[MUZYKA]
Dzień dobry Państwu, Roman Daszczyński.
Witam w programie Wszystkie Strony Miasta na portalu miasta Gdańska, Gdańsk.pl.
Mamy już 11 listopada,
w 106 rocznicę odzyskania przez naszą i czyznę niepodległości po 123 latach zaborów.
W Gdańsku, jak wiadomo, ten dzień jest obchodzony w sposób szczególny,
odbywa się parada niepodległości,
a my dzisiaj w studio mamy przyjemność gościć twórcę,
przynajmniej współtwórcę i organizatora tej wielkiej imprezy wydarzenia od 21 lat,
Pana Lecha Parela.
Dzień dobry.
W tym roku po raz pierwszy występuje Pan w roli podwójnej,
bo jako organizator tradycyjnie,
teraz będzie 22 edycja parady niepodległości,
ale też jako szef urzędu do spraw kombatantów i osób represjonowanych.
Czy to ma jakieś znaczenie dla scenariusza,
dla przebiegu tego wydarzenia 11 listopada?
Ma znaczenie dla mnie.
Wiele osób pyta mnie,
czy zajmując stanowisko szefa urzędu do spraw kombatantów i osób represjonowanych,
będę nadal współorganizował, bo tak to trzeba powiedzieć,
że jestem tylko jednym z organizatorów,
bo parada niepodległości organizuje cała duża rzesza wolontariuszy,
więc pytają mnie, czy będę współorganizował tę paradę.
Odpowiadam na to, oczywiście tak.
Przygotowujemy w tym roku 22 edycję parady niepodległości.
To jest coś, czemu, można powiedzieć,
poświęciłem chyba największą część mojego życia,
jeśli chodzi o działalność społeczną.
Więc jest to dla mnie działalność podstawowa.
To jest rzecz dla mnie najważniejsza.
Mógłbym zrezygnować z innych moich aktywności,
ale na pewno nie z parady niepodległości,
na pewno nie z tego, żeby prowadzić, współorganizować
święto odzyskania niepodległości Rzeczypospolitejni.
To się zaczęło w 2003 roku, czy mógłby powiedzieć pan coś więcej?
Kto był pomysłodawcą, kto należał do tego grona pierwszych organizatorów?
Idea się zrodziła w Stowarzyszeniu SUM,
które zawiązaliśmy w gronie kilkunastu osób.
W tym gronie były takie postaci, jak przede wszystkim,
jak Adam Chlebowicz, który z nami organizował parady
przez wiele lat i wniósł do jej organizacji bardzo dużo.
Takie postaci, jak Tomasz Arabski,
jak Jacek Spychawa, Marek Lesiński, Michał Juszczakiewicz,
Edwardowska, Łukasz Kopeć.
Wiele, wiele osób, które wywarły piętno pozytywnym tego słowa znaczeniu,
na tym, jak przebiegają uroczystości związane z obchodami święta niepodległości.
I to jest ich olbrzymi wkład w ten gdański model świętowania,
gdański model patriotyzmu.
W tym ministrze zaczynaliście stosunkowo skromnie.
Jakie grono uczestników ta pierwsza edycja skupiła,
a do jakich liczb udało się w ciągu tych dwóch dekad dojść?
Na początku, jak zaczęliśmy organizować,
wydawało nam się, że przyjdzie cały gdańsk, ale kiedy...
Czyli ambicje były duże.
Były ambicje duże, ale przede wszystkim mieliśmy takie przekonanie,
że wszyscy przyjdą.
Potem, kiedy już było coraz bliżej do 11.00 pada,
to troszeczkę nastroje nam spadały i były różne obawy.
Ale już pierwsza parada okazała się wielkim sukcesem.
I przyszło ponad 6 tysięcy osób, mnóstwo kolekcjonerów, mnóstwo starych aut,
mnóstwo zapalonych ludzi chętnych do tego właśnie,
żeby świętować świętu 11.00.
A więc możemy powiedzieć, że już parada,
że ten model radosnego świętowania, otwartego świętowania,
że on od początku trafił w punkt i od początku znalazł mnóstwo chętnych gdańszczan.
No i potem to już poszło.
Bez względu na to, jaka była pogoda, zawsze było z nami, jest z nami 20, 25, 30 tysięcy osób.
Tyle, że całe centrum gdańska jest po prostu pełne.
Jest człowiek przy człowieku, wszyscy radośli, wszyscy uśmiechnięci,
z flagami, z emblematami.
I wielu przygotowuje coś specjalnego, np. jakiś rodzaj specjalnego ubioru z epoki czy jakąś inną formę.
W ten sposób pokazujemy, że zależy nam na tym, żeby 11 listopada miał specjalną oprawę.
Co jest ważne, to nie chodzi tylko o to, żeby nawiązać akurat do roku 1918,
dlatego że niepodległość to nie jest sprawa jednego roku,
to nie jest tylko kwestia 11 listopada 1918 roku.
My w ten dzień to świętujemy, to jest symbol, ale tak naprawdę o niepodległość walczyły pokolenia Polaków.
Walczył Bolesław Chrobry, walczył Mieszko I, walczył Jan III Sobieski, pod którego pomnikiem też przechodzimy.
Walczyli inni, walczyli całkiem współcześni ludzie, walczyli działacze opozycji antykomunistycznej.
Więc to walka, to, do czego można nawiązywać, jest bardzo szerokie.
To jest wielki spektrum wydarzeń.
I do tego m.in. nawiązują np. rekonstruktorzy, którzy przychodzą w różnych strojach średniowiecznych, na poleońskich, z II wojny światowej.
Więc to nie jest tylko kwestia 1 roku, 1 dnia. Pamiętajmy.
To się zgadza, natomiast traumą bez wątpienia w historii politycznej naszego narodu była utrata niepodległości, rozbiór Rzeczpospolitej.
I ten rok 1918, jak słusznie pan podkreśla 11 listopada jest dla nas symbolem, to też było jakby otwarcie naszego narodu na nowoczesność.
Dlatego wybraliśmy, my jako Polacy oczywiście, bo nie tylko my tu w Gdańsku, wybraliśmy tę datę 11 listopada roku 1918,
z tego jako właśnie tę symboliczną datę, w której chcemy podkreślać, to jak ważna jest dla nas niepodległość.
Ale może warto się zastanowić właśnie, jak ważna jest dla nas niepodległość, bo my często mówimy niepodległość jest ważna, świętujemy ją,
ale potem ktoś powie "no dobrze, ale co to właściwie znaczy? Po co? Czy nie lepiej, czy warto za coś takiego oddawać życie?"
Wydaje mi się, że jednak warto, wydaje mi się, że jednak warto o niepodległość się starać.
Niepodległość to jest coś, co zapewnia nam naszą polską przestrzeń życiową, co zapewnia nam miejsce na Ziemi.
To jest sposób na nasz rozwój, to jest sposób także na nasz dobrobyt.
Bez niepodległości z całą pewnością byłoby zupełnie inaczej.
Wspomniał pan o Gdańskim modelu patriotyzmu? Jakby pan określił to zjawisko, które chyba rzeczywiście jest faktem?
Przede wszystkim trzeba powiedzieć, że ten model to nie jest kwestia ostatnich lat.
To jest coś, co się wykłowało w Gdańsku od czasów powojennych, a coś się skumulowało w latach 70.
Wtedy, kiedy tak silnie w Gdańsku zafunkcjonowała opozycja antykomunistyczna.
Wtedy zaczęły się msze święte za Ojczyznę, które odbywały się w Kościele Marijackim.
I to właśnie po tych mszach formowały się pochody, parady, jak byśmy to powiedzieli, manifestacje patriotyczne.
Właśnie 11 listopada i 3 maja. Z tym, że wtedy to były także manifestacje obliczone na walkę z komuną.
I komuna, to jest paradoks, broniła się przed tym z całych sił, a więc były to manifestacje po prostu nielegalne.
Parada Niepodległości, która w pierwszych latach kończyła się, zawsze szła do pomnika Króla Jana III Sobieskiego i tam był finał,
właśnie nawiązywała bezpośrednio do tych manifestacji z lat 70. i 80.
Do tych manifestacji patriotycznych organizowanych przez działaczy opozycji antykomunistycznej.
Ale nie ma w tym nic dziwnego, dlatego że właściwie wszyscy organizatorzy, parady niepodległości w tym też i moja skromna osoba, też byliśmy działaczami opozycji antykomunistycznej.
Też wielu z nas uczestniczyło w tych manifestacjach w latach 70. czy przede wszystkim 80.
Więc było zupełnie naturalne, że my do tego nawiązujemy. I to były również manifestacje tłumne, patriotyczne mimo tej opresji komunistycznej.
One były pokojowe i to jest najważniejsze.
Muszę powiedzieć, że tamte manifestacje z nich się wywodzi ten nasz dzień dzisiejszy, ale one były jednak w pewnym sensie przeciwko czemuś, przeciwko oprecyjnej władzy.
Natomiast przez te ostatnie 21 lat udało się stworzyć taki klimat manifestowania nie przeciwko komuś, tylko na rzecz czegoś pozytywnego, czegoś dobrego, czym jest ta Polska naszych marzeń.
Tak, ale tamten komponent afirmacji również był w latach 70. i 80.
Też uczestnicy manifestacji też po prostu chcieli pokazać, zamanifestować.
Tu jesteśmy, takie są nasze przekonania. Dzisiaj robimy też coś podobnego.
Pokazujemy, że jesteśmy Polakami, że te barwy biało-czerwone są dla nas drogie, a jednocześnie one są otwarte.
Każdy może się tą flagą owinąć, że ten znak, ta flaga, te barwy to nie jest coś, co wyznacza granicę, tylko to jest coś, co łączy.
I to jest niezwykle ważne, żebyśmy my tak kreatywni w działaniach indywidualnych, osiągający takie sukcesy w działaniach indywidualnych wszędzie w życiu, żebyśmy my potrafili też działać zespołowo.
I parada niepodległości właśnie jest takim działaniem zespołowym. To jest coś niezwykle ważnego, żebyśmy my umieli poszerzać spektrum, żebyśmy my tego spektrum nie zawężali, żebyśmy my jako Polacy umieli współdziałać w większej czy mniejszej grupie.
Jeśli to będziemy potrafić, to osiągniemy olbrzymie sukcesy.
Ale przypomnieć, to nie było chyba mimo wszystko oczywiste, że parada niepodległości zyska sobie taką markę i będzie tak wyglądała, i każdy wierze będzie wyglądała i wygląda co roku.
Nie wszystkie wydarzenia 11 listopada święta narodowego mają tak pozytywny, pokojowy i wspólnotowy przebieg. Niestety w stolicy co roku dochodzi do wielkiego masowego wydarzenia, które jest niestety manifestacją zachowania xenofobicznych czasem wrogich. W Gdańsku w ogóle tego nie ma. Jak to się udało osiągnąć?
To prawda, ale pamiętajmy i to trzeba przyznać też, że manifestacja marchnie podległości w Warszawie jest bardzo dużą manifestacją. Przy czym to jest ważne. My tu w Gdańsku byliśmy pierwszy z tą ideą społecznego świętowania. Dużo przed marszem niepodległości.
Natomiast chcę podkreślić, że nawet w Warszawie odbywa się jeszcze w tego dnia kilkanaście innych uroczystości. Też są tłumne, też uczestnicze w nich mnóstwo osób. I to są uroczystości o zupełnie innym charakterze niż marchnie podległości.
Pamiętajmy o tym, że ten marsz przebija się na czołówki gazet, na czołówki mediów właściwie, telewizji. Ale Polska świętuje inaczej. Polska świętuje w sposób otwarty.
Czyli to, co wypatują nas media 11 listopada, to jest troszkę jak krzywe zwierciadło.
To jest krzywe zwierciadło. To znaczy to wszystko się dzieje. To nie jest tak, że tego nie ma. Co media pokazuje?
Tylko, że to nie jest tak, że nie ma innych wydarzeń. Bo marszowi niepodległości poświęca się 90% czasu relacjonując co było 11 listopada.
A takim wydarzeniem jak nasza parada gdańska, też Gdyni się odbywa przecież piękna parada, Gdyni zka parada czy wiele innych, to już są takie migaweczki po prostu mało znaczące.
Tam coś się pali, tam coś wybucha, tam coś krzyczy zapamiętale. A tutaj ludzie się uśmiechają, tutaj ludzie machają flagami.
Więc to po prostu się nie sprzedaje w mediach. I to jest pewien paradoks. Ale jestem przekonany, że Polacy chcą właśnie takiego świętowania jak nasze.
Dlatego z radością czekam na 11 listopada, żeby znowu spotkać się z tymi tysiącami gdańszczan, mieszkańców Pomorza, którzy chcą zamaniwestować pod Biało-Czerwoną.
Czy gdańska 22 już parada niepodległości 11 listopada będzie się różniła czymś od tych wcześniejszych edycji, czymś istotnym w scenariuszu?
Mamy przede wszystkim nawiązujemy do tego, co już było. Więc najważniejszym elementem tego wszystkiego to jest element spotkania.
Spotkania z tymi, których się widziało rok temu, dwa lata temu to jest okazja do tego, żeby stanąć do wspólnego rodzinnego zdjęcia.
To jest okazja, żeby wspólnie śpiewać. To jest okazja, żeby wspólnie po prostu przejść ulicami.
To jest najistotniejsze. Zaczynamy o godzinie 10.30 na Podwalu Staromiejskim.
Istotną zmianą będzie to, że w tym roku jako pierwsze pójdą kolumny piesze, a więc rekonstruktorzy, a więc szkoły, młodzież, grupy zorganizowane, osoby indywidualne.
A w drugiej części pojadą dopiero zabytkowe samochody. Zobaczymy, jak to nam się sprawdzi.
To było na odwrót.
To były na odwrót. Tak, to wjechały samochody, a potem dopiero szli szły grupy piesze.
Chcemy to odwrócić. Spotkaliśmy się z wieloma prośbami od grup pieszych, przede wszystkim szkół, różnych klubów sportowych, żeby odwrócić te kolejności.
Chcemy to i chcemy spróbować. Zobaczymy, jak to będzie.
Jaką trasą pójdzie parada?
Ruszamy z podwala staromiejskiego. Skręcamy w podmłyńską, potem rajską, następnie w lewo w heweliusza, potem korzenna.
Mijamy ratusz staromiejski, korzenna przechodzi dalej w ul. Kowalską, wchodzimy na targ drzewny pod pomnik króla Jana III Sowieckiego.
Tam, gdzie kiedyś zawsze kończyliśmy paradę, ale teraz idziemy dalej.
Od kilku lat, jak Państwo pewnie pamiętacie, idziemy na długą, na długi targ.
I właśnie skręcamy, nie przechodzimy przez targ węglowy, tylko skręcamy w świętego Ducha, potem kołodziejską, tkacką długa.
I na długim targu pod zieloną bramą jest ustawiona scena. Tam odbędą się, tam wszystkich powitamy, odbędą się okolicznościowe przemówienia.
I odśpiewamy chym, potem zrobimy sobie wspólne zdjęcie, które jest już tradycją gdańską.
Wspólne rodzinne zdjęcie, znowu zdjęcie, na którym wszyscy będą mogli się rozpoznać.
I mam tutaj obiecane, że m.in. w portalu gdańsk.pl znajdą Państwo to zdjęcie już kilka godzin po jego wykonaniu.
Więc będziecie mogli siebie po prostu odszukać.
No i potem wspólne śpiewanie, wspólne śpiewanie z tej sceny, ale także w wielu, wielu innych miejscach na terenie Gdańska.
Oto, jak co roku na gdańsk.pl to zdjęcie można zobaczyć.
Można zobaczyć też zdjęcia z poprzednich lat.
Oczywiście. Będą, rozumiem też, śpiewy patriotyczne.
Czy jadą chóry, tak?
Czy jadą chóry będą ze spoza gdańska?
Gdańska, spoza gdańska, z całego pomorza.
Będzie mnóstwo takiego pozytywnego, fajnego, patriotycznego zamieszania.
Rozumiem, że będą też z nami liderzy społeczni i polityczni, ponad podziałami, miejmy nadzieję.
Zawsze tak było.
Zawsze tak było na paradzinie podległości od samego początku.
Pytali nas, na przykład działacze polityczni, czy mogą przyjść z emblematami swojej partii.
Oczywiście, że tak. Każdy jest mile widziany.
I to nie ma żadnej bariery dla nikogo.
Jeżeli ktoś chce manifestować swój patriotyzm, swój otwarcie, to jest mile widziany.
To jest wspaniałe.
Ważne jest, żebyśmy się przyczyniali także paradą niepodległości.
Ale całym naszym życiem, do tego, żeby te podziały niwelować.
Żebyśmy tych podziałów nie umacniali.
Żebyśmy nie budowali murów, tylko właśnie budowali pomosty.
Moim zdaniem te barwy biało-czerwone pozwalają się każdemu nimi okryć.
Że to jest pomost, to jest łącznik, a nie mur, to nie jest granica.
Panie ministrze, bardzo dziękuję za tę rozmowę. Dziękuję za wizytę w naszym studio.
No i takie zaproszenie osobiste, może by pan jeszcze skierował do wszystkich uczestników.
Miejmy nadzieję, że pogoda będzie jak zwykle dobra, bo to chyba w ciągu 21 lat
chyba się nie zdarzyło, żeby było paskunie.
Pogoda była prawie zawsze doskonała.
Zdarzyło się chyba raz, że padała taka lekko marznąca mrzawka,
taki troszeczkę śnieg z deszczem.
Mały, lekki, taki kapuśniaczek.
Zdarzyło się powielokroć, że była świetna pogoda,
a dosłownie, kiedy się parada zakończyła, godzina 13-14 ulewa pogorszenie pogody.
Więc można powiedzieć, że opatrzność czuwa nad nami i niech tak będzie, ale.
Chciałem serdecznie państwa zaprosić na paradę niepodległości 11 listopada.
Zaczynamy już o godzinie 10.30, pokazując swój patriotyzm,
swoje otwarcie, swoje dobre, pozytywne nastawienie do wszystkich,
którzy chcą uczestniczyć w tego rodzaju uroczystościach, co jest bardzo ważne.
Bez względu na pogodę świętujemy.
To zawsze dotąd pogoda nam, prawie zawsze dotąd pogoda nam dopisywała.
Ale nawet jeśli miałby być urwanie chmury, miałby być jakiś armageddeon,
to parada niepodległości się odbędzie.
Świętujemy i czujemy się patriotami bez względu na okoliczności
i bez względu na jakiekolwiek przeciwności losu.
Zapraszamy 11 listopada od 10.30.
Panie ministrze, bardzo dziękujemy za te słowa, za to zaproszenie.
Szanowni państwo, chcemy państwo słyszeli, że minister Lech Parel
może idealnej pogody gwarantować nie może,
choć zazwyczaj to się udaje od 21 lat.
Natomiast jeśli mamy być patriotami, to chyba nie na mięko, a na twardo.
Więc nawet jeśli deszcz, jeśli słota, to nas na tym wyjątkowym wydarzeniu 11 listopada
zabraknąć nie może.
Szczegółowy program artykuł na ten temat znajdą państwo oczywiście na portalu gdańsk.pl
ale też w innych mediach.
Warto zajrzeć, warto przede wszystkim pamiętać,
że parada rusza o godzinie 10.30.
Wcześniej jest zbiórka, wcześniej warto przejść, wybrać sobie dobre miejsce.
Na koniec jak zwykle to jest ta pamiątka wspólna,
to jest to poczucie budowania wspólnotowości, to zdjęcie niezwykłe na długim targu.
Po tym jak zwykle kto zechce może śpiewać, może iść na spacer
zawsze 11 listopada kawiarnie na głównym mieście są pełne, radosnych ludzi Gdańszczan,
ale nie tylko Gdańszczan w biało-czerwonych barwach.
I tak na pewno będzie.
I tym razem dziękuję za uwagę, Roman Daszczyński.
Do zobaczenia.
[MUZYKA]