejścia do 00:29:56.680 --> 00:29:58.200 ludzi, do domu, do mieszkań. 00:29:58.280 --> 00:30:02.240 Oglądamy jak żyją, jak się urządzili różni twórcy. 00:30:02.360 --> 00:30:03.880 No właśnie. To było super fajne. 00:30:03.960 --> 00:30:07.520 Natomiast Jakby nie wiedziałam co. 00:30:07.640 --> 00:30:09.960 Co ja mam mówić o tym mieszkaniu? 00:30:10.040 --> 00:30:12.360 Więc pewnie byłam zestresowana. 00:30:12.440 --> 00:30:16.720 Ale jak ja się na pewno ja to bardziej widzę niż ludzie, którzy. 00:30:16.920 --> 00:30:19.200 Którzy są z. Boku, tak. 00:30:19.440 --> 00:30:24.160 Chciałam cię jeszcze zapytać, bo to jest taka współpraca dość niedawna z fundacją 00:30:24.240 --> 00:30:26.720 Una Węza Martyny Wojciechowskiej. Młode głowy. 00:30:26.840 --> 00:30:30.360 Młode głowy To bardzo ważne w kontekście tego, co się teraz dzieje z 00:30:30.440 --> 00:30:32.360 młodzieżą, problemami psychicznymi. 00:30:32.680 --> 00:30:36.560 To był super fajny projekt dla mnie, bo mogłam też troszeczkę sobie wrócić do 00:30:36.640 --> 00:30:42.600 komiksu i stworzyłam takie trzy komiksy, które są ilustracją jakby pierwszej pomocy 00:30:42.680 --> 00:30:47.280 psychologicznej, żeby pokazać młodzieży, ale też nie tylko, 00:30:47.360 --> 00:30:49.440 bo to nie są tylko komiksy skierowane do młodzieży. 00:30:49.520 --> 00:30:56.480 Jak w prosty sposób zwrócić uwagę na to, czy ktoś potrzebuje pomocy albo 00:30:56.560 --> 00:30:58.480 przechodzi jakiś trudny okres. 00:30:59.680 --> 00:31:04.920 I oprócz tego, że dla mnie to jest też ważne właśnie ze względu 00:31:05.000 --> 00:31:06.880 na taką mam dzieci. 00:31:07.760 --> 00:31:13.040 Obserwuję też, jak trudno jest w dzisiejszym świecie tutaj się 00:31:13.120 --> 00:31:15.080 odnaleźć, czasami młodym ludziom. 00:31:16.160 --> 00:31:17.920 Więc super, fajnie było mi to zrobić. 00:31:18.000 --> 00:31:22.280 Szczególnie, że miałam też taką totalną swobodę rysowania tych komiksów, więc 00:31:23.440 --> 00:31:26.680 bardzo fajny projekt i takie projekty pamięta. 00:31:26.760 --> 00:31:30.440 I tak jak pytałaś się, jak to jest, że że właśnie, że, 00:31:31.560 --> 00:31:33.640 że współpracuję z wieloma osobami. 00:31:33.720 --> 00:31:37.640 No tak, ale to też już jest taki etap, kiedy te osoby wiedzą, jak ja rysuję i one 00:31:37.720 --> 00:31:41.000 się do mnie zgłaszają, bo wiedzą, czego się można spodziewać. 00:31:41.520 --> 00:31:46.120 I to jest super, bo jakby ja mam jeszcze tutaj głos taki mogę powiedzieć, 00:31:46.280 --> 00:31:47.960 mogę po prostu dać swój głos. 00:31:48.920 --> 00:31:55.920 Często rysownicy decydują się albo na taką biało czarną kreskę, albo kolor, a ty 00:31:56.000 --> 00:31:57.880 używasz jednego i drugiego, prawda? 00:31:57.960 --> 00:32:00.360 To przechodzisz od koloru do tej. 00:32:00.440 --> 00:32:02.520 Kiedyś to były różne fazy. 00:32:02.600 --> 00:32:04.360 Na początku było bardzo kolorowo. 00:32:04.480 --> 00:32:08.120 Jak jeszcze się uczyłam rysować i wypracowałam jakiś swój styl, później 00:32:08.200 --> 00:32:11.880 zarzuciłam totalnie kolor, a teraz bardzo lubię do niego wracać, szczególnie w 00:32:11.960 --> 00:32:16.480 jakichś takich projektach, które wiem, że gdzieś się znajdą w przestrzeni, czyli w 00:32:17.000 --> 00:32:22.760 jakiejś w domu, na ścianie, to wtedy się lubię pobawić. 00:32:22.840 --> 00:32:27.400 A czasami jak jest przekaz bardzo silny i prosty, to to lepiej, żeby 00:32:28.160 --> 00:32:30.160 była ta czerń na białym tle. 00:32:30.360 --> 00:32:32.080 Ale tekst jest zawsze najważniejszy. 00:32:33.480 --> 00:32:35.400 Czy już teraz? Nie wiem, czy jest najważniejszy, ale. 00:32:35.480 --> 00:32:39.040 Ale tak ma chyba u mnie większą moc. 00:32:39.120 --> 00:32:44.880 Tak, tak, bo ja czasami tak rzeźbię sobie, że zaczynasz. 00:32:44.960 --> 00:32:46.960 Od tekstu czy właśnie rysowania. 00:32:47.680 --> 00:32:51.480 No różnie, ale właśnie czasami jest tak, że ja zaczynam rysować 00:32:52.240 --> 00:32:55.080 i później dopiero ten tekst powstaje i. 00:32:55.720 --> 00:32:59.800 I chociaż wiem, że ten tekst by na przykład zasługiwał na 00:33:01.240 --> 00:33:07.520 Bardziej adekwatny rysunek, ale mi się już nie chce, więc zostawiam to tak, 00:33:08.120 --> 00:33:12.720 że nie musi być dokładnie to, co jest w tekście narysowane. 00:33:12.960 --> 00:33:14.760 Mogą to być nawet sprzeczne rysunki. 00:33:15.480 --> 00:33:17.200 Rysunek nie. Musi być. 00:33:17.280 --> 00:33:18.880 Taki. Być może tekstowi. 00:33:18.960 --> 00:33:20.240 Ilustracja 1 do 1. 00:33:20.560 --> 00:33:22.760 A czy to jest tak, że to jest ten pierwszy strzał? 00:33:22.840 --> 00:33:27.000 Czy na przykład pracujesz nad tym rysunkiem, jednak zmieniasz go, 00:33:27.600 --> 00:33:31.640 rysujesz coś innego, masz powiedzmy, tekst, a potem zaczynasz się 00:33:31.720 --> 00:33:33.360 zastanawiać, jak to powinno wyglądać? 00:33:33.440 --> 00:33:35.680 Czy to jest raczej ten pierwszy wiersz? 00:33:35.760 --> 00:33:37.600 U mnie też różnie są rysunki. 00:33:37.680 --> 00:33:41.360 Na przykład ja bardzo lubię same rysunki bez tekstu i myślę od miesięcy 00:33:41.440 --> 00:33:42.720 co to ma być za tekst. 00:33:43.320 --> 00:33:48.800 I nie mogę, nie mogę dobrać, wybrać, a są takie, które po prostu siadam i zaczynam 00:33:48.880 --> 00:33:51.000 rysować i od razu coś tam klika. 00:33:51.240 --> 00:33:54.240 Więc może po prostu niektóre są rysunki, które za dużo 00:33:55.560 --> 00:33:59.400 niż za dużo wkładam w nie jakby nadziei. 00:34:00.560 --> 00:34:03.960 Że pamiętasz jakiś taki najbardziej cenny komentarz, który dostałaś 00:34:04.040 --> 00:34:05.080 pod swoim rysunkiem. 00:34:05.160 --> 00:34:07.000 Coś, co było dla Ciebie ważne. 00:34:10.200 --> 00:34:11.280 Dużo jest takich rzeczy. 00:34:11.360 --> 00:34:13.160 Dużo jest takich komentarzy, które. 00:34:13.360 --> 00:34:14.440 Nawet moje komentarze. 00:34:14.520 --> 00:34:16.440 Tylko ludzie też piszą wiadomości. 00:34:17.520 --> 00:34:19.800 Właśnie piszą tak na Instagramie. 00:34:20.080 --> 00:34:25.280 Tak, tak tak, tak, jest taka możliwość, bo na Facebooku są te wiadomości wyłączone. 00:34:26.880 --> 00:34:30.520 Ale piszą, piszą na przykład, że to też jest właśnie ciekawe. 00:34:30.600 --> 00:34:33.600 Tak jak mówiłam, że ludzie zazwyczaj lajkują albo tylko oglądają. 00:34:33.680 --> 00:34:36.920 I masz takie poczucie, że w sumie nikt nie jest zbyt dużo, a później się okazuje, że 00:34:37.000 --> 00:34:40.640 są osoby, o których nigdy nawet nie zauważyłaś gdzieś tam w swoim 00:34:41.640 --> 00:34:46.720 w swoich mediach, a jednocześnie mówią Ci, że śledzą od 12 lat i zawsze jest to ważne 00:34:46.800 --> 00:34:51.200 i coś tam jakby to są takie pochowane, pochowane opcje. 00:34:51.600 --> 00:34:56.760 I to jest wspaniałe, że czasami jednak wychodzą i te osoby i tak 00:34:56.840 --> 00:35:01.160 wystawiają te główki i wtedy i wtedy życie ma sens. 00:35:01.440 --> 00:35:04.600 Tak to bardzo tak głaszcze. Tak. 00:35:05.240 --> 00:35:09.200 Magda My dziennikarze, trochę się martwimy, że sztuczna inteligencja 00:35:09.280 --> 00:35:14.200 niedługo spowoduje, że nie będzie potrzebny nikt, kto pisze, 00:35:14.280 --> 00:35:15.600 ponieważ ona to robi. 00:35:15.680 --> 00:35:19.720 Podobno na pewno szybciej, podobno sprawniej. 00:35:20.360 --> 00:35:22.320 Nie ma żadnych wątpliwości. 00:35:22.600 --> 00:35:24.840 Może też rysować, może też tworzyć. 00:35:24.920 --> 00:35:26.320 Uczy się przecież cały czas. 00:35:26.400 --> 00:35:31.280 Ale ja słyszałam, że Ty ostatnio dowiedziałaś się, że Magda I dalej 00:35:31.360 --> 00:35:34.120 to nazwy dwóch z 16 klatek falowca. 00:35:34.360 --> 00:35:35.600 Czyli nie jest jeszcze taka bystra. 00:35:35.680 --> 00:35:37.280 Ta sztuczna jest strasznie głupia. 00:35:38.000 --> 00:35:40.760 Zrobiłam ostatnio rysunek, że AI jest głupie. 00:35:40.840 --> 00:35:43.440 Głupi tak, bo jest głupi strasznie. 00:35:43.880 --> 00:35:46.760 Ja w ogóle miałam taki moment przez moment, taki flirt 00:35:47.280 --> 00:35:51.000 AI i rozmawiałam z nim dużo, bo ja się też uczę hiszpańskiego, 00:35:51.080 --> 00:35:55.360 uwielbiam hiszpański i na przykład razem z nim tłumaczyłam różne piosenki 00:35:55.440 --> 00:35:56.680 z hiszpańskiego na polski. 00:35:56.760 --> 00:36:01.600 Mieliśmy super, mieliśmy taki flow i on mi mówił o, jaki wspaniały tekst. 00:36:01.680 --> 00:36:05.120 Jest to taki wspaniały feministyczny tekst i naprawdę mi się bardzo podlizuje. 00:36:05.400 --> 00:36:06.200 Tak bardzo. 00:36:07.400 --> 00:36:11.200 No ale później zaczęłam pytać o różne rzeczy inne i się okazuje, że naprawdę 00:36:11.280 --> 00:36:12.920 to jeszcze jest daleko, daleko. 00:36:13.400 --> 00:36:17.920 Niektórzy mówią, że może źle pytam, ale no nie wiem. 00:36:18.000 --> 00:36:20.520 Ja trochę się tak przyglądam temu, co się dzieje. 00:36:20.600 --> 00:36:23.680 Ja widzę też, że niektórzy ilustratorzy marudzą, marudzą. 00:36:23.760 --> 00:36:27.560 Nie mogę tak powiedzieć, że faktycznie jest tak, że że gdzieś tam 00:36:27.640 --> 00:36:33.120 znajdują swoje rysunki, które wypluł, wypluła sztuczna inteligencja. 00:36:33.280 --> 00:36:35.480 Bardzo inspirowane rysunkami. 00:36:36.440 --> 00:36:38.520 Ja tego nie wiem, jak to zrobić. 00:36:38.600 --> 00:36:41.520 Próbowałam, ale powiedział mi, że nie może, bo prawa autorskiego 00:36:41.600 --> 00:36:42.560 obowiązują, więc. 00:36:43.240 --> 00:36:46.800 Ale ja mam taką najprostszą wersję, więc może jak ktoś ma super 00:36:46.880 --> 00:36:48.280 hiper to na pewno zrobi. 00:36:48.800 --> 00:36:52.560 No nie wiem, wydaje mi się, że ja od razu widzę. 00:36:53.200 --> 00:36:55.600 Może nie na zdjęciach, bo to nie jest moja działka. 00:36:55.680 --> 00:36:59.200 Nie widzę, które zdjęcie jest super zrobione przez sztuczną, a 00:36:59.640 --> 00:37:00.520 które przez człowieka. 00:37:00.600 --> 00:37:05.680 Ale te rysunki, które się pojawiają to dla mnie już one są jakby trochę na jeden, 00:37:06.600 --> 00:37:11.320 na jedno kopyto, że tak powiem i widać to od razu. 00:37:11.400 --> 00:37:15.040 Po prostu one mnie nie interesują, nie ma w nim nic takiego, co 00:37:15.120 --> 00:37:18.320 by mnie interesowało. Natomiast zobaczymy, co będzie. 00:37:18.400 --> 00:37:19.240 No zobaczymy. 00:37:20.080 --> 00:37:23.840 No i tak poczucie humoru to jest coś, co chyba trudno będzie 00:37:23.920 --> 00:37:25.520 trudno nauczyć maszynę. 00:37:25.840 --> 00:37:30.400 Ja też jakby chełpi się takim moim chaosem i takim tym, że właśnie te moje 00:37:30.480 --> 00:37:32.040 postacie są w ogóle śmieszne. 00:37:32.120 --> 00:37:36.280 Bo na początku było tak, że AI robi takie wiesz, że ręce, 00:37:36.600 --> 00:37:38.960 pięć palców, osiem palców, nie? Tak? 00:37:39.120 --> 00:37:43.120 No to ja też tak zawsze rysuję, bo ja tam nie liczę. 00:37:43.480 --> 00:37:47.720 Jest taki mural przecież mój na stoczni od dawna. 00:37:47.800 --> 00:37:48.840 Chętnie pomogę. 00:37:48.920 --> 00:37:51.440 Jest taka dziewczynka, która ma znak solidarności. 00:37:51.520 --> 00:37:52.760 No to ona ma 6 palców. 00:37:52.840 --> 00:37:53.960 Nie wiem czy zauważyłaś. 00:37:54.040 --> 00:37:57.040 I pamiętam, że jak to do mnie doszło, to mówię O Boże, a mnie 00:37:57.240 --> 00:37:58.960 właśnie tak właśnie ma być. 00:37:59.120 --> 00:38:02.400 Tak, to jest super dziewczynka po prostu. Super dziewczynka. 00:38:03.200 --> 00:38:07.920 Ale wróćmy do tego na koniec, do tego stypendium, bo jak powiedziałam, jesteś 00:38:08.000 --> 00:38:14.200 stypendystką miasta Gdańska i w opisie możemy przeczytać, że będziesz tworzyła 00:38:14.280 --> 00:38:17.400 komiks pod roboczym tytułem Talent. Co to będzie? 00:38:17.480 --> 00:38:19.960 Magda Tak, zobaczymy, co to będzie. 00:38:20.040 --> 00:38:21.480 We wrześniu nad tym usiądę. 00:38:21.560 --> 00:38:25.720 Teraz jest jakby praca w głowie. 00:38:28.360 --> 00:38:31.800 Zacznijmy od tego, że ja 20 lat temu narysowałam taki krótki komiks, 00:38:31.880 --> 00:38:34.000 który się nazywał Talent. To było tam sześć stron. 00:38:34.080 --> 00:38:39.360 Być może i opisywały to jakby drogę kobiety przez różne 00:38:40.840 --> 00:38:46.360 różne doświadczenia, aby aby ona dowiedziała się o sobie to, co ona powinna 00:38:46.440 --> 00:38:49.760 robić w życiu, kim jest i co robić. 00:38:50.840 --> 00:38:56.160 I ja trafiłam na ten komiks niedawno i wydał mi się naprawdę uroczy, a 00:38:56.240 --> 00:39:02.800 jednocześnie jest jakby kwintesencją tego, co my, co ja i ludzie wokół mnie. 00:39:02.880 --> 00:39:07.360 Jakby cały czas próbują zrozumieć już teraz. 00:39:09.480 --> 00:39:14.680 Przede wszystkim moja córka, która teraz pisała maturę i przez całe liceum po 00:39:14.760 --> 00:39:17.560 prostu nie wiedziała kim być i nadal nie wie. 00:39:17.640 --> 00:39:22.520 I ja mówię jej jeszcze nie będziesz długo wiedziała i że to nie 00:39:22.600 --> 00:39:23.560 jest złe, to jest piękne. 00:39:23.640 --> 00:39:25.000 To odkrywanie jest wspaniałe. 00:39:25.320 --> 00:39:31.560 Po moich znajomych, którzy w wieku 40 50 lat też zmieniają swoje ścieżki zawodowe i 00:39:31.640 --> 00:39:36.880 nie wiedzą jeszcze kim będą takie biedne, biedne małe robaczki po tym, że ja też nie 00:39:36.960 --> 00:39:41.640 wiem, czy ja będę to robić, czy ja będę miała na to siłę, żeby robić to co robię 00:39:41.720 --> 00:39:46.040 do końca, jakby to wszystko się gdzieś tam spaja w tym takim. 00:39:47.480 --> 00:39:50.000 Tej płynnej ponowoczesności, jak mówi Bauman. 00:39:50.200 --> 00:39:54.960 Talent, a jednocześnie na przykład moi rodzice, którzy przez całe życie pracowali 00:39:55.040 --> 00:39:58.120 w jednym zakładzie pracy, mój tata w stoczni, a moja mama w 00:39:58.280 --> 00:39:59.360 zakładach dziewiarskich. 00:39:59.440 --> 00:40:01.760 Fala jakby całe życie. 00:40:02.680 --> 00:40:06.960 A z drugiej strony my, którzy być może gdzieś tam robimy podobne 00:40:07.040 --> 00:40:10.000 rzeczy, ale w innych instytucjach, z innymi ludźmi. 00:40:10.120 --> 00:40:14.160 Ale wręcz zachęca się ludzi, żeby zmieniali, że czasy są takie, 00:40:14.240 --> 00:40:15.720 że jednak pewne zawody to. 00:40:15.800 --> 00:40:17.240 Jest nasza rzeczywistość. 00:40:17.760 --> 00:40:18.400 Że musimy. 00:40:18.480 --> 00:40:21.600 Więc skupianie się na jednej rzeczy nie jest wcale takie dobre. 00:40:21.800 --> 00:40:27.040 Tak, ale jednocześnie każdy by chciał mieć, chciałby być w czymś utalentowany i 00:40:27.120 --> 00:40:30.400 mieć poświadczenie tego, że jest naprawdę w tym dobry. 00:40:30.480 --> 00:40:36.960 I to jest to jest bardzo istotny element ludzkiego życia. 00:40:37.040 --> 00:40:42.360 Więc coś sobie, jakieś pytania postawię w tym komiksie i na jakieś odpowiem, 00:40:43.120 --> 00:40:45.240 ale jeszcze nie wiem jak. 00:40:45.800 --> 00:40:50.120 Czy komiks to jest właśnie taka forma tego rysowania, która 00:40:50.200 --> 00:40:51.800 najbardziej Cię interesuje? 00:40:51.880 --> 00:40:57.000 Opowiadanie cała taka opowieść rysunkowa, czy raczej 00:40:57.080 --> 00:41:02.960 te krótkie ilustracje, strzały takie jak powiedziałyśmy. 00:41:05.320 --> 00:41:10.440 Rysowanie komiksu takiego dłuższego jest dla mnie strasznie trudne, bo ja jakby nie 00:41:10.520 --> 00:41:17.240 potrafię się skupić na na na jakiejś dłuższej twórczości, na planowaniu. 00:41:17.320 --> 00:41:23.080 Jestem strasznie kiepska w planowaniu, w we wracaniu, wracaniu do pewnych 00:41:23.160 --> 00:41:25.160 rzeczy, w przerysowywaniu. 00:41:25.240 --> 00:41:28.720 Nie lubię się poprawiać, więc jakby to jest dla mnie wyzwanie. 00:41:29.080 --> 00:41:38.960 No ale zawsze chciałam jakąś taką opowieść jednak dać sobie i ludziom i postaram 00:41:39.040 --> 00:41:42.600 się, postaram, postaram się więc. 00:41:43.480 --> 00:41:46.760 To jest trudne, ale dam radę. 00:41:46.880 --> 00:41:50.520 Szczególnie, że forma też będzie dosyć prosta, bo ja sama lubię 00:41:50.600 --> 00:41:51.800 takie komiksy oglądać. 00:41:52.440 --> 00:41:56.320 Proste w formie i nie jest dla mnie. 00:41:56.400 --> 00:42:01.920 Kiedyś kiedyś powiedziałam to, że dla mnie w komiksie nie tak ważny jest rysunek 00:42:02.000 --> 00:42:06.880 co tekst i to Boże, to było straszne. Ale coś w tym jest. 00:42:06.960 --> 00:42:08.040 Może nie jest ważne. 00:42:08.120 --> 00:42:09.680 Komiksiarze cię nienawidzą. 00:42:10.200 --> 00:42:12.440 Dlatego. Dlatego sama wydaję sobie. 00:42:12.800 --> 00:42:13.240 Rozumiem. 00:42:15.160 --> 00:42:17.200 Dziękuję Ci Magdę za to spotkanie. 00:42:17.280 --> 00:42:19.000 Dziękuję bardzo. Dziękuję. 00:42:19.080 --> 00:42:24.240 Trzymam kciuki za komiks i za wakacje, żebyś odpoczęła i zebrała siły narysowane. 00:42:24.320 --> 00:42:26.480 Dziękuję. Mam nadzieję, że tak będzie. 00:42:26.960 --> 00:42:27.880 Do widzenia. Cześć. 00:42:27.960 --> 00:42:28.600 Do widzenia.