WEBVTT 00:00:00.001 --> 00:00:08.000 [oklaski] 00:00:08.000 --> 00:00:12.300 Szanowni Państwo, witam Państwa bardzo serdecznie na dzisiejszym wydarzeniu 00:00:12.300 --> 00:00:16.000 zatytułowanym "Prawnicy Solidarności, prawnicy przyszłości" 00:00:16.000 --> 00:00:19.700 organizowanym wspólnie przez pana ministra Sprawiedliwości 00:00:19.700 --> 00:00:22.000 Prokuratora Generalnego Adama Bodnara. 00:00:22.000 --> 00:00:27.000 [oklaski] 00:00:27.000 --> 00:00:30.000 Panią Prezydentkę Gdańska, Aleksandra Dulkiewicz. 00:00:30.000 --> 00:00:34.000 [oklaski] 00:00:34.000 --> 00:00:38.000 Oraz dyrektora Europejskiego Centrum Solidarności, pana Bazila Kerskiego. 00:00:38.000 --> 00:00:42.000 [oklaski] 00:00:42.000 --> 00:00:49.000 Jak sama nazwa mówi naszego wydarzenia, nie mogło z nami zabraknąć również bohaterów czasów solidarności, 00:00:49.000 --> 00:00:51.000 który chciałabym teraz serdecznie powitać. 00:00:51.000 --> 00:00:55.000 Są z nami pani poseł Henryka Krzywono-Strychaska. 00:00:55.000 --> 00:01:00.000 [oklaski] 00:01:00.000 --> 00:01:03.000 Pani Mycenas Romana Orlikowska-Wrońska. 00:01:03.000 --> 00:01:07.000 [oklaski] 00:01:07.000 --> 00:01:10.000 Dokładnie tak, pan poseł Bogdan Lis. 00:01:10.000 --> 00:01:14.000 [oklaski] 00:01:14.000 --> 00:01:17.000 A także pan Mycenas Jacek Taylor. 00:01:17.000 --> 00:01:21.000 [oklaski] 00:01:21.000 --> 00:01:25.000 Są z nami również przedstawiciele władz Pomorza. 00:01:25.000 --> 00:01:28.000 Pan marszałek województwa pomorskiego Mieszczysław Stróg. 00:01:28.000 --> 00:01:32.000 [oklaski] 00:01:32.000 --> 00:01:35.000 Prezydent Sopotu pani Magdalena Czarzyńska-Jachim. 00:01:35.000 --> 00:01:38.000 [oklaski] 00:01:38.000 --> 00:01:41.000 A także pan wicewojewoda pomorski, pan Emil Rojek. 00:01:41.000 --> 00:01:45.000 [oklaski] 00:01:45.000 --> 00:01:48.000 Są z nami również. 00:01:48.000 --> 00:01:52.000 Pani była premier i była ministra sprawiedliwości Hanna Suchocka. 00:01:52.000 --> 00:01:57.000 [oklaski] 00:01:57.000 --> 00:02:01.000 Pan sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Poityki Regionalnej, 00:02:01.000 --> 00:02:03.000 pan Jacek Karnowski. 00:02:03.000 --> 00:02:06.000 [oklaski] 00:02:06.000 --> 00:02:09.000 Szef Urzędu do spraw kompatantów i osób represjonowanych, 00:02:09.000 --> 00:02:11.000 pan minister Rech Parel. 00:02:11.000 --> 00:02:15.000 [oklaski] 00:02:15.000 --> 00:02:19.000 A także pan profesor Piotr Stepnowski, rektor Uniwersytetu Gdańskiego. 00:02:19.000 --> 00:02:23.000 [oklaski] 00:02:23.000 --> 00:02:29.000 Witam państwa jeszcze raz bardzo serdecznie i bardzo cieszymy się i dziękujemy za przyjęcie naszego zaproszenia. 00:02:29.000 --> 00:02:34.000 Szanowni państwo, teraz poproszę o zabranie głosu pana dyrektora Europejskiego Centrum Solidarności, 00:02:34.000 --> 00:02:35.000 Bazila Kreskiego. 00:02:35.000 --> 00:02:39.000 Zapraszam. 00:02:39.000 --> 00:02:42.000 Szanowni państwo, 00:02:42.000 --> 00:02:46.000 Witam bardzo serdecznie w imieniu Zespołu Europejskiego Centrum Solidarności. 00:02:46.000 --> 00:02:49.000 Można powiedzieć w sercu naszego centrum. 00:02:49.000 --> 00:02:51.000 Witam też szczególnie internautów. 00:02:51.000 --> 00:02:56.000 Dzisiejsze spotkanie jest transmitowane przez gdańsk.pl. 00:02:56.000 --> 00:02:59.000 I tak patrzę się w kamery, szanowni państwo, 00:02:59.000 --> 00:03:01.000 to jest niezwykłe dzisiaj spotkanie. 00:03:01.000 --> 00:03:06.000 To jest dzisiaj niezwykła siła ludzi odważnych, kompetentnych tej sali. 00:03:06.000 --> 00:03:15.000 Twarze dla mnie ludzie, instytucje, symbole związane z walką o praworządność, obronę praworządności w Polsce. 00:03:15.000 --> 00:03:24.000 No i myślę, że zebrali się najważniejsi obronnicy polskiej demokracji i tradycji demokratycznej. 00:03:24.000 --> 00:03:30.000 Także jestem bardzo szczęśliwy, że mogę państwa razem z naszym zespołem gościć. 00:03:30.000 --> 00:03:36.000 Chciałem bardzo serdecznie podziękować panu ministrowi, bo to była jego inicjatywa. 00:03:36.000 --> 00:03:41.000 Aby połączyć to, co jest zadaniem ECS-u. 00:03:41.000 --> 00:03:46.000 Świeża współczesna refleksja nad historią, naszą drogą, 00:03:46.000 --> 00:03:50.000 aby wzmocnić naszą wrażliwość dla współczesności. 00:03:50.000 --> 00:03:58.000 Witam dzisiaj bardzo serdecznie w imieniu ECS-u laureatów, których za chwilę wyróżnimy. 00:03:58.000 --> 00:04:02.000 To dla nas wyjątkowo ważne osoby. 00:04:02.000 --> 00:04:06.000 Witam panią Romanę Orlikowską-Wrońską. 00:04:06.000 --> 00:04:08.000 Bardzo serdecznie jeszcze raz. 00:04:08.000 --> 00:04:14.000 Pani w ostatnich latach uczestniczy prawie we wszystkich wydarzeniach ECS-u 00:04:14.000 --> 00:04:19.000 i przyłączyła się do tych naszych gości, którzy też bronili. 00:04:19.000 --> 00:04:22.000 Przecież to nie chodziło o niezależność ECS-u, 00:04:22.000 --> 00:04:28.000 ale w ogóle niezależność też całej przestrzeni kultury obywatelskiej, 00:04:28.000 --> 00:04:31.000 kultura artystycznej, kultury pamięci. 00:04:31.000 --> 00:04:35.000 Bardzo serdecznie pani dziękuję za solidarność z nami. 00:04:35.000 --> 00:04:40.000 Jest z nami Jacek Tajlor. Witam Jacek u ciebie. Bardzo serdecznie. 00:04:40.000 --> 00:04:43.000 [oklaski] 00:04:43.000 --> 00:04:49.000 Adam Bodnar ma świadomość, że to jest właściwie postać na oddzielne, kilkudniowe sympozium. 00:04:49.000 --> 00:04:54.000 Może państwo nie wiecie, bez Jacek Tajlora nie byłaby Europejskiego Centrum Solidarności. 00:04:54.000 --> 00:04:58.000 [oklaski] 00:04:58.000 --> 00:05:02.000 Już tutaj nie mówię o zasługach tej wielkiej historii, 00:05:02.000 --> 00:05:06.000 ale Jacek był pierwszym pełnomocnikiem prezydenta Pawła Adamowicza. 00:05:06.000 --> 00:05:11.000 Właśnie stworzył fundamenty instytucji, zanim ona formalnie powstała 00:05:11.000 --> 00:05:17.000 i od samego początku jako członek rady uczestniczy właśnie w każdym, na każdym etapie tego procesu. 00:05:17.000 --> 00:05:23.000 I jak mówię o ECS-ie, to z wdzięcznością patrzę się tutaj na wielu przyjaciół. 00:05:23.000 --> 00:05:30.000 Pawła Adamowicza, właśnie Jacek Karnowski patrzę się na marszałka Mieczysława Struka, 00:05:30.000 --> 00:05:39.000 który 10 lat temu otwierał tą instytucję i tak, i myślę o wielu innych. 00:05:39.000 --> 00:05:44.000 O, Lech Parel, który też bronił idei tej instytucji. 00:05:44.000 --> 00:05:52.000 Dlaczego tym wszystkim mówię? Szanowni Państwo, jestem bardzo wdzięczny ministrowi za dzisiejsze spotkanie, 00:05:52.000 --> 00:05:57.000 bo mam wrażenie, że tak, doświadczyliśmy w Polsce trudnych 8 lat. 00:05:57.000 --> 00:06:05.000 Dzisiaj, no właśnie, zmagamy się z próbą no systemowej zmiany naszego państwa. 00:06:05.000 --> 00:06:10.000 Chcemy wrócić znowu już do pełnej formy demokracji, ale szanowni Państwo, widzimy w tych ostatnich dniach, 00:06:10.000 --> 00:06:16.000 znowu wchodzimy w taką fazę bardzo szybkich zmian w jedną i w drugą stronę. 00:06:16.000 --> 00:06:22.000 Właśnie nie wiadomo, czy jesteśmy w fazie demokratyzacji, jak patrzymy się na Syrie na przykład, 00:06:22.000 --> 00:06:26.000 czy jesteśmy znowu w nowej fazie jakiejś autorytarnej, 00:06:26.000 --> 00:06:32.000 a te zmiany przecież nie dotyczą tylko jakichś peryferyjnych państw, biednych państw. 00:06:32.000 --> 00:06:38.000 Pójrzmy na Koreę, prawda, na konflikty ostatnich dni, bardzo ważne, zamożne państwo, 00:06:38.000 --> 00:06:44.000 też państwo, które razem z nami na początku lat 90. weszło fazę demokratyzacji, 00:06:44.000 --> 00:06:50.000 ale wydaje mi się, że coś wspólnym mianownikiem to jest to, że też wszystkie stabilne demokracje 00:06:50.000 --> 00:06:57.000 są konfrontowane dzisiaj z nowymi przemianami, z niesamowitą presją chociażby przemian technologicznych, 00:06:57.000 --> 00:07:02.000 z tym idącywizacyjnych i wszędzie właściwie słyszę to samo hasło. 00:07:02.000 --> 00:07:08.000 Presja na demokracji, aby zmieniła swoje zasady funkcjonowania. 00:07:08.000 --> 00:07:11.000 Pełno jest taki haseł. 00:07:11.000 --> 00:07:13.000 Idźmy na skróty. 00:07:13.000 --> 00:07:18.000 Pełno jest haseł. Zrezygnujmy może z bardzo kompleksowego systemu, 00:07:18.000 --> 00:07:26.000 podziału władzy kompleksowej kontroli, władzy wykonawczej, aby przyspieszyć procesy decyzyjne. 00:07:26.000 --> 00:07:30.000 Wydaje mi się, że dzisiejsze sympozią takie, rozumie panie ministrze, 00:07:30.000 --> 00:07:36.000 nie jest tylko hołdem dla tych najodważniejszych, ale jest taką przestrogą. 00:07:36.000 --> 00:07:40.000 Miejmy świadomość czego bronimy, jakich mechanizmów bronimy, 00:07:40.000 --> 00:07:45.000 miejmy świadomość i to też niestety w Polsce dzisiaj trzeba powiedzieć, 00:07:45.000 --> 00:07:54.000 też w obliczu dział naszego rządu, jak największą wartością są prawa człowieka 00:07:54.000 --> 00:08:01.000 i jak ważną jest idea, nowa idea, solidarności opartej na prawach człowieka. 00:08:01.000 --> 00:08:03.000 Mówię to w grudniu. 00:08:03.000 --> 00:08:09.000 Pan minister wybrał oczywiście te dni z powodów symbolicznych. 00:08:09.000 --> 00:08:13.000 To są te dramatyczne dni 43 lata temu wprowadzenia stanu wojennego. 00:08:13.000 --> 00:08:22.000 To jest oczywiście 54 rocznica protestów, rewolty, buntu na wybrzeżu 00:08:22.000 --> 00:08:28.000 i niestety też łamania praw człowieka, ale dla ECS-u grudzień to jest miesiąc praw człowieka. 00:08:28.000 --> 00:08:35.000 Dlaczego? 10 grudnia 1948 roku NZ uchwalił kartę powszechną kartę praw człowieka. 00:08:35.000 --> 00:08:42.000 My tutaj na sali wiemy, to był wyjątkowy gest reakcji na ludobójstwa II wojny światowej 00:08:42.000 --> 00:08:49.000 i ta idea praw człowieka stała się punktem odniesienia dla wszystkich demokracji. 00:08:49.000 --> 00:08:55.000 Widzimy chociażby patrząc się na debatę na temat zabezpieczenia naszych wschodnich granic, 00:08:55.000 --> 00:08:59.000 na bezpieczeństwo, na emigracji, jak wrażliwy jest to temat. 00:08:59.000 --> 00:09:04.000 Nawet w tak rozbudowanych, tak rozwiniętych demokracjach, jak polskich, 00:09:04.000 --> 00:09:07.000 nawet wewnątrz Unii Europejskiej. 00:09:07.000 --> 00:09:14.000 Także dziękuję bardzo panu ministrowi za to, że możemy dzisiaj łączyć postawę wdzięczności, 00:09:14.000 --> 00:09:21.000 ale jednak z takim świadomnym myśleniem o tym, jak odpowiedzialność na nas wszystkich ciąży, 00:09:21.000 --> 00:09:24.000 aby zachować i wzmocnić naszą demokrację. 00:09:24.000 --> 00:09:30.000 Bardzo serdecznie państwu dziękuję i życzę dobrych, ciekawych obrad. Dziękuję bardzo. 00:09:30.000 --> 00:09:34.000 [oklaski] 00:09:34.000 --> 00:09:40.000 Dziękujemy bardzo panie dyrektorze i teraz poproszę o zabranie głosu panią prezydent Aleksandr Dulkiewicz. 00:09:43.000 --> 00:09:53.000 Szanowna pani premier, pani ministrze, panie wojewodo, panie marszałku, droga pani parlamentarzystko, 00:09:53.000 --> 00:10:01.000 ale przede wszystkim pokolenia prawniczek i prawników, którzy dzisiaj tutaj jesteście razem z nami. 00:10:01.000 --> 00:10:07.000 Bardzo dziękuję, że spotykamy się właśnie w tym kontekście wydarzeń historycznych, 00:10:07.000 --> 00:10:11.000 o których przed chwilą mówił dyrektor Bazyl Kerski, 00:10:11.000 --> 00:10:15.000 ale myślę, że to, co chyba jest dzisiaj bardzo, bardzo ważne, 00:10:15.000 --> 00:10:20.000 to także wdzięczność, którą powinniśmy wam okazać jako obywatelki i obywatele. 00:10:20.000 --> 00:10:29.000 Bo z jednej strony mamy dzisiaj, uhonorujemy prawników, którzy w ciemnych, trudnych, czarnych latach 00:10:29.000 --> 00:10:36.000 komunizmu łamania praw człowieka, godności człowieka byli bohaterami. 00:10:36.000 --> 00:10:46.000 Ale bez represji o tym przecież też wszyscy wiemy, mieli odwagę stawać po stronie prawa drugiego człowieka 00:10:46.000 --> 00:10:54.000 i właśnie godności, ale dzisiaj tutaj także na sali są ludzie, którzy w tych trudnych latach rządów, 00:10:54.000 --> 00:11:05.000 już nie wymienię kogo, poprzednich rządów przez te 8 lat, także często ryzykując swoje osobiste życie, 00:11:05.000 --> 00:11:13.000 kariery, stanowiska, kontrakty, bo są z nami przecież także prawnicy, którzy pracują na rynku biznesowym, 00:11:13.000 --> 00:11:20.000 mieli także odwagę stawać po stronie prawa godności człowieka, ale także bronić instytucji państwa prawa. 00:11:20.000 --> 00:11:24.000 I myślę, że to jest dzisiaj wielka, wielka wartość. 00:11:24.000 --> 00:11:31.000 Także wiem, że dzięki wam przetrwała demokracja w Polsce, 00:11:31.000 --> 00:11:39.000 choć dzisiaj pewnie wielka presja, która jest na panu mistrze Adamie Bodnarze, 00:11:39.000 --> 00:11:51.000 który musi się zmóc z tym, żeby naprawić system, pewnie ta informacja subieglego tygodnia dotycząca pseudotrybunału konstytucyjnego 00:11:51.000 --> 00:11:57.000 pogłębia jeszcze bardziej chaos, w którym żyjemy, ale ja wierzę w to, 00:11:57.000 --> 00:12:04.000 że jeszcze dopóki są tacy ludzie, jak wy tutaj na sali, ze wsparciem obywatelek i obywateli, 00:12:04.000 --> 00:12:07.000 bo to jest chyba bardzo, bardzo ważne. 00:12:07.000 --> 00:12:12.000 Coś o czym powinniśmy pamiętać, że to przecież nie tylko sami sędziowie, prokuratorzy, adwokaci, 00:12:12.000 --> 00:12:19.000 radcowie prawni, notariusze protestowali pod sądami, protestowali pod trybunałem konstytucyjnym, 00:12:19.000 --> 00:12:25.000 ale także byli razem z nami z wami obywatelki i obywatele. 00:12:25.000 --> 00:12:33.000 I tak też widzę rolę moją, rolę miasta gdańska, rolę ECS-u, żebyśmy my dzisiaj nie osiedli na laurach. 00:12:33.000 --> 00:12:41.000 Edukacja prawnicza, edukacja dotycząca konstytucji, edukacja dotycząca praw i wolności człowieka, 00:12:41.000 --> 00:12:44.000 ale także obowiązków, powinności obywatelskich. 00:12:44.000 --> 00:12:50.000 To jest coś, co każdy samorząd, każdy samorząd powinien robić, w co powinien inwestować, 00:12:50.000 --> 00:12:56.000 zwłaszcza w czasach, kiedy mamy demokrację, bo nigdy nie wiadomo, kiedy ona może być zagrożona, 00:12:56.000 --> 00:13:00.000 kiedy widzimy tak wiele przykładów z całego świata i z Europy. 00:13:00.000 --> 00:13:08.000 Dlatego dziękuję, że dzisiaj tutaj się spotykamy w tym uroczystym, rocznicowym kontekście, 00:13:08.000 --> 00:13:12.000 ale też cieszę się, że będą państwo rozmawiać o przyszłości. 00:13:12.000 --> 00:13:15.000 Życzę owocnych obrad. Bardzo dziękuję panie ministrze, 00:13:15.000 --> 00:13:21.000 za to, że jest pan przyjacielem Gdańska i Europejskiego Centrum Solidarności. 00:13:21.000 --> 00:13:26.000 [oklaski] 00:13:26.000 --> 00:13:31.000 Dziękuję bardzo i teraz poproszę o zabranie głosu pana ministra sprawiedliwości, profesora Adama Bodnara. 00:13:31.000 --> 00:13:42.000 Szanowny panie prezydent, szanowny panie dyrektorze, szanowny panie mecenas, szanowny panie mecenasie, 00:13:42.000 --> 00:13:45.000 dostojni zgromadzeni goście. 00:13:45.000 --> 00:13:51.000 Chciałbym bardzo serdecznie podziękować za to, że możemy się dzisiaj spotkać w tym szczególnym dniu. 00:13:51.000 --> 00:14:02.000 Dniu może nie bezpośrednio rocznicowym, ale jednak dniu, który następuje po rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. 00:14:02.000 --> 00:14:10.000 I porozmawiać o tym, co jest ważne, porozmawiać o wartościach, porozmawiać o znaczeniu prawa do obrony, 00:14:10.000 --> 00:14:17.000 o roli prawników w kontekście gwarancji prawa do sądu. 00:14:17.000 --> 00:14:23.000 Drodzy państwo, chciałbym podkreślić, że inicjatywa tego spotkania pojawiła się stosunkowo niedawno. 00:14:23.000 --> 00:14:30.000 Spotkaliśmy się przy okazji jednego wydarzenia z panem mecenasem Andrzejem Zwarą, 00:14:30.000 --> 00:14:33.000 którego chciałbym bardzo serdecznie przywitać. 00:14:33.000 --> 00:14:35.000 [oklaski] 00:14:35.000 --> 00:14:40.000 To było dosłownie, drodzy państwo, 10 listopada wieczorem. 00:14:40.000 --> 00:14:51.000 I podliśmy na taki pomysł, że warto o tym porozmawiać i zastanowić jaką rolę pełnili prawnicy przeszłości w tych czasach trudnych, 00:14:51.000 --> 00:14:57.000 jaką rolę pełnili tej naszej bliskiej teraźniejszości, jaką rolę będą pełnili w przyszłości. 00:14:57.000 --> 00:15:01.000 Bardzo dziękuję mojemu zespołowi, że podjął inicjatywę tak szybko, tak dynamicznie 00:15:01.000 --> 00:15:08.000 że we współpracy z Europejskim Centrum Solidarności rozsłyspanią prezydent z miastem Gdańskiem 00:15:08.000 --> 00:15:12.000 udało się zorganizować całą inicjatywę. 00:15:12.000 --> 00:15:21.000 Drodzy państwo, chciałbym powiedzieć, że od początku mojej misji na stanowisku ministra sprawiedliwości, 00:15:21.000 --> 00:15:28.000 także prokuratora generalnego, staram się wzmacniać na różne sposoby kondycję zawodów prawniczych. 00:15:28.000 --> 00:15:36.000 Zarówno na tym poziomie akcentowania tej symboliki i tej podstawy, 00:15:36.000 --> 00:15:40.000 że adwokaci radcy prawni są fundamentalni dla obrony praworządności 00:15:40.000 --> 00:15:44.000 i odgrywali fundamentalną rolę w ciągu ostatnich lat, 00:15:44.000 --> 00:15:47.000 ale także na poziomie różnych konkretnych zmian praktycznych. 00:15:47.000 --> 00:15:52.000 Nie wiem czy państwo pamiętają, ale właśnie tutaj w Europejskim Centrum Solidarności 00:15:52.000 --> 00:15:57.000 odbył się III Kongres Prawników Polskich, 23 czerwca, 00:15:57.000 --> 00:16:03.000 gdzie przedstawiciele czterech zawodów prawniczych przyjęli deklarację 00:16:03.000 --> 00:16:07.000 i chciałbym wskazać, czy to był szczególny moment. 00:16:07.000 --> 00:16:13.000 Proszę zauważyć, z 23 czerwca, my jeszcze nie wiedzieliśmy, co się zdarzy 15 października, 00:16:13.000 --> 00:16:17.000 nie wiedzieliśmy, co się zdarzy 13 grudnia 2023 roku, 00:16:17.000 --> 00:16:24.000 czy w ogóle będziemy mieli szansę na to, aby odbudowywać demokratyczne państwo prawa. 00:16:24.000 --> 00:16:28.000 Ale jednak prawnicy tutaj, w tym bezpiecznym schronieniu, 00:16:28.000 --> 00:16:32.000 jakim zawsze było Europejskie Centrum Solidarności i Miasto Gdańsk, 00:16:32.000 --> 00:16:40.000 spotkali się, rozmawiali i byli odważni, aby protestować przeciwko różnym tym złym zmianom 00:16:40.000 --> 00:16:42.000 w wymiarze sprawiedliwości. 00:16:42.000 --> 00:16:46.000 Myślę, że my musimy do tej pamięci tych 8 lat cały czas wracać, 00:16:46.000 --> 00:16:51.000 ale także na tym cały czas nie tylko rozliczać, ale też budować. 00:16:51.000 --> 00:16:57.000 Dlatego też w kontekście takiej zwyczajnej, codziennej działalności Ministerstwa Sprawiedliwości 00:16:57.000 --> 00:17:00.000 my nie tylko koncentrujemy się na kwestiach, co było, 00:17:00.000 --> 00:17:03.000 ale także tego, jaki jest, jak być powinno. 00:17:03.000 --> 00:17:06.000 Są podejmowane różne działania reformy dotyczące, 00:17:06.000 --> 00:17:10.000 czy to stawek urzędowych dla adwokatów ratców prawnych, 00:17:10.000 --> 00:17:14.000 czy wreszcie niedługo zostanie wdrożona dyrektywa Unii Europejskiej 00:17:14.000 --> 00:17:16.000 w zakresie zagwarantowania prawa do obrony 00:17:16.000 --> 00:17:21.000 i obecności adwokata ratcy prawnego na każdym posterunku policji 00:17:21.000 --> 00:17:24.000 w ciągu najpóźniej godziny od momentu zatrzymania. 00:17:24.000 --> 00:17:28.000 To jest być może rzecz, która się wydaje techniczna dla wielu, 00:17:28.000 --> 00:17:32.000 ale tak naprawdę z punktu widzenia prawa do obrony rzetelnego procesu 00:17:32.000 --> 00:17:34.000 absolutnie fundamentalna. 00:17:34.000 --> 00:17:37.000 Już sporo czasu czekamy na wdrożenie tej dyrektywy, 00:17:37.000 --> 00:17:41.000 bo na tym, że ona nie została wdrożona, cierpią te osoby, 00:17:41.000 --> 00:17:44.000 których nie stać na to, aby zadzwonić do adwokata, 00:17:44.000 --> 00:17:49.000 który w pięć minut się pojawi na każdym posterunku policji. 00:17:49.000 --> 00:17:52.000 Drodzy Państwo, to, co dla mnie jest także bardzo ważne 00:17:52.000 --> 00:17:56.000 i co łączy się także, mówię to z ubolewaniem z osobami, 00:17:56.000 --> 00:18:01.000 które są obecne na tej sali, to jest to, że staramy się prowadzić 00:18:01.000 --> 00:18:05.000 bardzo kompleksowe śledztwo w sprawie wykorzystywania, 00:18:05.000 --> 00:18:08.000 oprogramowania spyware typu Pegasus. 00:18:08.000 --> 00:18:13.000 I proszę zauważyć, to objęło nie tylko osoby obecne na tej sali, 00:18:13.000 --> 00:18:18.000 ale także adwokatów, także prokuratorów, także sędziów. 00:18:18.000 --> 00:18:21.000 Także wyjaśnienie tej sprawy jest absolutnie fundamentalne 00:18:21.000 --> 00:18:25.000 z punktu widzenia poszanowania gwarancji, tajemnicy, 00:18:25.000 --> 00:18:28.000 komunikacji między klientem a adwokatem, 00:18:28.000 --> 00:18:31.000 czy z punktu widzenia niezależności sądownictwa. 00:18:31.000 --> 00:18:35.000 Cieszę się także, że ta praca zespołu śledczego w prokuraturze 00:18:35.000 --> 00:18:38.000 idzie w parze z postępami działań Komisji Śledczej, 00:18:38.000 --> 00:18:42.000 która działa w parlamencie i myślę, że jeszcze przez 00:18:42.000 --> 00:18:47.000 najbliższe miesiące lata sporo usłyszymy o wynikach tej pracy. 00:18:47.000 --> 00:18:50.000 Ale powinienem Państwu powiedzieć, że dosłownie dwa dni temu 00:18:50.000 --> 00:18:53.000 miałem spotkanie z organizacjami pozarządowymi 00:18:53.000 --> 00:18:57.000 przed posiedzeniem Rady do spraw sprawiedliwości 00:18:57.000 --> 00:18:59.000 i spraw wewnętrznych Unii Europejskiej. 00:18:59.000 --> 00:19:03.000 I to było spotkanie z NGOs-ami i także tymi bardzo zainteresowanymi, 00:19:03.000 --> 00:19:07.000 co my robimy z Pegasusem. I to jest niezwykłe, że jest naprawdę, 00:19:07.000 --> 00:19:11.000 że my jesteśmy w zasadzie jakby na to nie patrzeć liderem w Europie, 00:19:11.000 --> 00:19:13.000 jeżeli chodzi o wyjaśnianie tej sprawy. 00:19:13.000 --> 00:19:15.000 Inne państwa nie są aż tak bardzo zainteresowane, 00:19:15.000 --> 00:19:19.000 żeby to kompleksowo wyjaśniać, a u nas jednak udało się przez ten rok 00:19:19.000 --> 00:19:23.000 zrobić wielki krok w tym kierunku. 00:19:23.000 --> 00:19:28.000 Drodzy Państwo, jeśli chodzi o te bieżące działania, 00:19:28.000 --> 00:19:33.000 to nie sposób nie spojrzeć i nie przypomnieć, 00:19:33.000 --> 00:19:38.000 że przed nami są bardzo dalsze kompleksowe działania 00:19:38.000 --> 00:19:42.000 dotyczące szeroko rozumianego przywracania praworządności. 00:19:42.000 --> 00:19:44.000 Pozwolą Państwo, że ja nie będę wykorzystywał tej okazji, 00:19:44.000 --> 00:19:48.000 aby mówić o reformie sądów, prokuratury, 00:19:48.000 --> 00:19:53.000 bo zgromadziliśmy się tutaj po to, aby rozmawiać o statusie prawników, 00:19:53.000 --> 00:19:56.000 tych, którzy reprezentują swoich klientów, 00:19:56.000 --> 00:19:59.000 którzy zapewniają prawo do obrony. 00:19:59.000 --> 00:20:08.000 Drodzy Państwo, wczoraj w Brukseli odbył się ostatnie posiedzenie 00:20:08.000 --> 00:20:13.000 Rady Unii Europejskiej do spraw sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, 00:20:13.000 --> 00:20:15.000 czyli tej części Rady Unii Europejskiej, 00:20:15.000 --> 00:20:17.000 która odpowiada za te sprawy. 00:20:17.000 --> 00:20:19.000 Na koniec, pod koniec dnia, 00:20:19.000 --> 00:20:21.000 przejąłem taki symboliczny młotek 00:20:21.000 --> 00:20:25.000 od przedstawiciela, ministra sprawiedliwości Węgier. 00:20:25.000 --> 00:20:29.000 W tej Polsce w zasadzie już teraz przygotowuje się bardzo intensywnie 00:20:29.000 --> 00:20:33.000 do prezydencji w Unii Europejskiej. 00:20:33.000 --> 00:20:37.000 To jest, w Polsce są pokładane wielkie nadzieje, 00:20:37.000 --> 00:20:39.000 że ta prezydencja będzie sukcesem, 00:20:39.000 --> 00:20:41.000 że my faktycznie pójdziemy do przodu, 00:20:41.000 --> 00:20:43.000 jeżeli chodzi o różne akty prawne. 00:20:43.000 --> 00:20:45.000 Czasami nawet tak szczegółowe, 00:20:45.000 --> 00:20:50.000 że nie sposób przypomnieć różnych bardzo konkretnych kwestii, 00:20:50.000 --> 00:20:54.000 które w tych aktach prawnych są regulowane. 00:20:54.000 --> 00:20:57.000 Na pewno będziemy się skupiali na jednej bardzo poważnej dyrektywie, 00:20:57.000 --> 00:21:01.000 a mianowicie dyrektywie, która dotyczy praw, ofiar, przestępstw. 00:21:01.000 --> 00:21:03.000 Tutaj jest duża szansa, 00:21:03.000 --> 00:21:06.000 że w czasie naszej prezydencji dokończymy pracę nad dyrektywą, 00:21:06.000 --> 00:21:09.000 że pod koniec prezydencji ona zostanie przyjęta. 00:21:09.000 --> 00:21:12.000 Ale to, co jest jednym z prioritetów prezydencji, 00:21:12.000 --> 00:21:14.000 to jest dyskusja na temat tego, 00:21:14.000 --> 00:21:16.000 jaka jest rola, 00:21:16.000 --> 00:21:19.000 jaka jest rola społeczeństwa obywatelskiego, 00:21:19.000 --> 00:21:22.000 rola adwokatury, samorządu radców prawnych, 00:21:22.000 --> 00:21:25.000 stowarzyszeń sędziowskich, stowarzyszeń prokuratorskich, 00:21:25.000 --> 00:21:29.000 środowisk akademickich, jeśli chodzi o obronę rządów prawa. 00:21:29.000 --> 00:21:34.000 Uznaliśmy, że nie będziemy dyskutowali na forum Rady Unii 00:21:34.000 --> 00:21:36.000 z innymi państwami członkowskimi o różnych takich, 00:21:36.000 --> 00:21:38.000 powiedziałbym, problemach bieżących, 00:21:38.000 --> 00:21:40.000 ale zastanowimy się nad tym, co nas łączy. 00:21:40.000 --> 00:21:43.000 To znaczy, na ile my jesteśmy przygotowani, 00:21:43.000 --> 00:21:46.000 żeby mieć taką rzeczywistą szczepionkę przed zagrożeniami 00:21:46.000 --> 00:21:49.000 dla demokracji, dla państwa prawa. 00:21:49.000 --> 00:21:54.000 Bo przecież te nasze doświadczenia, te 8 lat protestu, 00:21:54.000 --> 00:21:58.000 8 lat dyskusji, debat, seminariów, cierpienia, 00:21:58.000 --> 00:22:00.000 krzywdy, postępowań dyscyplinarnych, 00:22:00.000 --> 00:22:03.000 zawieszania sędziów, naruszania tajemnice obrończej, 00:22:03.000 --> 00:22:07.000 czy pozywania naukowców, 00:22:07.000 --> 00:22:10.000 bądź różnych innych represji także finansowych 00:22:10.000 --> 00:22:13.000 w stosunku do świata nauki, to jest pewne doświadczenie, 00:22:13.000 --> 00:22:15.000 które jest na swój sposób unikalne. 00:22:15.000 --> 00:22:17.000 To znaczy, ono jest unikalne na tyle, 00:22:17.000 --> 00:22:20.000 że pokazuje, jak można w warunkach państwa, 00:22:20.000 --> 00:22:22.000 które przypomina państwo demokratyczne, 00:22:22.000 --> 00:22:25.000 krok po kroku ograniczać standardy demokratyczne 00:22:25.000 --> 00:22:28.000 i najzwyczajniej w świecie ludzi zastraszać, 00:22:28.000 --> 00:22:30.000 wywoływać ten mrożący skutek. 00:22:30.000 --> 00:22:33.000 No ale jeżeli my to wiemy, jeżeli mamy takie doświadczenie, 00:22:33.000 --> 00:22:35.000 to musimy zastanowić się, no dobrze, 00:22:35.000 --> 00:22:36.000 no to co w takim razie Unia Europejska 00:22:36.000 --> 00:22:39.000 i inne państwa członkowskie mogłyby z tym zrobić, 00:22:39.000 --> 00:22:42.000 jak moglibyśmy to naprawić, 00:22:42.000 --> 00:22:46.000 jak moglibyśmy stworzyć różnego rodzaju rozwiązania, 00:22:46.000 --> 00:22:51.000 gwarancje prawne, poszerzyć niezależność samorządów prawniczych, 00:22:51.000 --> 00:22:55.000 zwiększyć gwarancję wolności akademickiej, 00:22:55.000 --> 00:22:57.000 jak można zwiększyć niezależność też 00:22:57.000 --> 00:23:00.000 organizacji społecznych i finansowania, 00:23:00.000 --> 00:23:05.000 tak aby w momencie kryzysu te organizacje mogły swobodnie działać, 00:23:05.000 --> 00:23:08.000 swobodnie protestować, upominać się o standardy, 00:23:08.000 --> 00:23:12.000 ale także przypominać, na czym te podstawowe gwarancje polegają. 00:23:12.000 --> 00:23:17.000 I drodzy państwo, 22 i 23 kwietnia przyszłego roku 00:23:17.000 --> 00:23:20.000 w Warszawie odbędzie się konferencja Wysokiego Szczebla, 00:23:20.000 --> 00:23:23.000 która właśnie będzie poświęcona dokładnie temu tematowi. 00:23:23.000 --> 00:23:25.000 Chcemy, żeby konsekwencją tej konferencji 00:23:25.000 --> 00:23:28.000 było przyjęcie konkluzji Rady Unii Europejskiej, 00:23:28.000 --> 00:23:29.000 które są temu poświęcone. 00:23:29.000 --> 00:23:31.000 Ale drodzy państwo, co ciekawe, 00:23:31.000 --> 00:23:34.000 równolegle w Radzie Europy toczą się prace 00:23:34.000 --> 00:23:37.000 nad przyjęciem nowego instrumentu prawnego, 00:23:37.000 --> 00:23:38.000 nowej umowy międzynarodowej, 00:23:38.000 --> 00:23:41.000 konwencji o statusie prawnika. 00:23:41.000 --> 00:23:43.000 Jest szansa, że grupa robocza, 00:23:43.000 --> 00:23:46.000 która pracuje nad tekstem tej konwencji, 00:23:46.000 --> 00:23:51.000 zakończy pracę w czasie luksemburskiej prezydencji w Radzie Europy 00:23:51.000 --> 00:23:54.000 i w wiosną będziemy mieli ten akt prawny. 00:23:54.000 --> 00:23:58.000 Państwa będą mogły ten akt prawny podpisywać, ratyfikować. 00:23:58.000 --> 00:24:00.000 I mam nadzieję, że on wzmocni ochronę 00:24:00.000 --> 00:24:02.000 i niezależność zawodów prawniczych. 00:24:02.000 --> 00:24:07.000 Myślę, że te dwa procesy musimy ze sobą łączyć. 00:24:07.000 --> 00:24:10.000 Ale drodzy państwo, my jesteśmy w tej szczęśliwej sytuacji, 00:24:10.000 --> 00:24:13.000 że my nie tylko mówimy o teorii, 00:24:13.000 --> 00:24:15.000 tylko my mówimy o praktyce. 00:24:15.000 --> 00:24:21.000 My mówimy o tym, na czym polega bycie odważnym w czasach trudnych, 00:24:21.000 --> 00:24:24.000 w czasach tych, kiedy ryzykuje się najwięcej, 00:24:24.000 --> 00:24:29.000 kiedy ryzykuje się własną wolność, własne zdrowie, własne życie. 00:24:29.000 --> 00:24:32.000 I bardzo się cieszę, że możemy się z tej okazji spotkać. 00:24:32.000 --> 00:24:34.000 Jestem naprawdę zaszczycony, 00:24:34.000 --> 00:24:36.000 że pani mecenas Romana Orlikowska-Wrońska 00:24:36.000 --> 00:24:39.000 oraz pan mecenas Jacek Tajlor 00:24:39.000 --> 00:24:41.000 przyjęli dzisiejsze zaproszenie. 00:24:41.000 --> 00:24:45.000 Niestety nie mogła być z nami pani mecenas Anna Bogucka-Skovrońska, 00:24:45.000 --> 00:24:48.000 jedna z osób dzisiaj wyróżnionych. 00:24:48.000 --> 00:24:52.000 Drodzy państwo, jak tutaj tak rozpoczynała się ta sesja, 00:24:52.000 --> 00:24:56.000 to przyznam się państwu, że bardzo tak spoglądałem na półkę 00:24:56.000 --> 00:24:58.000 i mam takie wrażenie, 00:24:58.000 --> 00:25:00.000 aczkolwiek mój wzrok tak daleko nie sięga, 00:25:00.000 --> 00:25:03.000 że tam obok tisznera, tam jest książka Jacka Taylora. 00:25:03.000 --> 00:25:07.000 Tak mi się wydaje ten wywiad rzeka, jeżeli tak nie myślę. 00:25:07.000 --> 00:25:09.000 Ale do czego zmierzam? 00:25:09.000 --> 00:25:11.000 Do tego, że... 00:25:11.000 --> 00:25:13.000 Tak prawda? Dobrze, dobrze widzę. 00:25:13.000 --> 00:25:15.000 Ta taka... No właśnie. 00:25:15.000 --> 00:25:17.000 Drodzy państwo, że chciałbym powiedzieć, 00:25:17.000 --> 00:25:21.000 że są z nami osoby, które są osobami, 00:25:21.000 --> 00:25:24.000 które się trwale wpisały w polską historię. 00:25:24.000 --> 00:25:30.000 Osoby, które walczyły o zagwarantowanie prawa do obrony, 00:25:30.000 --> 00:25:35.000 które występowały w licznych procesach politycznych. 00:25:35.000 --> 00:25:39.000 Tutaj na sali są z nami osoby, które były reprezentowane w tych trudnych czasach 00:25:39.000 --> 00:25:42.000 przez panią Mecenaz oraz przez pana Mecenasa, 00:25:42.000 --> 00:25:49.000 że przecież jest z nami Bogdan, chociażby Bogdan Lis. 00:25:49.000 --> 00:25:55.000 Drodzy państwo, to są osoby, które nie tylko w tych trudnych czasach 00:25:55.000 --> 00:25:58.000 warantowały prawo do obrony, kiedy wcale nie było to powszakne. 00:25:58.000 --> 00:26:01.000 To jak się porozmawia z państwem, to państwo przypominają, 00:26:01.000 --> 00:26:04.000 że to nie było tak, że się ludzie garnęli masowo. 00:26:04.000 --> 00:26:07.000 To były pojedyncze osoby, które się tym zajmowały, 00:26:07.000 --> 00:26:10.000 ale jednak państwo dawali gwarancję, 00:26:10.000 --> 00:26:13.000 że każda osoba, która jest represjonowana 00:26:13.000 --> 00:26:19.000 i w latach 70. i 80. miała prawo do obrony. 00:26:19.000 --> 00:26:22.000 Zasiadali państwo i reprezentowali państwo osoby 00:26:22.000 --> 00:26:25.000 w tych największych procesach politycznych. 00:26:25.000 --> 00:26:28.000 W czasie stanu wojennego pan Mecenaz Tyler 00:26:28.000 --> 00:26:31.000 musiał się przez wiele miesięcy ukrywać. 00:26:31.000 --> 00:26:34.000 Ale to nie tylko była reprezentacja. 00:26:34.000 --> 00:26:37.000 To było także zaangażowanie w tworzenie struktur. 00:26:37.000 --> 00:26:40.000 We wspieranie tych wszystkich inicjatyw, 00:26:40.000 --> 00:26:44.000 czy to w zakresie Solidarności, czy Komitetu Obrony Robotników, 00:26:44.000 --> 00:26:46.000 czy Komitetów Prymasowskich, 00:26:46.000 --> 00:26:48.000 te wszystkie inicjatywy, które służyły 00:26:48.000 --> 00:26:52.000 za gwarantowaniu prawa do obrony. 00:26:52.000 --> 00:26:55.000 To był także, pani Mecenaz Bogucka Skowrońska 00:26:55.000 --> 00:26:58.000 działała bardzo intensywnie we wsłupskim, 00:26:58.000 --> 00:27:02.000 wskupim komitecie 00:27:02.000 --> 00:27:06.000 pomocy osobom pozbawionym wolności ich rodzinom. 00:27:06.000 --> 00:27:12.000 Natomiast, i myślę, że jak na to spojrzymy z perspektywy, 00:27:12.000 --> 00:27:14.000 to ja myślę o jednej rzeczy. 00:27:14.000 --> 00:27:19.000 Że jak każda osoba, która zastanawiała się w latach 2015, 00:27:19.000 --> 00:27:22.000 w 2023, czy warto pójść na demonstrację, 00:27:22.000 --> 00:27:24.000 czy warto się angażować, 00:27:24.000 --> 00:27:26.000 czy warto bronić ludzi, 00:27:26.000 --> 00:27:31.000 czy warto być niezależnym sędziom, niezależnym prokuratorem, 00:27:31.000 --> 00:27:33.000 to po prostu mogła sobie spojrzeć na państwa, 00:27:33.000 --> 00:27:35.000 zobaczyć was także na protestach 00:27:35.000 --> 00:27:38.000 i mieć bardzo szybką, jasną odpowiedź. 00:27:38.000 --> 00:27:40.000 My mamy wielkie szczęście, że państwa mamy, 00:27:40.000 --> 00:27:45.000 że mogliśmy na państwa ramionach się opierać w tych trudnych czasach, 00:27:45.000 --> 00:27:48.000 bo inne państwa nie zawsze tak miały. 00:27:48.000 --> 00:27:51.000 Ja przypominałem sobie, organizowałem takie spotkanie tutaj w Gdańsku, 00:27:51.000 --> 00:27:54.000 przy okazji letniej szkoły rządów prawa, 00:27:54.000 --> 00:27:58.000 to była inicjatywa także organizowana razem z Europejskim Centrum Solidarności. 00:27:58.000 --> 00:28:01.000 Właśnie pani mecenas uczestniczyła w tym spotkaniu i pan mecenas, 00:28:01.000 --> 00:28:06.000 i byli tam różni działacze prawnicy z całej Europy. 00:28:06.000 --> 00:28:08.000 I takie mają wrażenie, takie swoje istnieje, 00:28:08.000 --> 00:28:11.000 ale wręcz zazdrości, że my mamy takich bohaterów, 00:28:11.000 --> 00:28:15.000 z którymi możemy o tych sprawach porozmawiać. 00:28:15.000 --> 00:28:17.000 Ale drodzy państwo, chciałbym zauważyć, 00:28:17.000 --> 00:28:19.000 że osoby dzisiaj wyróżnione, 00:28:19.000 --> 00:28:25.000 także po 1989 roku uczestniczyły w tworzeniu naszego demokratycznego państwa. 00:28:25.000 --> 00:28:30.000 Pan dyrektor Basil Kerski już wymieniał zasługi pana mecenasa Taylora, 00:28:30.000 --> 00:28:34.000 jeżeli chodzi o powstanie Europejskiego Centrum Solidarności, 00:28:34.000 --> 00:28:37.000 ale także Muzeum II Wojny Światowej. 00:28:37.000 --> 00:28:44.000 Nie zapominajmy, że tutaj była bardzo aktywna rola pana mecenasa w tym zakresie. 00:28:44.000 --> 00:28:47.000 Uczestniczenie w obradach okrągłego stołu 00:28:47.000 --> 00:28:52.000 udział w wielu inicjatywach, zasiadanie w trybunale stanu. 00:28:52.000 --> 00:28:57.000 Także pani mecena z Bogucka Skowrońska była członkiem 00:28:57.000 --> 00:29:00.000 odrodzonego senatu Rzeczypospolitej. 00:29:00.000 --> 00:29:02.000 Była też członkiem krajowej Rady Sądownictwa, 00:29:02.000 --> 00:29:07.000 kiedy Krajowa Rada Sądownictwa była krajową radą Sądownictwa. 00:29:07.000 --> 00:29:12.000 Drodzy państwo, także ta droga była kontynuowana, 00:29:12.000 --> 00:29:18.000 ta droga budowania naszej nowoczesnej państwowości. 00:29:18.000 --> 00:29:22.000 Ale ja bym chciał wspomnieć o jeszcze jednej rzeczy, 00:29:22.000 --> 00:29:27.000 że dotyczącej pani mecenas Orlikowski Iwroński. 00:29:27.000 --> 00:29:32.000 Mało kto wie, że pani mecenas zakładała polską sekcję Amnesty International. 00:29:32.000 --> 00:29:35.000 I pani mecenas bardzo pani za to dziękuję i zapewniam, 00:29:35.000 --> 00:29:38.000 że Amnesty International to nie jest żadna organizacja 00:29:38.000 --> 00:29:42.000 odklejona od rzeczywistości, jak niektóre osoby 00:29:42.000 --> 00:29:45.000 ostatnio w naszym życiu publicznym mówią, 00:29:45.000 --> 00:29:48.000 tylko jest to organizacja od ważnych ludzi, 00:29:48.000 --> 00:29:54.000 którzy po prostu upominają się zgodnie ze statutem Amnesty o zasady oraz o wartości. 00:29:54.000 --> 00:29:57.000 Ale myślę, że też warto wspomnieć, 00:29:57.000 --> 00:30:02.000 że pani mecenas reprezentowała rodziny ofiar PROM-u Jan Heweliusz. 00:30:02.000 --> 00:30:12.000 Potężny proces, potężna historia, wielka tragedia. 00:30:12.000 --> 00:30:15.000 I myślę, że wspominam to, ponieważ w przyszłym roku 00:30:15.000 --> 00:30:20.000 będziemy oglądali serial w reżyserii Jana Holubka, 00:30:20.000 --> 00:30:25.000 który właśnie będzie poświęcony katastrofiem i ofiarom PROM-u Jan Heweliusz. 00:30:25.000 --> 00:30:32.000 Przypomnimy sobie historii i przypomnimy, że co się wydarzyło. 00:30:32.000 --> 00:30:36.000 I że w takich sprawach ofiary, rodziny ofiar też potrzebują obrony, 00:30:36.000 --> 00:30:41.000 też potrzebują reprezentacji w dochodzeniu należnych uprawni. 00:30:41.000 --> 00:30:47.000 Drodzy Państwo, mam przed sobią gigantów naszego życia publicznego. 00:30:47.000 --> 00:30:53.000 Mam osoby, na ramionach których możemy budować demokratyczne państwo prawne. 00:30:53.000 --> 00:30:55.000 Chciałbym Państwu bardzo serdecznie podziękować za to, 00:30:55.000 --> 00:30:59.000 że zdecydowali się państwo na wzięcie udziału w dzisiejszej uroczystości. 00:30:59.000 --> 00:31:00.000 Gratuluję. 00:31:00.000 --> 00:31:07.000 [oklaski] 00:31:07.000 --> 00:31:09.000 Bardzo dziękujemy, Panie Ministrze. 00:31:09.000 --> 00:31:15.000 Szanowni Państwo, teraz przejdziemy do tej najbardziej oficjalnej części naszej uroczystości, 00:31:15.000 --> 00:31:18.000 a mianowicie wręczenia odznaczeń honorowym. 00:31:18.000 --> 00:31:21.000 Osobom, które zapisały się w historii naszego kraju, 00:31:21.000 --> 00:31:25.000 a także stały się niedoścignonym wzorem dla kolejnych pokoreń prawników. 00:31:25.000 --> 00:31:29.000 Szanowni Państwo, na podstawie rozporządzenia prezesa Rady Ministrów 00:31:29.000 --> 00:31:35.000 z dnia 13 kwietnia 2023 roku w sprawie ustanowienia odznaki honorowej 00:31:35.000 --> 00:31:38.000 za zasługi dla wymiaru sprawiedliwości, 00:31:38.000 --> 00:31:43.000 odznaką honorową, za zasługi dla wymiaru sprawiedliwości oznaczeni zostają. 00:31:43.000 --> 00:31:47.000 Pani Adwokat Romana Orlikowska-Wrońska. 00:31:47.000 --> 00:31:54.000 [oklaski] 00:31:54.000 --> 00:31:57.000 Pani Adwokat Anna Bogucka-Skovrońska. 00:31:57.000 --> 00:32:02.000 [oklaski] 00:32:02.000 --> 00:32:05.000 Pani Mecenas niestety nie mogła być z nami obecna, 00:32:05.000 --> 00:32:08.000 a także pan Adwokat Jacek Tyler. 00:32:08.000 --> 00:32:12.000 [oklaski] 00:32:12.000 --> 00:32:16.000 Szanowni Państwo, zapraszam teraz na scenę pana Ministra Adama Bodnara 00:32:16.000 --> 00:32:20.000 z Państwa laureatów, gdzie odbędzie się uroczyste wręczenie odznaczeń. 00:32:20.000 --> 00:32:25.000 Dokładnie tak na środku zapraszamy bardzo serdecznie. 00:32:25.000 --> 00:32:37.000 [oklaski] 00:32:37.000 --> 00:32:57.000 [oklaski] 00:32:57.000 --> 00:33:21.000 [oklaski] 00:33:21.000 --> 00:33:27.000 [oklaski] 00:33:27.000 --> 00:33:30.000 I prosimy pana Ministra o przypięcie kolejnego oznaczenia. 00:33:30.000 --> 00:33:52.000 [oklaski] 00:33:52.000 --> 00:34:08.000 [oklaski] 00:34:08.000 --> 00:34:12.000 I jeszcze zapraszamy na scenę panią Prezydent Aleksandr Drukiewicz, 00:34:12.000 --> 00:34:15.000 celu wręczenia Pamiętkowych Kwiatów. 00:34:15.000 --> 00:34:18.000 Oczywiście, że chwila na zdjęcia. 00:34:18.000 --> 00:34:21.000 Prosimy o spodzieniu panie Druk. 00:34:21.000 --> 00:34:24.000 Może panie, ma na dość środka. 00:34:24.000 --> 00:34:26.000 I na konstruacji. 00:34:26.000 --> 00:34:29.000 [oklaski] 00:34:29.000 --> 00:34:33.000 I tak to się na wówno będzie widać jaka wola jest z jego uciekiem. 00:34:33.000 --> 00:34:39.000 [oklaski] 00:34:39.000 --> 00:35:08.000 [oklaski] 00:35:08.000 --> 00:35:12.000 Szanowni Państwo, jeszcze raz wielkie brawa dla naszych laureatów ochonorowych. 00:35:12.000 --> 00:35:21.000 [oklaski] 00:35:21.000 --> 00:35:44.000 [oklaski] 00:35:44.000 --> 00:35:46.000 Gratulujemy bardzo Państwu. 00:35:46.000 --> 00:35:48.000 Prosimy teraz o zajęcie miejsc. 00:35:48.000 --> 00:35:52.000 Natomiast poproszę o pozostanie na scenie. 00:35:52.000 --> 00:35:56.000 Pani mecenas Romany Orlikowskich-Wrońskiej 00:35:56.000 --> 00:36:00.000 z prośbą o zabranie głosu i przy powiedzeniu kilku słów. 00:36:00.000 --> 00:36:04.000 Później będzie również czas dla Pana mecenasa Jacka Taylora. 00:36:04.000 --> 00:36:18.000 [oklaski] 00:36:18.000 --> 00:36:24.000 Jestem ogromnie wdzięczna za dzisiejsze odznaczenie panie ministrze. 00:36:24.000 --> 00:36:29.000 I parę słów chciałam powiedzieć, może trochę wspomnień. 00:36:29.000 --> 00:36:33.000 Otóż broniliśmy ludzi niezwykłych. 00:36:33.000 --> 00:36:37.000 Chyba niezwykłym było doświadczeniem to, 00:36:37.000 --> 00:36:42.000 że tych niezwykłych ludzi, często wybitnych, 00:36:42.000 --> 00:36:47.000 miałam okazję poznać w zakładach karnych. 00:36:47.000 --> 00:36:51.000 Gdańska-Barchewa-Potulic. 00:36:51.000 --> 00:36:54.000 To niesłychane zupełnie doświadczenie, 00:36:54.000 --> 00:36:59.000 że adwokat poznaje takich ludzi w więzieniu. 00:36:59.000 --> 00:37:03.000 Normalnie poznaje się na salonach, 00:37:03.000 --> 00:37:07.000 czy na konferencjach, czy w ciekawych miejscach, 00:37:07.000 --> 00:37:09.000 a tutaj w więzienie. 00:37:09.000 --> 00:37:13.000 I bardzo często rozmowy, to nie była tylko linie obrony, 00:37:13.000 --> 00:37:18.000 ale to była również rozmowa o tym, co się dzieje na zewnątrz. 00:37:18.000 --> 00:37:24.000 Ci ludzie chcieli wiedzieć, co się dzieje w tym momencie w kraju, 00:37:24.000 --> 00:37:28.000 bo nie mieli czasami widzeń poza widzeniami i adwokatami. 00:37:28.000 --> 00:37:34.000 Niesłychane zupełnie doświadczenie. 00:37:34.000 --> 00:37:40.000 Odbierając to oznaczenie, mam w pamięci, 00:37:40.000 --> 00:37:43.000 i przede wszystkim to mam w pamięci, 00:37:43.000 --> 00:37:47.000 jacy to byli ludzie, to byli ludzie naprawdę niezwykli. 00:37:47.000 --> 00:37:53.000 To byli ludzie walczący z narażeniem wolności, 00:37:53.000 --> 00:37:56.000 z narażeniem zdrowia. 00:37:56.000 --> 00:38:01.000 A nasza obrona, to też nie była zwykła obrona, 00:38:01.000 --> 00:38:04.000 to była w pewnym sensie też walka, 00:38:04.000 --> 00:38:07.000 jak gdyby kontynuacja działalności politycznej, 00:38:07.000 --> 00:38:12.000 zarówno tych naszych klientów, jak i nasza. 00:38:12.000 --> 00:38:16.000 Ale były też ogromne chwile satysfakcji, 00:38:16.000 --> 00:38:23.000 na przykład, kiedy słyszałam swoje przemówienie w Radiowolna Europa, 00:38:23.000 --> 00:38:28.000 albo czytałam w Prasie Podziemnej. 00:38:28.000 --> 00:38:31.000 Ale już naprawdę niezwykłą satysfakcją, 00:38:31.000 --> 00:38:34.000 ale jednocześnie związana z ryzykiem, 00:38:34.000 --> 00:38:40.000 było to, jak przeczytałam w Prasie Podziemnej 00:38:40.000 --> 00:38:44.000 eseje i artykuła Dama Michnika, 00:38:44.000 --> 00:38:47.000 które szmuglowałam z więzienia. 00:38:47.000 --> 00:38:51.000 Była to wielka z mojej strony radość, 00:38:51.000 --> 00:38:53.000 ale też oczekiwanie, 00:38:53.000 --> 00:38:57.000 że pewnego dnia ktoś może do mnie do domu 00:38:57.000 --> 00:39:01.000 zapukać mnie odpowiedniej godzinie. 00:39:01.000 --> 00:39:05.000 Także były chwile trudne, 00:39:05.000 --> 00:39:07.000 ale też była wielka satysfakcja, 00:39:07.000 --> 00:39:10.000 co mogą potwierdzić wszyscy moi koledzy 00:39:10.000 --> 00:39:15.000 i koleżanki adwokaci, którzy tutaj są na sali sądowej. 00:39:15.000 --> 00:39:19.000 I ja to, jak gdyby moją odznakę dzielę 00:39:19.000 --> 00:39:22.000 te poszczególne osoby, które tutaj widzę. 00:39:22.000 --> 00:39:25.000 Pana Dziekana Karziewicza, 00:39:25.000 --> 00:39:27.000 Panią Mecenas Kotowską, 00:39:27.000 --> 00:39:29.000 Panią Mecenas Abramowicz, 00:39:29.000 --> 00:39:32.000 Panią Mecenas Kowalską, 00:39:32.000 --> 00:39:37.000 Pana Mecenasa Kiliana Koziąkiewicza. 00:39:37.000 --> 00:39:41.000 Jeżeli kogoś nie wymieniam, to przepraszam, 00:39:41.000 --> 00:39:43.000 ale wydaje mi się, 00:39:43.000 --> 00:39:45.000 o naszego Dziekana oczywiście, 00:39:45.000 --> 00:39:48.000 który tutaj również jest na sali. 00:39:48.000 --> 00:39:53.000 Także na koniec nie będę się rozgadywać, 00:39:53.000 --> 00:39:56.000 bo jestem adwokatem i mogłabym za długo mówić, 00:39:56.000 --> 00:39:58.000 ale powiem na koniec tak, 00:39:58.000 --> 00:40:02.000 jest jedna refleksja, która mi pozostała, 00:40:02.000 --> 00:40:09.000 że bardzo trudno jest walczyć o demokrację i wolność, 00:40:09.000 --> 00:40:14.000 ale bardzo łatwo ją zrujnować, 00:40:14.000 --> 00:40:17.000 zniszczyć, podważyć, 00:40:17.000 --> 00:40:21.000 a jeszcze trudniej na nowo ją odbudować, 00:40:21.000 --> 00:40:25.000 czego życzę Panu Ministrowi, 00:40:25.000 --> 00:40:28.000 czego życzę Pani sędzi zabudowskiej, 00:40:28.000 --> 00:40:33.000 która stała na czele sędziów gdańskich, walczących. 00:40:33.000 --> 00:40:36.000 I o sędziach jedno słowo, 00:40:36.000 --> 00:40:41.000 to była chyba jedyna grupa zawodowa, 00:40:41.000 --> 00:40:44.000 która nie walczyła o swoje. 00:40:44.000 --> 00:40:46.000 Sędziowie o swoje nie walczyli, 00:40:46.000 --> 00:40:49.000 oni mieli wszystko do stracenia, wszystko. 00:40:49.000 --> 00:40:52.000 Wielki trud z dobywania zawodu, 00:40:52.000 --> 00:40:55.000 wszystko do stracenia, a co do zyskania? 00:40:55.000 --> 00:41:01.000 Nadzieja na wywalczenie praworządności w wymiarze sprawiedliwości. 00:41:01.000 --> 00:41:04.000 Jeszcze raz wszystkim moim kolegom i koleżankom, 00:41:04.000 --> 00:41:09.000 którzy tutaj są, składam również wyraz wielkiego uznania, 00:41:09.000 --> 00:41:13.000 a jeszcze tutaj wśród nasz też Bogdan Lis, 00:41:13.000 --> 00:41:19.000 który zasiadał na lawie oskarżonych w sławnym procesie gdańskim. 00:41:19.000 --> 00:41:24.000 To był proces, o którym będą pisały jeszcze podręczniki. 00:41:24.000 --> 00:41:29.000 Pamiętam nasze wizyty w zakładzie karnym, 00:41:29.000 --> 00:41:34.000 pamiętam, jak przeżywaliście ten pobyt. 00:41:34.000 --> 00:41:38.000 Nie wszyscy wiedzą, że tam były również bardzo dramatyczne momenty, 00:41:38.000 --> 00:41:42.000 o których nie mówią ci ludzie, dlaczego. 00:41:42.000 --> 00:41:45.000 Nie muszą tworzyć atmosfery jakiegoś męczeństwa, 00:41:45.000 --> 00:41:47.000 a my o tym wiemy. 00:41:47.000 --> 00:41:51.000 My wiemy o pobiciach, my wiemy o obrazach, 00:41:51.000 --> 00:41:54.000 my wiemy o różnych bardzo trudnych sytuacjach 00:41:54.000 --> 00:41:59.000 i my to pamiętamy, jakkolwiek to osoby się tym nie chwalą. 00:41:59.000 --> 00:42:04.000 Jeszcze raz dziękuję, może za długo przemawiałam, 00:42:04.000 --> 00:42:06.000 ale jeszcze jedna taka refleksja, 00:42:06.000 --> 00:42:11.000 czy były procesy polityczne tego ostatniego kresu ośmiu lat. 00:42:11.000 --> 00:42:15.000 Otóż były, to nie były strikte polityczne, 00:42:15.000 --> 00:42:18.000 ale w podszewce była polityka. 00:42:18.000 --> 00:42:22.000 Jeżeli chodziło o usunięcie kogoś z życia politycznego, 00:42:22.000 --> 00:42:27.000 to można się było wtedy posłużyć procesem. 00:42:27.000 --> 00:42:30.000 Na szczęście nie zawsze to się udawało, 00:42:30.000 --> 00:42:34.000 jak chodzi o pana ministra się nie udało. 00:42:34.000 --> 00:42:39.000 Jeszcze miałam sprawę lustracyjną, bardzo polityczną, 00:42:39.000 --> 00:42:43.000 ponieważ człowiek należał kiedyś do PZPR-u. 00:42:43.000 --> 00:42:47.000 Też się nie udało, bo nie był żadnym agentem, 00:42:47.000 --> 00:42:49.000 próbowano z niego zrobić agenta. 00:42:49.000 --> 00:42:52.000 Miałam też sprawę ekstradycyjną, 00:42:52.000 --> 00:42:55.000 gdzie w podszewce również była ona tyle polityka, 00:42:55.000 --> 00:42:58.000 że państwa po prostu nawzajem, 00:42:58.000 --> 00:43:02.000 jak gdyby uzgodniły, że ten człowiek musi być wydany. 00:43:02.000 --> 00:43:05.000 Dziękuję bardzo, bo się rozgadam jeszcze dłużej. 00:43:05.000 --> 00:43:15.000 (oklaski) 00:43:15.000 --> 00:43:17.000 Dziękujemy bardzo pani Mecenas. 00:43:17.000 --> 00:43:20.000 I teraz poproszę o zabranie głosu pana Mecenasa Jacka Taylora. 00:43:20.000 --> 00:43:24.000 (oklaski) 00:43:24.000 --> 00:43:26.000 Ja również dziękuję. 00:43:26.000 --> 00:43:32.000 Chcę powiedzieć, że nie mają, 00:43:32.000 --> 00:43:36.000 bo umarli z nami kilku kolegów, 00:43:36.000 --> 00:43:45.000 którzy również bardzo zasłużyli się w okresie Solidarności 00:43:45.000 --> 00:43:47.000 i w latach następnych. 00:43:47.000 --> 00:43:49.000 Mam na myśli człowieka, którego uważałem 00:43:49.000 --> 00:43:52.000 za najwybitniejszego gdańskiego adwokata, 00:43:52.000 --> 00:43:55.000 Piotra Mańke-Winięckiego, który już odszedł. 00:43:55.000 --> 00:43:58.000 Mam też na myśli religiusza Włodarczaka z Gdyni. 00:43:58.000 --> 00:44:03.000 To były naprawdę wspaniałe postaci. 00:44:03.000 --> 00:44:09.000 I też trzeba chyba przypomnieć, 00:44:09.000 --> 00:44:15.000 że Anna Bogucka, z Kowrojska, adwokatka ze Słupska 00:44:15.000 --> 00:44:19.000 pełniła, której tutaj nie ma przyczyn zdrowotnych, 00:44:19.000 --> 00:44:24.000 pełniła w funkcie takiego niemianowanego szefa, 00:44:24.000 --> 00:44:29.000 solidarności w Słupsku i całym tym regionie słupskim. 00:44:29.000 --> 00:44:32.000 Płata niewątpliwie najmądrzejsza. 00:44:32.000 --> 00:44:37.000 I de facto kierowała tym Solidarnościom 00:44:37.000 --> 00:44:39.000 w okresie jej istnienia legalnego, 00:44:39.000 --> 00:44:43.000 ale później też troje małych dzieci. 00:44:43.000 --> 00:44:46.000 Trzeba było naprawdę wielkie odwagi, 00:44:46.000 --> 00:44:49.000 bo pojmiemy się o swoje dzieci przecież. 00:44:49.000 --> 00:44:55.000 Ja trochę jestem skrępowany, 00:44:55.000 --> 00:44:58.000 bo w Gdańsku było znakomicie. 00:44:58.000 --> 00:45:00.000 W Gdańsku było bardzo wielu adwokatów, 00:45:00.000 --> 00:45:03.000 którzy robiliśmy to samo. 00:45:03.000 --> 00:45:07.000 I dzisiaj z Romką dostajemy te medale, 00:45:07.000 --> 00:45:09.000 a nie wszyscy. 00:45:09.000 --> 00:45:12.000 Ja sobie też zdaję sprawiać, że to jest niemożliwe. 00:45:12.000 --> 00:45:15.000 Nas było jednak mnóstwo. 00:45:15.000 --> 00:45:26.000 Ale to, że o tym naszym okresie ważnym dla nas 00:45:26.000 --> 00:45:30.000 mówi minister Rzeczpospolitej Polskiej, 00:45:30.000 --> 00:45:34.000 który ma straszliwe zadanie do wykonania, 00:45:34.000 --> 00:45:37.000 przywrócenie praworządności w państwie. 00:45:37.000 --> 00:45:39.000 To jest coś niebywałego, prawda? 00:45:39.000 --> 00:45:42.000 Tego jeszcze nikt nie ćwiczył. 00:45:42.000 --> 00:45:48.000 A obok niego siedzi dyrektor urodzony w Gdańsku, 00:45:48.000 --> 00:45:50.000 Bazyl Kerski, 00:45:50.000 --> 00:45:54.000 którego rękach spoczywa wielkie dziedzictwo solidarności. 00:45:54.000 --> 00:45:59.000 Ja chciałbym, żeby państwu jakoś specjalnie mu dzisiaj oklaskami podziękowali 00:45:59.000 --> 00:46:03.000 za to, co robi, albo nawet obu panom. 00:46:03.000 --> 00:46:09.000 [oklaski] 00:46:09.000 --> 00:46:13.000 Czyli jeszcze raz dziękuję, zwłaszcza Wam. 00:46:13.000 --> 00:46:17.000 [oklaski] 00:46:17.000 --> 00:46:20.000 Dziękujemy bardzo, Panie Mecenasi. 00:46:20.000 --> 00:46:24.000 Szanowni Państwo, na zakończenie pierwszej części naszej uroczystości 00:46:24.000 --> 00:46:28.000 poproszę jeszcze o zabranie głosu prezesa Urzędu 00:46:28.000 --> 00:46:31.000 do spraw ochrony kombatantów i osób reprezentowanych, 00:46:31.000 --> 00:46:34.000 Pana ministra Lecha Parela. Zapraszam. 00:46:34.000 --> 00:46:40.000 [oklaski] 00:46:40.000 --> 00:46:44.000 Szanowni Państwo, ja jestem jednym z tych, 00:46:44.000 --> 00:46:49.000 jedną z tych osób, których bronił Jacek Tyler 00:46:49.000 --> 00:46:56.000 i który miał do czynienia z naszymi wspaniałymi laureatami. 00:46:56.000 --> 00:47:00.000 I chciałbym Wam za to serdecznie podziękować, 00:47:00.000 --> 00:47:03.000 za tą całą Waszą wspaniałą robotę, 00:47:03.000 --> 00:47:07.000 szczególnie Tobie Jacku, który byłeś jakby ze mną najbliżej 00:47:07.000 --> 00:47:12.000 i który też obdarzyłyśmy swoją przyjaźnią mimo różnicy wieku 00:47:12.000 --> 00:47:18.000 dużej pomiędzy nami oraz no tego, że my pod koniec lat osiemdziesiątych 00:47:18.000 --> 00:47:21.000 mieliśmy pewną taką specyficzną formę ekspresji, 00:47:21.000 --> 00:47:26.000 która nie wszystkim, my, czyli działacze ruchu wolności pokój, 00:47:26.000 --> 00:47:29.000 która nie wszystkim w całej opozycji odpowiadała, 00:47:29.000 --> 00:47:35.000 ale muszę powiedzieć, że jeśli chodzi o naszych wspaniałych obrońców, 00:47:35.000 --> 00:47:39.000 mnie akurat bronił Jacek Tyler, 00:47:39.000 --> 00:47:47.000 ale innych moich kolegów także broniła Pani Mecenas i wielu innych. 00:47:47.000 --> 00:47:51.000 No, doświadczaliśmy od Was wielkiej pomocy 00:47:51.000 --> 00:47:56.000 i to była nie tylko pomoc, Szanowni Państwo, prawna, 00:47:56.000 --> 00:48:06.000 nie tylko byliście dla nas ochroną przed tym wymiarem niesprawiedliwości komunistycznym, 00:48:06.000 --> 00:48:12.000 ale także mieliście dla nas coś w rodzaju pomocy psychologicznej. 00:48:12.000 --> 00:48:18.000 To, co teraz osobni pracownicy w wymiaru sprawiedliwości spełniają, 00:48:18.000 --> 00:48:21.000 to wejście jednoosobowo dla nas świadczy, 00:48:21.000 --> 00:48:28.000 przemycaliście informacje do rodziny, przemycaliście różnego typu grepsy, 00:48:28.000 --> 00:48:31.000 przynosiliście dobrą wiadomość, dobrą nowinę dla nas. 00:48:31.000 --> 00:48:35.000 Więc za to Wam bardzo serdecznie dziękuję i myślę sobie, 00:48:35.000 --> 00:48:38.000 że gdyby ktoś w latach 80-tych powiedział, 00:48:38.000 --> 00:48:42.000 że Minister Sprawiedliwości będzie Rzeczypospolitej, 00:48:42.000 --> 00:48:53.000 będzie dziękował mecenasom broniącym huliganów i przestępców tamtego czasu, 00:48:53.000 --> 00:48:58.000 że podsądny będzie sprawował funkcję ministerialną 00:48:58.000 --> 00:49:01.000 i będzie mógł dziękować swoim obrońcom, 00:49:01.000 --> 00:49:05.000 to myślę, że byłoby to uznane za niezły dowcip, 00:49:05.000 --> 00:49:13.000 a gdyby jeszcze dodać, że uroczystość uchronowania tych obrońców 00:49:13.000 --> 00:49:20.000 będzie okazją do zorganizowania bardzo poważnej konferencji 00:49:20.000 --> 00:49:28.000 dotyczącej stanu praworządności i możliwości jej naprawy, 00:49:28.000 --> 00:49:33.000 to mogłoby to być już uznane za coś wręcz niesmacznego. 00:49:33.000 --> 00:49:36.000 Także jeszcze raz serdecznie dziękuję. 00:49:36.000 --> 00:49:39.000 Jacek prosił mnie, żebym nie opowiadał żadnych anegdot, 00:49:39.000 --> 00:49:43.000 więc powiem tylko tyle, moi drodzy. 00:49:43.000 --> 00:49:48.000 Jesteście byliście aktywni w latach 70-tych, 80-tych, 00:49:48.000 --> 00:49:51.000 potem byliście aktywni w latach 90-tych i kolejnych. 00:49:51.000 --> 00:49:53.000 Pan minister tutaj nie wspomniał, 00:49:53.000 --> 00:49:57.000 ale pan mecenas Tyler był jeszcze dwukrotnie posłem 00:49:57.000 --> 00:50:02.000 i też był szefem Urzędu do Spraw Kąbatantów przez cztery lata, 00:50:02.000 --> 00:50:06.000 a dzisiaj jest także moim społecznym doradcą 00:50:06.000 --> 00:50:11.000 oraz jest niezwykle zaangażowany w działalność światowego 00:50:11.000 --> 00:50:17.000 Związku Żołnierzy Armii Krajowej, pomaga tym wspaniałym ludziom. 00:50:17.000 --> 00:50:24.000 Jego rola w związku z tym jest stale istotna, stale działa, stale jest aktywny. 00:50:24.000 --> 00:50:27.000 I tutaj moja wielka prośba do was, kochani. 00:50:27.000 --> 00:50:31.000 Znajomy lekarz, jeden z moich przyjaciół, 00:50:31.000 --> 00:50:37.000 kiedy widzisz, że ktoś się za bardzo angażuje, na przykład w sport, 00:50:37.000 --> 00:50:40.000 to zawsze mówi wtedy zwolni. 00:50:40.000 --> 00:50:44.000 Pamiętaj o tym, że pieska na powy żyje najdłużej. 00:50:44.000 --> 00:50:49.000 I wy, drodzy państwo, pamiętajcie o tym, 00:50:49.000 --> 00:50:52.000 że jesteście nam potrzebni jeszcze długie, długie lata 00:50:52.000 --> 00:50:55.000 i oszczędzajcie się dlatego. 00:50:55.000 --> 00:51:00.000 Bardzo was o to proszę, bądźcie i trwajcie jak najdłużej. 00:51:00.000 --> 00:51:03.000 Dziękuję wam bardzo. Dziękuję panie ministrze. 00:51:03.000 --> 00:51:14.000 Dziękujemy panie ministrze i poproszę jeszcze o zabranie głosu pana ministra Jacka Karnowskiego. 00:51:14.000 --> 00:51:20.000 Drodzy przyjaciele, sztandże panie ministrze, 00:51:20.000 --> 00:51:27.000 nie wiedział pan, że akurat medal otrzyma osoba, dzięki której jestem tutaj, 00:51:27.000 --> 00:51:31.000 a nie jestem wolny, jak powiedziała panie prezydentulkiewicz, 00:51:31.000 --> 00:51:35.000 a nie wpadłem ofiarom pana Ziobry Kamińskiego i Wąsika. 00:51:35.000 --> 00:51:39.000 Zresztą mógłbym mieć pewien wkład tutaj w temat tej konferencji 00:51:39.000 --> 00:51:42.000 potrzebowanie prawnychów przez Pegasus, ale nie mogę o tym opowiadać, 00:51:42.000 --> 00:51:44.000 bo jest objęty tajemnicą śledztwa, 00:51:44.000 --> 00:51:48.000 ale jestem przekonany panie ministrze, że pan ułóg wie lep chytrze. 00:51:48.000 --> 00:51:50.000 I to jest najważniejsze. 00:51:50.000 --> 00:51:52.000 Drodzy przyjaciele, bo jest w tej was bardzo wielu, 00:51:52.000 --> 00:51:56.000 którzy rzeczywiście pomagali w trudnych czasach, chociaż Bergbänet Senazwara, 00:51:56.000 --> 00:52:00.000 Metenazglanz, bardzo dobrych, choć nie tani kancelari prawnych. 00:52:00.000 --> 00:52:04.000 Jest także pani oczywiście Hania Krzywonos, która wspierała mnie, 00:52:04.000 --> 00:52:07.000 będzie państwo dla osoby oskarżonej w wsparcie, 00:52:07.000 --> 00:52:10.000 takie osoby, która zatrzymała tramwa i strzela strajk, 00:52:10.000 --> 00:52:12.000 było czymś niesamowitym. 00:52:12.000 --> 00:52:15.000 A teraz jest koleżanką w Ławie Poselskiej. 00:52:15.000 --> 00:52:18.000 [oklaski] 00:52:18.000 --> 00:52:22.000 Jeszcze wymienię dwie kobiety Magda Jachim, która była ze mną 00:52:22.000 --> 00:52:26.000 i wspierała mnie przez cały czas w czasie tych procesów. 00:52:26.000 --> 00:52:30.000 Współpracowaliśmy 18 lat, też z prezydentką Sopotu, 00:52:30.000 --> 00:52:33.000 prezydentką także Was Romy i Jacka, 00:52:33.000 --> 00:52:36.000 i pani prezydent Aleksandra Dulkiewicz, która też zawsze mnie wspierała, 00:52:36.000 --> 00:52:41.000 a jej wsparcie Paweł Adamowicz czuł chyba niesamowicie bardzo. 00:52:41.000 --> 00:52:44.000 Ale Jacka Taylora poznałem w stanie wojennym, 00:52:44.000 --> 00:52:48.000 pobierałem pieniądze, żeby wykupywać kolegów z kolegiem do spraw wykroczeń. 00:52:48.000 --> 00:52:52.000 Wtedy urzędowało na plebanii parafii św. Gdy. 00:52:52.000 --> 00:52:55.000 Romy poznałem, które później, wcześniej, poznałem jej męża, 00:52:55.000 --> 00:52:58.000 który uczył mnie konstrukcji stalowych, a po tym jeździć na nartach. 00:52:58.000 --> 00:53:01.000 I romy poznałem na haligę ślincewej. 00:53:01.000 --> 00:53:04.000 I powiem szczerze, że jak mój proces, moje sprawy się zaczęły, 00:53:04.000 --> 00:53:07.000 to Roma mnie znalazła, a nie Jajom. 00:53:07.000 --> 00:53:13.000 Wtedy podarowała mi taki, muszę to znaleźć, taki zdjęcie. 00:53:13.000 --> 00:53:17.000 Ja to muszę pokazać, bo to jest charakter Romy. 00:53:17.000 --> 00:53:20.000 To jest zdjęcie i napisała Jackowi. 00:53:20.000 --> 00:53:24.000 Problemy przemijają, a Hala Gąsinceowa pozostaje. 00:53:24.000 --> 00:53:31.000 [oklaski] 00:53:31.000 --> 00:53:34.000 Roma, bardzo ci dziękuję, żeśmy znalazła. 00:53:34.000 --> 00:53:38.000 Żeś razem z Asią Grodzicką, który dzisiaj nie ma. 00:53:38.000 --> 00:53:42.000 I ze swoim mężem, bo wiem jakie to było dla niego poświęcenie, 00:53:42.000 --> 00:53:46.000 to nie ma, że zajmowałaś się takimi przestępcami jak tu stojący. 00:53:46.000 --> 00:53:48.000 I bardzo ci za to dziękuję. 00:53:48.000 --> 00:53:50.000 Nie umiem tego chodzić bez zruszenia. 00:53:50.000 --> 00:53:52.000 Jackowi podaruję albo mosta niewojennym, 00:53:52.000 --> 00:53:56.000 a dla ciebie i dla Edwarda, twojego męża, albo o tatrach oczywiście. 00:53:56.000 --> 00:54:00.000 Bo to jest miłość waszego i naszego życia. 00:54:00.000 --> 00:54:02.000 Bardzo dziękuję, Tobie bardzo. 00:54:02.000 --> 00:54:14.000 [oklaski] 00:54:14.000 --> 00:54:16.000 Dziękujemy bardzo, Panie Ministrze. 00:54:16.000 --> 00:54:18.000 Szanowni Państwo, teraz mam powiedzieć, 00:54:18.000 --> 00:54:21.000 że taki pewien akcent dosyć spontaniczny, 00:54:21.000 --> 00:54:25.000 ponieważ są z nami na sali oczywiście przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego. 00:54:25.000 --> 00:54:29.000 Jest z nami Pan Michał Szulc z Komitetu Obrony Demokracji, 00:54:29.000 --> 00:54:32.000 który również poprosił, żeby mógł zabrać tutaj głos. 00:54:32.000 --> 00:54:34.000 Zapraszamy. 00:54:34.000 --> 00:54:41.000 Dzień dobry Państwu. Last but not least mam nadzieję. 00:54:41.000 --> 00:54:43.000 Po takich pięknych słowach, 00:54:43.000 --> 00:54:47.000 cóż można jeszcze dodać do laudacji i oceny naszych laureatów. 00:54:47.000 --> 00:54:49.000 Ja tylko chcę powiedzieć tak, 00:54:49.000 --> 00:54:52.000 że po pierwsze Pan dyrektor Kerski miał zdecydowanie rację. 00:54:52.000 --> 00:54:55.000 Mecena Sorkikowska to jest ta osoba, 00:54:55.000 --> 00:54:59.000 która cały czas kontynuuje swoją wspaniałą karierę, 00:54:59.000 --> 00:55:01.000 ale nie tylko obrończą, 00:55:01.000 --> 00:55:07.000 ale w szczególności walczy o praworządność od samego początku w naszej Polsce. 00:55:07.000 --> 00:55:10.000 Ja mogę to zaświadczyć, ponieważ Pani Prezydent, 00:55:10.000 --> 00:55:14.000 kiedy obywatele rozpoczęli protesty przed sądami w obronie praworządności, 00:55:14.000 --> 00:55:19.000 to pierwszą osobą, która z palestry i grona prawników pojawiła się pod sądem, 00:55:19.000 --> 00:55:23.000 była Pani sędzia Dorota Zabłodowska. 00:55:23.000 --> 00:55:27.000 Natomiast druga była Roma, która jest tamtawena moją kuzynką, 00:55:27.000 --> 00:55:33.000 żeby jeszcze było śmiesznie i ona przyszła ze świeczką. 00:55:33.000 --> 00:55:35.000 Ona przyszła ze świeczką, 00:55:35.000 --> 00:55:38.000 więc poza tym, że rozpoczęła pewien proces obrony, 00:55:38.000 --> 00:55:41.000 w którym Komitet Obrony Dąbra Ksińskiego starał się wspierać, 00:55:41.000 --> 00:55:44.000 był wspierany przez prawników, 00:55:44.000 --> 00:55:47.000 to ona również była powodem podpalenia tego sądu. 00:55:47.000 --> 00:55:49.000 Poniem, czy Państwo wiecie, 00:55:49.000 --> 00:55:51.000 wszyscy jak zobaczyli, że Roma w rękach świeczkę, 00:55:51.000 --> 00:55:54.000 na tych miast zaczęli przynosić swoje, 00:55:54.000 --> 00:55:56.000 no i skończyła się drobną katastrofą w Gdańsku, 00:55:56.000 --> 00:56:03.000 o trzeciej w nocy, niestety wybuch pożar przed sądem rejonowym w Gdańsku. 00:56:03.000 --> 00:56:04.000 Nie to jest istotne. 00:56:04.000 --> 00:56:07.000 Droga Roma, drogi Mecenasi Taylor, 00:56:07.000 --> 00:56:10.000 na Wasze ręce składam 50 białych róż, 00:56:10.000 --> 00:56:13.000 które dla nas są zawsze symbolem godności 00:56:13.000 --> 00:56:16.000 i walki o tę godność, co jest bardzo istotną. 00:56:16.000 --> 00:56:20.000 Natomiast jeżeli pozwolicie, jedną różę przekażę drocie zabudowskim. 00:56:20.000 --> 00:56:42.000 Dziękujemy bardzo za ten piękny akcent. 00:56:42.000 --> 00:56:46.000 Szanowni Państwo, teraz czas na krótką przerwę kawową. 00:56:46.000 --> 00:56:49.000 Odbędzie się ta kawa na parterze, 00:56:49.000 --> 00:56:52.000 przy zaraz przy wejściu do Europejskiego Centrum Solidarności 00:56:52.000 --> 00:56:55.000 i zapraszam Państwa z powrotem do biblioteki o godzinie 12.30 00:56:55.000 --> 00:56:57.000 na drugą część naszej uroczystości. 00:56:57.000 --> 00:56:58.000 Dziękuję bardzo. 00:56:58.000 --> 00:57:04.000 Szanowni Państwo, 00:57:04.000 --> 00:57:08.000 witam Państwa na drugiej części naszego dzisiejszego wydarzenia. 00:57:08.000 --> 00:57:11.000 Teraz odbędzie się panel, 00:57:11.000 --> 00:57:17.000 zatytułowany "Środowisko prawnicze wybrzeża w latach 1945-1989". 00:57:17.000 --> 00:57:22.000 Pan Elton odbędzie się w formule rozmowy z Panem Mecenasem Jackiem Taylorem, 00:57:22.000 --> 00:57:26.000 a rozmowę przeprowadzi Pan doktor Michał Przeperski z Muzeum Historii Polski. 00:57:26.000 --> 00:57:27.000 Zapraszam. 00:57:27.000 --> 00:57:31.000 Szanowni Państwo, bardzo dziękujemy za zapowiedź. 00:57:31.000 --> 00:57:35.000 Chciałem od razu powiedzieć, że ja jestem tutaj tylko 00:57:35.000 --> 00:57:40.000 w jakimś sensie taką oprawą dla Pana Mecenasa Jacka Taylora, 00:57:40.000 --> 00:57:42.000 o którym padło już wiele, 00:57:42.000 --> 00:57:46.000 a za chwilę padnie więcej już z jego ustwia. 00:57:46.000 --> 00:57:50.000 Jestem reprezentantem Muzeum Historii Polski i niech to może będzie, 00:57:50.000 --> 00:57:52.000 kiedyś pracowałem też w ECRS-ie, 00:57:52.000 --> 00:57:54.000 jestem również prawnikiem, a powiem więcej, 00:57:54.000 --> 00:57:56.000 nawet miałem kiedyś przyjemność z Panem Profesorem Bodnarem 00:57:56.000 --> 00:57:59.000 w chelsijskiej Fundacji Praw Człowieka przez moment pracować. 00:57:59.000 --> 00:58:04.000 Natomiast niech to będzie, to że jestem teraz z Muzeum Historii Polski, 00:58:04.000 --> 00:58:09.000 niech będzie świadectwem tego, że Jack Taylor niewątpliwie jest taką postacią 00:58:09.000 --> 00:58:11.000 ważną dla historii Polski. 00:58:11.000 --> 00:58:15.000 To, o czym będziemy dzisiaj mówić, jest istotne z perspektywy historii Polski. 00:58:15.000 --> 00:58:17.000 Nie przesadzam Panie Mecenasa, mogę chyba tak powiedzieć. 00:58:17.000 --> 00:58:20.000 Już tylu powiedziało, przede mną ja tylko podsumowuję to, co już padło. 00:58:20.000 --> 00:58:24.000 Proszę Państwa, nasza rozmowa, siłą rzeczy krótka, 00:58:24.000 --> 00:58:26.000 bo to raptem pół godziny, 00:58:26.000 --> 00:58:29.000 ona mogłaby dotyczyć środowiska gdańskiego prawniczego 00:58:29.000 --> 00:58:31.000 w latach 1945-1989, 00:58:31.000 --> 00:58:34.000 ale właściwie jak to zrobić? 00:58:34.000 --> 00:58:40.000 To musiałoby być pewnie wykład długi, ustrukturyzowany, 00:58:40.000 --> 00:58:43.000 nie wiem, czy bardzo porywający, dlatego zrobimy inaczej. 00:58:43.000 --> 00:58:45.000 Umówiliśmy się z Panem Mecenasem, 00:58:45.000 --> 00:58:48.000 odwołując się do oczywistej cokolwiek rocznicy, 00:58:48.000 --> 00:58:53.000 którą mieliśmy wczoraj, 13 grudnia 2024, 00:58:53.000 --> 00:58:58.000 13 grudnia 1981 roku, jak wiemy, wprowadzono stan wojenny 00:58:58.000 --> 00:59:00.000 i Mecenas Jack Taylor był postacią, 00:59:00.000 --> 00:59:06.000 która nie tylko to obserwowała i odczuła na swoim, w swoim życiu, 00:59:06.000 --> 00:59:12.000 ale też, no, potem bardzo w zasadniczy sposób to wpłynęło na jego losy, 00:59:12.000 --> 00:59:15.000 losy zawodowe, innymi słowy, Panie Mecenasie, 00:59:15.000 --> 00:59:21.000 co z tym stanem wojennym w 13 grudnia 1981 roku 00:59:21.000 --> 00:59:27.000 potraktujemy go jako punkt wyjścia do opowieści o prawnikach wybrzeża, 00:59:27.000 --> 00:59:31.000 no bo jeżeli zadam panu takie pytanie z kategorii tych najbardziej banalnych, 00:59:31.000 --> 00:59:37.000 czy to było istotne, fundamentalnie ważne wydarzenie dla palestry, 00:59:37.000 --> 00:59:40.000 wybrzeża, dla palestry w ogóle polskiej, 00:59:40.000 --> 00:59:42.000 to chyba się nie pomylę, prawda? 00:59:42.000 --> 00:59:47.000 No dla wszystkich, nie tylko dla prawników, 00:59:47.000 --> 00:59:54.000 ale ja chcę na wstępie powiedzieć już nie a propos prawników i historii, 00:59:54.000 --> 00:59:58.000 tylko naprawdę jestem już blisko setki, 00:59:58.000 --> 01:00:03.000 ale moja skleroza nie jest jeszcze aż tak mocno posunięta, 01:00:03.000 --> 01:00:07.000 żebym nie rozumiał, że większość pochwał, które słyszę, 01:00:07.000 --> 01:00:10.000 jest bardzo na wyrost i mnie to krępuje, 01:00:10.000 --> 01:00:17.000 bo przecież się nie odróżniałem od państwa przecież tą. 01:00:17.000 --> 01:00:20.000 Ale to jest chyba dobry punkt wyjścia w takim razie. 01:00:20.000 --> 01:00:22.000 Kończymy z pochwa i co chodzimy do konkretów? 01:00:22.000 --> 01:00:25.000 Więc tak, jak chodzi o stan wojenny, 01:00:25.000 --> 01:00:30.000 to przytłaczająca większość państwa pamięta, 01:00:30.000 --> 01:00:36.000 ale nie wszyscy, postaram się zorientować w datach urodzenia, 01:00:36.000 --> 01:00:39.000 więc przezkiem stan wojenny wprowadzono 01:00:39.000 --> 01:00:43.000 sprzeczności z polskim obowiązującym, 01:00:43.000 --> 01:00:45.000 bo w czas ustawodawstwem, 01:00:45.000 --> 01:00:49.000 dopiero w sejmie w wczesnych latach 90. 01:00:49.000 --> 01:00:55.000 w 90. zapadła uchwała oceniająca bezprawność tego stanu. 01:00:55.000 --> 01:01:00.000 Przede wszystkim stan wojenny był przewidziany w Konstytucji Perlorskiej 01:01:00.000 --> 01:01:03.000 na okazję niebezpieczeństwa wewnętrznego, 01:01:03.000 --> 01:01:08.000 a na okazję niebezpieczeństwa wewnętrznego przewidziany był stan wyjątkowy. 01:01:08.000 --> 01:01:10.000 Wprowadzono stan wojenny, 01:01:10.000 --> 01:01:15.000 bo to było ówczesnym rządzącym bardziej na rękę, bardziej potrzebne. 01:01:15.000 --> 01:01:21.000 Po drugie wprowadzono to uchwałą Rady Państwa, 01:01:21.000 --> 01:01:26.000 Rada Państwa była upoważniona do wydawania dekretów, 01:01:26.000 --> 01:01:29.000 tylko okresie, kiedy sejm nie obradował, 01:01:29.000 --> 01:01:34.000 a wtedy sejm obradował, w Perlu były dwie sesje sejm urocznie, 01:01:34.000 --> 01:01:37.000 wiosenna, jesienna, nie inne, 01:01:37.000 --> 01:01:40.000 i to było ściśle określone w ogóle, 01:01:40.000 --> 01:01:44.000 ten sejm marionetkowy dosyć przecież miał też swoją procedurę, 01:01:44.000 --> 01:01:46.000 prawda, i swoje przecież. 01:01:46.000 --> 01:01:51.000 I to w jednym i w drugim przypadku pogwałcono. 01:01:51.000 --> 01:02:01.000 Wreszcie zapadła później uchwała sejmu o potwierdzająca dekret o stanie wojennym, 01:02:01.000 --> 01:02:04.000 która też była dotknięta wadami prawnymi. 01:02:04.000 --> 01:02:08.000 Jednym słowem to wszystko było bezprawie. 01:02:08.000 --> 01:02:14.000 Bezprawie było wyjaśniane jeszcze przez całe lata 90., 01:02:14.000 --> 01:02:18.000 co mnie mocno gryzło, a jej później. 01:02:18.000 --> 01:02:26.000 Wyjaśniane było koniecznością ratowania bezpieczeństwa obywateli naszego kraju 01:02:26.000 --> 01:02:28.000 przed agresją sowiecką. 01:02:28.000 --> 01:02:32.000 Oczywiście władze u generalu jorzyzelskiej nie używał tak ostrych słów, 01:02:32.000 --> 01:02:37.000 jak ja w tej chwili, ale o to szło. 01:02:37.000 --> 01:02:43.000 Nikt nie wiedział wówczas, jak bardzo wprowadza nas ten Pan w błąd. 01:02:43.000 --> 01:02:50.000 Dziś już wiadomo z dokumentów, a i przebieg konferencji w Jachrance, 01:02:50.000 --> 01:02:59.000 zaraz powiem o co chodzi, wyraźnie mówią, że Rosjanie mieli tu wkroczyć 01:02:59.000 --> 01:03:06.000 około 5 grudnia 80. roku, ale w 81. roku już tego nie planowano. 01:03:06.000 --> 01:03:10.000 Kazano Jaruzelskiemu załatwić to własnymi rękoma. 01:03:10.000 --> 01:03:14.000 Interwencja sowiecka nam nie groziła wtedy. 01:03:14.000 --> 01:03:17.000 To jest dzisiaj pewnik historyczny. 01:03:17.000 --> 01:03:22.000 Niemniej jednak deklamacja głównego zainteresowanego 01:03:22.000 --> 01:03:30.000 powtarzana nieustannie jeszcze od 89. roku, bo wcześniej by się przechniał śmielił, 01:03:30.000 --> 01:03:37.000 to do jego śmierci była kłamliwa, ale skuteczna. 01:03:37.000 --> 01:03:44.000 Ja myślę, że około 60% albo nawet więcej ludzi, 01:03:44.000 --> 01:03:51.000 bo przeprowadzano demoskop, wtedy istniał demoskop, badał opinię publiczną 01:03:51.000 --> 01:03:57.000 i stale wychodziło nawet kiedyś ponad 70% poparcia dla tego kłamstwa. 01:03:57.000 --> 01:04:05.000 Wda więc tu Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej uchwaliła, 01:04:05.000 --> 01:04:13.000 co trzeba, bo to było czterolecie recedywy, 1993-1997. 01:04:13.000 --> 01:04:17.000 Rządy, jak myśmy mówili wtedy, dzisiaj już się słuch brzydkich nie używa, 01:04:17.000 --> 01:04:24.000 rządy postkomunistów, co było po 1993 roku odebrane przez nas wszystkich 01:04:24.000 --> 01:04:28.000 jak uderzenie w twarz, ale jednak było. 01:04:28.000 --> 01:04:38.000 To na te lata przypadła decyzja Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej. 01:04:38.000 --> 01:04:42.000 W tej sprawie, oczywiście przegraliśmy wszystko sromotnie, 01:04:42.000 --> 01:04:51.000 ale to dzięki, również wsparcie społeczeństwa było dla tej decyzji wyraźne. 01:04:51.000 --> 01:04:56.000 Niestety, dwa słaba, bo powiedziałem, że po tym to, 01:04:56.000 --> 01:05:00.000 Andrzej Paczkowski, ważny profesor historii powojennej Polski, 01:05:00.000 --> 01:05:03.000 może nawet najważniejszy z obecnie żyjących, 01:05:03.000 --> 01:05:08.000 zorganizował po katastrofie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, 01:05:08.000 --> 01:05:14.000 chyba w 1999 lub 2009 roku konferencję historyków, 01:05:14.000 --> 01:05:19.000 ale nie tylko historyków w takim domów czasowym pod Warszawą, 01:05:19.000 --> 01:05:22.000 co się nazywa jachranka, ta wieś. 01:05:22.000 --> 01:05:25.000 I do jachranki przyjechał nawet Marszałek Kulikow, 01:05:25.000 --> 01:05:30.000 dlatego że profesor Paczkowski potrafił zaprosić aktorów tamtych wydarzeń. 01:05:30.000 --> 01:05:33.000 Profesor Brzeziński był nowakie ziurański, 01:05:33.000 --> 01:05:38.000 był w każdym razie decydenci tamtego okresu z Rosji kilku. 01:05:38.000 --> 01:05:54.000 I nastąpiła katastrofa. Mianowicie gremium historyków przepytywało aktorów tamtych wydarzeń. 01:05:54.000 --> 01:05:59.000 I Marszałek Kulikow, a to już było około 2000 roku, 01:05:59.000 --> 01:06:03.000 w języku rosyjskim, ale był tłumaczony, 01:06:03.000 --> 01:06:10.000 wyjaśnił, że nic nam w 1981 roku nie groziło. 01:06:10.000 --> 01:06:14.000 General Jauruzelski, który siedział bardzo blisko, uwiądł całkowicie. 01:06:14.000 --> 01:06:20.000 I później po rosyjsku rozmawiał z Kulikowem, 01:06:20.000 --> 01:06:27.000 wyrzucając mu, jak ty mogłeś coś takiego mi zrobić, mówił po rosyjsku. 01:06:27.000 --> 01:06:30.000 Obok stał Amerykanin, który znał język rosyjski 01:06:30.000 --> 01:06:34.000 i kilkoro Polaków, którzy rozumieli język radziecki. 01:06:34.000 --> 01:06:40.000 I to jednak mleko się rozdało wtedy. 01:06:40.000 --> 01:06:46.000 Ale załatwiłam jakieś stare porachunki. 01:06:46.000 --> 01:06:48.000 Tak, ja myślę, że panie Mece nasi... 01:06:48.000 --> 01:06:56.000 To nie do końca prawda, co jakiś czas potrafią się ukazać w naszej, 01:06:56.000 --> 01:07:01.000 nie publicystycznej, historycznej, co jakiś czas w naszej prasie. 01:07:01.000 --> 01:07:04.000 Kazacie Wyborczej, na przykład, jeśnią tego roku ukazał się tekst 01:07:04.000 --> 01:07:06.000 Andrzeja Romanowskiego, który przekonywał, 01:07:06.000 --> 01:07:10.000 że Wojciech Jauruzelski jest wielkim generałem, 01:07:10.000 --> 01:07:12.000 jest wielkim patriotą. 01:07:12.000 --> 01:07:13.000 Uratował Polskę. 01:07:13.000 --> 01:07:16.000 Bo jednym słowem, uratował Polskę, to chyba nie do końca tak. 01:07:16.000 --> 01:07:18.000 Cytuję pan, człowieka, niezwykle dobrego, 01:07:18.000 --> 01:07:23.000 poczciwego, znam, skrakowa, naprawdę pożony człowiek, 01:07:23.000 --> 01:07:28.000 jest przekonany, a na takie niezachwiane przekonania nie ma rady. 01:07:28.000 --> 01:07:32.000 Nawet żeby przeczytał Bóg wie nieco na ten temat, 01:07:32.000 --> 01:07:33.000 nie zmienimy jego zdania. 01:07:33.000 --> 01:07:35.000 Panie Mece nasi, to zostawmy już Jauruzelskiego 01:07:35.000 --> 01:07:37.000 w takim sensie bardziej ogólnym. 01:07:37.000 --> 01:07:41.000 Powiedzmy coś o stanie wojennym i o prawnikach, 01:07:41.000 --> 01:07:45.000 bo ja zresztą z panem Mece nasiem rozmawiałem przed naszym 01:07:45.000 --> 01:07:47.000 dzisiejszym spotkaniem na ten temat. 01:07:47.000 --> 01:07:50.000 Gdzieś mniej więcej, musiało to chyba być przed rokiem 2015, 01:07:50.000 --> 01:07:52.000 no tak mi się kojarzy, że chyba było. 01:07:52.000 --> 01:07:54.000 Miałem przyjemność pisać dla takiego pisma 01:07:54.000 --> 01:07:59.000 Ministerstwa Sprawiedliwości, gdzie pisywałem krótkie felietony, 01:07:59.000 --> 01:08:04.000 czy takie sylwetki, opisywałem wybitnych polskich prawników. 01:08:04.000 --> 01:08:08.000 To również byli prawnicy, którzy byli sędziami, 01:08:08.000 --> 01:08:11.000 bo to przede wszystkim dla sędziów przeznaczone pismo, 01:08:11.000 --> 01:08:13.000 w okresie lat osiemdziesiątych. 01:08:13.000 --> 01:08:17.000 I po 2015 roku okazało się, że jakoś nie ma tej tradycji, 01:08:17.000 --> 01:08:20.000 i że nie było już więcej zainteresowania, żeby do tego wracać, 01:08:20.000 --> 01:08:25.000 ale to chyba jest jednak szalenie ważne, żebyśmy patrząc na te lata osiemdziesiąte, 01:08:25.000 --> 01:08:28.000 widzieli tam tradycję, do której po prostu, konkretnie, 01:08:28.000 --> 01:08:33.000 no można się w pozytywny sposób odwoływać, 01:08:33.000 --> 01:08:36.000 jeżeli chodzi o prawników, nie tylko wybrzeża zresztą. 01:08:36.000 --> 01:08:40.000 Tak, ale jak zawsze było bardzo rozmaicie. 01:08:40.000 --> 01:08:48.000 Mieliśmy do czynienia z, no, pewną, niemałą grupą, 01:08:48.000 --> 01:08:53.000 w sędzi całkowicie dyspozycyjnych, ale to był produkt w PRL-u. 01:08:53.000 --> 01:08:59.000 To tak, to tak po prostu było. Nie wiem, czy młodzi nie wiedzą, 01:08:59.000 --> 01:09:04.000 ale o żadnym trójpodziale władz w PRL-u mowy być nie mogło. 01:09:04.000 --> 01:09:11.000 Była piramida władzy, na wierzchołku, której był stułowany Sejm. 01:09:11.000 --> 01:09:14.000 Sejm mówi, podlegało wszystko. 01:09:14.000 --> 01:09:16.000 Sejm w każdej chwili mógł zmienić konstytucję. 01:09:16.000 --> 01:09:19.000 Co z roku, zresztą w 1976 roku, 01:09:19.000 --> 01:09:24.000 pamiętacie Państwo, bardzo chwalne podporządkowanie związkowi radzieckiemu 01:09:24.000 --> 01:09:28.000 zostało dołączone do konstytucji i jeszcze parę innych drobiazgów i to. 01:09:28.000 --> 01:09:36.000 I myśmy się, sądownictwo o żadnej niezawisłości, 01:09:36.000 --> 01:09:38.000 sądownictwa mowy być nie mogło. 01:09:38.000 --> 01:09:43.000 Oprócz tego, że Rada Państwa, to była emanacja Sejmu też, 01:09:43.000 --> 01:09:47.000 Rada Państwa, 15 osobała, mianowała, sędziów Sądu Najwyższego, 01:09:47.000 --> 01:09:53.000 Generalnego Prokuratora i co jeszcze, w każdym razie, 01:09:53.000 --> 01:10:00.000 wszystkich ważnych obsadzała Rada Państwa, 01:10:00.000 --> 01:10:04.000 a o tym, kto będzie prezesem Sądu Wojewódzkiego, 01:10:04.000 --> 01:10:09.000 decydował sekretarz Komitetu Wojewódzkiego Partii. 01:10:09.000 --> 01:10:11.000 Kto będzie prezesem Sądu Najwyższego, 01:10:11.000 --> 01:10:20.000 decydowało o ile pamiętam biuro polityczne KCPZPR i tak dalej, i tak dalej. 01:10:20.000 --> 01:10:25.000 Także tu się, no pełne podporządkowanie było widać. 01:10:25.000 --> 01:10:29.000 Ja sobie teraz przypomniałem i mogę Państwu powiedzieć, 01:10:29.000 --> 01:10:38.000 że kiedy opuścił mnie taki paniczny strach przed tym, przed przyszłością, 01:10:38.000 --> 01:10:45.000 otóż trudne się, że tak powiem, wychylić po raz pierwszy. 01:10:45.000 --> 01:10:52.000 I pewnie to się zdarzyło w '78 roku i pierwszym moim klientem w takich, 01:10:52.000 --> 01:10:55.000 bo ja już poznałem tych niedobrych ludzi z Warszawy 01:10:55.000 --> 01:10:59.000 i przez to dotarłem do tych lokalnych, których było bardzo mało. 01:10:59.000 --> 01:11:05.000 W kwietniu powstał wolny Związek Zawodowy Wybrzeża, siedmiuosobowy. 01:11:05.000 --> 01:11:12.000 I jeden z resztą był przedstawiciele MSW, o czym nie wiedziano. 01:11:12.000 --> 01:11:18.000 I małżeństwo gwiazdów grało główną rolę. 01:11:18.000 --> 01:11:23.000 Andrzejowi Gwieździe zrobiono sprawę karną przez abawną orzakomę pobicie dziecka 01:11:23.000 --> 01:11:29.000 i latem '78 doszło do rozprawy sądowej. 01:11:29.000 --> 01:11:35.000 I muszę powiedzieć, że miałem emocje trochę. 01:11:35.000 --> 01:11:40.000 I każdy boi się wybicia zębów, prawda? 01:11:40.000 --> 01:11:47.000 I rozprawy wyglądała w ten sposób, że w wielkiej sali na parterze, 46-mia numer, 01:11:47.000 --> 01:11:53.000 zgromadziło się trochę bezpieki i prawie całe pierwsze dwa rzędy 01:11:53.000 --> 01:11:59.000 wypełniał komplet gdańskiej opozycji. 01:11:59.000 --> 01:12:09.000 I świadek sprawie był tylko jeden, który widział, jak gwiazda pastwi się nad dzieckiem. 01:12:09.000 --> 01:12:14.000 Ja zdobyłem się na odwagę, wypytać go, gdzie pracuje. 01:12:14.000 --> 01:12:19.000 A to był Anioł Struszań, że ja gwiazdołsem wszyscy widzieliśmy. 01:12:19.000 --> 01:12:25.000 I on powiedział, że w jakimś przedsiębiorstwie go odezyjnym, już nie pamiętam pełnej nazwy, 01:12:25.000 --> 01:12:29.000 ale znałem adres przez przypadek tego przedsiębiorstwa. 01:12:29.000 --> 01:12:35.000 A z tego zapytałem, a jak pan poda adres tego miejsca? Nie umiał. 01:12:35.000 --> 01:12:43.000 I powiedziałem, to pan jest przecież okopowej, czyli służą do bezpieczeństwa. 01:12:43.000 --> 01:12:49.000 No i on wypierał się jak żaba błota, to było coś bardzo zabawnego. 01:12:49.000 --> 01:12:55.000 I więc to był ten dowód na pobicie dziecka. 01:12:55.000 --> 01:13:01.000 A ja wyciągnęłem wtedy i drżącą dłonią podawałem sędziemu egzemplarz, robotnika Wybrzeża. 01:13:01.000 --> 01:13:09.000 To była kartkówka bardzo niewyraźnie wydrukowana z podpisami gwiazdów Borusewicza. 01:13:09.000 --> 01:13:15.000 I powiedziałem do sędziego, prawda, by tam coś tam gadałem, że przecież to nie o to chodzi, 01:13:15.000 --> 01:13:19.000 tylko chodzi o to, że to jest sprawa polityczna, tu gwiazda i tak dalej. 01:13:19.000 --> 01:13:27.000 I wyzbyłem się lęku przed nimi w momencie, kiedy zobaczyłem, jak zachowuje się sędzia. 01:13:27.000 --> 01:13:37.000 Otóż ja mu to daję i składam jako dowód, a on cofa się od stołu. 01:13:37.000 --> 01:13:41.000 I boję się tego wziąć do ręki. 01:13:41.000 --> 01:13:47.000 Więc ja się pastwiłem nad nim, bo przechyliłem się przez ten stół i bodłem go tym papierem. 01:13:47.000 --> 01:13:51.000 Wtedy z fotelem odjechał pod ścianę. 01:13:51.000 --> 01:13:58.000 I muszę wam powiedzieć, że to wyglądało tak płaczliwie, tak żałośnie ten bubek wyglądał. 01:13:58.000 --> 01:14:05.000 Że ja sobie pomyślałem, my się mamy bać takich pętaków i tego się trzymałem do końca. 01:14:05.000 --> 01:14:11.000 Bo to mi dodało odwagi jakoś, że oni się nas jakoś boją też. 01:14:11.000 --> 01:14:17.000 To było obrzydliwe, płaczliwe, ale nie powinienem może opowiadać o takich rzeczach, 01:14:17.000 --> 01:14:20.000 ale takich sędziów też trochę mieliśmy. 01:14:20.000 --> 01:14:23.000 Ale mieliśmy też i odważnych sędziów. 01:14:23.000 --> 01:14:28.000 Część z nich musiało pościć wymier z pędliwości w stanie wojennym. 01:14:28.000 --> 01:14:34.000 A w nas wstępowało coraz więcej odwagi w miarę upływu czasu. 01:14:34.000 --> 01:14:39.000 Co prawda, ustawodawstwo zmieniało się w potworny sposób. 01:14:39.000 --> 01:14:46.000 W 1986 roku general Kiszczak 15 maja 1986 z trybuny sędzyimowej, bo był posłem. 01:14:46.000 --> 01:14:53.000 Minister wewnętrznych też zapowiedział, że 15 września skończą się represje prawnokarne. 01:14:53.000 --> 01:14:57.000 A prawda, tak powiedział. Wiedział z góry kiedy i co i jak. 01:14:57.000 --> 01:14:58.000 I tak się stał. 01:14:58.000 --> 01:15:07.000 I rzeczywiście mówił prawdę, dlatego że ustawa kwazji amnestyjna z 22 lipca zawsze, 01:15:07.000 --> 01:15:11.000 na 22 lipca były amnestyjne co 5 lat. 01:15:11.000 --> 01:15:19.000 Te okrągłe lata szpotański wyszedł na srebrne wesorę, czyli 44 plus 25. 01:15:19.000 --> 01:15:33.000 I ta kwazja 86 to się nie należało wtedy, ale była kwazja amnestyja. 01:15:33.000 --> 01:15:37.000 I rzeczywiście prawie wszyscy wyszli. 01:15:37.000 --> 01:15:40.000 Nawet Bogdan Lisny jest tak. 01:15:40.000 --> 01:15:44.000 I zbarchewa nam wrócił trąfalnie. 01:15:44.000 --> 01:15:54.000 I wtedy jednak generalnie nie sadzano, ale zaostrzono przepisy. 01:15:54.000 --> 01:16:00.000 Kolegia do spraw wykroczeń uzyskały chyba w październiku 86, 01:16:00.000 --> 01:16:05.000 wyszła taka o 24 październiku o zmianie przepisów kodeksu wykroczeń, 01:16:05.000 --> 01:16:12.000 która przekazała kolegią wykroczeń niektóre kompetencje sądu w zakresie karania. 01:16:12.000 --> 01:16:18.000 To, ja myślę, że te szczegóły to państwa znudzi, 01:16:18.000 --> 01:16:28.000 ale w każdym razie kolegia do spraw wykroczeń uzyskały też uprawnienie do kofiskowania mienia. 01:16:28.000 --> 01:16:35.000 Okaznę z narzędziem do wytwarzania gazetek okazały się również domy. 01:16:35.000 --> 01:16:39.000 I mnie na przykład przepadł jakiś dom wejherowie, 01:16:39.000 --> 01:16:45.000 ale z czasem rzecznik praw obywatelskich nie od razu, 01:16:45.000 --> 01:16:51.000 ale zajęła się tą sprawą pani profesor również i postraszyła ich jakoś. 01:16:51.000 --> 01:16:56.000 Władze musiały się z tego wycofać. 01:16:56.000 --> 01:17:00.000 Nawiasem mówiąc, jak pan mecenas mówi, to ja chciał przypomnieć, 01:17:00.000 --> 01:17:05.000 czy też może powiedzieć państwu, że pomysłodawcą tego nie przepisu, 01:17:05.000 --> 01:17:09.000 ale tego właśnie idei, aby konfiskować ten majątek, 01:17:09.000 --> 01:17:13.000 który miał służyć do działalności opozycyjnej, 01:17:13.000 --> 01:17:18.000 był nie kto inny, jak Jerzy Urban, który z kolei też doczekał się nie tak dawno, 01:17:18.000 --> 01:17:26.000 skąd inąd znakomitej biografii, która jednak w jakimś sensie prześlizguje się nad tymi mrocznymi aspektami jego funkcjonowania 01:17:26.000 --> 01:17:29.000 i myślę, że to też trochę szkoda. 01:17:29.000 --> 01:17:36.000 Panie mecenasie, jak rozmawialiśmy przed tym, zanim rozmawiamy tutaj przed państwem, 01:17:36.000 --> 01:17:45.000 to też przyszło mi do głowy, że historia polskich obrońców w procesach politycznych to jest długa historia. 01:17:45.000 --> 01:17:53.000 To jest historia roku 1905, 1906, to jest mecenas Berenson, to jest nowodworski, to jest Stanisław Patek, 01:17:53.000 --> 01:18:01.000 a potem, no właśnie, bo ja do tego dążę, bo potem już w niepodległej II Rzeczpospolitej coś się stało strasznie złego 01:18:01.000 --> 01:18:08.000 i ci sami ludzie znowu byli obrońcami w procesach politycznych, ale przed sądem Rzeczpospolitej, 01:18:08.000 --> 01:18:11.000 bo wcześniej to był proces przed sądem carskim, 01:18:11.000 --> 01:18:18.000 no które z definicji uważano za opresyjny, za jakoś koszmarny, nie nasz, a tutaj proszę, 01:18:18.000 --> 01:18:27.000 a tutaj mamy rząd Piłsudskiego rok 30.31.30.30.30 miał pan poczucie jakiejś ciągłości tej tradycji, 01:18:27.000 --> 01:18:30.000 czy to już historycy tak to tworzą po latach? 01:18:30.000 --> 01:18:32.000 Wytalimy, wykorzystaj te pozycje. 01:18:32.000 --> 01:18:47.000 Po 1905 roku grupa adwokatu warszawskich w te procesy polityczne postanowiła się zorganizować wkoło obrońców politycznych, 01:18:47.000 --> 01:18:59.000 tak się to oficjalnie nazwało, i władze carskie nie zabroniły i oni zainteresowali się losem więzium politycznych 01:18:59.000 --> 01:19:04.000 i tak powstało stowarzyszenie opieki nad więziami patronat. 01:19:04.000 --> 01:19:12.000 I w 1981 roku, a mieszkała tu na wybrzeżu, we wrzeszczu pani Zofia Zbyszewska, 01:19:12.000 --> 01:19:21.000 która była pracownicą patronatu tuż przed wojną i w czasie wojny, Niemcy pozwolili działać patronatowi do 1942 roku, 01:19:21.000 --> 01:19:24.000 że oni przychodzili na Pawiak. 01:19:24.000 --> 01:19:31.000 Pracownicy z jakimiś paczkami, lekarstwami, z wiadomościami. 01:19:31.000 --> 01:19:36.000 Patronat został zakazany w 1948 roku. 01:19:36.000 --> 01:19:44.000 Hitorskie Niemcy tolerowały przez trzy lata, ale też trzy lata PRL, nie ale niedłużej. 01:19:44.000 --> 01:19:58.000 No i myśmy reaktowowali ten patronat pod egidą, jak to się nazwało, z biuroromaszewskich, gdzie pracowało interwę. 01:19:58.000 --> 01:20:13.000 Tak, kom... nie, nie, skleroza, ale zacznę przypomnieć, w którym jest fragment komitetu obrony robotników, biuro... 01:20:13.000 --> 01:20:15.000 Biurointerwencji. 01:20:15.000 --> 01:20:19.000 Biurointerwencyjne, no. 01:20:19.000 --> 01:20:26.000 I tak, i biurointerwencyjne zakładało patronat. 01:20:26.000 --> 01:20:35.000 W pierwszej instancji władze administracyjne Warszawy nam odmówiły, ale w drugiej się zgodziły w przewidywaniu rychłego stanu wojennego, 01:20:35.000 --> 01:20:40.000 jak sądzę, bo tak rzeczywiście potem się zdarzyło i na szybciej rozwiązano. 01:20:40.000 --> 01:20:46.000 Ale potem w 1989 roku to się reaktywowało już oficjalnie. 01:20:46.000 --> 01:20:49.000 Dzisiaj trochę zamiera, bo nie mają pieniędzy. 01:20:49.000 --> 01:20:53.000 W każdym razie to było nawiązanie. 01:20:53.000 --> 01:21:03.000 Adwokaci, którzy występowali przed sądami carskimi, a również w procesie brzeskim po wojnie, 01:21:03.000 --> 01:21:10.000 no kończyli żyć już także. Ja nie poznałem żadnego, że tu nie było. 01:21:10.000 --> 01:21:21.000 Ale poznałem i trochę innych wspaniałych osób. W ogóle miałem nadzwyczajne szczęście, bo właśnie w tym zakresie. 01:21:21.000 --> 01:21:30.000 I myślę, że jest okazja, żeby przypomnieć o latach 80. 01:21:30.000 --> 01:21:39.000 W 83... a, pierwszą taką jaskółką, że się ludziom języki rozwiązują i że będziemy aktywni, 01:21:39.000 --> 01:21:45.000 to był ten adwokat z JAS Poznańskiej w pierwszych dniach stycznia 1981 roku. 01:21:45.000 --> 01:21:52.000 Tam pozwalaliśmy sobie na wiele. Uchwała zjazdu, ogromna była rewolucyjna. 01:21:52.000 --> 01:22:03.000 I szefową komisji uchwały wniosków była ówczesna posłanka ze słońca demokratycznego, Maria Budzanowska. 01:22:03.000 --> 01:22:10.000 W 83. roku doszło do wyborów władz samorządowych adwokatury. 01:22:10.000 --> 01:22:19.000 I ona się zgodziła kandydować, czyli zostać prezeską Naczelnej Rady Adwokackiej. 01:22:19.000 --> 01:22:31.000 Do tej chwili zawsze było tak, że prezes Naczelnej Rady Adwokackiej był przywożony w teczce pewnego profesora Skrakowa, 01:22:31.000 --> 01:22:37.000 który stale był etatowym wice-szefem Naczelnej Rady Adwokackiej. 01:22:37.000 --> 01:22:42.000 I mówił, kogo należy wybrać i tak się działo. 01:22:42.000 --> 01:22:53.000 Słusznie, Maria Budzanowska przy entuzjazmie sali została w 83. roku prezeską Naczelnej Rady Adwokackiej. 01:22:53.000 --> 01:23:03.000 I od razu władze ogłosiły bojkot nowych władz adwokatury. 01:23:03.000 --> 01:23:09.000 I realizacja uchwał zjazdowych była praktycznie niemożliwa. 01:23:09.000 --> 01:23:17.000 Ona została zmuszona brutalnie do ustąpienia w 85. roku w marcu. 01:23:17.000 --> 01:23:27.000 Napisała wspaniały list do adwokatów, który udało mi się odczytać na naszym walnym zgromadzeniu krótko później, 01:23:27.000 --> 01:23:32.000 mimo oporu, osoby prowadzącej zjazd jakoś. 01:23:32.000 --> 01:23:41.000 I były to dwa lata heroicznej walki o samorząd. 01:23:41.000 --> 01:23:49.000 Niestety ona umarła dwa lata później i także już nie mogła odebrać hodów później. 01:23:49.000 --> 01:23:56.000 Takie pismo adwokackie z Kielc zamówiło mnie kiedyś tekst na i temat. 01:23:56.000 --> 01:24:02.000 Ja to napisałem, potem żałowałem rzadko do Kielc, bo to trzeba było w palestrze wydrukować chyba. 01:24:02.000 --> 01:24:15.000 Ja chciałbym to rozpowszechnić, bo to jest osoba, która symbolizuje opór adwokatury w tych ciemnych latach. 01:24:15.000 --> 01:24:29.000 Trzeba o niej pamiętać. Bardzo chciałbym, jak pójdę z wizytą do Naczelnej Rady Adwokackiej w tej sprawie, żeby coś wykonać w tej sprawie. 01:24:29.000 --> 01:24:35.000 Z pewnością warto i myślę, że znajdzie pan licznych sojuszników w tym dziele. 01:24:35.000 --> 01:24:39.000 I pan, co o 25 minut już? 01:24:39.000 --> 01:24:47.000 Nie że 25 minut jeszcze mamy, mamy jeszcze trzy minuty na jakieś efektowne zakończenie. 01:24:47.000 --> 01:24:50.000 Pokusimy się jakąś anegdotę panie mecenasie? 01:24:50.000 --> 01:24:53.000 Czy też może o jakieś... 01:24:53.000 --> 01:24:54.000 Dobrze, opowiem anegdotę. 01:24:54.000 --> 01:25:03.000 Wobraźcie sobie, państwo jest pod stolik prawniczy w okresie okrągłego stołu. 01:25:03.000 --> 01:25:12.000 Bo w ogóle przemyślałem sobie wczoraj sprawę gruntownie, po czym o wszystkim zapomniałem, więc teraz powiem, że chciałem zacząć odpowiedzenia. 01:25:12.000 --> 01:25:18.000 Kochani, młodsi, koledzy i koleżanki, w PRL-u wszystko polegało na załganiu. 01:25:18.000 --> 01:25:29.000 Istota państwa spoczywała na kłamstwie i nie tylko założycielskim, ale w ogóle na co dzień obowiązywało państwowe upaństwowione kłamstwo. 01:25:29.000 --> 01:25:31.000 Wszystko było nieprawdą. 01:25:31.000 --> 01:25:33.000 Odwracano znaczenie słów. 01:25:33.000 --> 01:25:40.000 Związek Radziecki był naszym najbliższym przyjacielem, a Stany zjednoczone największym wrogiem i tak dalej, tak dalej. 01:25:40.000 --> 01:25:43.000 Ale to aż do parteru. 01:25:43.000 --> 01:25:46.000 I teraz jest ten pod stolik prawniczy. 01:25:46.000 --> 01:26:01.000 I pod dowództwem profesora Strzembosza, który w imieniu wszystkich się wypowiadał, zgłasza kolejne żądanie, 01:26:01.000 --> 01:26:16.000 ustanowienia w Polsce naczelnej Rady Sądownictwa, bo to była terminologia wymyślona w uchwale programowej na zakończenie pierwszego zjazdu Solidarności. 01:26:16.000 --> 01:26:19.000 To był październik 81 roku. 01:26:19.000 --> 01:26:27.000 Ogromna uchwała programowa, co należy zrobić z tym państwem polskim w każdej dziedzinie, ale również w zakresie prawa. 01:26:27.000 --> 01:26:33.000 I odpowiedzialny za redakcję Bóro Marszewski tego fragmentu. 01:26:33.000 --> 01:26:37.000 I tam mnóstwo tego, co się już udało, potem wcielić w życiu. 01:26:37.000 --> 01:26:44.000 Ale również, żeby powstał organ, który będzie decydował o nominacjach sędzioskich. 01:26:44.000 --> 01:26:55.000 I było powiedziane w tej uchwale, aha, i projekt Strzembosz odczytuje, 01:26:55.000 --> 01:27:03.000 a jego odpowiednik po przeciwnej stronie stoł mówi, oczywiście, jak najbardziej, zgadzamy się. 01:27:03.000 --> 01:27:05.000 Tylko mamy dwa zastrzeżenia. 01:27:05.000 --> 01:27:13.000 Pierwsze, to się powinno nazwać nienaczelna Rada Sądownictwa, ale kokrajowa Rada Sądownictwa, churalnie krzyknęliśmy dobrze, zgoda. 01:27:13.000 --> 01:27:27.000 Ale drugie zastrzeżenie tych 12 sędziów, którzy mają być, no, jakby większością, czy 15, chyba 15. 01:27:27.000 --> 01:27:29.000 Chwała Bogu, jest profesor. 01:27:29.000 --> 01:27:34.000 15 sędziów, czyli większość KRS-u przyszłego. 01:27:34.000 --> 01:27:44.000 Myśmy rządali, bo w naszym rządaniu, że to będą ludzie wybrani przez zgromadzenia sądowe. 01:27:44.000 --> 01:27:50.000 I jednym słem demokratycznie przez kolegów i koleżanki ludzie wybrani. 01:27:50.000 --> 01:28:00.000 A nasz przeciwnik mówi, wszystko się zgadzamy, tylko tych ludzi będzie wybierać same. 01:28:00.000 --> 01:28:06.000 Same. Czy Państwu to czegoś nie przypomina? 01:28:06.000 --> 01:28:13.000 I myśmy wrzasnęli, a ta, jeśli tak, to w ogóle, to my nie chcemy tego. 01:28:13.000 --> 01:28:26.000 Bo to albo ma być czynnik, no, samorządowy, bo to było pomyślane, ten KRS przez nas jako czapka samorządu sędziowskiego. 01:28:26.000 --> 01:28:32.000 To my nie chcemy. Oni zrobili krótką naradę. Zresztą przy nas, nie wyszli do innego pokoju. 01:28:32.000 --> 01:28:39.000 To doskonale pamiętam. Poszęptali i ich przywódca powiedział, zgadzamy się. 01:28:39.000 --> 01:28:44.000 Będą ich wybierać sami sędziowie. 01:28:44.000 --> 01:28:51.000 I ustawa o KRS-ie chyba w listopadzie 89 została uchwalona. 01:28:51.000 --> 01:29:07.000 Praktyka już była taka zawsze, aż do czasu, ale do czasu, do pani sędziow, w którym to roku zmieniono w ten sposób ustawy o KRS-ie, że to same wybiera. 01:29:07.000 --> 01:29:13.000 Tak jak chcieli poskomuniści. 17 od razu. Tak, tak, tak, tak. 01:29:13.000 --> 01:29:24.000 Także teraz mamy tak samo. Więc po prostu historia zatoczyła koło. To zresztą mówię o tym przykładowo. 01:29:24.000 --> 01:29:34.000 Tego pan profesor Bodnar, pan minister, by nam tu przytoczył pewnie od razu kilkanaście jak z rękawa przykładów. Ja mówię o tym jednym. Czas minął. 01:29:34.000 --> 01:29:37.000 Proszę państwa, mecena z Jacek Nylar. 01:29:37.000 --> 01:29:49.000 [oklaski] 01:29:49.000 --> 01:29:53.000 Szanowni państwo, dziękujemy bardzo za tę niezwykle inspirującą rozmowę. 01:29:53.000 --> 01:30:03.000 Teraz czas na drugi panel. Panel w formie referatu, który wygłosi pan mecena z Andrzej Zwara, były prezes naczelniej Rady Adwokackiej. 01:30:03.000 --> 01:30:11.000 A panel jest zatytułowany "Środowiska prawnicze wybrzeża w latach 1989-2025". Zapraszamy. 01:30:11.000 --> 01:30:19.000 [oklaski] 01:30:19.000 --> 01:30:26.000 Szanowni państwo, ja jestem zażanowany, bo będę musiał mówić o moim środowisku. To jest 30 lat już ponad. 01:30:26.000 --> 01:30:44.000 To jest bardzo subiektywny przegląd. Ja go podzieliłem na trzy okresy. 89,997, 1997, 2010 i 2010-2025. 01:30:44.000 --> 01:30:50.000 Ja bardzo przepraszam, bo taki referat powinien trwać dwa dni. 01:30:50.000 --> 01:30:58.000 Przepraszam wszystkich, którzy być może nie będą wymienieni w tym referacie, bo siłą rzeczy 15 minut to jest bardzo krótko. 01:30:58.000 --> 01:31:11.000 Więc postaram się pokazać w przeglądzie jaka była ewolucja w naszych środowiskadwokackich w ciągu tych ostatnich 30 lat. 01:31:11.000 --> 01:31:20.000 Początki. Ja to nazywam początki 89 rok, ponieważ państwa to był rok, kiedy zawalił się system komunistyczny. 01:31:20.000 --> 01:31:29.000 Wszystko co stare rozpadło się, jeżeli są tutaj państwo pamiętacie lata 90-te, to były czasy właściwie, bym powiedział takiego, 01:31:29.000 --> 01:31:34.000 trochę dzikiego zachodu, kiedy stare już nie działało, a nowe się dopiero tworzyło. 01:31:34.000 --> 01:31:40.000 Adwokaci były zgrupowani w zespołach adwokackich, mówiono o liberalnej demokracji, mówiono o wolnym rynku. 01:31:40.000 --> 01:31:47.000 Fukuyama powiedział, że koniec historii i wszyscy myśleli, że liberalna demokracja to już będzie przyszłość dla całego świata 01:31:47.000 --> 01:31:52.000 i że właściwie tak naprawdę nic już ciekawego się nie zdarzy. 01:31:52.000 --> 01:31:59.000 I fala adwokatów, która zaczęła wychodzić po 89 roku zespołów adwokackich, zaczęła zakładać własne kancelary adwokackie. 01:31:59.000 --> 01:32:13.000 To była ogromna zmiana, ponieważ wszystkie dzisiaj w Polsce i na webrzeżu znane duże kancelarie były tworzone dokładnie w tych latach 89-97. 01:32:13.000 --> 01:32:22.000 One wtedy powstawały. Jak państwo widzicie ranking i Rzeczpospolicej i widzicie państwo te kancelarie, to wszystko się tworzyło od podstaw w latach 90-tych. 01:32:22.000 --> 01:32:28.000 Weszła fala młodych ludzi, którym mówiono "twórzcie własne firmy, bądź stańcie się właścicielami firm prawn naszych". 01:32:28.000 --> 01:32:37.000 No i zaczęło się w 89 roku, to był czas, ja to nazywam czasem beztroski, adwokatura skupiła się na zakładaniu własnych firm, 01:32:37.000 --> 01:32:44.000 na zarabianiu pieniędzy, no i na integrację społecznej i troszeczkę na zabawie. 01:32:44.000 --> 01:32:53.000 Pierwszym naszym dziekanem, takim posolidarczciowym był pan Grzegorz Karcziewicz, panie dziekanie serdecznie pana Witam. 01:32:53.000 --> 01:32:57.000 Chciałem panu powiedzieć, że nie jest pan zapomniany przez nasze środowisko. 01:32:57.000 --> 01:33:08.000 Pan dziekan Karcziewicz otworzył zupełnie nową epokę w naszego życia samorządowego. 01:33:08.000 --> 01:33:16.000 Tutaj państwo widzicie Tadeusza Putza, tam w środku kapitanem drużyny był obecny pan dziekan strzelecki. 01:33:16.000 --> 01:33:21.000 Myśmy się wtedy zajęli sportem. To było niesamowite, ponieważ lata 80-te to był czas, 01:33:21.000 --> 01:33:30.000 kiedy prokretora była największym wrogiem adwokatury, a to jest słynny mecz między nami na gdanie a prokretorami, 01:33:30.000 --> 01:33:36.000 a te mecze było dużo, bo jeszcze byli sędziowie i wtedy wszystkie środowiska sędziowskie, prokretorskie, adwokackie, 01:33:36.000 --> 01:33:46.000 miały bardzo bliskie relacje. Nie łamując ról procesowych w imię z rozprawiedliwości w trakcie procesu, wszyscy żeśmy się spotykali, 01:33:46.000 --> 01:33:49.000 rozmawialiśmy o prawie, o tym, jaka będzie przyszła się ewolucja prawa. 01:33:49.000 --> 01:33:55.000 Tutaj państwo widzicie na tym zdjęciu właścicieli największych firm obecnie na wybrzeżu. 01:33:55.000 --> 01:34:02.000 To jest mecz prokretorami. Były na początku niesnaskich, był proktor Szczegda, który groził mysłącowi Kruszkowi, 01:34:02.000 --> 01:34:10.000 że go zarsztuje, bo twierdził, że tamten go sfaulował. Kruszczek mówił, że pozwij go do sądu, ale to były początki proszę państwa. 01:34:10.000 --> 01:34:20.000 Ale to był słynny mecz, tutaj pan dziekan Szczelecki, kolega prokurator, pan kapitan naszej drużyny pan dziekan Szczelecki, 01:34:20.000 --> 01:34:25.000 panie dziekanie wpisał się pan już na stałe w historie naszej adwokatury. 01:34:25.000 --> 01:34:32.000 Integracja adwokacka. Proszę państwa, to były czasy, kiedy Polska się otworzyła. 01:34:32.000 --> 01:34:43.000 Adwokacie zaczęli wyjeżdżać do Paryża, do Pragi, do Wilna, wycieczki kanałami jelbląskimi. Nawet indie były. 01:34:43.000 --> 01:34:51.000 Oczywiście bawiono się na tych balach, proszę państwa, byli wszyscy prokuratorzy, adwokaci sędziowie, notariusze. 01:34:51.000 --> 01:34:59.000 Tutaj pokazuje państwu obal przebierańców. Kolega Carr wrócił właśnie z Mali i w stroju Mali Trzyka. 01:34:59.000 --> 01:35:12.000 Tutaj prezentuje się do zdjęć. Bale przebierańców. PRL stawał się powoli mitem i takim potwornym takim dziadkiem, który zreszono dzieci. 01:35:12.000 --> 01:35:17.000 Więc oswajano ten PRL właśnie w taki sposób. 01:35:17.000 --> 01:35:25.000 Proszę państwa, wydawało się, że ta sielanka, ta bestroska, będzie trwała wiecznie, a z przyszedł rok '97. 01:35:25.000 --> 01:35:37.000 I to była przełomowa data, ponieważ uchwalono wtedy po referendom konstytucji i wprowadzono do artykułu 17. adwokaturę jako zawód zaufania publicznego. 01:35:37.000 --> 01:35:45.000 To już była poważna sprawa, ponieważ to była jakościowa zmiana, bo dział pierwszy konstytucji jeździłem ustrojowym. 01:35:45.000 --> 01:35:53.000 I tam w tym dziale są najważniejsze zasady ustrojowe zawarte i wprowadzono właśnie nasi adwokatów jako zawód zaufania publicznego. 01:35:53.000 --> 01:35:57.000 I to już był przełom, bo to już była sprawa poważna. 01:35:57.000 --> 01:36:03.000 Bohaterem tego był prezes Czesław Iwiorski. 01:36:03.000 --> 01:36:10.000 To wielka postać, on uczestniczył aktywnie w życiu naszego wybrzeża, ale to on był autorem. 01:36:10.000 --> 01:36:22.000 On walczył właśnie w tej komisji konstytucyjnej, walczył, żeby tych adwokatów wyrywać z tego nurtu ludzi, którzy tylko i wyłącznie zrobiłem pieniądze 01:36:22.000 --> 01:36:37.000 i próbował po prostu budować początki etosu adwokackiego opartego na czymś bardziej poważnym, na obowiązkach wobec społeczeństwa. 01:36:37.000 --> 01:36:42.000 I zwróćcie Państwo uwagę, jak zmienił się od razu ton po 1997 roku. 01:36:42.000 --> 01:36:49.000 Od razu pojawiło się właśnie pan dziekan Wolański w przyzwoitać na wokańdzie. 01:36:49.000 --> 01:36:51.000 Zaczęto zupełnie używać innego języka. 01:36:51.000 --> 01:36:59.000 Niktuzy członkowie naszego środowiska zaangażowali się tutaj pan Tadeusz Kilian, świętej pamięci pani Weline Wolańska. 01:36:59.000 --> 01:37:04.000 A oni zaczęli sięgażywać też w życie publiczne. To były pierwsze takie nasze postacie. 01:37:04.000 --> 01:37:12.000 Proszę Państwa, pojawiło się po raz pierwszy na szeroką skalę pojawiło się pojęcie praw człowieka, praw obocelskich. 01:37:12.000 --> 01:37:18.000 To polegało na tym, że adwokaci zaczęli jeździć do Europy i zaczęli jeździć do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, 01:37:18.000 --> 01:37:25.000 żeby zapoznawać się z tymi europejskimi instytucjami. To był pierwszy kontakt z Europą. 01:37:25.000 --> 01:37:33.000 Chociaż w tamtym czasie zaczęto już przebąkiwać, że wejdziemy do NATO i wejdziemy do Unii Europejskiej. 01:37:33.000 --> 01:37:38.000 Pierwsze inicjatywy publiczne to pan dziekan Jerzy Lipski. 01:37:38.000 --> 01:37:42.000 Nie wiem czy Państwo wiecie, pani rektorze, nie wiem czy pan rektor jest. 01:37:42.000 --> 01:37:51.000 Sala Wydziału Uniwersytetu Gdańskiego to zafundowała Polska Adwokatu, 01:37:51.000 --> 01:37:55.000 która z naszych składek, pani dziekanie Lipski pod pana przewodem, 01:37:55.000 --> 01:38:02.000 myśmy ufundowali salę Wydziału Prawa. To był pierwszy taki z naszych składek adwokackich, 01:38:02.000 --> 01:38:08.000 pierwszy taki pierwszy inicjatywy publiczny. Dlaczego pokazuje kolegów? 01:38:08.000 --> 01:38:14.000 Tutaj po lewej jest pan dziekan, ówczesny dziekan z Warszawy, ziądź z Gintowty i pan Marek Mikołeczy, 01:38:14.000 --> 01:38:18.000 dlatego że myśmy byli od samego początku zintegrowani z krajem, bardzo aktywni. 01:38:18.000 --> 01:38:25.000 Zaczęło się mówić o młodzieży aplikackiej i co prawda to był czas, 01:38:25.000 --> 01:38:28.000 kiedy samorząd miał monopol na kształcenie aplikantów, 01:38:28.000 --> 01:38:33.000 ale tutaj kolega Gintow, który był największym liberałem i dziekanem największej zby, 01:38:33.000 --> 01:38:36.000 zaczął mówić, że to młodzież trzeba traktować trochę inaczej. 01:38:36.000 --> 01:38:40.000 Trzeba dawać im szansę wchodzenia do zawodów w sposób bardziej liberalny. 01:38:40.000 --> 01:38:44.000 Oczywiście w tamtym czasie adwokatom do głowy by nie przyszło, 01:38:44.000 --> 01:38:49.000 żeby można było by wypuścić dostęp do zawodu właśnie poza nasze środowisko. 01:38:49.000 --> 01:38:54.000 Kolega Mikołeczka jest kolei też aktywny uczestnik na różnego rodzaju naszych balach, 01:38:54.000 --> 01:38:57.000 i jest prekursor różnych inicjatyw kultury. 01:38:57.000 --> 01:39:02.000 Proszę Państwa, bardzo silna była integracja środowisk prawniczych 01:39:02.000 --> 01:39:06.000 między notariuszami, prokuratorami, sędziami. 01:39:06.000 --> 01:39:10.000 To było bardzo czas takiej wymiany poglądów. 01:39:10.000 --> 01:39:14.000 Rozpoczęto proszę Państwa w tamtym czasie szkolenia zawodowe. 01:39:14.000 --> 01:39:17.000 Zaczęto mówić, że skoro jesteśmy zawodem zaufania publicznego, 01:39:17.000 --> 01:39:20.000 to mamy obowiązki wobec naszych klientów, 01:39:20.000 --> 01:39:24.000 że skoro oni traktują nas jako ludzi zaufania publicznego, 01:39:24.000 --> 01:39:27.000 to my musimy się wykazywać w stosunku z nich rzetelnością wiedzą. 01:39:27.000 --> 01:39:31.000 Zaczęło się pojawiać pojęcie, że adwoka to jest człowiek, który musi się opierać na kompetencjach. 01:39:31.000 --> 01:39:37.000 To były ostatnie kwartalnika adwokackiej, tak to zatytułowałem, 01:39:37.000 --> 01:39:41.000 Maciej Trusak napisał taki artykuł przed wyborami, 01:39:41.000 --> 01:39:44.000 "To chodzi o nas zjazd, dlaczego milczymy". 01:39:44.000 --> 01:39:47.000 Zaczęło się pojawiać coraz więcej głosów, 01:39:47.000 --> 01:39:50.000 bo adwokatura ma pewne obowiązki społeczne. 01:39:50.000 --> 01:39:53.000 Zoprawda mamy demokrację liberalną, mamy łatką, 01:39:53.000 --> 01:39:58.000 ale że w rapozorom my nie jesteśmy tylko wyłącznie zarbiczami pieniędzy, 01:39:58.000 --> 01:40:01.000 ale mamy obowiązki publicznej. 01:40:01.000 --> 01:40:04.000 To jest konsekwencja tego artykułu 17. 01:40:04.000 --> 01:40:07.000 Krajowy zjazd adwokatury, zwróćcie Państwo uwagę na hasło, 01:40:07.000 --> 01:40:12.000 który tam był, niezależna samorządna adwokatura, niezbędna społeczeństwu Państwu. 01:40:12.000 --> 01:40:18.000 Ostatni egzamin przełam 2004-2005. 01:40:18.000 --> 01:40:23.000 Wydawało się, że adwokatura się kończy, ponieważ dokonano nowelizację na trzy ustawy. 01:40:23.000 --> 01:40:28.000 Przełamaną monopol adwokacki na dopuszczanie do zawodu. 01:40:28.000 --> 01:40:30.000 Konsekwencja oczywiście. 01:40:30.000 --> 01:40:33.000 Konstytucji, które daje każdemu w etelowi prawo wyboru zawodu. 01:40:33.000 --> 01:40:36.000 Wtedy wydawało się, że to jest koniec adwokatury, 01:40:36.000 --> 01:40:39.000 było dużo ciemnych depresyjnych wypowiedzi. 01:40:39.000 --> 01:40:41.000 To jest ten ostatni egzamin. 01:40:41.000 --> 01:40:46.000 To wtedy już był pan dziekanem, pan dziekan w Glance. 01:40:46.000 --> 01:40:53.000 Oczywiście ten okres kończy się katastrofą smolejską. 01:40:53.000 --> 01:40:56.000 Myśmy stracili tutaj na wybrzeżu Macie Pałażyńskiego, 01:40:56.000 --> 01:41:01.000 Rama Rybickiego, którzy byli wielkimi w przeciu naszej wybrzeżowej adwokatury, 01:41:01.000 --> 01:41:05.000 ale tam zginęła nasza prezes Jonna Gacka-Indeske. 01:41:05.000 --> 01:41:09.000 Proszę Państwa, przychodzi okres. 01:41:09.000 --> 01:41:13.000 Wiesz, że mi Państwo, bo byłem wtedy członkiem naczelnia Rady Adwokackiej, 01:41:13.000 --> 01:41:15.000 był taki okres depresji, bo mówiono tak. 01:41:15.000 --> 01:41:17.000 Zaprano nam egzamin adwokackie. 01:41:17.000 --> 01:41:20.000 Po tym smoleńsku to był okres niezwykle depresyjnym. 01:41:20.000 --> 01:41:23.000 Nasze środowiska wybrzeżowe były nieco rozbite. 01:41:23.000 --> 01:41:26.000 A zresztą nie tylko wybrzeżowe. 01:41:26.000 --> 01:41:30.000 I nagle pojawiło się dwóch ludzi, ówczesnych dziekanów. 01:41:30.000 --> 01:41:33.000 To był dziekan Jerzy Glance z naszej Izby Pomorskiej. 01:41:33.000 --> 01:41:36.000 I świętej pamięci Pan Dziekan Andrzej Reichelt, 01:41:36.000 --> 01:41:39.000 dziekan Kęgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu. 01:41:39.000 --> 01:41:42.000 Muszę Państwa powiedzieć, że te dwie postacie 01:41:42.000 --> 01:41:45.000 były w tym czasie w adwokaturze najbardziej wiodące. 01:41:45.000 --> 01:41:49.000 To one właściwie tak naprawdę z pośmierci prezesa Gacka-Indeske 01:41:49.000 --> 01:41:53.000 i to one rządziły w tam czymś czasie adwokaturą. 01:41:53.000 --> 01:41:55.000 I ci dwaj Panowie powiedzieli koniec. 01:41:55.000 --> 01:41:58.000 Z depresją trzeba przełamać paradygmat, 01:41:58.000 --> 01:42:01.000 pewne paradygmaty, pewne przyzwyczajenia. 01:42:01.000 --> 01:42:04.000 Trzeba się, idzie 21 wiek. 01:42:04.000 --> 01:42:08.000 Trzeba po prostu mówiąc krótko, ci którzy Państwa pływają na desce, 01:42:08.000 --> 01:42:10.000 to wskoczyć na falę. 01:42:10.000 --> 01:42:14.000 I trzeba wreszcie tą adwokaturę pchnąć do przodu. 01:42:14.000 --> 01:42:17.000 I proszę Państwa, stała się rzecz niesłychana. 01:42:17.000 --> 01:42:20.000 Pojawiły się takie postacie jak Nikolaj Piotrza, 01:42:20.000 --> 01:42:23.000 konieco prawda z Warszawy, ale tu obok macie zdjęcia 01:42:23.000 --> 01:42:25.000 i tutaj jest kilka naszych koleżanek z wybrzeża. 01:42:25.000 --> 01:42:28.000 To jest ówczesny szef Komisji Praw Oby Otelskich 01:42:28.000 --> 01:42:31.000 i o ile w tym okresie środkowym 01:42:31.000 --> 01:42:34.000 adwokaci zapoznawali się z działaniem sądów europejskich, 01:42:34.000 --> 01:42:38.000 to przełom, który nastąpi po roku 2010 był taki, 01:42:38.000 --> 01:42:41.000 że pojawiła się fala adwokatów również na wybrzeżu, 01:42:41.000 --> 01:42:44.000 która powiedziała, że nie będziemy już obserwować 01:42:44.000 --> 01:42:46.000 jak działają instytucje europejskie, 01:42:46.000 --> 01:42:49.000 tylko będziemy zmieniali rzeczywistość publiczną w Polsce 01:42:49.000 --> 01:42:54.000 i zajmiemy się prawami pacjentów w szpitalach psychioterycznych, 01:42:54.000 --> 01:42:58.000 zajmiemy się prawami dzieci w domach, w DPSach, 01:42:58.000 --> 01:43:01.000 zajmiemy się prawami kobiet. 01:43:01.000 --> 01:43:05.000 Niesłuchana erupcja nastąpiła proszę państwa działalności 01:43:05.000 --> 01:43:08.000 w zakresie, w zakresie ochrony praw obozoczalnych 01:43:08.000 --> 01:43:10.000 i upowszechnienia tych praw. 01:43:10.000 --> 01:43:12.000 Właśnie tu Katarzyna Szoda-Wolska, 01:43:12.000 --> 01:43:16.000 adwokatka z naszego wybrzeża, koleżanka z Sykulska, Przybysz, 01:43:16.000 --> 01:43:19.000 a tych osób było znacznie, znacznie więcej. 01:43:19.000 --> 01:43:20.000 Proszę państwa, ja nie miałem czasu, 01:43:20.000 --> 01:43:22.000 więc wybierałem zdjęcia, które znalazłem, 01:43:22.000 --> 01:43:26.000 ale tych koleżanek i kolegów, które zaangażowały się 01:43:26.000 --> 01:43:29.000 w ten ruch prawnoczowieczny, na wybrzeżu było bardzo wiele. 01:43:29.000 --> 01:43:30.000 I to już była nowa jakość, 01:43:30.000 --> 01:43:34.000 bo ci ludzie już nie uczyli się, jak działa funkcjonuje 01:43:34.000 --> 01:43:38.000 praw europejskie, tylko oni próbowali je w praktyce, 01:43:38.000 --> 01:43:41.000 w formie społecznej, realizować praktycznie. 01:43:41.000 --> 01:43:44.000 Rozpoczęła się cała masowa, proszę państwa, 01:43:44.000 --> 01:43:48.000 akcja edukacyjna, czyli adwokaci wyszli na zewnątrz, 01:43:48.000 --> 01:43:55.000 w szkołach, proszę państwa, na uniwersytetach. 01:43:55.000 --> 01:43:58.000 Otwórzliśmy się na uniwersytet, zaczęliśmy dla studentów 01:43:58.000 --> 01:44:09.000 robić spotkania, dla dzieci w przedszkolach, itd. 01:44:09.000 --> 01:44:11.000 Tutaj państwo macie sylwia grzybowska, 01:44:11.000 --> 01:44:17.000 tutaj w to, to poszliśmy do gimnazjum i do szkół podstawowych, 01:44:17.000 --> 01:44:22.000 gdzie młodzieży polskiej pokazywaliśmy, na czym polega prawo, 01:44:22.000 --> 01:44:24.000 jak działa prawo. 01:44:24.000 --> 01:44:28.000 Bo znaliśmy, że jako zawód zaufania publicznego, 01:44:28.000 --> 01:44:33.000 jako instytucja ludzi, którzy grupują, 01:44:33.000 --> 01:44:37.000 tych ludzi, którzy zgodnie z konstytucją są zobowiązani, 01:44:37.000 --> 01:44:40.000 żeby budować spoczęstwo zaufania, zaufanie do prawa, 01:44:40.000 --> 01:44:42.000 że mamy moralny obowiązek, to prawo krzewić 01:44:42.000 --> 01:44:46.000 i rozpowszechniać tą wiedzę od podstaw, 01:44:46.000 --> 01:44:50.000 stawiając na te najmłodsze pokolenie. 01:44:50.000 --> 01:44:53.000 Adwokat przydaje się w życiu. 01:44:53.000 --> 01:44:55.000 Symulacje, rozpraw. 01:44:55.000 --> 01:45:01.000 Współpraca ze środowiskami naukowymi też rozpoczęła się 01:45:01.000 --> 01:45:03.000 dokładnie po 2010 roku. 01:45:03.000 --> 01:45:06.000 Na początku nieśmiało, potem coraz szerzej, 01:45:06.000 --> 01:45:09.000 właściwie teraz jesteśmy bardzo silnie obecni na Wydziale Prawa 01:45:09.000 --> 01:45:11.000 Uniwersytetu Gdańskiego. 01:45:11.000 --> 01:45:15.000 Pan Bdzieka właśnie to potwierdza, zaleski. 01:45:15.000 --> 01:45:20.000 Mówiąc krótko, zobaczcie, to jest aula w naszego Wydziału. 01:45:20.000 --> 01:45:23.000 Zobaczcie ile ludzi przychodzi na te spotkania 01:45:23.000 --> 01:45:26.000 i robimy tam bardzo wiele w tej chwili konferencji. 01:45:26.000 --> 01:45:30.000 No i proszę Państwa, tak jak mówił tutaj Meca Stajor, 01:45:30.000 --> 01:45:36.000 przyszedł taki okres, kiedy historia zatoczyła koło. 01:45:36.000 --> 01:45:41.000 I chcę powiedzieć, że nasze środowisko adwokackie 01:45:41.000 --> 01:45:48.000 i środowisko wybrzeżowe w pierwsze stanęło do walki o prokatorów, 01:45:48.000 --> 01:45:53.000 o sędziów, o przestrzeganie konstytucji. 01:45:53.000 --> 01:45:57.000 Mamy sprzeczny interes oczywiście na salach sądowych, 01:45:57.000 --> 01:46:01.000 ale mamy jeden wspólny akcjonat, wspólny paradygmat. 01:46:01.000 --> 01:46:05.000 To jest szacunek dla prawa i przekonanie każda cywilizacja. 01:46:05.000 --> 01:46:09.000 Jeżeli ma być cywilizacja europejską, musi się opierać na prawie. 01:46:09.000 --> 01:46:14.000 Też walczyliśmy, proszę Państwa, o to, tur dekonstytucja. 01:46:14.000 --> 01:46:18.000 To nasi adwokaci tutaj na wybrzeżu robili pikniki, spotkania, 01:46:18.000 --> 01:46:21.000 gdzie obywatelom tłumaczono, dlaczego konstytucja jest ważna. 01:46:21.000 --> 01:46:24.000 Nawet jeżeli w życiu prywatnym oni nie widzą bezprosiednych związków, 01:46:24.000 --> 01:46:27.000 dlaczego warto tą konstytucję szanować? 01:46:27.000 --> 01:46:30.000 Tutaj macie Państwo, naszych kolegów pod sądami. 01:46:30.000 --> 01:46:33.000 Tutaj patrzę na sędziów, to żebyście wiedzieli, 01:46:33.000 --> 01:46:35.000 że nigdy nie byliście sami. 01:46:35.000 --> 01:46:38.000 Różnie to bywa, różnie wy mówicie na nasz temat, 01:46:38.000 --> 01:46:43.000 różnie my mówimy na wasz temat, też jeżeli chodzi o prokretorów, 01:46:43.000 --> 01:46:50.000 ale po prostu my nie zrezygnowaliśmy z tej misji jako Zawodza Ufania Publicznego 01:46:50.000 --> 01:46:54.000 i daliśmy świadectwo na nadzieję tutaj na wybrzeżu. 01:46:54.000 --> 01:46:57.000 I to był ruch masowy, wieszcie mi Państwo, 01:46:57.000 --> 01:47:00.000 tutaj nie będę wymieniał żadnych nazwisk. 01:47:00.000 --> 01:47:04.000 To był ruch masowy, kiedy nasi koledzy jeździli i do Warszawy pod sądy, 01:47:04.000 --> 01:47:08.000 i tutaj pod sądami na nowych ogrodach dawali świadectwo. 01:47:08.000 --> 01:47:17.000 Proszę Państwa, uznawaliśmy jako odwokaci, 01:47:17.000 --> 01:47:22.000 że największy dobro cywizacyjny, który nam się przystrasiło w XXI wieku, 01:47:22.000 --> 01:47:25.000 to było przystąpienie do Europejskiej Spólnoty Prawa. 01:47:25.000 --> 01:47:29.000 Myśmy cywizacyjnie poszli kilka pięter do góry, 01:47:29.000 --> 01:47:32.000 z czego sobie przeciętny obywatel w ogóle nie zdaje sprawę, 01:47:32.000 --> 01:47:37.000 jak mówił kiedyś Pan Donald Tusk na jakimś wykładzie na uniwersytecie, 01:47:37.000 --> 01:47:42.000 jak w średniowieczu, dano nam Polakom prawo pozwalające zakładać miasta. 01:47:42.000 --> 01:47:45.000 Myśmy nigdy miast nie mieli. Dostaliśmy to z Europy. 01:47:45.000 --> 01:47:50.000 Gdańsk jest miastem zakładanym na prawie europejskim. 01:47:50.000 --> 01:47:56.000 Wszystkie nasze miasta Kraków, Gdańsk, Poznań były zakładane na prawie europejskim. 01:47:56.000 --> 01:48:00.000 Po 2005 roku dostaliśmy dokładnie to samo. 01:48:00.000 --> 01:48:05.000 Dostaliśmy całe bogactwo, całą infrastrukturę prawną, 01:48:05.000 --> 01:48:09.000 którą dzisiaj w 99% jest wytworem prawa europejskiego. 01:48:09.000 --> 01:48:15.000 Po 2015 roku nastąpiła kompletna wulgaryzacja, 01:48:15.000 --> 01:48:20.000 barbarzyństwo w dewasatowaniu tej kultury prawa w Polsce. 01:48:20.000 --> 01:48:22.000 I tutaj jest Pan profesor Zajadło, 01:48:22.000 --> 01:48:27.000 adwokatura rozpoczęła taką serię "Horyzontów Filozofii Prawa". 01:48:27.000 --> 01:48:30.000 I mówiąc krótkamente, jak kiedyś w Lili, w Wenedzie jest napisane, 01:48:30.000 --> 01:48:32.000 że nie trzeba różować ruszki, gdy lasy płoną. 01:48:32.000 --> 01:48:36.000 To myśmy na wybrzeżu pod jedną inicjatywę, że właśnie będziemy te róże, 01:48:36.000 --> 01:48:40.000 te myśli prawne, zachodniej myśli prawa, 01:48:40.000 --> 01:48:45.000 właśnie dokładnie te róże będziemy w czasie, kiedy płonie las, będziemy chronić. 01:48:45.000 --> 01:48:49.000 I tutaj pod przywodnikiem Pana profesora Zajadły wydaliśmy myśli 01:48:49.000 --> 01:48:53.000 największych filozofów prawa w bardzo przystępnej formie dla adwokatów i aplikantów. 01:48:53.000 --> 01:48:57.000 To jest podstawa ich szkoleń dzisiaj na aplikacjach adwokackich. 01:48:57.000 --> 01:48:59.000 I dlaczego to pokazuje? 01:48:59.000 --> 01:49:03.000 Ponieważ większość tych książek była napisana przez ludzi stąd, z wybrzeża, 01:49:03.000 --> 01:49:06.000 z katedry Pana profesora Zajadły. 01:49:06.000 --> 01:49:10.000 I połowa z nich co najmniej jest adwokatami. 01:49:10.000 --> 01:49:14.000 Wydaliśmy nawet Karla Schmitta, proszę Państwa, 01:49:14.000 --> 01:49:18.000 była to kontrowersyjne wydomicjstwo, napisał po wyborach w '33 roku, 01:49:18.000 --> 01:49:25.000 kiedy dowładzy doszli na ziści, napisał taki słynny tekst. 01:49:25.000 --> 01:49:30.000 On w tamtym czasie dosyć duże nadzieje wiązał z rządami nazistów. 01:49:30.000 --> 01:49:38.000 Wydaliśmy to, żeby pokazać, do czego może doprowadzić po prostu barba z żyństwo 01:49:38.000 --> 01:49:44.000 i dewa stacja europejskich zasad, które powinny być przestrzegane w każdym kraju, 01:49:44.000 --> 01:49:47.000 który chce być krajem cywilizowanym. 01:49:47.000 --> 01:49:53.000 Proszę Państwa, rozbuchaną mamy niesamowitą akcję społeczno-heretetywno-sportową. 01:49:53.000 --> 01:49:58.000 Każde u nas, każde bieganie, każde wspólne kompania, mamy tego bardzo dużo. 01:49:58.000 --> 01:50:03.000 Jest zawsze związane z jakąś zbiórką na cel charytetywnym. 01:50:03.000 --> 01:50:08.000 Tu koleżanka Mogorza Tachbutkowska, która rządzi tutaj biegaczami. 01:50:08.000 --> 01:50:14.000 To potwierdzi, z sportu o zdrowie. 01:50:14.000 --> 01:50:18.000 Pokazuje Państwu, że historia też się kołem w pozytywnym sensie zakończyła. 01:50:18.000 --> 01:50:23.000 Także jak myśmy zaczynali w latach 90-tych granie w piłkę, 01:50:23.000 --> 01:50:28.000 widzicie Państwo, że ta tradycja nie zamarła w adwokaturze 01:50:28.000 --> 01:50:35.000 i traktujemy po prostu sport jako w sposób budowania przyjaźni naszej samorządowej. 01:50:35.000 --> 01:50:43.000 Proszę Państwa, wprowadziliśmy w tym okresie też pewne takie być może konserwatywne, 01:50:43.000 --> 01:50:47.000 tradycyjne formy ślubowań adwokackich. 01:50:47.000 --> 01:50:50.000 Zaczęliśmy fundować sobie sztandary. 01:50:50.000 --> 01:50:54.000 Przy wszystkich uroczystościach używamy tych sztandarów. 01:50:54.000 --> 01:50:58.000 Ślubowania adwokackie odbywają się w niezwykle uroczystej formie. 01:50:58.000 --> 01:51:02.000 Dlatego, że w tamtym czasie doszliśmy do wniosku, 01:51:02.000 --> 01:51:08.000 że trzeba budować pewną mitologię na webrzeżu, mitologię tego środowiska 01:51:08.000 --> 01:51:14.000 i trzeba uzmysławiać młodym ludziom, że zakładając togę i składając przyrzeczenia adwokackiem 01:51:14.000 --> 01:51:17.000 ci ludzie wchodzą do tak jak powiedziałem, do wspólnoty ludzi, 01:51:17.000 --> 01:51:20.000 którzy są wspólnotą ludzi z zaufania publicznego. 01:51:20.000 --> 01:51:25.000 To nie jest zawód, to nie jest profesja tak jak każde inna. 01:51:25.000 --> 01:51:31.000 Ona ma swoje obowiązki publiczne i dlatego tak wielką uwagę przywiązujemy dzisiaj do tej rytualizacji. 01:51:31.000 --> 01:51:34.000 Często się z nas ludzie śmieją, a my nie. 01:51:34.000 --> 01:51:40.000 Dokładnie w tych czasach nowoczesnych dokładnie idziemy w odwrotnym kierunku, 01:51:40.000 --> 01:51:47.000 chroniąc te wartości, o których tutaj mówili koledzy, które były kształtowane w latach 80. 01:51:47.000 --> 01:51:50.000 Mamy bardzo silną integrację. 01:51:50.000 --> 01:51:54.000 Dzisiaj nie zdaję się sobie państwo, ale mamy kontakty z Hamburgiem, z Berlinem. 01:51:54.000 --> 01:51:59.000 My bardzo mocno wychodzimy w tej chwili na zewnątrz. 01:51:59.000 --> 01:52:02.000 Następują ogromne nowoczesne przemiany społeczne. 01:52:02.000 --> 01:52:07.000 Dzisiaj 52% adwokatów na wygrzeżu to są koleżanki adwokatki. 01:52:07.000 --> 01:52:11.000 Niezwykle aktywne. 01:52:11.000 --> 01:52:20.000 I to co wśród polityków, przepraszam panie ministrze, bardzo często jest sloganem i pustosławiem, 01:52:20.000 --> 01:52:25.000 jeżeli chodzi o prawo kobiet, u nas jest to rzeczywisty. 01:52:25.000 --> 01:52:29.000 Oczywiście ja wiem, że pan jest feministą, pan mi to nawet kiedyś mówił. 01:52:29.000 --> 01:52:33.000 Ja pan też to powiedział, pan mi nie uwierzył, ja panu wierzę, pan mi nie. 01:52:33.000 --> 01:52:40.000 Ale faktem jest, że dzisiaj opieramy się w adwokaturze bardzo dużą mierze na kobietach. 01:52:40.000 --> 01:52:43.000 To jest bardzo nowoczesne, młode środowisko. 01:52:43.000 --> 01:52:49.000 Ja sam w kancerorii, w moim zespole, o którym kieruję, 80% to są panie. 01:52:49.000 --> 01:52:55.000 Proszę państwa, przepraszam za to zdjęcie, bo ja innego nie znalazłem. 01:52:55.000 --> 01:53:03.000 Ja tylko chciałem pokazać, przepraszam bardzo, cofam się, cofam się. 01:53:03.000 --> 01:53:09.000 No i co się cofam, o. 01:53:09.000 --> 01:53:21.000 Proszę państwa, w XXI wiek, w lata XX, do jeszcze do lat XX roku to jeszcze żyliśmy pardygmatem XX wieku. 01:53:21.000 --> 01:53:28.000 Ale w tej chwili na naszych oczach wchodzimy już w pełną parą, wchodzimy w wiek XXI. 01:53:28.000 --> 01:53:36.000 Następuje rewolucja cyfrowa. To już jest fenomen, który przeobraża w ogóle sposób wykonywania naszego zawodu. 01:53:36.000 --> 01:53:42.000 Kompletnie przebudowuje sposób myślenia o wykonawaniu zawodu. 01:53:42.000 --> 01:53:48.000 Pojawiają się takie pojęcia jak kancerarie powoli zamieniają się na wybrzeżu w takie platformy elektroniczne. 01:53:48.000 --> 01:53:56.000 No bo klienci musimy się dostosować do sposobu pracy naszych klientów, a ci się opierają coraz bardziej na infrastrukturze IT. 01:53:56.000 --> 01:53:59.000 I chcę państwu powiedzieć, że to ma w was może zdziwi panie ministrze. 01:53:59.000 --> 01:54:06.000 Chciałem się panu pochwalić, że adwokatura polska, jak się ją porówna np. dla adwokatury niemieckiej, 01:54:06.000 --> 01:54:16.000 my byjemy Niemców dzisiaj o 3 lata świetle, dlatego że oni są bardzo zapóźnieni cyfrowo i oni dzisiaj od nas ściągają w wzorce. 01:54:16.000 --> 01:54:23.000 To byśmy im zaproponowali i to właśnie poszło inicjatywa z wybrzeża, że skoro parę milionów Polaków mieszka dzisiaj w Europie, 01:54:23.000 --> 01:54:30.000 w Niemczech mieszka około 3-4 milionów Polaków, myśmy Niemcom zaproponowali, że damy im taką platformę internetową, 01:54:30.000 --> 01:54:38.000 żeby ci Polacy, którzy są bowietelami Niemiec, mówią po polsku i mają swoje sprawy w Polsce i w Niemczech, 01:54:38.000 --> 01:54:46.000 żeby dzięki tej platformie oni mieli dostęp do adwokatów w danej specjalności. 01:54:46.000 --> 01:54:52.000 To my to robimy, muszę powiedzieć, że Niemcy mają teraz w lutym podjęciu w fałę i właściwie wszystko biorą od nas. 01:54:52.000 --> 01:55:06.000 Infrastruktury IT biorą nas, biorą pomysł, kupują to i są zaskoczeni niesamowitym poziomem technologicznym polskiej adwokatury. 01:55:06.000 --> 01:55:17.000 Chciałem na końcu powiedzieć tak, to, że adwokatura, jak Państwo widzą, ewolucyjnie przetransformowała się, 01:55:17.000 --> 01:55:24.000 przetworzyła się i dzisiaj w XXI wieku jest dzisiaj wielką instytucją społeczną, publiczną, pełniącą rolę naprawdę bardzo ważną, 01:55:24.000 --> 01:55:33.000 chyba w życiu społecznym Polski, to nie odbyłoby się bez tego zjazdu w 1981 roku, o którym mówił tutaj kolega Taylor, 01:55:33.000 --> 01:55:42.000 bo wtedy narodziła się adwokatura misyjna, czyli z jednej strony jesteśmy ludźmi, którzy mają pomagać swoim klientom, 01:55:42.000 --> 01:55:51.000 przy okazji zarabiać pieniądze oczywiście, ale z drugiej strony nałożona na adwokatu wtedy w styczniu 1981 roku na tym słynnym zjeździe 01:55:51.000 --> 01:55:56.000 nałożono jednak obowiązek, że musimy być czymś więcej, musimy pełnić pewną misję. 01:55:56.000 --> 01:56:06.000 I właściwie te adwokatury, jak się porównuje z lat 20., 30., 50., 60., one były zupełnie inne, to nie jest tak, że adwokatura była zawsze taka sama, 01:56:06.000 --> 01:56:12.000 to jest nieprawda, to jest mit. Prawdziwa adwokatura ta dzisiejsza, ona została kształtowana właśnie w latach 80., 01:56:12.000 --> 01:56:18.000 bo tam nazwócono ten paradigma działalności publicznej, ale nie wyłącznie na salach sądowych, 01:56:18.000 --> 01:56:25.000 bo tam jest obrońca polityczne, sala sądowa konkretny więzien polityczny, tylko stworzyła mit działania społecznego, 01:56:25.000 --> 01:56:34.000 no i po roku 89. ta energia, którą koledzy wytworzyli w latach 80., 01:56:34.000 --> 01:56:43.000 ona została właśnie przetworzona w to, co dzisiaj na końcu Państwo widzicie, w nowoczesną adwokaturę, kobiecą adwokaturę, nastawioną społecznie, 01:56:43.000 --> 01:56:49.000 poecznie, po opubliku Bono, nie zapominając o oczywiście swoich prywatnych interesach, to jest oczywiste, 01:56:49.000 --> 01:56:58.000 ale jednak uczymy naszych ludzi na kanwie tej energii wyprodukowanej w latach 80., 01:56:58.000 --> 01:57:04.000 uczymy ich, że życie to nie jest tylko zjadanie chleba, ale to jest coś więcej. 01:57:04.000 --> 01:57:12.000 Tak właśnie ta adwokatura wybrzeżowa, ewoluowa, ewoluowa, no i ci adwokaci prawnicy przyszłości, 01:57:12.000 --> 01:57:19.000 no to są właśnie te kobiety między innymi, to są właśnie ci ludzie, którzy tej rewolucji dokonują. 01:57:19.000 --> 01:57:20.000 Dziękuję bardzo. 01:57:30.000 --> 01:57:38.000 Jeszcze chciałem powiedzieć, że bardzo się cieszę, Panie Mistrze, że ja w ogóle nie pamiętam, że ja Panu coś mówił, 01:57:38.000 --> 01:57:45.000 ja byłem, znać się, troszeczkę podpływam, bo to była emocji, bo to była taka prywatna inicjatywa, 01:57:45.000 --> 01:57:53.000 ale ja Panu wtedy gratulowałem, że Pan dokonuje po tych ponurych latach jednak pewnego przełomu, 01:57:53.000 --> 01:57:59.000 że Pan zaczyna się spotykać ze środowiskami prawniczymi, to ja chcę Panu powiedzieć, że to jest pierwszy krok, 01:57:59.000 --> 01:58:08.000 ja mam takie marzenie, żeby wróciły lata 90., i żeby sędziowie, prokuratorzy i adwokaci mogli zacząć wreszcie ze sobą rozmawiać. 01:58:08.000 --> 01:58:16.000 Spotykać się, wymienić poglądy, bo my twardo walczymy i wypełniamy swoje role, ale jesteśmy wszyscy sługami prawa. 01:58:16.000 --> 01:58:20.000 Teraz zrobię trzy minuty przerwy i sprawiedliwości. 01:58:22.000 --> 01:58:30.000 I tak to jest po prostu, i marzy o tym, że te czasy, kiedy środowiska prawnicze czują się wspólnie odpowiedzialne za wymian spoliwości, 01:58:30.000 --> 01:58:33.000 że oni dzięki właśnie takim ludziom akwamy i staryżonem wrócą. 01:58:33.000 --> 01:58:42.000 A tak na marginesie już tylko anegdotka, po roku 1918 dokładnie, kiedy adwokaci z zaborów weszli do sądu, 01:58:42.000 --> 01:58:47.000 najwyższego do sądów, bo sędziów Polaków nie było, ale byli Polacy odwokaci, to oni tworzyli sądownictwo, 01:58:47.000 --> 01:58:52.000 to właśnie taka współpraca między środowiskami prokortorskimi i sędziowskimi była. 01:58:52.000 --> 01:58:55.000 I ona się załamała, wiecie Państwo, kiedy? Po przewrocie majowym. 01:58:55.000 --> 01:58:57.000 Ona się załamała po przewrocie majowym. 01:58:57.000 --> 01:59:03.000 Po przewrocie majowym relegowano, zmuszano sędziów sądu najwyższego do rezygnacji zastanowisk. 01:59:03.000 --> 01:59:09.000 Zaczęto wprowadzać zakazy, że adwokat nie może się w sądzie spotykać sędziami. 01:59:09.000 --> 01:59:12.000 Myśmy wszystko to ćwiczone było w latach 30. 01:59:12.000 --> 01:59:20.000 W latach 90 wprowadzaliśmy po ponurych latach PRL-u, wprowadzaliśmy właśnie tą platformę, 01:59:20.000 --> 01:59:26.000 wymianę myśli w ramach współodpowiedzialności za prawo w Polsce. 01:59:26.000 --> 01:59:32.000 I wiecie Państwo, że to zostało wszystko z powrotem zniszczone, tak jak w latach 20. XX wieku, 01:59:32.000 --> 01:59:40.000 po 2015 roku dokładnie zrobiono te spowielone, dokładnie te same wzorce, jak po przewrocie majowym. 01:59:40.000 --> 01:59:46.000 Ja mam nadzieję, że Pan będzie pierwszy ministrem, który te wzorce z powrotem odwróci. 01:59:46.000 --> 01:59:48.000 Dziękuję bardzo. 01:59:48.000 --> 02:00:00.000 Dziękujemy bardzo Panie Mecenasi za niezwykłe, ciekawe wystąpienie i prezentacje bardzo edukacyjne. 02:00:00.000 --> 02:00:02.000 Myślę też dla nas wszystkich. 02:00:02.000 --> 02:00:08.000 Szanowni Państwo, czas na ostatni panel w drugiej części naszego dzisiejszego spotkania. 02:00:08.000 --> 02:00:13.000 To jest to panel dyskusyjny zatytułowany "Quavadi z komunitas legalis", 02:00:13.000 --> 02:00:16.000 tak że spojrzymy sobie troszkę bardziej w przyszłość. 02:00:16.000 --> 02:00:21.000 Moimi rozmówcami będą i tu zaraz zaproszę na scenę, tylko techniczne, tutaj widzę, 02:00:21.000 --> 02:00:25.000 jest potrzebują chwilę na rearanżację naszej przestrzeni. 02:00:25.000 --> 02:00:29.000 Ale myślę, że już mogę powoli zaprosić Pan listów. 02:00:29.000 --> 02:00:35.000 Pani adwokat Sylwia Grzybowska, widzę dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Dańsku. 02:00:36.000 --> 02:00:47.000 Pani radczyni prawna Magdalena Witkowska była dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku. 02:00:47.000 --> 02:00:56.000 Pani sędzia Dorota Zawódowska, członkini zarządu Stowarzyszenia Sędziów Polskich Justycja. 02:00:56.000 --> 02:01:03.000 Pan prokurator Paweł Piek, prokurator regionalny w Gdańsku. 02:01:04.000 --> 02:01:06.000 [oklaski] 02:01:06.000 --> 02:01:11.000 Oraz Pan profesor Wojciech Zalewski, dziekan wydziału prawa i administracja Uniwersytetu Gdańskiego. 02:01:11.000 --> 02:01:13.000 [oklaski] 02:01:13.000 --> 02:01:17.000 I ja z kolei mam przyjemność moderować ten panel, więc zmienię miejsce. 02:01:18.000 --> 02:01:21.000 [oklaski] 02:01:21.000 --> 02:01:47.000 [oklaski] 02:01:47.000 --> 02:01:53.000 Szanowni państwo, bardzo serdecznie za, dziękujemy za przyjęcie zaproszenia do dzisiejszej rozmowy. 02:01:53.000 --> 02:01:58.000 Przed chwilą wysłuchaliśmy bardzo ciekawych wystąpień dotyczących historii. 02:01:58.000 --> 02:02:03.000 Za nami też bardzo trudne osiem lat, trudne dla całego myśl, ośle wiska prawniczego, 02:02:03.000 --> 02:02:06.000 bo sędziowie i prokuratorzy walczyli o swoją niezależność, 02:02:06.000 --> 02:02:11.000 byli wspierani przez radców prawnych, przez adwokatów, przez przedstawicieli innych zawodów prawniczych. 02:02:11.000 --> 02:02:17.000 Ogromne wsparcie to również świadczyła Akademia, która również mierzyła się z różnymi problemami, 02:02:17.000 --> 02:02:23.000 chociażby pozwami typu slab, także tych sytuacji było bardzo dużo. 02:02:23.000 --> 02:02:25.000 A teraz chcielibyśmy spojrzeć troszkę w przyszłość. 02:02:25.000 --> 02:02:28.000 Żyjemy w bardzo dynamicznie zmieniającym się świecie. 02:02:28.000 --> 02:02:31.000 Nowoczesne technologie nigdy nie postepowały tak szybko. 02:02:31.000 --> 02:02:36.000 Też mamy liczne zagrożenia z różnych stron, fala autorytaryzmu, populizmu 02:02:36.000 --> 02:02:42.000 i innych zagrożnie, z którymi musimy się mierzyć, też dla bezpieczeństwa naszego kraju. 02:02:42.000 --> 02:02:46.000 Chciałabym Państwa zapytać, co Państwo sądzą, jakie są takie największe wyzwania 02:02:46.000 --> 02:02:49.000 dla poszczególnych zawodów, które Państwo wykonują, 02:02:49.000 --> 02:02:53.000 jakie są wyzwania dla radców prawnych, dla adwokatów, dla sędziów, prokuratorów, 02:02:53.000 --> 02:02:59.000 a także dla uniwersytetów, którzy jednak kształcą kolejne pokolenia i kolejne pokolenia prawników. 02:02:59.000 --> 02:03:03.000 I może zaczniemy od Pani Adwokat Sylwii Grzywowskiej. 02:03:03.000 --> 02:03:07.000 Dzień dobry, witam Państwa. Bardzo dziękuję za zaproszenie do dzisiejszej dyskusji. 02:03:07.000 --> 02:03:12.000 Proszę Państwa, po tych wszystkich wypowiedziach, które dzisiaj usłyszeliśmy 02:03:12.000 --> 02:03:17.000 po tej pięknej prezentacji Pana Mecenasa Zware, musimy powiedzieć troszeczkę o przyszłości, 02:03:17.000 --> 02:03:22.000 bo przeszło się już za nami. Nie mniej jednak musimy na niej budować. 02:03:22.000 --> 02:03:27.000 I te wyzwania, które wspólnota prawna ma przed sobą, myślę, że wszystkim naszym zawodom prawniczą, 02:03:27.000 --> 02:03:30.000 które dzisiaj tutaj reprezentujemy, są pewnie po części wspólne. 02:03:30.000 --> 02:03:35.000 Natomiast ja z punktu widzenia swojego chciałam się podzielić z Państwem taką refleksją dotyczącą 02:03:35.000 --> 02:03:41.000 tego, jakie są oczekiwania naszych klientów, jak musimy się do nich dostosowywać 02:03:41.000 --> 02:03:47.000 w ramach tej wielowymiarowości, wyzwań, które stoją w tej chwili przed prawnikami. 02:03:47.000 --> 02:03:55.000 Proszę Państwa, mi do głowy przychodzi takie wyrażenie właściwie już, które się wpisuje 02:03:55.000 --> 02:04:01.000 w pewną naszą pracę, to tak zwane legal design. 02:04:01.000 --> 02:04:07.000 Chciałam o tym powiedzieć dlatego, że coraz częściej, tak jak w przypadku tych dzieciaczków, 02:04:07.000 --> 02:04:11.000 do których wychodzimy, czy w przypadku naszych klientów, z którymi rozmawiamy, 02:04:11.000 --> 02:04:17.000 powinniśmy bardziej koncentrować się na tym, żebyśmy prezentowali sposób, w jaki przekazujemy prawo 02:04:17.000 --> 02:04:24.000 taki skoncentrowany na potrzebach człowieka, na potrzeby naszego klienta i na potrzeby naszego odbiorcy. 02:04:24.000 --> 02:04:30.000 Ten legal design to jest taki termin ukód, dlatego że ta przejrzystość przekazu, 02:04:30.000 --> 02:04:37.000 ta prostota, de facto proszę Państwa prowadzić do tego, że nasz klient, 02:04:37.000 --> 02:04:41.000 nasz odbiorca ma do nas coraz większe zaufanie. Jeżeli on ma do nas zaufanie, 02:04:41.000 --> 02:04:48.000 my na nim budujemy również zaufanie społeczne, zaufanie jakie powinna adwokatura, 02:04:48.000 --> 02:04:53.000 które powinno być misją adwokatury. I ten legal design tak naprawdę bardzo łączy się 02:04:53.000 --> 02:04:57.000 oczywiście z tymi wyzwaniami technologicznymi, które mamy przed sobą. 02:04:57.000 --> 02:05:04.000 To są ikonografie, to są diagramy, to są platformy cyfrowe, za pomocą których my to prawo przekazujemy. 02:05:04.000 --> 02:05:08.000 W tym legal design nie chodzi o tym, że nie chodzi o to, żeby prawo upraszczać, 02:05:08.000 --> 02:05:15.000 chodzi o to, aby je w sposób przejrzysty przekazać. Natomiast to z kolei wiąże się z koniecznością 02:05:15.000 --> 02:05:21.000 cały czas rozwijania i nauki kompetencji miękkich, których myślę, że wielu z nas jeszcze brakuje, 02:05:21.000 --> 02:05:27.000 bo to w jaki sposób nasz klient nas odbiera, a chcielibyśmy na jak najbardziej, 02:05:27.000 --> 02:05:35.000 żeby odbierał nas jako partnera w sukcesie, który osiąga, no determinuje nasz sposób pracy. 02:05:35.000 --> 02:05:37.000 To jest mojej strony. 02:05:37.000 --> 02:05:41.000 -Dziękujemy bardzo. Pani Mece, nas poprosimy. 02:05:41.000 --> 02:05:48.000 -Ja mam nadzieję, że ten mikrofon działa. Proszę Państwa, pełna zgoda, co do wypowiedzi koleżanki. 02:05:48.000 --> 02:05:56.000 Ja mam nadzieję, że to będzie się trochę szerzej o roli prawnika, radcy prawnego w społeczeństwie. 02:05:56.000 --> 02:06:02.000 Myślę, że cały czas niedostateczny jest zrozumienie w naszym społeczeństwie, 02:06:02.000 --> 02:06:09.000 po co ten pełnomocnik i sądy są potrzebne, że one rzeczywiście, 02:06:09.000 --> 02:06:13.000 my pełnimy wszyscy prawnicy role służewną. 02:06:13.000 --> 02:06:19.000 I tworzymy niczego my, jesteśmy po to, żeby rozstrzygać ludzkie sprawy, 02:06:19.000 --> 02:06:25.000 lub pomagać rozstrzygać ludzkie sprawy w taki sposób korzystny, 02:06:25.000 --> 02:06:29.000 czy dla naszych klientów, czy sprawiedliwy w sprawach karnych. 02:06:29.000 --> 02:06:36.000 I myślę, że to jest nasza rola w demokratycznym państwie, 02:06:36.000 --> 02:06:45.000 ale żebyśmy mogli funkcjonować i żeby obywatele wiedzieli, że my jesteśmy im potrzebni, 02:06:45.000 --> 02:06:51.000 to oni muszą te reguły państwa demokratycznego i w imiaru sprawiedliwości zrozumieć. 02:06:51.000 --> 02:06:58.000 Dlatego taka wielka rola nas prawników, my musimy sami im pokazać, że jesteśmy im potrzebni. 02:06:58.000 --> 02:07:07.000 Dlatego te wszystkie akcje edukacyjne i pójście, wyjście do szkół, do różnego rodzaju grup społecznych, 02:07:07.000 --> 02:07:11.000 emerytów jest moim zdaniem kluczowe. 02:07:11.000 --> 02:07:15.000 Po raz enty w się przekonowujemy w czasie wyborów, 02:07:15.000 --> 02:07:21.000 że nie zawsze decyzje naszych obywateli służą im samym. 02:07:21.000 --> 02:07:27.000 W związku z tym, że jesteśmy zawodem zaufania publicznego, 02:07:27.000 --> 02:07:32.000 na to zaufanie publiczne musimy sobie zapracować. 02:07:32.000 --> 02:07:34.000 To jest jeden z sposobów. 02:07:34.000 --> 02:07:38.000 Właśnie też otwarte sądownictwo. 02:07:38.000 --> 02:07:42.000 To, co robi Dorota Zabudowska i wielu innych sędziów, 02:07:42.000 --> 02:07:53.000 te reguły powinny być jasne od najmłodszych lat dla młodzieży i dla dorosłych obywateli. 02:07:53.000 --> 02:07:57.000 To jest pierwsza taka kluczowa rola, którą ja widzę. 02:07:57.000 --> 02:08:01.000 Wracając do tego zaufania publicznego, ja się spodziewam, 02:08:01.000 --> 02:08:07.000 że jak już panu ministrowi uda się zaprowadzić porządek w wymiarze sprawiedliwości, 02:08:07.000 --> 02:08:15.000 mogą się też zdarzyć takie osoby, sędziowie, którzy na to zaufanie społeczne nie zasługują. 02:08:15.000 --> 02:08:18.000 Być może oni się zgłoszą do naszych samorządów, 02:08:18.000 --> 02:08:21.000 chcą być racami prawnymi. 02:08:21.000 --> 02:08:24.000 Myśmy już dyskutowali na ten temat. 02:08:24.000 --> 02:08:28.000 Mamy taką przesłankę przyjmowania do zawodu. 02:08:28.000 --> 02:08:33.000 Osoba, która się zgłasza do zawodu rat Cyprawnego, musi dawać rękojmie 02:08:33.000 --> 02:08:40.000 należy tego wykonywania tego zawodu zgodnie z regułami wynikającemi z ustawy i kodeksu etyki zawodu. 02:08:40.000 --> 02:08:48.000 My wiemy, że będziemy takie osoby, które z sądu przyjdą do nas bardzo dokładnie 02:08:48.000 --> 02:08:55.000 będziemy się im przyglądać, będziemy konsultować z takimi stowarzyszeniami jak justyjcja 02:08:55.000 --> 02:09:01.000 i mocno będziemy się zastanawiać, czy każdy z nich zasługuje na to, żeby się znaleźć w naszym gronie. 02:09:01.000 --> 02:09:05.000 Bo my chcemy być zawodem zaufania publicznego. 02:09:05.000 --> 02:09:11.000 I to są oczywiście, mamy też różnego rodzaju inne wyzwania, 02:09:11.000 --> 02:09:16.000 ale myślę, że dla osób, które nie są prawnikami to jest podstawa. 02:09:16.000 --> 02:09:18.000 Po co nam ten prawnik jest? 02:09:18.000 --> 02:09:24.000 I też wierzę w to, że zmiana władzy spowoduje, 02:09:24.000 --> 02:09:33.000 to że prędzej czy później w edukacji, w szkole to prawo znajdzie właściwe miejsce, 02:09:33.000 --> 02:09:37.000 że nie tylko młodzież będzie edukowana przez nas prawników, 02:09:37.000 --> 02:09:42.000 ale przekonamy, że powinien być na stałe taki element w szkole. 02:09:42.000 --> 02:09:46.000 To na razie tyle, bo może jeszcze nie chciałabym monopolizować dyskusji. 02:09:46.000 --> 02:09:47.000 Dziękuję bardzo. 02:09:47.000 --> 02:09:52.000 Panie Mecenas, dziękuję o bupaniom za przedstawienie takiej perspektywy wolnych zawodów prawniczych. 02:09:52.000 --> 02:09:57.000 I teraz poprosimy o wypowiedź, jak z perspektywy sędziów wyglądać sytuacja i wyzwania na najwyższe lata. 02:09:57.000 --> 02:09:59.000 Nie wolno mieć zawodu prawniczych. 02:09:59.000 --> 02:10:07.000 Proszę Państwa, dla mnie w ogóle grudzień w ECS-ie to jest szczególne czas i to jest szczególne miejsce. 02:10:07.000 --> 02:10:13.000 W grudniu 2018 roku w audytorium odebrałam Gdańską Nagrodę Równości. 02:10:13.000 --> 02:10:18.000 I to jest moje zobowiązanie wobec społeczności, nie tylko Gdańska, 02:10:18.000 --> 02:10:24.000 ale w ogóle wobec polskich obywateli każdego z nich, którzy szukają sprawiedliwości w sądzie. 02:10:24.000 --> 02:10:28.000 Tak jak tu ktoś dzisiaj powiedział, wyciągajmy wnioski z przeszłości. 02:10:28.000 --> 02:10:33.000 Parę lat temu byłam na zjeździe sędziów w Czechach 02:10:33.000 --> 02:10:38.000 i tam na tym zjeździe występowała Minister Sprawiedliwości Czeska 02:10:38.000 --> 02:10:42.000 i opowiadała, co tam w tych sądach czeskich się dzieje. 02:10:42.000 --> 02:10:50.000 Ja wtedy tym czeskim moim kolegom szalenie zazdościłam, że Minister Sprawiedliwości z nimi współpracuje. 02:10:50.000 --> 02:10:57.000 Ja to pamiętam. Bardzo sobie cenię to, że teraz Ministerstwo Sprawiedliwości, 02:10:57.000 --> 02:11:03.000 Minister, współpracownicy ministra, chcą z nami rozmawiać jako sędziami. 02:11:03.000 --> 02:11:07.000 I niezależnie od tego, czy się zgadzamy w jakichś kwestiach, czy nie zgadzamy, 02:11:07.000 --> 02:11:10.000 bo oczywiście to jak między przyjaciółmi, jak między partnerami, 02:11:10.000 --> 02:11:14.000 no nie musimy się ze sobą we wszystkim zgadzać, ale ważne jest to, że prowadzimy dialog 02:11:14.000 --> 02:11:19.000 i patrzymy w tym samym kierunku, bo myślę, że mamy te same priorytety, 02:11:19.000 --> 02:11:22.000 bo nie chcielibyśmy, żeby, jak tu Magda powiedziała, 02:11:22.000 --> 02:11:25.000 żeby czasy niedawno minione do nas wróciły 02:11:25.000 --> 02:11:31.000 i żebyśmy za chwilę musieli się borykać z tak poważnymi problemami, jakie mamy w tej chwili. 02:11:31.000 --> 02:11:33.000 Także myślę, że to, co Pan Minister nas zwara, 02:11:33.000 --> 02:11:36.000 co Pan Minister nas zwara, co się nam powiedział, przed chwilą dialog, współpraca 02:11:36.000 --> 02:11:43.000 i rozmowa nie tylko na forum publicznym, ale też bezpośrednio jest szalenie ważne, 02:11:43.000 --> 02:11:48.000 żebyśmy w sposób odpowiedzialny budowali wymiar sprawiedliwości i przyszłości, 02:11:48.000 --> 02:11:52.000 bo to jest nasza wspólna odpowiedzialność wszystkich prawników, wszystkich zawodów 02:11:52.000 --> 02:11:54.000 zaufania publicznego. 02:11:54.000 --> 02:11:58.000 A co do konkretów i wyzwań sondownictwa, 02:11:58.000 --> 02:12:01.000 ja myślę, że przed nami są bardzo trudne dwa lata 02:12:01.000 --> 02:12:06.000 i ja naprawdę z całego serca trzymam kciuki, żeby to się udało. 02:12:06.000 --> 02:12:12.000 Żeby nam się udało przywrócić sondowi jego oznaczenie, 02:12:12.000 --> 02:12:15.000 to znaczy, żeby skład sądu był pewny, 02:12:15.000 --> 02:12:20.000 bo sprawa na osędzie wkładzie się cieniem na wszystkich działaniach 02:12:20.000 --> 02:12:25.000 i z Towarzy Sędziowskich i Ministerstwa i funkcjonowania sondów, 02:12:25.000 --> 02:12:30.000 bo sam proces, na przykład wyłączania na osędziego w sprawie obywatelskiej, 02:12:30.000 --> 02:12:33.000 powoduje, że ta sprawa utyka w sądzie na wiele miesięcy. 02:12:33.000 --> 02:12:38.000 I to jest, myślę, nasz największy wyzwanie i nasz największy priorytet, 02:12:38.000 --> 02:12:42.000 żeby tę sprawę załatwić w sposób legalny, 02:12:42.000 --> 02:12:46.000 wykonać orzeczenia trybunałów europejskich 02:12:46.000 --> 02:12:50.000 zgodnie z Polską Konstytucją, zgodnie z Europejską Konwencją Praw Człowieka, 02:12:50.000 --> 02:12:58.000 bo tak naprawdę podmiotem procesu sądzenia jest obywatel. 02:12:58.000 --> 02:13:01.000 I obywatel nie musi wchodzić w sądową loterię, 02:13:01.000 --> 02:13:07.000 obywatel ma prawo do niezawisłego sądu ustanowionego na podstawie ustawy, 02:13:07.000 --> 02:13:10.000 tak stanowi Europejska Konwencja Praw Człowieka 02:13:10.000 --> 02:13:12.000 i myślę, że to powinien być punkt wyjścia. 02:13:12.000 --> 02:13:14.000 Interes obywatela, a nie interes osób, 02:13:14.000 --> 02:13:18.000 które się zdecydowały uczestniczyć w takiej czy innej procedurze. 02:13:18.000 --> 02:13:24.000 No, a oczywiście przywracanie praworządności, 02:13:24.000 --> 02:13:27.000 uregulowanie statusu na osędzie to jest jedna rzecz, 02:13:27.000 --> 02:13:31.000 że życie toczy się swoim torem i ludzie mają miliony spraw w sądach 02:13:31.000 --> 02:13:35.000 i tak naprawdę ich interesuje to, żeby te sprawy były rozstrzygane jak najszybciej. 02:13:35.000 --> 02:13:40.000 I myślę, że w tej dziedzinie też, jak pytam sędziów o jakieś na przykład pomysły 02:13:40.000 --> 02:13:43.000 na ulepszenie procedur, oczywiście mamy odjazd o koncert życzeń, 02:13:43.000 --> 02:13:46.000 co jest fantastyczną rzeczą, dlatego że widać, 02:13:46.000 --> 02:13:53.000 że praktycy wiedzą, czego brakuje i praktycy, czy tam co źle funkcjonuje 02:13:53.000 --> 02:13:59.000 i praktycy chcą ulepszać sądy dla siebie, żeby im się łatwiej pracował, 02:13:59.000 --> 02:14:04.000 ale też żeby ludzie rzeczywiście to zaufanie do sądów i odzyskiwali, 02:14:04.000 --> 02:14:08.000 bo zostało mocno podkopane i żeby się to zaufanie zwiększało, 02:14:08.000 --> 02:14:11.000 dlatego że nie czarujemy się, nigdy nie było aż tak ogromne, 02:14:11.000 --> 02:14:15.000 jak na przykład w Holandii tam sędzia wyjmują 89% popadcia społecznego 02:14:15.000 --> 02:14:20.000 i ja im szale nie zazdiożczę cały czas i nie wiem, jak oni to zrobili, 02:14:20.000 --> 02:14:24.000 że to jest kwestia dłuższej tradycji demokratycznej, 02:14:24.000 --> 02:14:26.000 natomiast myślę, że to jest nasze wspólne wyzwanie, 02:14:26.000 --> 02:14:30.000 żeby władza sądownicza miedzieszła się na tyle dużym zaufaniem, 02:14:30.000 --> 02:14:36.000 żeby nikt nie śmiał sięgnąć po jej niezależność. 02:14:36.000 --> 02:14:37.000 Dziękuję. 02:14:37.000 --> 02:14:39.000 Dziękujemy bardzo, Pani sędzia. 02:14:39.000 --> 02:14:44.000 Myślę, że możemy też spojrzeć ulepsze z panelistów, 02:14:44.000 --> 02:14:48.000 troszkę jeszcze jeszcze dalej, bo Pani sędzia mówiła o tych najbliższych latach, 02:14:48.000 --> 02:14:51.000 myślę, że możemy się zastanowić, co nas czeka nawet za 10 lat. 02:14:51.000 --> 02:14:55.000 Panie prokuratorze, jak Pan sądzi, jakie wyzwania czekają prokuraturę 02:14:55.000 --> 02:14:58.000 i w najbliższych latach i jeszcze troszkę tych bardziej odległych. 02:14:58.000 --> 02:15:00.000 Dziękuję Państwu bardzo, ja myślę, że w ogóle, 02:15:00.000 --> 02:15:03.000 jeśli chodzi o rozmowę o przyszłości zawodów prawniczych, 02:15:03.000 --> 02:15:06.000 Gdańskie jest świetnym miejscem, bo wiatr zmienia zawsze w jej odmoża, 02:15:06.000 --> 02:15:09.000 szanowni Państwo, dlatego bardzo się cieszę, 02:15:09.000 --> 02:15:12.000 że tutaj w Gdańsku się dzisiaj spotkaliśmy i będziemy rozmawiali na temat, 02:15:12.000 --> 02:15:15.000 czy rozmawiamy na temat przyszłości zawodów prawniczych. 02:15:15.000 --> 02:15:19.000 W perspektywy prokuratury, my jako prokuratorzy bardzo byśmy chcieli oczywiście 02:15:19.000 --> 02:15:23.000 znaleźć się w konstytucji, czy moment konstytucyjny będzie, 02:15:23.000 --> 02:15:28.000 czy on nastąpi, wydaje nam się, że na razie tego nie widać, 02:15:28.000 --> 02:15:32.000 ale oczywiście to jest nasze marzenie jako środowiska zawodowego. 02:15:32.000 --> 02:15:35.000 Chcielibyśmy zbudować prokuraturę na nowo, 02:15:35.000 --> 02:15:39.000 przestać budrować tego trupa, który tak naprawdę cały czas jest oparty, 02:15:39.000 --> 02:15:43.000 jak to określiła Komisja Wenecka na sowieckim modelu prokuratury 02:15:43.000 --> 02:15:46.000 i zbudować nową prokuraturę, 02:15:46.000 --> 02:15:49.000 prokuraturę nowoczesną, która patrzy bardziej na zachód odry, 02:15:49.000 --> 02:15:51.000 niż na wschód bóg. 02:15:51.000 --> 02:15:54.000 Ale żebyśmy to zrobili i cieszę się, przepraszam bardzo, 02:15:54.000 --> 02:15:58.000 bo widzę, że są na sali też członkowie Komisji Kodewikacyjnej 02:15:58.000 --> 02:16:02.000 do spraw ustruktury, Słonownicach i prokuratury, Pan Prokurator Węglowski. 02:16:02.000 --> 02:16:07.000 I wiem, że też koleżanki i koledzy sędziowie, koleżanki i koledzy radcy prawni, 02:16:07.000 --> 02:16:11.000 koleżanki i koledzy mecynaści, którzy są w tej komisji, 02:16:11.000 --> 02:16:16.000 pomogą nam po prostu zbudować tą ustawę o prokuraturze nowoczesną 02:16:16.000 --> 02:16:20.000 na miarę naszego XXI wieku w Polsce. 02:16:20.000 --> 02:16:22.000 Ale żeby to zrobić, Szanowni Państwo, 02:16:22.000 --> 02:16:26.000 my tak naprawdę musimy przede wszystkim jako prokuraturze zbudować etos 02:16:26.000 --> 02:16:31.000 naszego zawodna nowa, ponieważ niestety, ale takiego etosu nie mamy. 02:16:31.000 --> 02:16:36.000 I kiedy się zastanawiałem nad tym, jaki ten etos powinien być, 02:16:36.000 --> 02:16:40.000 to mi zawsze przychodzą do głowy, łączę takie dwie wypowiedzi, 02:16:40.000 --> 02:16:46.000 jedna z nich to jest wypowiedź pana sędziego Trybunału Praw Człowieka Andre Podtockiego, 02:16:46.000 --> 02:16:52.000 który w 2018 roku na, zresztą na spotkaniu prokuratorów generalnych europejskich, 02:16:52.000 --> 02:16:56.000 nie wiem, czy ktoś był z Polski szczerze mówiąc, próbowałem to sprawdzić, 02:16:56.000 --> 02:17:02.000 ale on powiedział, że prokurator powinien być gwarantem praw i wolności człowieka. 02:17:02.000 --> 02:17:09.000 I teraz proszę Państwa, do tego od siebie dodałbym coś, co znalazło się w opinii 02:17:09.000 --> 02:17:13.000 na temat niezależności autonomii prokuratorów, 02:17:13.000 --> 02:17:17.000 Komitetu Konsultacyjnego Prokuratorów przy Radzie Europy, 02:17:17.000 --> 02:17:23.000 gdzie powiedziano, że prokuratorzy są najważniejszym gwarantem 02:17:23.000 --> 02:17:27.000 i niezależności i niezawisłości z sądownictwa. 02:17:27.000 --> 02:17:33.000 Jeżeli te dwie rzeczy byśmy połączyli, w tym momencie ten etos prokuratora 02:17:33.000 --> 02:17:38.000 zaczyna nam się kształtować i w tym momencie, szanowni Państwo, 02:17:38.000 --> 02:17:44.000 budujemy fundamenty pod nową przyszłą, nowoczesną prokuraturę. 02:17:44.000 --> 02:17:48.000 Wydaje mi się, że od tego powinniśmy zacząć jako prokuratorzy. 02:17:48.000 --> 02:17:50.000 Dziękuję bardzo, Panie Prokuratorze. 02:17:50.000 --> 02:17:55.000 [oklaski] 02:17:55.000 --> 02:17:59.000 I teraz bym prosiła Pana Diekana o taką perspektywę akademicką. 02:17:59.000 --> 02:18:02.000 Jak to wygląda z perspektywy wydziałów prawa? 02:18:02.000 --> 02:18:05.000 Tak, no to jest trudne pytanie, rozumiem, trzy najważniejsze. 02:18:05.000 --> 02:18:08.000 Ale zanim do tych zagadnień, szanowni Państwo, 02:18:08.000 --> 02:18:13.000 pozwolę sobie do tego miejsca nawiązać tego wyjątkowego wydarzenia, 02:18:13.000 --> 02:18:16.000 za którego organizację dziękuję. 02:18:16.000 --> 02:18:24.000 W Gdańsku, no jak chyba nigdzie w Polsce uświadamiamy sobie, 02:18:24.000 --> 02:18:27.000 jak ważni są bohaterowie. 02:18:27.000 --> 02:18:33.000 Nam jest łatwiej uczyć prawa, ale też tego, co jest najtrudniejsze, 02:18:33.000 --> 02:18:37.000 uczyć właściwych podstaw też odpowiedzialności i odwagi, 02:18:37.000 --> 02:18:40.000 wtedy gdy możemy wskazywać bohaterów. 02:18:40.000 --> 02:18:45.000 No część z nich jest dzisiaj na sali za to, co Państwo robiliście 02:18:45.000 --> 02:18:49.000 w tych trudnych czasach komunizmu, ale i ostatnio bardzo serdecznie. 02:18:49.000 --> 02:18:52.000 W imieniu akademii myślę, że nie nadużyje. 02:18:52.000 --> 02:18:54.000 Państwu dziękuję. 02:18:54.000 --> 02:18:58.000 [oklaski] 02:18:58.000 --> 02:19:04.000 No jedno wspomnienie, na początku grudnia odszedł Jerzy Hahl. 02:19:04.000 --> 02:19:09.000 Postać dla nas ważna, też bohater czasów Solidarności, 02:19:09.000 --> 02:19:14.000 ale również w latach 80. pracownik Wydziału Prawa i Administracji, 02:19:14.000 --> 02:19:19.000 to tutaj niedaleko w Katowni, to właśnie za jego sprawą przychowywano bibułę 02:19:19.000 --> 02:19:23.000 w roku 80.81. 02:19:23.000 --> 02:19:31.000 Szanowni Państwo, jeśli idzie o akademię, to widzę takie trzy najważniejsze wyzwania, 02:19:31.000 --> 02:19:34.000 jeśli pani prowadząca pozwoli. 02:19:34.000 --> 02:19:39.000 Po jednym zdaniu, chociaż odmyślnika, pierwsze to jest oczywiście ułożenie 02:19:39.000 --> 02:19:43.000 właściwej współpracy między torią a praktyką. 02:19:43.000 --> 02:19:49.000 Drugi punkt odmyślnika to byłaby nauka krytycznego myślenia. 02:19:49.000 --> 02:19:57.000 I trzeci punkt to byłaby nauka otwartości na nowe wyzwania, 02:19:57.000 --> 02:20:00.000 zarówno społeczne, jak i te technologiczne. 02:20:00.000 --> 02:20:02.000 Mam czas rozwinąć? 02:20:02.000 --> 02:20:04.000 Oczywiście, jak najbardziej, bardzo proszę. 02:20:04.000 --> 02:20:10.000 Jeśli idzie o punkt pierwszy, cieszę się, że w prezentacji pana Dziekana, 02:20:10.000 --> 02:20:15.000 pana mecenasa, zwary tak często pojawiały się różne przestrzenie 02:20:15.000 --> 02:20:18.000 w wydziału prawa i administracji. 02:20:18.000 --> 02:20:21.000 To jest dowód tego, jak współpracujemy. 02:20:21.000 --> 02:20:25.000 Za adwokaturą, za radcami, z sądem, z prokuraturą tych spotkań. 02:20:25.000 --> 02:20:29.000 Wielorakich organizujemy wiele, ale współpracujemy również 02:20:29.000 --> 02:20:32.000 z komornikami, z notariuszami, samorządowcami. 02:20:32.000 --> 02:20:38.000 Właśnie też po to, żeby uwrażliwić studentów, studentów prawa 02:20:38.000 --> 02:20:41.000 na problemy praktyki. 02:20:41.000 --> 02:20:44.000 To jest trójzbrze, nie tylko prawo w książkach "Low and Books", ale i "Low and Action". 02:20:44.000 --> 02:20:46.000 To jest kluczowe. 02:20:46.000 --> 02:20:50.000 A oni najlepiej uczą się tego, gdy mają okazję rozmawiać z praktykami, 02:20:50.000 --> 02:20:57.000 praktykami na salach wykładowych, w tych właśnie przestrzeniach. 02:20:57.000 --> 02:21:00.000 Słuchać też, uczestniczyć w konferencjach o tym, 02:21:00.000 --> 02:21:04.000 jakie aktualnie są wyzwania dla poszczególnych zawodów prawniczych. 02:21:04.000 --> 02:21:08.000 To pozwala dokonać najwłaściwszy wyborów. 02:21:08.000 --> 02:21:12.000 Drugi punkt to nauka krytycznego, krytycznego myślenia. 02:21:12.000 --> 02:21:17.000 Na takim mottem wydziału naszego, ale chyba z akademii, 02:21:17.000 --> 02:21:20.000 w ogóle powinno być indubioprohumanitaty. 02:21:20.000 --> 02:21:25.000 Nie tylko juz pozytywistyczne podejście do prawa, ale już naturalizm. 02:21:25.000 --> 02:21:29.000 Te ostatnie lata uświadomiły nam, że w sytuacjach krytycznych 02:21:29.000 --> 02:21:33.000 odwołujemy się do standardów, do filozofii prawa, do wartości konstytucyjnych, 02:21:33.000 --> 02:21:34.000 do praw człowieka. 02:21:34.000 --> 02:21:39.000 Taka perspektywa w kształceniu, krytyczna perspektywa w podejściu do prawa. 02:21:39.000 --> 02:21:43.000 To jest absolutnie niezbędne, nie jest łatwo, 02:21:43.000 --> 02:21:46.000 ale myślę, że z udziałem praktyków to nam się uda. 02:21:46.000 --> 02:21:49.000 I liczę na to, że to, co tutaj widzieliśmy, 02:21:49.000 --> 02:21:52.000 jest i będzie kontynuowane. 02:21:52.000 --> 02:21:59.000 I w końcu ostatni moment, czyli to otwarcie na nowe technologie. 02:21:59.000 --> 02:22:02.000 To oczywiście jest szansa, ale to też są wyzwania. 02:22:02.000 --> 02:22:06.000 Myślę, że akademia jest najwłaściwszą przestrzenią do tego, 02:22:06.000 --> 02:22:10.000 żeby o tych zwłaszcza nowych technologiach dużo mówić. 02:22:10.000 --> 02:22:16.000 Pani Mecenas już wspomniała o legal design, legal compliance, legal technob. 02:22:16.000 --> 02:22:20.000 Dwa tygodnie temu mieliśmy trzy równe legełe konferencje na Wydziale 02:22:20.000 --> 02:22:23.000 z różnymi grupami, bo była świetna konferencja adwokatska, 02:22:23.000 --> 02:22:26.000 ale była też świetna konferencja samorządowa, 02:22:26.000 --> 02:22:30.000 gdzie AI Act było mawiane właśnie siedzi o przestrzeń samorządową. 02:22:30.000 --> 02:22:36.000 Mieliśmy też spotkanie, gdzie wymienialiśmy nasze myśli 02:22:36.000 --> 02:22:40.000 z przedstawicielami nauk ścisłych, z przedsiębiorcami. 02:22:40.000 --> 02:22:42.000 Dyskutowaliśmy o tych wyzwaniach, 02:22:42.000 --> 02:22:48.000 jeśli chodzi o przestrzenie tej pracy bieżącej prawniczej. 02:22:48.000 --> 02:22:51.000 Tu są szanse i tylko znowu krótko, 02:22:51.000 --> 02:22:54.000 bo to można byłoby rozwijać godzinami. 02:22:54.000 --> 02:22:59.000 Przede wszystkim z jednej strony dyskutuje się coraz poważnie, 02:22:59.000 --> 02:23:02.000 prawie do internetu, jako prawie człowieka, 02:23:02.000 --> 02:23:06.000 żeby zapobiegać w wykluczeniu społecznemu w tym obszarze, 02:23:06.000 --> 02:23:12.000 ale zaczyna się też dyskutować o wolności od internetu 02:23:12.000 --> 02:23:15.000 i prawie do tego, żeby spotkać się z żywym człowiekiem 02:23:15.000 --> 02:23:19.000 po drugiej stronie, czy w sali sądowej, czy w urzędzie, 02:23:19.000 --> 02:23:20.000 czy w innych przestrzeniach. 02:23:20.000 --> 02:23:22.000 Myślę, że to są te wyzwania, 02:23:22.000 --> 02:23:25.000 jeśli chodzi o Akademię na najbliższe lata. 02:23:25.000 --> 02:23:26.000 Dziękuję. 02:23:26.000 --> 02:23:28.000 Dziękuję bardzo, pan dzikanie. 02:23:28.000 --> 02:23:31.000 [oklaski] 02:23:31.000 --> 02:23:34.000 Każda z Państwa wypowiedzi była inna, 02:23:34.000 --> 02:23:37.000 ale myślę, że wszystkie były w pewnym sensie podobne, 02:23:37.000 --> 02:23:41.000 bo mam takie wrażenie, że bardzo mocno przewijało się to, 02:23:41.000 --> 02:23:44.000 że przede wszystkim musimy postawić obywatela i człowieka 02:23:44.000 --> 02:23:46.000 po prostu w centrum wymiaru sprawiedliwości 02:23:46.000 --> 02:23:49.000 i musimy nauczyć się i znaleźć sposób, 02:23:49.000 --> 02:23:51.000 jak do niego mówić, żeby zrozumiał, 02:23:51.000 --> 02:23:53.000 jak mówić, żeby nam zaufał 02:23:53.000 --> 02:23:57.000 i jak mówić, żeby znał te wartości i je tak naprawdę rozumiał 02:23:57.000 --> 02:23:59.000 i też z tego wychodzi potrzeba dialogu. 02:23:59.000 --> 02:24:00.000 Takie mam poczucie. 02:24:00.000 --> 02:24:03.000 Dlatego myślę, że najlepszym rozwiązaniem 02:24:03.000 --> 02:24:07.000 do kontynuacji naszego panelu jest oddanie głosu naszej publiczności. 02:24:07.000 --> 02:24:10.000 Tutaj są od nas pracownicy z Ministerstwa Sprawiedliwości, 02:24:10.000 --> 02:24:14.000 którzy mają mikrofony i z przyjemnością oddamy Państwu głos. 02:24:14.000 --> 02:24:16.000 Czy może ktoś chciałby zadać jakieś pytanie, 02:24:16.000 --> 02:24:20.000 podzielić się krótką refleksją dotyczącą wyzwań przyszłości, 02:24:20.000 --> 02:24:22.000 a może też tego, co wydarzyło się w ostatnim czasie. 02:24:22.000 --> 02:24:25.000 Serdecznie zachęcam do zadawania pytań i zabierania głosu. 02:24:26.000 --> 02:24:31.000 Jeżeli nie będzie pytań, to ja coś znajdę, 02:24:31.000 --> 02:24:35.000 ale myślę, że Państwo na pewno mają jakieś nurtujące zagadnie. 02:24:35.000 --> 02:24:37.000 O, widzę, że Pani Metzena się zgłasza, 02:24:37.000 --> 02:24:38.000 jak bym tutaj mogła poprosić. 02:24:38.000 --> 02:24:40.000 Tutaj pierwszy rząd. 02:24:40.000 --> 02:24:41.000 Pierwszy rząd, tak. 02:24:41.000 --> 02:24:47.000 Bardzo mi się podobała wypowiedź Pana dziekana, 02:24:47.000 --> 02:24:53.000 którą można określić parę mią rzymską sumumiusum mainuria. 02:24:53.000 --> 02:24:57.000 Najwyższą niesprawiedliwością. 02:24:57.000 --> 02:25:00.000 To bardzo aktualna w tej chwili Parybię. 02:25:00.000 --> 02:25:01.000 Dziękuję za to. 02:25:01.000 --> 02:25:04.000 Dziękujemy bardzo Pani Metzena. 02:25:04.000 --> 02:25:12.000 Już nie masz. 02:25:12.000 --> 02:25:13.000 Ja mogę jeszcze... 02:25:13.000 --> 02:25:14.000 Tak, oczywiście bardzo proszę. 02:25:14.000 --> 02:25:16.000 Proszę Państwa, w związku z tym, że jesteśmy z Gdańska. 02:25:16.000 --> 02:25:19.000 Gdańska jest miastem praw człowieka 02:25:19.000 --> 02:25:25.000 i my wszyscy, jak tu siedzimy, powinniśmy dbać o umacnianie tych standardów, 02:25:25.000 --> 02:25:28.000 przestrzegania praw człowieka wynikających z europejskiej 02:25:28.000 --> 02:25:30.000 i konwencji praw człowieka 02:25:30.000 --> 02:25:34.000 i utrwalanych i pokazywanych w kolejnych orzecznicy, 02:25:34.000 --> 02:25:37.000 orzeczeniach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. 02:25:37.000 --> 02:25:41.000 To jako przykład takiej dobrej współpracy, 02:25:41.000 --> 02:25:44.000 chciałam powiedzieć, że pomimo trudnego czasu, 02:25:44.000 --> 02:25:47.000 ośmiu lat rządów PiS-u, 02:25:47.000 --> 02:25:52.000 my przedstawiciele samorządu radcowskiego, adwokackiego 02:25:52.000 --> 02:25:56.000 i sądowniczej władzy, 02:25:56.000 --> 02:25:59.000 spotykaliśmy się regularnie na spotkaniach roboczych. 02:25:59.000 --> 02:26:03.000 Tu jest Pani prezes Sądu Okręgowego i może potwierdzić. 02:26:03.000 --> 02:26:06.000 A ostatnio dołączyli również prokuratorzy 02:26:06.000 --> 02:26:11.000 i to jest taki fajny pomysł na współpracę naszych środowisk, 02:26:11.000 --> 02:26:16.000 że możemy sobie, siedząc przy stole, w nieformalny sposób powiedzieć, 02:26:16.000 --> 02:26:21.000 co nawzajem nam doskwiera w naszej praktyce zawodowej. 02:26:21.000 --> 02:26:25.000 Oczywiście nie wszystko można na szczegół okręgowym ustalić, 02:26:25.000 --> 02:26:28.000 ale naprawdę to były bardzo pomocne spotkania 02:26:28.000 --> 02:26:32.000 i polecam Panu ministrowi, żeby zachęcił w innych miastach, 02:26:32.000 --> 02:26:35.000 że to jest bardzo fajne narzędzie. 02:26:35.000 --> 02:26:41.000 Chciałam też powiedzieć, że nasze środowisko 02:26:41.000 --> 02:26:46.000 naprawdę też jest bardzo prospołeczne 02:26:46.000 --> 02:26:51.000 i we wszystkich akcjach, które organizuje miasto, widać prawników, 02:26:51.000 --> 02:26:54.000 pokazujemy się, bo proszę Państwa, czeka nas praca 02:26:54.000 --> 02:26:57.000 u podstaw edukacja naszych obywateli 02:26:57.000 --> 02:27:01.000 i myślę, że z tym sobie dajemy dobrze radę. 02:27:01.000 --> 02:27:05.000 Ja może jeszcze chciałam tak do tego, co mówiłaś Magda. 02:27:05.000 --> 02:27:08.000 Oczywiście te wszystkie zmiany, o których mówisz, są zmianami na lepsze. 02:27:08.000 --> 02:27:12.000 Cieszymy się z tej super współpracy z sądem, 02:27:12.000 --> 02:27:15.000 ale ja chciałam nawiązać jeszcze do słów Pana Dzikana, 02:27:15.000 --> 02:27:19.000 związanych z tymi wyzwaniami związanymi z nowymi technologiami. 02:27:19.000 --> 02:27:22.000 Jak wszyscy wiemy, chyba wszyscy już to zrozumieliśmy, 02:27:22.000 --> 02:27:25.000 że świat przyspieszył bardzo. 02:27:25.000 --> 02:27:29.000 Jeżeli przeanalizujemy sobie to, o czym rozmawialiśmy 10 lat temu, 02:27:29.000 --> 02:27:31.000 o jakich wyzwaniach rozmawialiśmy, 02:27:31.000 --> 02:27:37.000 to w obliczu dzisiejszych tematów wydają się one zupełnie mało istotne. 02:27:37.000 --> 02:27:45.000 W tej chwili mamy do czynienia z tak ogromną postępem w cyfryzacji, 02:27:45.000 --> 02:27:50.000 cyfryzacji do prawa, cyfryzacji dostępu do prawa. 02:27:50.000 --> 02:27:54.000 Te wszystkie wyzwania, przed którymi musimy stanąć, 02:27:54.000 --> 02:27:57.000 wymaga od nas nie tylko tego, żebyśmy byli na nie gotowi, 02:27:57.000 --> 02:28:00.000 ale żebyśmy byli dwa kroki do przodu. 02:28:00.000 --> 02:28:03.000 To jest tak naprawdę nasze największe wyzwanie w tej chwili, 02:28:03.000 --> 02:28:05.000 bo dzisiaj rozmawiamy o tym, 02:28:05.000 --> 02:28:10.000 jak i kto jest odpowiedzialny za tworzenie algorytmów sztucznej inteligencji. 02:28:10.000 --> 02:28:12.000 10 lat temu rozmawialiśmy o tym, 02:28:12.000 --> 02:28:15.000 czy właściwie przyjmą się u nas przepisy RODO. 02:28:15.000 --> 02:28:17.000 Taka jest prawda. 02:28:17.000 --> 02:28:20.000 W tej chwili te dylematy zupełnie są już na innym poziomie 02:28:20.000 --> 02:28:23.000 i musimy być świadomi tego, że to nas nie ominie. 02:28:23.000 --> 02:28:27.000 A jeżeli nas to nie ominie, to nie ominie też naszych klientów. 02:28:27.000 --> 02:28:30.000 I z ich perspektywy, w jaki sposób będziemy ich traktować, 02:28:30.000 --> 02:28:32.000 w jaki sposób będziemy budować z nimi relacje, 02:28:32.000 --> 02:28:38.000 tak naprawdę przekłada się na sposób postrzegania zawodów prawniczych, 02:28:38.000 --> 02:28:45.000 postrzegania adwokatury, to w jaki sposób jesteśmy, 02:28:45.000 --> 02:28:48.000 czy będziemy im pomocni. 02:28:48.000 --> 02:28:51.000 I chciałam tutaj powiedzieć, że nie mówię tego bez kozery, 02:28:51.000 --> 02:28:55.000 bo coraz częściej słyszymy, że nasz klient zadaje nam pytanie, 02:28:55.000 --> 02:28:57.000 a co by pani zrobiła na moim miejscu? 02:28:57.000 --> 02:28:59.000 Czyli on nie oczekuje już porady, 02:28:59.000 --> 02:29:03.000 a on oczekuje od nas wskazania najlepszej ścieżki. 02:29:03.000 --> 02:29:06.000 Oczekuje, że będziemy analizowali ryzyko, 02:29:06.000 --> 02:29:09.000 oczekuje, że będziemy planowali długoterminowo, 02:29:09.000 --> 02:29:13.000 oczekuje, że będziemy strategami, doradcami, liderami opinii. 02:29:13.000 --> 02:29:17.000 To jest ogromne wyzwanie dla przyszłości adwokatury. 02:29:17.000 --> 02:29:22.000 To jest zupełnie co innego niż adwokatura sprzed 10 czy 15 lat, 02:29:22.000 --> 02:29:26.000 gdzie troszeczkę, że nasz zawód mitologizowali, 02:29:26.000 --> 02:29:28.000 mówiliśmy tylko, my wiemy najlepiej, 02:29:28.000 --> 02:29:30.000 i najlepiej trzymamy to dla siebie, 02:29:30.000 --> 02:29:32.000 natomiast klientowi powinno wystarczyć parę zdań 02:29:32.000 --> 02:29:34.000 i powinien nam zaufać. 02:29:34.000 --> 02:29:37.000 W tej chwili tak już to nie funkcjonuje. 02:29:37.000 --> 02:29:39.000 Dziękuję bardzo. Pan prokurator, to chciał też się... 02:29:39.000 --> 02:29:41.000 Dziękuję bardzo. Ja jeśli można, 02:29:41.000 --> 02:29:43.000 chciałbym nawiązać do tego, co powiedziała pani Metyna Stal, 02:29:43.000 --> 02:29:47.000 ale też pan dziekan tego rozwoju technologicznego, 02:29:47.000 --> 02:29:50.000 tej sztucznej inteligencji, o której wszyscy tutaj mówimy, 02:29:50.000 --> 02:29:55.000 szanowni państwo, oczywiście to jest wielka szansa, 02:29:55.000 --> 02:29:59.000 bardzo wielka szansa, natomiast my jako prawnicy, jako zawody, 02:29:59.000 --> 02:30:04.000 które są tak naprawdę zawodami mającymi służyć ludziom, 02:30:04.000 --> 02:30:08.000 musimy się zastanowić nad jedną kwestią, 02:30:08.000 --> 02:30:10.000 i to jest coś, czego ja się trochę obawiam, 02:30:10.000 --> 02:30:12.000 jeśli mówimy o sztucznej inteligencji. 02:30:12.000 --> 02:30:18.000 My ludzie mamy łatwość tego, żeby oddawać naszą pracę, 02:30:18.000 --> 02:30:22.000 na przykład sztucznej inteligencji, na przykład systemom komputerowym. 02:30:22.000 --> 02:30:27.000 Mamy trochę taki genlenistwa, wszyscy, jako ludzkość, 02:30:27.000 --> 02:30:32.000 i boję się tego, żebyśmy załatwo nie oddali 02:30:32.000 --> 02:30:36.000 tego, co jest naszą zaletą naszej empatii, naszej wiedzy, 02:30:36.000 --> 02:30:40.000 naszego zrozumienia, otwarcie na drugiego człowieka, 02:30:40.000 --> 02:30:44.000 tej sztucznej inteligencji, żebyśmy zawsze jednak pamiętali o tym, 02:30:44.000 --> 02:30:47.000 że tutaj nas ta inteligencja nie zastąpi. 02:30:47.000 --> 02:30:52.000 I tutaj to jest szczególnie ważne w zawodach zaufania publicznego, 02:30:52.000 --> 02:30:54.000 jakie tutaj wszyscy reprezentujemy. 02:30:54.000 --> 02:30:56.000 Myślę, że zgadzamy się z tym, że tutaj nie chodzi o to, 02:30:56.000 --> 02:30:59.000 czy mamy z tego korzystać, tylko jak z tego korzystać, 02:30:59.000 --> 02:31:03.000 bo nie mamy już wyjścia korzystać z takich narzędzi musimy. 02:31:03.000 --> 02:31:06.000 Kwestia tego, czy będziemy potrafili to robić prawidłowo, 02:31:06.000 --> 02:31:12.000 mamy tutaj wiele dylematów związanych z cyberbezpieczeństwem, 02:31:12.000 --> 02:31:16.000 z tajemnicą obrończą, jeżeli chodzi o adwokatów i racji. 02:31:16.000 --> 02:31:19.000 - Co z digitalizacją akt sądowych? 02:31:19.000 --> 02:31:22.000 - Dokładnie. Tutaj możemy zadać pytanie właśnie, 02:31:22.000 --> 02:31:28.000 jaki tutaj etap będzie w przyszłości w trakcie do prace? 02:31:28.000 --> 02:31:30.000 - Tak, bo nam prawnikom bardzo uotwiłoby to praca, 02:31:30.000 --> 02:31:33.000 aczkolwiek zdajemy sobie sprawę, że jest opór ze strony sędziów, 02:31:33.000 --> 02:31:36.000 żeby z tym... - Absolutnie? - Nie. - A, prawda? 02:31:36.000 --> 02:31:40.000 - O, no to jak i w niej? - Gdzie jest ten opór? 02:31:40.000 --> 02:31:43.000 - Prokuratura jest gotowa, Szanowni Panie. 02:31:43.000 --> 02:31:47.000 - Ja słyszałam z tego spotkania, że tak niekompletna jest ta digitalizacja 02:31:47.000 --> 02:31:50.000 i tam trochę gubicie dowodów w sprawie. 02:31:50.000 --> 02:31:52.000 - O, nie, nie, nie, nie, nie. 02:31:52.000 --> 02:31:56.000 Szanowni Państwo, gościliśmy z Panem Ministrem całkiem niedawno, 02:31:56.000 --> 02:31:58.000 Pana Prokuratora, Haralda Kruse, 02:31:58.000 --> 02:32:01.000 Prokuratora Generalnego na dreni Palatynatu, 02:32:01.000 --> 02:32:07.000 powiedział, że oni pierwszego stycznia w ogóle rezygnują z akt papierowych w Niemczech. 02:32:07.000 --> 02:32:12.000 - My dream. - Tak, i robili oczywiście programy pilotażowe 02:32:12.000 --> 02:32:15.000 i nic się nie zdarzyło takiego, co by poddało wątpliwość, 02:32:15.000 --> 02:32:20.000 funkcjonalność tego systemu, także naprawdę myślę, że damy radę sobie z tym. 02:32:20.000 --> 02:32:24.000 Potrzebujemy jeszcze odrobiny czasu, myślę, tutaj patrzę na koleżankę do rotesy budowską. 02:32:24.000 --> 02:32:29.000 - Ja patrzę na ciebie dlatego, że dostajemy wpłyty z prokuratury 02:32:29.000 --> 02:32:33.000 i praca na płycie zresztą przepisy obowiązująca nota Bena 02:32:33.000 --> 02:32:37.000 nie pozwalają na przesyłanie sądowi akt w formie elektronicznej. 02:32:37.000 --> 02:32:41.000 Natomiast praca realna na płycie wygląda w taki sposób, 02:32:41.000 --> 02:32:45.000 że każda strona tych akt to jest odzielne PDF. 02:32:45.000 --> 02:32:50.000 W związku z tym, żeby przejrzeć akta, to ja muszę kliknąć dwieście razy. 02:32:50.000 --> 02:32:53.000 Na każdej stronie jest coś albo jest pusta strona. 02:32:53.000 --> 02:32:58.000 Gdyby to się na przykład dało przewijać, to my byśmy pewnie nawet chętnie jest tych akt korzystali, 02:32:58.000 --> 02:33:02.000 ale przekatkowanie akt papierowych jest dużo bardziej efektywny, 02:33:02.000 --> 02:33:06.000 więc my nie jesteśmy przeciw digitalizacji, my jesteśmy zarosconną digitalizacją, 02:33:06.000 --> 02:33:09.000 taka, która będzie użyteczna. 02:33:09.000 --> 02:33:15.000 Myślę, że też komunikacja z sądem powinna przejść na poziom elektroniczny, 02:33:15.000 --> 02:33:21.000 dlatego że ludzie do nas piszą maile, poczt jest drukowana i to jest przedkładane, 02:33:21.000 --> 02:33:23.000 to jest po prostu bez sensu. 02:33:23.000 --> 02:33:25.000 - A pisztani mają to od 10 lat. 02:33:25.000 --> 02:33:28.000 Jeżeli człowiek może złożyć pita przez internet i go podpisać, 02:33:28.000 --> 02:33:31.000 tak samo mógłby złożyć za żalenie do sądu. 02:33:31.000 --> 02:33:35.000 Szanowni Państwo, zwierzamy do końca naszego panelu jeszcze słowa od Pana Dziekana. 02:33:35.000 --> 02:33:40.000 - Tak, ja myślę, że w imieniu nas wszystkich, jeśli Panie Dziekan, Panie Pymby, 02:33:40.000 --> 02:33:44.000 Panie Pymby, się pozwolę coś zaprosić Pana Ministra na nasz bal prawniczy, 02:33:44.000 --> 02:33:49.000 to tak z kolei do tego, o czym mówił Pan Mecenaz Dwaran. 02:33:49.000 --> 02:33:53.000 Budujemy dobre tradycje, odbudowujemy tradycje początków II RP, 02:33:53.000 --> 02:34:00.000 jeśli chodzi o integrację środowisk, balot będzie się teraz po raz trzeci z rzędu 02:34:00.000 --> 02:34:02.000 i bardzo serdecznie zapraszamy, jeśli... 02:34:02.000 --> 02:34:03.000 - 25 stycznia. 02:34:03.000 --> 02:34:08.000 - 25 stycznia, tak jest, można by tam już zabukować kalendarz Ministra. 02:34:08.000 --> 02:34:12.000 - Zobaczymy, jak czas pozwala, bo kalendarz Ministra jest bardzo przepełniony. 02:34:12.000 --> 02:34:14.000 - Bardzo przepraszam Państwu, dziękuję. 02:34:14.000 --> 02:34:18.000 - Szanowni Państwo, bardzo dziękuję Państwu za rozmowę i za dyskusję. 02:34:18.000 --> 02:34:23.000 [oklaski] 02:34:23.000 --> 02:34:27.000 I będziemy teraz przechodzić do ostatniej części naszego dzisiejszego spotkania, 02:34:27.000 --> 02:34:29.000 a mianowicie podsumowań. 02:34:29.000 --> 02:34:33.000 I na początek poprosimy Pana Profesora Jerzego Zajadłe 02:34:33.000 --> 02:34:36.000 o podsumowanie naszego dzisiejszego spotkania. 02:34:36.000 --> 02:34:51.000 [oklaski] 02:34:51.000 --> 02:34:55.000 Tak, szanowni Państwo, oczywiście powierzonymi taką trudną rolę podsumowania 02:34:55.000 --> 02:35:02.000 tego naszego spotkania, z nasz zformowania jakichś wniosków wynikających z tej 02:35:02.000 --> 02:35:07.000 interesującej debaty panalowej, którą właśnie przed chwilą Państwo wyszuchaliście. 02:35:07.000 --> 02:35:10.000 No i nie jest to zadowolone, bo mam zaledwie parę minut. 02:35:10.000 --> 02:35:15.000 Tam stygnia lunch w związku z tym, to ma jakiś związek z sobą. 02:35:15.000 --> 02:35:20.000 Ja myślę, że naprawdę konkluzywne, być może będzie to, co za chwilę powieszcze, 02:35:20.000 --> 02:35:26.000 na koniec Pan Profesor Adam Bodnar, Minister Sprawiedliwości. 02:35:26.000 --> 02:35:30.000 Ale proszę im pozwolić na pewno krótką osobistą refleksję, 02:35:30.000 --> 02:35:35.000 bo to dzisiejsze spotkanie mi się domiło, że jakby historia zatoczyła pewne koło 02:35:35.000 --> 02:35:37.000 w moim indywidualnym przypadku. 02:35:37.000 --> 02:35:41.000 Być może część Państwa pamięta, być może część Państwa uczestniczyła. 02:35:41.000 --> 02:35:48.000 W marcu 2017 roku odbyła się w Katowicach taka pierwsza konferencja 02:35:48.000 --> 02:35:52.000 zorganizowana przez Stowarzyszenie Sędziów Polskich Justycja 02:35:52.000 --> 02:35:58.000 i tam również powierzono mi zadanie podsumowania ówczesnej debaty. 02:35:58.000 --> 02:36:03.000 Myślałem, że ówczes widzieli w czasie tej konferencji poświęconej nota BN. 02:36:03.000 --> 02:36:07.000 To było w szczycie kryzysu Trybunału Konstytucyjnego. 02:36:07.000 --> 02:36:12.000 Poświęcona była problematyce bezpośrednio stosowania konstytucji, 02:36:12.000 --> 02:36:17.000 inaczej zwanej rozproszoną kontrową konstytucji prawa. 02:36:17.000 --> 02:36:23.000 I moja ostateczna konkluzja w tamtym podsumowaniu 2017 roku 02:36:23.000 --> 02:36:25.000 zabrzmiała dosyć paradoksalnie. 02:36:25.000 --> 02:36:29.000 Dlatego, że powiedziałem do sędziów głównie, 02:36:29.000 --> 02:36:32.000 ale właśnie do prawników zgromadzonych w tyle w Katowicach, 02:36:32.000 --> 02:36:40.000 przyjdzie Państwu bronić prawa i sprawiedliwości przed prawem i sprawiedliwością. 02:36:40.000 --> 02:36:43.000 To drugie pisane z dużych liter. 02:36:43.000 --> 02:36:48.000 I chyba nie zdawaliśmy sobie sprawy ówczes w tery 2017 roku, 02:36:48.000 --> 02:36:53.000 jak prorocze ukazał się te słowa, ponieważ to, co nastąpiło później, 02:36:53.000 --> 02:36:57.000 przeszło chyba nawet największe nasze obawy. 02:36:57.000 --> 02:37:02.000 To znaczy pewne rzeczy nie wyobrażaliśmy sobie, 02:37:02.000 --> 02:37:05.000 że może się może to pójść w tym kierunku. 02:37:05.000 --> 02:37:09.000 Jak Państwo usłyszeli, nasi paneliści zastanawiali się nad pytaniem 02:37:09.000 --> 02:37:17.000 "Kwowadis, komunitas legalis", czyli "Dokąd zmierzasz wspólnoto nieprawna 02:37:17.000 --> 02:37:23.000 w tym przypadku tylko wspólnoto prawnicza złożona z przedstawicieli 02:37:23.000 --> 02:37:28.000 różnych zawodów prawnicy uzypełnionych o Świata Akademicki?" 02:37:28.000 --> 02:37:33.000 I właśnie z każdego z tych wypowiedzi Państwa, 02:37:33.000 --> 02:37:36.000 którzy brali udział w tym panelu, 02:37:36.000 --> 02:37:39.000 każda z tych opowiedzi była zeterminowana doświadczeniami, 02:37:39.000 --> 02:37:41.000 jakie wynosi ta wspólnota nasza, 02:37:41.000 --> 02:37:45.000 czemu się czuje jej członkiem z ostatnich osiąć dziewięciu lat. 02:37:45.000 --> 02:37:49.000 Otóż mogę zarezykować też, że nasza wspólnota 02:37:49.000 --> 02:37:53.000 wychodzi z tej konfrontacji, z rzeczywistością, 02:37:53.000 --> 02:38:00.000 no jednak dosyć mocno poobijana, ale zwycięska, mimo wszystko. 02:38:00.000 --> 02:38:06.000 Wydaje się, że jako całość ta wspólnota jednak zdała egzamin, 02:38:06.000 --> 02:38:11.000 nawet jeśli nie można tego powiedzieć o wszystkich członków, 02:38:11.000 --> 02:38:15.000 członkach przedstawicieli różnych zawodów prawniczych, 02:38:15.000 --> 02:38:20.000 to mas ta wspólnota moim zdaniem egzamin zdała. 02:38:20.000 --> 02:38:23.000 Bo na czym właściwie ten egzamin, 02:38:23.000 --> 02:38:27.000 przed którym stanęliśmy jako wspólnota w tych ostatnich osiem, 02:38:27.000 --> 02:38:29.000 dziewięciu latach polegał? 02:38:29.000 --> 02:38:33.000 No, to już na obronie tego, co tworzy 02:38:33.000 --> 02:38:37.000 jakieś zręby europejskiej kultury prawnej, 02:38:37.000 --> 02:38:42.000 no z jednej strony to są takie paradigmaty profesjonalnego warsztatu prawniczego, 02:38:42.000 --> 02:38:49.000 a z drugiej strony jakieś akcje logiczne podstawy związane z samoistotą fenomenu prawa. 02:38:49.000 --> 02:38:52.000 Może oczywiście powstać pytanie, 02:38:52.000 --> 02:38:56.000 dlaczego to podsumowanie powierzono znowu teoretykowi, filozofowi prawa? 02:38:56.000 --> 02:38:59.000 Może dlatego, że to właśnie my teoretycy, 02:38:59.000 --> 02:39:04.000 z jednej strony tworzymy podstawowe kanony tego warsztatu prawniczego, 02:39:04.000 --> 02:39:09.000 bezgędenato czy zajmujemy się prawem cywilnym, karnym, konstytucyjnym, finansowym, 02:39:09.000 --> 02:39:15.000 czy administracyjnym, one są wspólne dla wszystkich przedstawicieli 02:39:15.000 --> 02:39:18.000 tych prawniczych protestii tworzących tą wspólnotę. 02:39:18.000 --> 02:39:23.000 A skoro jako w filozofowie poszukujemy pewnym wspólnej akcjologii prawa, 02:39:23.000 --> 02:39:27.000 bezgędenato czy wykonujemy zawód sędziego, prokuratora, adwokata, 02:39:27.000 --> 02:39:30.000 czy radcy prawnego czy uczonego prawnika. 02:39:30.000 --> 02:39:34.000 Otóż objęte perspektywy do warsztatowo-isjologiczną 02:39:34.000 --> 02:39:40.000 bardzo dobrze widać na 86 kolumnach, które otaczają budynek sądu najwyższego w Warszawie, 02:39:40.000 --> 02:39:46.000 na których umieszczono pewne takie sentencje prawnicze, 02:39:46.000 --> 02:39:52.000 w których zakumulowana jest ponad 2000 lat 02:39:52.000 --> 02:39:59.000 takiej prawniczej mądrości, które tworzą fundament tej naszej profesji. 02:39:59.000 --> 02:40:03.000 Myślę, że podstawowe zadanie naszej wspólnotie jest 02:40:03.000 --> 02:40:06.000 trzymanie się tych zakumulowanej przez wieki mądrości 02:40:06.000 --> 02:40:12.000 i tłumaczenie istoty, ponieważ w ciągu tych 8 ostatnich lat 02:40:12.000 --> 02:40:17.000 próbowano wywrócić nam te paradygmaty do góry nogami. 02:40:17.000 --> 02:40:22.000 I to nie jest tak, że ten proces jest zakończony. 02:40:22.000 --> 02:40:24.000 No ja się posłużę innym przykładem. 02:40:24.000 --> 02:40:28.000 Na budynku sądu najwyższego stanu w Zjednoczonych jest tylko jeden napis. 02:40:28.000 --> 02:40:30.000 "Equal justice and the law" 02:40:30.000 --> 02:40:34.000 co można dowolnie przetłumaczyć jako wszyscy są równi wobec prawa. 02:40:34.000 --> 02:40:40.000 To jest fundament naszej profesji, zarówno w wymiarze tym warsztatowym, jak i akcjologicznym. 02:40:40.000 --> 02:40:49.000 No i teraz jak na ironię, osobą, która w ostatnich latach, tych 8 latach, 02:40:49.000 --> 02:40:52.000 ale nawet w ciągu ostatnich kilkudziesięciu dni 02:40:52.000 --> 02:40:59.000 najczęściej przywołowała tę zasadę równości wobec prawa i to w sposób wyjątkowo przewrotny 02:40:59.000 --> 02:41:03.000 jest ten, który najbardziej zdawał z tobą polskiej w miarstwie wiedzielności. 02:41:03.000 --> 02:41:08.000 To znaczy pan minister wiedzielności, prokurator generalny Zbigniew Ziobro. 02:41:08.000 --> 02:41:13.000 Tylko, że on spróbował nam całkowicie zmienić sens tej zasady. 02:41:13.000 --> 02:41:21.000 I w ciągu ostatnich 8 lat obserwowaliśmy mnóstwo takich przykładów, 02:41:21.000 --> 02:41:24.000 kiedy próbował nam zmienić sens pewnych pojęć. 02:41:24.000 --> 02:41:28.000 I to jest tak, że uciałem ostatnich dni, ten proces się nie zakończył. 02:41:28.000 --> 02:41:33.000 No w ostatnich dniach to jestjawisko, że przeradnica przekroczyło pewną masę krytyczną 02:41:33.000 --> 02:41:38.000 prawnego i prawniczego absurdu, ponieważ na przykład w sprawie posła Marcina Rolnolowskiego 02:41:38.000 --> 02:41:44.000 próbuje się uchylanie się odpowiedzialności, przyporządkować instytucji civil disobedience, 02:41:44.000 --> 02:41:47.000 niepuszczeństwa obetelskiego. 02:41:47.000 --> 02:41:52.000 Skala absurdu przekroczyła pewną masę krytyczną. 02:41:52.000 --> 02:42:00.000 Ale ja myślę, że jest też drugi problem, niezależnie od tego, że musimy bronić tych pradygmatów 02:42:00.000 --> 02:42:05.000 naszego warsztatu prawniczego i tej akciologii, która towarzyszy fenomenowi prawa. 02:42:05.000 --> 02:42:10.000 To może jest jeszcze i bardziej istotny problem w odpowiedzi na to pytanie. 02:42:10.000 --> 02:42:15.000 Kwowadis, komunitas legalis, dokąd zmierzasz wspólnoto prawniczo? 02:42:15.000 --> 02:42:21.000 O tych wyzwaniach przed chwilą mówili nasze paneliści, ale ja chciałbym zwrócić jeszcze jedną rzecz uwagę, 02:42:21.000 --> 02:42:27.000 bo jedną rzeczą jest bowiem to, jak obroniliśmy integralność naszej wspólnoty przed tym zmasowanym atakiem, 02:42:27.000 --> 02:42:30.000 który miał miejsce w ciągu ostatnich 9 lat. 02:42:30.000 --> 02:42:37.000 Zupełnie idą to, jak naszą wspólnotę postrzega otoczenie zewnętrzne, czyli społeczeństwo. 02:42:37.000 --> 02:42:44.000 A ten odbiór po części zwiny nas samych, on niestety nie jest najlepszy z różnych powodów. 02:42:44.000 --> 02:42:50.000 Czasami się być może za bardzo jakiego wspólnotu zamykamy w takim kokonie profesjonalizmu 02:42:50.000 --> 02:42:56.000 i takiej hermetyczności języka prawnego, nie poszukując komunikacji. 02:42:56.000 --> 02:43:00.000 I to najważniejsze zdanie, które nas czeka jako wspólnoty prawników, 02:43:00.000 --> 02:43:04.000 to myślę, że jak przekonać to nasze otoczenie zewnętrzne, 02:43:04.000 --> 02:43:11.000 żeby naprawdę podchodzimy i na serio traktujemy taką zanom piękną łacińską sentencję hominum causa 02:43:11.000 --> 02:43:15.000 omnej z Konstitutum Scyt. 02:43:15.000 --> 02:43:19.000 Wszelkie prawo powinny być stanowi one ze względu na człowieka. 02:43:19.000 --> 02:43:22.000 I nawet nie chodzi o stanowienie prawa, bo to jest zadanie ustawodawcy. 02:43:22.000 --> 02:43:25.000 Naszą rolą jest taka interpretacja i takie stosowanie prawa, 02:43:25.000 --> 02:43:28.000 żeby czyli zadość tej maksymie. 02:43:28.000 --> 02:43:33.000 Ja myślę, że to pewne rozdarcie pomiędzy takim światem idealu. 02:43:33.000 --> 02:43:38.000 Zainteresowała mnie ostatnio, zainteresowała mnie ostatnio jako filozofa prawa, 02:43:38.000 --> 02:43:41.000 taki temat malowanie sprawiedliwości. 02:43:41.000 --> 02:43:47.000 Właśnie zwręczyłem panu ministrowi w prezencie książkę, która się ukazała. 02:43:47.000 --> 02:43:50.000 Tak to się nazywa malowanie sprawiedliwości. 02:43:50.000 --> 02:43:56.000 Pan minister Bodnar w jakiś sensie maluje nam, próbuje nam namalować sprawiedliwość. 02:43:56.000 --> 02:44:02.000 Tylko być może czy sami jest tak, że my prawnicy mamy zbyt wyidealizowany ten obra sprawiedliwości. 02:44:02.000 --> 02:44:08.000 Ale oczywiście nam się kojarzy z piękną boginią temidą bądź justicją, 02:44:08.000 --> 02:44:13.000 która trzyma jakieś atrybuty w ręce. Wagę, miecz, ma przewiązane oczy. 02:44:13.000 --> 02:44:20.000 A co najciekawsze z tych moich badań wynika, że ani rzymska justicja, ani grecka temida tak nie wyglądały. 02:44:20.000 --> 02:44:26.000 Nie trzymały ani wagi, ani miecza, ale tym bardziej nie miały opaski na oczach. 02:44:26.000 --> 02:44:32.000 To kończy tą książkę, analizą takiego najbardziej realistycznego obrazu, jaki stworzono, 02:44:32.000 --> 02:44:35.000 chyba chcąc oddać ideę prawa i sprawiedliwości. 02:44:35.000 --> 02:44:39.000 To jest taki obraz, by stawała klimta. Ja już kiedyś, jak ja razy publicznie o tym opowiadałem, 02:44:39.000 --> 02:44:42.000 ale by ciągle nie wszyscy państwo mieli okazję tego słuchać. 02:44:42.000 --> 02:44:44.000 Być może nie wszyscy państwo ten obraz widzieli. 02:44:44.000 --> 02:44:50.000 On jest rzeczywiście wstrząsający, ale z punktu widzenia tego pytania, 02:44:50.000 --> 02:44:54.000 "Quo Vadis", "Communita Sleganis" jest bardzo taki połuczający. 02:44:54.000 --> 02:44:58.000 Na pierwszym planie tego obrazu jest taki biedny, wychudzony starzec, 02:44:58.000 --> 02:45:05.000 z którego plata mackie jakiegoś morskiego stwora. 02:45:05.000 --> 02:45:11.000 To jest ten realny obraz prawa, który być może ma większość społeczeństwa. 02:45:11.000 --> 02:45:15.000 Nad tym nieszczęśnikiem unoszą się trzy bogie jelosu, rynie. 02:45:15.000 --> 02:45:20.000 Jedna jest zludzona, druga śpi, trzecia patrzy na niego złowrogo. 02:45:20.000 --> 02:45:24.000 Jest tam pewien element idealistyczny, na którym my prawie nic najczęściej 02:45:24.000 --> 02:45:26.000 w ramach tej naszej wspólnoty zwracamy uwagę. 02:45:26.000 --> 02:45:30.000 Dziś u góry na drugim planie pojawiają się trzy bogie, 02:45:30.000 --> 02:45:37.000 "Lex Veritas Justicia", "Prawda i Sprawiedliwość", 02:45:37.000 --> 02:45:43.000 ale one jakby nie mają wpływu na to, co się dzieje, na tym poziomie realnym. 02:45:43.000 --> 02:45:46.000 I powiedzieć może to jest największe zdaję tej naszej wspólnoty 02:45:46.000 --> 02:45:49.000 w tym drugim wymiarze komunikacji ze społeczeństwem. 02:45:49.000 --> 02:45:54.000 Dlatego, że na tym obrazie Klimta pojawiają się pomiędzy tym nieszczęśnikiem, 02:45:54.000 --> 02:46:00.000 a tym idealnymi boginiami sprawiedliwości prawdy i prawa, 02:46:00.000 --> 02:46:04.000 pojawiają się głowy ludzkie. To są prawnicy. 02:46:04.000 --> 02:46:08.000 To ich zadaniem jest przeniesienie tych ideów na ten poziom realny, 02:46:08.000 --> 02:46:14.000 żeby ten nieszczęśnik inaczej odbierał do prawa, inaczej go odczuwał. 02:46:14.000 --> 02:46:18.000 Myślę, że te dwa zadania, z jednej strony obrona pewnych paradekmatów, 02:46:18.000 --> 02:46:24.000 warsztatowych i akcjiologicznych prawoznanstwa i prawa naszej profesji, 02:46:24.000 --> 02:46:29.000 ponieważ jak pokazałem Państwu na przykładach ten proces się wcale nie zakończył, 02:46:29.000 --> 02:46:32.000 ale drugie, ważniejsze zdanie do właśnie poszukiwania komunikacji, 02:46:32.000 --> 02:46:35.000 być może to jest właśnie konkluzja, 02:46:35.000 --> 02:46:41.000 aczkolwiek ostateczną konkluzję za chwilę Państwu służą pewnie z ministra Bodnara. 02:46:41.000 --> 02:46:43.000 Dziękuję bardzo. 02:46:43.000 --> 02:46:48.000 [oklaski] 02:46:48.000 --> 02:46:51.000 Dziękujemy bardzo, Panie Profesorze. 02:46:51.000 --> 02:46:56.000 I teraz poproszę o zabranie i wypowiedzie ostatnich suprzyspana ministra Adama Bodnara. 02:46:56.000 --> 02:47:07.000 Szanowni Państwo, to był bardzo intensywny i owocny dzień 02:47:07.000 --> 02:47:11.000 i niezwykle ciekawe spotkanie. 02:47:11.000 --> 02:47:13.000 Zajmę, że przejdę do konkluzji, 02:47:13.000 --> 02:47:18.000 ja bym chciał bardzo serdecznie podziękować Panu Ministrowiackowi Michałowskiem, 02:47:18.000 --> 02:47:21.000 bo on był odpowiedzialny za przygotowanie i organizację tego wydarzenia. 02:47:21.000 --> 02:47:25.000 Niestety nie mógłby dzisiaj z nami obecny. 02:47:25.000 --> 02:47:30.000 Chciałbym podziękować i mojemu gabinetowi politycznemu i całemu zespołowi komunikacji 02:47:30.000 --> 02:47:35.000 za bardzo potężne zaangażowanie w to, żeby to wydarzenie mogło się odbyć. 02:47:35.000 --> 02:47:39.000 Chciałbym oczywiście podziękować partnerom, czyli Europejskiemu Centrum Solidarności 02:47:39.000 --> 02:47:44.000 oraz Miastu Gdańsk za współorganizację tego wydarzenia. 02:47:44.000 --> 02:47:48.000 Drodzy Państwo, to spotkanie mi uzmysłowiło kilka rzeczy. 02:47:48.000 --> 02:47:54.000 Po pierwsze, to, że przywracanie praworządności to jest nasz wspólny wysiłek. 02:47:54.000 --> 02:47:58.000 To jest naprawdę nie zadanie dla tego czy innego ministra, 02:47:58.000 --> 02:48:00.000 tego czy innego sędziego prokuratora, 02:48:00.000 --> 02:48:04.000 ale tak naprawdę wielki wysiłek całej naszej wspólnoty prawniczej, 02:48:04.000 --> 02:48:07.000 która musi działać na rzecz odzyskiwania pojęć, 02:48:07.000 --> 02:48:09.000 wspólnego rozumienia pojęć. 02:48:09.000 --> 02:48:13.000 W tym zakresie bardzo nam pomaga filozofia prawa, 02:48:13.000 --> 02:48:17.000 ale także te doświadczenia, które zdobyliśmy i które pozwalają na to, 02:48:17.000 --> 02:48:21.000 abyśmy chociażby na wspomnienie o tym obywatelskim niepusu szeństwu 02:48:21.000 --> 02:48:26.000 możemy się tylko tak po prostu uśmiechnąć z politowaniem. 02:48:26.000 --> 02:48:35.000 Natomiast, drodzy Państwo, ten wspólny wysiłek to nie tylko kwestia zbliżających się wyborów, 02:48:35.000 --> 02:48:37.000 ale także prezydencji. 02:48:37.000 --> 02:48:41.000 Bardzo dużo mówiliśmy o nowych technologiach sztucznej inteligencji, 02:48:41.000 --> 02:48:45.000 dosłownie godzinne, przepraszam, do betemu o tej samej porze 02:48:45.000 --> 02:48:50.000 siedziałem przy stole z ministrami sprawiedliwości państw członkowskich Unii Europejskiej. 02:48:50.000 --> 02:48:54.000 Wszyscy się właśnie dzieliliśmy dokładnie tymi samymi refleksjami, 02:48:54.000 --> 02:48:58.000 w jaki sposób sztuczna inteligencja może być wykorzystana w wymiarze sprawiedliwości, 02:48:58.000 --> 02:49:01.000 bez jednoczesnego nienarażania tych podstawowych zasad, 02:49:01.000 --> 02:49:04.000 wymierzania sprawiedliwości. 02:49:04.000 --> 02:49:12.000 Czyli w pewnym sensie ta przeszłość dotycząca naszych problemów związanych z państwem prawa 02:49:12.000 --> 02:49:18.000 musi być punktem odbicia, aby też rozmawiać o tych wyzwaniach przyszłości. 02:49:18.000 --> 02:49:23.000 Po drugie, drodzy Państwo, współpraca zawodów prawniczych. 02:49:23.000 --> 02:49:30.000 Siedzieliśmy tutaj razem, przy tym Państwo panelistki siedzieli razem w czasie panelu, 02:49:30.000 --> 02:49:36.000 ale przecież jak sobie przypomnimy, to ta wspólnota zawodów prawniczych była najlepiej pokazana 02:49:36.000 --> 02:49:41.000 w czasie marszu 1000 tuk. 02:49:41.000 --> 02:49:46.000 To był ten moment tej wspólnoty, połączenia tych czterech tuk, czterech kolorów. 02:49:46.000 --> 02:49:50.000 Oczywiście byli w tym tłumie także akademicy, 02:49:50.000 --> 02:49:54.000 ale byli także przede wszystkim reprezentanci innych państw członkowskich, którzy pokazywali, 02:49:54.000 --> 02:49:59.000 proszę, jesteśmy z Wami, bo wszyscy jesteśmy tylko prawnikami polskimi, 02:49:59.000 --> 02:50:02.000 ale także prawnikami Unii Europejskiej. 02:50:02.000 --> 02:50:06.000 Myślę, że naprawdę musimy się cały czas zastanawiać, jak tego nie zmarnować, 02:50:06.000 --> 02:50:12.000 jak tego nie popsuć, jak nie gdzieś się trzewić się w różnych sporach dotyczących statusu 02:50:12.000 --> 02:50:17.000 tego czy innego zawodu prawniczego, czy w sporach dotyczących tych różnych kolizji, 02:50:17.000 --> 02:50:23.000 które w sposób naturalny występują na sali sądowej, 02:50:23.000 --> 02:50:31.000 to jak budować wspólnotę na rzecz dobra ojczyzny, na rzecz demokratycznego państwa prawnego. 02:50:31.000 --> 02:50:38.000 I to nie są tylko bale, to nie są tylko biegi, to nie są tylko spotkania, inicjatywy chartatywne, 02:50:38.000 --> 02:50:45.000 ale to jest także, a być może przede wszystkim debata, rozmowa, spotykanie się i szukanie tego co wspólne. 02:50:45.000 --> 02:50:50.000 I wreszcie, drodzy państwo, to się wiąże bardzo ściśle z trzecią rzeczą, o której chciałem powiedzieć, 02:50:50.000 --> 02:50:57.000 a mianowicie to, że na nas naprawdę spoczywa potężna odpowiedzialność za edukację prawniczą. 02:50:57.000 --> 02:51:01.000 Drodzy państwo, ja sobie sprawdziłem statystyki. 02:51:01.000 --> 02:51:08.000 W dwa tysiące, to znaczy nie ja sprawdziłem, tylko tak naprawdę Departament Zawodów prawniczych w Ministerstwie Sprawiedliwości 02:51:08.000 --> 02:51:11.000 sprawdził, a ja tutaj korzystam w tym momencie. 02:51:11.000 --> 02:51:25.000 Drodzy państwo, w 2006 roku mieliśmy 6200 adwokatów, którzy wykonują zawód prawniczy i 17500 radców prawnych, 02:51:25.000 --> 02:51:27.000 którzy wykonywali zawód prawniczy. 02:51:27.000 --> 02:51:28.000 Da tysiące szósty rok. 02:51:28.000 --> 02:51:35.000 Obecnie mamy 23 tysiące adwokatów i 42 tysiące radców prawnych wykonujących zawód prawniczy. 02:51:35.000 --> 02:51:41.000 Osob zarejestrowanych jest znacznie więcej, natomiast nie wszyscy wykonują, nie wszyscy się zarejestrowali. 02:51:41.000 --> 02:51:49.000 Drodzy państwo, w 2006 roku mieliśmy na 100 tysięcy mieszkańców, mieliśmy 68 prawników. 02:51:49.000 --> 02:51:55.000 Obecnie mamy 170 prawników na 100 tysięcy mieszkańców. 02:51:55.000 --> 02:52:01.000 I tak nam jeszcze daleko do niektórych państw Unii Europejskiej, ale to jest zdecydowany potężny postęp. 02:52:01.000 --> 02:52:10.000 Ale skoro już mówię o statystykach, to znaczy, że jeden wykwalifikowany prawnik przypada na 588 obywateli Rzeczypospolitej. 02:52:10.000 --> 02:52:17.000 Co to oznacza, że ten jeden prawnik musi wykorzystać swoją wiedzę prawniczą, swoje kompetencje, swoje zrozumienie, 02:52:17.000 --> 02:52:28.000 jak funkcjonuje prawo, jak funkcjonuje państwo, jak działają instytucje państwowe, żeby przekazać wiedzę tym pozostałym 588 obywatelom. 02:52:28.000 --> 02:52:36.000 To jest obowiązek każdego z nas, bo inaczej cóż z tego, że będziemy działali na rzecz lepszych instytucji, 02:52:36.000 --> 02:52:43.000 jeżeli społeczeństwo nie będzie miało wiedzy, po co one są, dlaczego one funkcjonują, dlaczego te instytucje, 02:52:43.000 --> 02:52:47.000 tak naprawdę mają rolę służebną w stosunku do obywateli. 02:52:47.000 --> 02:52:50.000 Drodzy państwo, bardzo państwu dziękuję za dzisiejsze spotkanie. 02:52:50.000 --> 02:52:57.000 No i cóż, ja wraz z moim zespołem od poniedziałku ruszamy dalej do realizacji naszej roli służebnej w stosunku do państwa. 02:52:57.000 --> 02:52:59.000 Bardzo dziękuję. 02:52:59.000 --> 02:53:07.000 Dziękujemy bardzo panie ministrze. 02:53:07.000 --> 02:53:12.000 Szanowni państwo, dotarliśmy do końca naszej oficjalnej części uroczystości. 02:53:12.000 --> 02:53:16.000 Bardzo dziękuję państwu za państwa obecność, ale wspólnie spędzony czas. 02:53:16.000 --> 02:53:20.000 I teraz zapraszamy na taką część nieoficjalną, czyli przerwę lanczową. 02:53:20.000 --> 02:53:23.000 Lancz odbywa się dokładnie w tym samym miejscu, w którym odbywała się przerwa kawowa. 02:53:23.000 --> 02:53:26.000 Serdecznie zapraszamy państwa na parter. Dziękuję bardzo. 02:53:26.000 --> 02:53:28.000 Dziękuję bardzo. 02:53:29.000 --> 02:53:37.000 [muzyka] 02:53:37.000 --> 02:53:39.000 [muzyka]