WEBVTT 00:00:00.439 --> 00:00:15.396 Pan Knut Olaf Nesse. 00:00:15.850 --> 00:00:17.850 Witamy w Gdańsku. Dziękujemy. 00:00:18.110 --> 00:00:21.265 Bardzo się cieszę, że mogę dziś z wami rozmawiać. Dziękuję za przybycie. 00:00:21.290 --> 00:00:23.410 Cieszę się, że znów tu jestem. 00:00:23.570 --> 00:00:28.370 Jesteśmy tutaj, aby porozmawiać o przeszłości, o latach 80-tych, 00:00:28.450 --> 00:00:30.330 o Solidarności i o Twojej 00:00:30.490 --> 00:00:33.010 pomoc dla Solidarności. 00:00:33.210 --> 00:00:34.250 Dobrze. 00:00:35.010 --> 00:00:39.130 Zacznę od samego początku. 00:00:39.370 --> 00:00:43.610 Jak dowiedziałeś się o Ruchu Solidarności, 00:00:43.770 --> 00:00:46.690 o tym, co działo się w Polsce? 00:00:46.850 --> 00:00:48.650 Tak, to pierwsza rzecz. 00:00:48.810 --> 00:00:56.530 Pod koniec lat 70-ych byłem zaangażowany w ruch studencki w Norwegii. 00:00:56.730 --> 00:00:59.330 Był to ruch studencki wśród konserwatywnych studentów, 00:00:59.450 --> 00:01:06.090 a ja byłem krajowym prezesem tej organizacji pod koniec lat 70-tych. 00:01:06.250 --> 00:01:13.730 Oczywiście, byliśmy antykomunistyczni i chcieliśmy wspierać wszelkie wysiłki. 00:01:13.890 --> 00:01:17.730 przeciwko komunizmowi, a potem, gdy zobaczyliśmy, że powstaje 00:01:17.730 --> 00:01:18.850 ruch Solidarności 00:01:18.930 --> 00:01:24.170 w Polsce, była to dla nas okazja, aby skoncentrować nasze wysiłki i spróbować 00:01:24.250 --> 00:01:26.410 aby pomóc w jakikolwiek sposób. 00:01:26.570 --> 00:01:31.970 W tamtym czasie nie mieliśmy żadnych kontaktów studenckich z Polską, 00:01:32.130 --> 00:01:35.170 więc chcieliśmy znaleźć te kontakty. 00:01:35.330 --> 00:01:38.970 Wraz z rozwojem Ruchu Solidarności, stwierdziliśmy, że jest 00:01:38.970 --> 00:01:44.930 to właściwy czas na wyjazd do Polski w 1980 roku. 00:01:45.130 --> 00:01:51.250 Wybraliśmy się kilka razy, aby spróbować znaleźć 00:01:51.330 --> 00:01:56.450 studentów o takich samych poglądach jak my, w zasadzie po to, by ich wspierać, 00:01:56.610 --> 00:01:59.370 ale także wprowadzić ich do naszej organizacji, 00:01:59.490 --> 00:02:03.050 ponieważ mieliśmy organizację europejskich studentów, 00:02:03.210 --> 00:02:07.050 jak Federację Organizacji Studenckich w Europie, która miała 00:02:07.050 --> 00:02:09.530 chrześcijańsko-demokratyczny charakter. 00:02:09.690 --> 00:02:13.450 oraz konserwatywne i liberalne skłonności. 00:02:13.610 --> 00:02:19.090 To się nazywało Studenci Europejskich Demokratów, a my chcieliśmy Polaków 00:02:19.170 --> 00:02:22.130 aby zostali członkami tej organizacji. 00:02:22.290 --> 00:02:27.210 Jak łatwo, a raczej jak trudno było, po pierwsze, dostać się do 00:02:27.210 --> 00:02:29.330 komunistycznej Polski 00:02:29.490 --> 00:02:33.090 dostać paszport, a potem spotkać się z tymi studentami? 00:02:33.210 --> 00:02:37.130 Wyobrażam sobie, że było to dość trudne. 00:02:37.290 --> 00:02:40.730 Wymagało to wiele planowania, a tak naprawdę nie mieliśmy żadnych kontaktów. 00:02:40.850 --> 00:02:47.490 Mieliśmy kilku Polaków mieszkających w Norwegii, którzy aktywnie wspierali 00:02:47.570 --> 00:02:51.250 Solidarność, ale chcieliśmy wyjść poza Solidarność 00:02:51.330 --> 00:02:53.690 i znaleźć podobnie myślących studentów. 00:02:53.810 --> 00:02:59.210 Zasadniczo zaoferowaliśmy ten kontakt, który mieliśmy. 00:02:59.370 --> 00:03:04.570 Zabrać trochę rzeczy do Polski, że 00:03:04.650 --> 00:03:07.330 pojedziemy samochodem i że moglibyśmy przywieźć wszystko, czego 00:03:07.330 --> 00:03:08.370 potrzebowaliśmy, aby dostać 00:03:08.450 --> 00:03:10.970 do Polski, aby wesprzeć Solidarność. 00:03:11.130 --> 00:03:13.170 Bardzo się ucieszył, gdy to usłyszał. 00:03:13.290 --> 00:03:19.010 Podał nam kontakt w Gdańsku, z którym mieliśmy się spotkać. 00:03:19.170 --> 00:03:22.850 Dostarczył nam również kilka pras drukarskich, 00:03:23.010 --> 00:03:27.970 małe prasy drukarskie stojące na biurku, które można łatwo 00:03:28.050 --> 00:03:29.450 zmieścić w tylnym bagażniku samochodu. 00:03:29.570 --> 00:03:33.970 Powiedział więc, że powinniśmy przywieźć je do Polski. 00:03:34.130 --> 00:03:38.770 Oprócz tego było kilka małych książek. 00:03:38.970 --> 00:03:44.850 Były naprawdę prawie jak pudełko zapałek. 00:03:45.090 --> 00:03:46.570 Wszystko było w języku polskim. 00:03:46.690 --> 00:03:50.090 Tak naprawdę nie wiedziałem, jaki jest w nim tekst, 00:03:50.250 --> 00:03:56.530 ale zrozumiałem, że to były jakieś polityczne idee, które oni 00:03:56.610 --> 00:03:58.490 chcieli rozprzestrzenić w Polsce. 00:03:58.610 --> 00:04:04.130 Były to duże paczki z tysiącami małych książek, które również 00:04:04.130 --> 00:04:06.330 włożyliśmy do samochodu. 00:04:06.490 --> 00:04:09.210 Jechaliśmy tam na podstawie wizy studenckiej lub 00:04:09.290 --> 00:04:13.130 na wizie turystycznej, która była najłatwiejszym sposobem 00:04:13.130 --> 00:04:14.410 na wjazd do Polski. 00:04:14.570 --> 00:04:18.770 Jechaliśmy przez Szwecję do Üstad i to miało być nasze wejście 00:04:18.850 --> 00:04:21.530 w Świnoujściu z promem. 00:04:21.690 --> 00:04:26.610 Musieliśmy zaplanować, zdobyć wizę, aby pojechać do Polski. 00:04:26.770 --> 00:04:29.090 Z wizą, oczywiście, trzeba wymienić pewną kwotę 00:04:29.210 --> 00:04:31.410 pieniędzy każdego dnia. 00:04:31.570 --> 00:04:36.010 W tamtych czasach podróżowanie po Polsce było bardzo kontrolowane. 00:04:36.170 --> 00:04:40.330 Benzynę do samochodu można było kupić tylko za określone bilety 00:04:40.410 --> 00:04:45.370 które trzeba było kupić w specjalnych miejscach. 00:04:46.210 --> 00:04:50.930 Oczywiście, gdybyśmy zostali sprawdzeni na granicy 00:04:51.010 --> 00:04:55.210 i gdyby otworzyli bagażnik, zobaczyliby, że mamy 00:04:55.290 --> 00:04:57.730 prasę drukarską i te małe książki. 00:04:57.890 --> 00:05:02.730 Byliśmy bardzo narażeni na odkrycie. 00:05:02.930 --> 00:05:07.810 To był po prostu szczęśliwy traf, że nas nie sprawdzili. 00:05:07.970 --> 00:05:10.090 Uwierzyli w naszą historię, że byliśmy tylko studentami. 00:05:10.210 --> 00:05:15.170 Mieliśmy się dobrze bawić w Polsce i tyle. 00:05:15.370 --> 00:05:20.170 W ogóle nas nie sprawdzali i mogliśmy po prostu wjechać i dojechać do Gdańska 00:05:20.250 --> 00:05:27.970 i spotkać się z naszym kontaktem, nawiązać z nim kontakt i dostarczyć towar. 00:05:28.130 --> 00:05:29.770 Kiedy to było? 00:05:29.970 --> 00:05:33.690 To było pod koniec 1979 roku. 00:05:33.890 --> 00:05:36.490 To pierwsza podróż. 00:05:36.690 --> 00:05:40.250 Jak wspomniałem, tak naprawdę nie mieliśmy żadnych kontaktów, kontaktów 00:05:40.250 --> 00:05:41.410 politycznych, poza tym 00:05:41.490 --> 00:05:43.810 jedną osobę, z którą mieliśmy się spotkać. 00:05:43.930 --> 00:05:48.450 Kiedy rozmawialiśmy z tą osobą, powiedzieliśmy kim jesteśmy, 00:05:48.490 --> 00:05:50.250 że jesteśmy studentami, 00:05:50.410 --> 00:05:54.930 że mamy tę organizację w Europie i że naprawdę chcieliśmy znaleźć jakieś 00:05:55.010 --> 00:05:58.050 podobnie myśląca organizację w Polsce. 00:05:58.210 --> 00:06:05.570 Rozmawiali z nami i powiedzieli, że istnieje taka organizacja. 00:06:05.770 --> 00:06:07.570 Nazywał się RMP. 00:06:07.770 --> 00:06:11.730 Myślę, że po polsku to Ruch Młodej Polski. 00:06:11.890 --> 00:06:13.690 Racja. Tak. 00:06:14.650 --> 00:06:18.650 Powiedzieli nam, że jest to prawdopodobnie organizacja, którą powinniśmy wybrać. 00:06:18.770 --> 00:06:21.970 spotkać się i nawiązać kontakt. 00:06:22.170 --> 00:06:25.770 Zapewnili nam kontakt, dzięki czemu mogliśmy ruszyć dalej do 00:06:25.770 --> 00:06:27.370 Gdańska, aby spotkać się z 00:06:27.450 --> 00:06:34.130 innych ludzi, z którymi moglibyśmy nawiązać kontakty polityczne. 00:06:34.330 --> 00:06:39.770 Tak poznaliśmy tych ludzi, Alexander Hall 00:06:40.610 --> 00:06:43.210 i Machek-Kriwaczewski, 00:06:46.730 --> 00:06:53.210 oraz Magdalena Mordzelewska, Ara Wojritski. 00:06:53.450 --> 00:06:59.090 Są to imiona, które otrzymaliśmy w tamtym czasie, kiedy 00:06:59.170 --> 00:07:03.250 nawiązaliśmy kontakt z tymi ludźmi i spotkaliśmy się z nimi. 00:07:03.410 --> 00:07:13.130 Mieliśmy też kontakt w lesie z niejakim Jackiem Bartyzelem, 00:07:13.370 --> 00:07:16.650 który był bardzo interesującym facetem. 00:07:16.810 --> 00:07:19.050 Był bardzo ideologiczną osobą. 00:07:19.210 --> 00:07:21.970 Miał ciekawe pomysły. 00:07:22.170 --> 00:07:28.490 Myślę, że był monarchistą, ale był bardzo dobrze oczytany w ideologii 00:07:28.570 --> 00:07:30.770 i literaturze w polityce. 00:07:30.970 --> 00:07:33.770 Spotkanie z nim również było bardzo interesujące. 00:07:33.930 --> 00:07:37.090 Zatrzymaliśmy się w jego mieszkaniu, ponieważ nie mieliśmy hoteli 00:07:37.170 --> 00:07:39.090 zarezerwowanych na wszystkie nasze pobyty. 00:07:39.210 --> 00:07:43.610 Zaprosił nas do swojego mieszkania, co było bardzo miłe, był 00:07:43.770 --> 00:07:46.450 to interesujący czas dla nas. 00:07:46.650 --> 00:07:54.930 Byliśmy aktywnymi politycznie studentami w Norwegii, ale nie do końca, 00:07:55.130 --> 00:07:58.890 powiedzmy, wyrafinowani w naszej ideologii politycznej. 00:07:59.050 --> 00:08:02.210 Mieliśmy po prostu pomysły. 00:08:03.250 --> 00:08:08.450 Kiedy przyjechaliśmy spotkać się z ludźmi w Polsce, 00:08:08.610 --> 00:08:11.090 studentów z Polski, oczywiście, nie mieli wolności 00:08:11.170 --> 00:08:19.690 które my mieliśmy, ale oni mieli o wiele większą wiedzę na temat 00:08:19.770 --> 00:08:22.370 ideologii i polityki, niż my. 00:08:22.530 --> 00:08:28.250 Rozmowa z tymi młodymi studentami była dla nas pouczającym doświadczeniem 00:08:28.330 --> 00:08:33.290 i uczyć się od nich o różnych myślicielach politycznych, których 00:08:33.290 --> 00:08:34.970 być może nie znaliśmy. 00:08:35.130 --> 00:08:38.170 O których czytałem lub w których nie byłem zaangażowany. 00:08:38.290 --> 00:08:43.290 To było dla nas bardzo interesujące, aby poznać ich sposób myślenia. 00:08:43.450 --> 00:08:45.330 Czy pomyślałeś o ryzyku? 00:08:45.490 --> 00:08:47.890 Mam na myśli prasy drukarskie i materiały wydawnicze, 00:08:48.010 --> 00:08:51.050 Czy pomyślałeś o ryzyku? 00:08:51.250 --> 00:08:54.650 Tak, zastanawialiśmy się nad ryzykiem i pomyśleliśmy: Ok, co będzie najlepsze? 00:08:54.770 --> 00:08:57.330 jak nie dać się złapać? 00:08:57.530 --> 00:09:01.370 Ale oczywiście byliśmy też studentami beztroscy, 00:09:01.570 --> 00:09:08.810 i pomyśleliśmy, że jeśli ktoś ma to zrobić, to równie dobrze możemy to być my. 00:09:08.970 --> 00:09:11.130 Nie mamy nic do stracenia. 00:09:11.290 --> 00:09:15.890 Jeśli wsadzą nas do więzienia na noc lub dwie, albo odeślą z powrotem, 00:09:16.050 --> 00:09:19.530 nie miało to dla nas większych konsekwencji. Tak właśnie myśleliśmy. 00:09:19.650 --> 00:09:23.290 Powiedzieliśmy, że zaryzykujemy i przywieziemy to. 00:09:23.450 --> 00:09:29.570 Wróciliśmy też ponownie z bardziej, powiedzmy nielegalnymi rzeczami 00:09:29.650 --> 00:09:32.650 które otrzymaliśmy od naszych kontaktów w Norwegii. 00:09:32.810 --> 00:09:39.050 Czuliśmy, że dobrze radzimy sobie z tym, jak wejść i jak wyjść. 00:09:39.210 --> 00:09:45.050 Wydostanie się było również nieco trudne, ponieważ poprosiliśmy nasze kontakty 00:09:45.130 --> 00:09:47.490 o wywiad z Lechem Wałęsą 00:09:47.770 --> 00:09:51.450 zapewniliśmy im magnetofon 00:09:51.530 --> 00:09:54.530 i kasetę z napisem: "Proszę, zadaj mu te pytania". 00:09:54.650 --> 00:09:56.650 Była to lista pytań. 00:09:56.810 --> 00:10:03.050 Spotkali się z nim, przeprowadzili z nim wywiad i przekazali nam nagranie. 00:10:03.210 --> 00:10:07.730 Kiedy ponownie się rozchodziliśmy, pomyśleliśmy: Okej, jeśli mamy tę taśmę 00:10:07.810 --> 00:10:12.650 z wywiadem tego przywódcy politycznego, prawdopodobnie zatrzymaliby nas 00:10:12.730 --> 00:10:17.770 i przesłuchiwali nas, a może nawet zatrzymali, gdy będziemy wychodzić. 00:10:17.930 --> 00:10:20.730 Zastanawialiśmy się, gdzie umieścimy tę taśmę? 00:10:20.850 --> 00:10:24.490 Gdzie będą jej szukać? 00:10:24.730 --> 00:10:27.610 Postanowiliśmy włożyć to z powrotem do magnetofonu. 00:10:27.730 --> 00:10:30.490 Siedziała w magnetofonie z tyłu samochodu. 00:10:30.650 --> 00:10:34.130 Gdy wracaliśmy do Szwecji, nie zostaliśmy skontrolowani, 00:10:34.250 --> 00:10:37.050 i nikt się o tym nie dowiedział. 00:10:37.210 --> 00:10:40.130 Ile podróży odbyłeś łącznie? 00:10:40.330 --> 00:10:48.330 W tym czasie odbyliśmy dwie podróże, ale także w wyniku naszych wizyt, inni 00:10:48.410 --> 00:10:51.010 studenci z organizacji odbyli wycieczki. 00:10:51.130 --> 00:10:56.130 Inne organizacje w ramach Europejskich Demokratów odbyły wycieczki. 00:10:56.290 --> 00:11:00.210 Nawiązaliśmy bardzo dobry kontakt z RMP, 00:11:00.370 --> 00:11:05.250 i zaprosiliśmy ich na jedną z naszych konferencji. 00:11:05.410 --> 00:11:08.450 Oczywiście byli oni, jak sądzę, nielegalną organizacją, 00:11:08.570 --> 00:11:12.570 i nie mogli swobodnie podróżować, więc musieliśmy to zorganizować 00:11:12.570 --> 00:11:13.770 w specjalny sposób. 00:11:13.890 --> 00:11:18.530 Odbyło się to w ten sposób, że zorganizowaliśmy konferencję we Włoszech, 00:11:18.690 --> 00:11:23.090 w Cadenavia, nad jeziorem Como. 00:11:23.330 --> 00:11:28.490 Znajduje się tam centrum konferencyjne Fundacji Conrada Adenauera. 00:11:28.650 --> 00:11:35.250 Jest to, powiedzmy, chrześcijańska organizacja lub fundacja w Niemczech, 00:11:35.410 --> 00:11:40.170 i mogli zapraszać ludzi na konferencje religijne, a także 00:11:40.250 --> 00:11:45.250 na stosunkowo, powiedzmy, niewinne spotkania, 00:11:45.450 --> 00:11:48.410 nie spotkania polityczne, i tak to zostało zrobione. 00:11:48.530 --> 00:11:52.530 Tak więc Maciek i jak sądzę, Magdalena zostali zaproszeni, 00:11:52.690 --> 00:11:57.690 i było oficjalne zaproszenie od Fundacji Konrada Aerdenau, i 00:11:57.770 --> 00:12:03.130 zapewnili im koszty podróży. 00:12:03.410 --> 00:12:07.970 Zostali więc zaproszeni do willi, w której odbywała się konferencja, 00:12:08.130 --> 00:12:10.570 gdzie poznali organizację. 00:12:10.730 --> 00:12:14.210 Myślę, że to było w '83, kiedy to się stało. 00:12:14.370 --> 00:12:14.706 '83? 00:12:14.906 --> 00:12:17.730 '81 osiemdziesiąt jeden, w porządku. 00:12:17.930 --> 00:12:19.290 Osiemdziesiąt jeden. 00:12:19.570 --> 00:12:25.170 To był naprawdę dobry początek organizacji i jej działalności 00:12:25.330 --> 00:12:31.010 kontaktowania się ze studentami w Polsce i chcieliśmy, aby zostali członkami. 00:12:31.170 --> 00:12:33.370 To był nasz cel. 00:12:33.570 --> 00:12:39.130 Większość organizacji naprawdę chciała mieć polskiego członka. 00:12:39.290 --> 00:12:43.650 Ale oczywiście postrzegaliśmy to jako możliwy konflikt, 00:12:43.810 --> 00:12:49.530 ponieważ gdybyśmy mieli nielegalną polską organizację jako członka, 00:12:49.690 --> 00:12:54.850 Może to być dla nas problematyczne zarówno w przypadku podróży, jak i konferencji. 00:12:54.970 --> 00:12:58.090 Byłoby nam trudno zaprosić tę organizację do naszej siedziby. 00:12:58.210 --> 00:13:00.090 spotkania i tak dalej. 00:13:00.250 --> 00:13:05.330 Wciąż jednak chcieliśmy iść naprzód, ponieważ uważaliśmy, że jest 00:13:05.330 --> 00:13:07.330 to przełomowe rozwiązanie. 00:13:07.490 --> 00:13:16.050 Widzieliśmy również, że byli bardzo zainteresowani kontaktem z nami. 00:13:16.250 --> 00:13:20.530 Mieliśmy propozycję przyjęcia ich w poczet członków 00:13:20.610 --> 00:13:23.730 organizacji i udało nam się ich wprowadzić. 00:13:23.890 --> 00:13:28.730 Protestowała tylko jedna z naszych organizacji członkowskich, 00:13:28.890 --> 00:13:31.330 i chyba można zgadnąć, który to był. 00:13:31.490 --> 00:13:34.610 Była to organizacja członkowska z Finlandii. 00:13:34.770 --> 00:13:39.130 Wciąż byli, powiedzmy, w tym Finlandzkim 00:13:39.210 --> 00:13:45.450 sposobie myślenia, że to zakłóci równowagę sił 00:13:45.530 --> 00:13:48.970 i pokojowe współistnienie ze Wschodem. 00:13:49.130 --> 00:13:51.330 Nie kołyszmy więc łodzią. 00:13:51.490 --> 00:13:53.370 To było ich nastawienie. 00:13:53.530 --> 00:13:56.770 Mimo to udało nam się pozyskać polską organizację. 00:13:56.930 --> 00:13:59.290 Ostatnio zmienili zdanie, Finlandia. 00:13:59.450 --> 00:14:01.210 Teraz zmienili zdanie. Tak, na szczęście. 00:14:01.330 --> 00:14:08.090 Dobrze jest więc przywrócić Finlandię do gry i stać się częścią Europy Zachodniej. 00:14:08.250 --> 00:14:15.450 Czy pamiętasz, jak jako student wszedłeś za żelazną kurtynę? 00:14:15.650 --> 00:14:20.650 w Polsce, która w porównaniu z Norwegią, jestem pewien, była znacznie biedniejsza, 00:14:20.770 --> 00:14:24.210 stan dróg, domów, sklepów. 00:14:24.410 --> 00:14:27.130 Czy był to dla ciebie szok, czy nie? 00:14:27.290 --> 00:14:29.770 Tak, to był szok. 00:14:30.010 --> 00:14:35.890 Widziałeś, że bieda jest dla ciebie bardzo oczywista, a warunki 00:14:35.890 --> 00:14:38.250 drogowe nie były idealne. 00:14:38.410 --> 00:14:43.130 Oczywiście stare miasto Gdańsk nie zostało odbudowane w taki sposób, 00:14:43.170 --> 00:14:44.570 w jaki jest dzisiaj. 00:14:44.730 --> 00:14:49.370 Pamiętam jeden incydent, kiedy nasz samochód się zepsuł, 00:14:49.530 --> 00:14:51.210 i pomyślałem: Ojej. 00:14:51.370 --> 00:14:52.930 Jak naprawimy ten samochód? 00:14:53.050 --> 00:14:58.010 Ponieważ myślałem, że nie będą mieli żadnych części zamiennych do Volvo. 00:14:58.170 --> 00:15:03.330 To było stare Volvo, które miałem i to był główny napęd, który się zepsuł, 00:15:03.490 --> 00:15:05.530 i nie mogliśmy nigdzie pojechać. 00:15:05.690 --> 00:15:08.930 Rozmawialiśmy z naszymi kontaktami, a oni powiedzieli: Bez obaw. 00:15:09.050 --> 00:15:11.530 Pomożemy ci. 00:15:11.850 --> 00:15:14.130 Następnego dnia samochód został naprawiony. 00:15:14.250 --> 00:15:15.690 Nie wiem, gdzie go zabrali. 00:15:15.810 --> 00:15:21.810 Nie wiem, jak dostali tę rolę, ale to było naprawdę interesujące, 00:15:21.970 --> 00:15:27.450 Zgaduję, że czarna ekonomia zadziałała lub to pomocne nastawienie, że ludzie pomogą 00:15:27.530 --> 00:15:31.650 i upewnić się, że życie może toczyć się dalej. 00:15:31.810 --> 00:15:37.610 Oczywiście widzieliśmy te duże supermarkety, w których nikogo nie było. 00:15:37.770 --> 00:15:39.890 I oczywiście mieli tylko jeden produkt. 00:15:40.010 --> 00:15:43.730 Była to puszka groszku czy czymś takim. 00:15:43.890 --> 00:15:46.930 magazynowane rząd po rzędzie. 00:15:47.130 --> 00:15:49.410 To było całkiem zabawne. 00:15:49.570 --> 00:15:51.890 Czy to było jedzenie na podróż? 00:15:52.050 --> 00:15:54.810 Moglibyśmy chodzić do restauracji. 00:15:54.970 --> 00:16:01.490 Oczywiście musieliśmy wymienić obcą walutę, a dostaliśmy za to sporo złotych. 00:16:01.650 --> 00:16:04.370 Moglibyśmy chodzić do restauracji i jeść dobre posiłki, które 00:16:04.370 --> 00:16:05.450 być może Polacy 00:16:05.570 --> 00:16:07.010 nie mogli sobie pozwolić w tamtym czasie. 00:16:07.130 --> 00:16:08.410 Nie byliśmy naprawdę bogaci. 00:16:08.530 --> 00:16:12.610 Byliśmy studentami, ale kurs wymiany był tak korzystny 00:16:12.690 --> 00:16:19.450 że możemy zamówić wino i dobre jedzenie, i czuliśmy, że to wielka gratka. 00:16:19.610 --> 00:16:24.050 Mieliśmy też dodatkowe dolary, które chcieliśmy 00:16:24.130 --> 00:16:31.450 do wymiany, a nie chcieliśmy tego robić w oficjalnych kantorach. 00:16:31.650 --> 00:16:35.890 Próbowaliśmy znaleźć kogoś na ulicy, kto by się z nami wymienił. 00:16:36.050 --> 00:16:39.450 Mogliśmy otrzymać znacznie więcej złotych. 00:16:39.570 --> 00:16:44.890 Próbowaliśmy tego kilka razy i poszło nam całkiem nieźle. 00:16:45.050 --> 00:16:51.130 Ale pamiętam, że pewnego razu wymieniłem 100 dolarów i byłem pewien, że zarobię. 00:16:51.290 --> 00:16:54.090 upewniłem się, że dostanę wszystkie złotych, o których mi powiedział. 00:16:54.210 --> 00:16:57.810 Liczyliśmy, liczyliśmy i liczyliśmy, a potem ja policzyłem. 00:16:57.930 --> 00:17:02.210 Z jakiegoś powodu chciał też policzyć to na końcu. 00:17:02.370 --> 00:17:04.570 Więc policzył jeszcze raz, a ja powiedziałem: Ok, to dobrze. 00:17:04.690 --> 00:17:05.930 Dał mi zwitek pieniędzy. 00:17:06.050 --> 00:17:08.730 Więc odeszliśmy i zajęło mi tylko minutę, aby zdać sobie sprawę 00:17:08.810 --> 00:17:12.050 że był to tylko jeden, dwa i pięć złotych i nie było nic więcej. 00:17:12.170 --> 00:17:15.810 Więc całkowicie mnie oszukał. 00:17:16.010 --> 00:17:18.250 Ale to było śmieszne doświadczenie. 00:17:18.410 --> 00:17:20.450 Gdzie to było na ulicy czy gdzie to było? 00:17:20.570 --> 00:17:23.450 Tak, zwykle było to tuż za rogiem hoteli. 00:17:23.610 --> 00:17:26.570 To tam spędzali czas, ponieważ tam byli turyści. 00:17:26.690 --> 00:17:30.610 Tam oferowali. 00:17:31.010 --> 00:17:32.370 Mówili: chcesz wymienić pieniądze? 00:17:32.490 --> 00:17:34.130 Szeptali do ucha. 00:17:34.290 --> 00:17:36.490 I tak właśnie zrobiliśmy. 00:17:36.650 --> 00:17:40.130 Czy przypadkiem próbowałeś tego zielonego groszku? 00:17:40.290 --> 00:17:42.410 Mówiłeś, że były tylko pyszki groszku na regałach. Tak. 00:17:42.530 --> 00:17:44.730 Nie, nie próbowaliśmy tych puszek groszku. 00:17:44.850 --> 00:17:48.090 Powiedziałem, że nikogo nie było w sklepach. 00:17:48.250 --> 00:17:52.210 Ale potem zobaczyłem inne miejsca, gdzie były setki ludzi 00:17:52.290 --> 00:17:54.010 w kolejce do czegoś. 00:17:54.170 --> 00:17:56.770 Podchodziem do nich i pytałem: po co ta kolejka? 00:17:56.890 --> 00:18:00.330 I okazało się, że to właśnie tam można zdobyć konkretne rzeczy. 00:18:00.490 --> 00:18:03.210 Można było dostać chleb lub cokolwiek innego. 00:18:03.330 --> 00:18:05.530 Były to kolejki w różnych miejscach. 00:18:05.690 --> 00:18:11.730 Dowiedzieliśmy się również od naszych znajomych, że można zostać w 00:18:11.810 --> 00:18:13.770 kilku kolejkach jednocześnie. 00:18:13.930 --> 00:18:17.570 Istniał specjalny system, a jeśli chciałeś stać w kolejce 00:18:17.650 --> 00:18:20.530 aby to zdobyć, mogłeś również tam być i w tym samym czasie 00:18:20.610 --> 00:18:21.570 możesz być w innej kolejce. 00:18:21.690 --> 00:18:26.810 Byliśmy więc pod wrażeniem tego, jak zostało to zorganizowane. 00:18:27.530 --> 00:18:32.650 Więc byłeś wtedy studentem i wyobrażam sobie, 00:18:32.850 --> 00:18:36.530 Nawet bycie norweskim studentem, to nie bycie norweskim odnoszącym 00:18:36.530 --> 00:18:37.610 sukcesy biznesmenem. 00:18:37.770 --> 00:18:42.210 Rozumiem więc, że jako student nie miałeś dużo pieniędzy. 00:18:42.370 --> 00:18:46.690 Może miałeś pieniądze na jedzenie, na piwo, jak to zwykle robią studenci. 00:18:46.810 --> 00:18:50.250 Nie chodzi jeszcze o to, że są to bardzo bogaci ludzie w średnim 00:18:50.250 --> 00:18:51.490 wieku z klasy średniej. 00:18:51.610 --> 00:18:55.410 Opowiedz mi więc o tym, jak zorganizowałeś pieniądze na podróż, 00:18:55.530 --> 00:19:00.210 na prom, paliwo, Volvo i tym podobne. 00:19:00.450 --> 00:19:05.250 Cóż, organizacja nazywała się Norweska Konserwatywna 00:19:05.330 --> 00:19:06.530 Federacja Studencka. 00:19:06.650 --> 00:19:14.330 Byłem w zarządzie i powiedziałem: To jest coś, co organizacja powinna 00:19:14.530 --> 00:19:19.530 sponsorować, ponieważ robiliśmy to w celu nawiązania kontaktów 00:19:19.530 --> 00:19:21.370 z polskimi studentami. 00:19:21.530 --> 00:19:24.930 Poprosiliśmy ich więc o przekazanie nam pewnych funduszy. 00:19:25.050 --> 00:19:31.010 Organizacja ta była wspierana finansowo, częściowo z funduszy rządowych 00:19:31.090 --> 00:19:34.130 i częściowo z funduszy partii konserwatywnej. 00:19:34.290 --> 00:19:37.330 Mieli na to trochę pieniędzy. 00:19:37.530 --> 00:19:42.770 W ten sposób zdobywaliśmy pieniądze na podróże i tak dalej. 00:19:42.930 --> 00:19:47.810 Było to dla nas bardzo pomocne w organizacji podróży. 00:19:48.130 --> 00:19:51.610 Jak długo łącznie spędziłeś czas podczas pierwszej podróży? 00:19:51.770 --> 00:19:54.170 Myślę, że byliśmy tam przez około dwa tygodnie. Dwa tygodnie? 00:19:54.290 --> 00:19:56.690 Tak, a druga podróż i wróciliśmy ponownie. 00:19:56.810 --> 00:20:04.330 Przyjechaliśmy do Świnoujścia i wróciliśmy do Norwegii. 00:20:04.530 --> 00:20:08.130 Za drugim razem przyjechaliśmy do Szwecji i Austrii, 00:20:08.290 --> 00:20:13.290 ale przejechaliśmy przez Polskę i odwiedziliśmy Kraków, a 00:20:13.290 --> 00:20:15.490 potem pojechaliśmy dalej 00:20:15.650 --> 00:20:20.490 na południe i pojechaliśmy do Czechosłowacji, 00:20:20.690 --> 00:20:23.610 a następnie do Szwajcarii, gdzie latem mieliśmy spotkanie 00:20:23.690 --> 00:20:26.810 naszej organizacji studenckiej. 00:20:27.010 --> 00:20:35.530 Pamiętam, że gdy jechaliśmy na południe, mieliśmy te bilety, które 00:20:35.610 --> 00:20:38.450 musiałem użyć na gaz, benzynę. 00:20:38.610 --> 00:20:41.130 To były polskie bilety, które można było gdzieś dostać. 00:20:41.250 --> 00:20:42.330 Tak, musiałeś je kupić. 00:20:42.490 --> 00:20:46.650 Można je było kupić w hotelach lub w specjalnych miejscach rządowych, gdzie 00:20:46.730 --> 00:20:50.970 można wymienić na dolary. Możesz zdobyć te bilety. 00:20:51.130 --> 00:20:55.410 Ponieważ jeśli pojechałeś na stację benzynową, nie sprzedaliby nam paliwa. 00:20:55.530 --> 00:20:57.410 Takie było prawo. Nie mogli sprzedawać paliwa. 00:20:57.530 --> 00:21:02.890 Dowiedzieliśmy się jednak, że jeśli wejdziesz i powiesz im: Słuchaj, 00:21:03.050 --> 00:21:10.250 zapłacę ci podwójną cenę benzyny i zapłacę ci w złotych byli 00:21:10.330 --> 00:21:12.770 i skłonni dać ci gaz. 00:21:12.930 --> 00:21:14.370 To był uczciwy układ. 00:21:14.530 --> 00:21:17.210 To działało naprawdę dobrze, gdy byliśmy w Gdańsku i w Warszawie. 00:21:17.330 --> 00:21:22.050 Potem pojechaliśmy na południe, dotarliśmy na wieś i 00:21:22.210 --> 00:21:24.770 zabrakło paliwa, więc zatrzymaliśmy się na stacji benzynowej i 00:21:24.770 --> 00:21:26.170 powiedzieliśmy: "Hej, czy możecie 00:21:26.250 --> 00:21:27.810 dać nam gaz za złotówki? 00:21:27.970 --> 00:21:30.090 Zapłacimy dwa lub trzy razy więcej. 00:21:30.250 --> 00:21:32.810 Odpowiedział, że nie, nie chciał tego robić. 00:21:32.970 --> 00:21:36.570 Powiedziałem: Ok, a co jeśli cztery lub pięć razy więcej? 00:21:36.730 --> 00:21:38.770 Mimo to nie chciał tego robić. 00:21:38.930 --> 00:21:43.690 Potem jechaliśmy dalej, a benzyny było co raz mniej. 00:21:43.850 --> 00:21:49.290 Powiedziałem: Nie, naprawdę musimy się gdzieś zatrzymać i znaleźć benzynę. 00:21:49.450 --> 00:21:53.970 Dojechaliśmy do jednej stacji benzynowej i chyba w końcu zaoferowaliśmy mu 00:21:54.050 --> 00:21:56.330 dolary zamiast złotówek. 00:21:56.490 --> 00:21:59.490 Następnie dostaliśmy gaz, abyśmy mogli przejechać przez granicę 00:21:59.570 --> 00:22:02.730 i dostać się do Czechosłowacji. 00:22:02.970 --> 00:22:06.490 Powiedz mi, ile osób przyszło z tobą. 00:22:06.650 --> 00:22:07.770 Co to była za grupa? 00:22:07.890 --> 00:22:09.410 Jak duża była ta grupa? 00:22:09.570 --> 00:22:12.130 Było nas trzech. 00:22:12.370 --> 00:22:15.730 W jednym samochodzie było dużo miejsca dla trzech osób 00:22:15.810 --> 00:22:17.930 i niektóre rzeczy, które musieliśmy przynieść. 00:22:18.050 --> 00:22:24.090 W następnej podróży również uczestniczyły trzy osoby. 00:22:24.290 --> 00:22:29.970 Jak rozumiem, w żadnym momencie nie byłeś świadomy, że byłeś śledzony lub byłeś 00:22:30.050 --> 00:22:37.050 nękany przez służby celne, policję, wojsko, służby specjalne, kogokolwiek. 00:22:37.210 --> 00:22:39.570 Czy byłeś tego świadomy? Nie. 00:22:39.730 --> 00:22:46.890 O ile pamiętam, nikt nas nie zatrzymał. 00:22:47.170 --> 00:22:53.130 Nie mieliśmy zbyt wielu kontaktów, więc dostaliśmy od jednej osoby, 00:22:53.290 --> 00:22:55.130 otrzymaliśmy kontakt do kolejnej osoby. 00:22:55.250 --> 00:22:56.930 Nigdy nie korzystaliśmy z telefonu. 00:22:57.050 --> 00:23:01.490 Oczywiście telefony komórkowe nie były wtedy używane. 00:23:01.650 --> 00:23:03.770 nie dzwoniiśmy do kogokolwiek. 00:23:03.930 --> 00:23:07.570 Gdyśmy zbliżali się do adresu, zostawialiśmy 00:23:07.570 --> 00:23:09.410 samochód, ponieważ był to 00:23:09.490 --> 00:23:16.970 zagraniczny samochód, a następnie jeden z nas podchodził pod adres w okolicy 00:23:17.050 --> 00:23:21.370 na rogu lub na następnej ulicy, a następnie dzwonił tam do drzwi, ponieważ 00:23:21.450 --> 00:23:26.930 nie chcieliśmy narażać ich na kontakt z nami. 00:23:27.130 --> 00:23:30.850 Staraliśmy się być tak ostrożni, jak to tylko możliwe. 00:23:31.010 --> 00:23:33.930 Nie czuliśmy się śledzeni. 00:23:34.130 --> 00:23:39.210 Może i tak, ale wtedy nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy. 00:23:39.370 --> 00:23:41.570 Co robiłeś przez te dwa tygodnie? 00:23:41.730 --> 00:23:43.810 Jak spędziłeś swój czas? 00:23:43.970 --> 00:23:50.370 Przede wszystkim, gdy dotarliśmy do Gdańska, a później do Warszawy i Łodzi. 00:23:50.930 --> 00:23:54.850 Studenci, których spotkaliśmy, oprowadzili nas po okolicy i umożliwili zwiedzanie. 00:23:54.970 --> 00:23:58.570 Mieliśmy prywatne wycieczki po mieście. 00:23:58.730 --> 00:24:00.450 To była świetna zabawa. 00:24:00.610 --> 00:24:05.530 Zapraszali nas również do swoich domów i urządzaliśmy małe przyjęcia 00:24:05.610 --> 00:24:07.930 lub rzeczy, które robią studenci. 00:24:08.090 --> 00:24:14.730 Siedzieliśmy tam, rozmawialiśmy, piliśmy piwo i naprawdę poznawaliśmy 00:24:14.730 --> 00:24:16.370 ich w ten sposób. 00:24:16.530 --> 00:24:17.810 To była świetna zabawa. 00:24:17.930 --> 00:24:23.050 Mieliśmy wiele takich wieczorów, a także dni, kiedy zwiedzaliśmy 00:24:23.130 --> 00:24:24.810 z naszymi przyjaciółmi. 00:24:24.970 --> 00:24:26.330 Czy rozmawialiście o polityce? 00:24:26.450 --> 00:24:30.610 Czy rozmawialiście o tym, co dzieje się z Europą, ze Związkiem Radzieckim? 00:24:30.730 --> 00:24:32.130 Rozmawialiśmy o polityce. 00:24:32.250 --> 00:24:34.970 Byli bardzo zainteresowani dyskusją o polityce. 00:24:35.090 --> 00:24:39.970 Jak już mówiłem, byli dość wykształceni i oczytani, znacznie bardziej niż my. 00:24:40.090 --> 00:24:43.330 Mogli dyskutować o naprawdę politycznych myślicielach, o których 00:24:43.330 --> 00:24:44.410 być może słyszeliśmy 00:24:44.490 --> 00:24:46.290 ale nigdy o nich nie czytaliśmy. 00:24:46.410 --> 00:24:50.410 Czuliśmy, że zawsze byliśmy trochę w tyle lub trochę nie 00:24:50.410 --> 00:24:52.370 nieświadomi dużych 00:24:52.530 --> 00:24:56.130 pomysłóch politycznych, ale byli bardzo chętni do dyskusji z nami. 00:24:56.250 --> 00:24:57.850 My również. 00:24:58.090 --> 00:25:02.690 Rozmawialiśmy o tym, jak wygląda sytuacja w naszych krajach, jak żyjemy, 00:25:02.810 --> 00:25:07.090 i jak działał rząd, i wyjaśniali, jak to było w Polsce. 00:25:07.250 --> 00:25:12.130 Rozmawialiśmy również o przyszłości. 00:25:12.850 --> 00:25:20.010 Pamiętam, że myśleliśmy o wschodzie, zachodzie i żelaznej 00:25:20.210 --> 00:25:23.290 kurtynie jako coś, czego nie mogliśmy zmienić. 00:25:23.450 --> 00:25:27.490 Chcieliśmy nawiązać kontakt ze studentami, 00:25:27.650 --> 00:25:32.890 ale nie sądziliśmy, że nadejdzie zmiana polityczna 00:25:33.050 --> 00:25:34.650 powiedzmy za naszego życia. 00:25:34.770 --> 00:25:39.810 Byliśmy dużo mniej, powiedzmy, optymistycznie nastawieni do przyszłości. 00:25:39.970 --> 00:25:46.890 Ale nasi przyjaciele, których spotkaliśmy, naprawdę wierzyli, że 00:25:47.130 --> 00:25:54.690 zmiana nadejdzie, myślę, że nawet za ich życia. 00:25:55.090 --> 00:25:58.170 To było bardzo interesujące. 00:25:59.930 --> 00:26:10.370 To również w pewien sposób dało nam nadzieję i sprawiło, że 00:26:11.570 --> 00:26:19.450 zdaliśmy sobie sprawę, że musimy im pomóc, promować ich i pomagać w każdej zmianie. 00:26:20.730 --> 00:26:24.050 Wygląda na to, że w pewnym sensie było to dla ciebie doświadczenie 00:26:24.050 --> 00:26:24.970 zmieniające życie. 00:26:25.090 --> 00:26:26.530 Tak, tak było. Tak było. 00:26:26.650 --> 00:26:27.610 Jak? 00:26:28.610 --> 00:26:35.610 Cóż, jak już mówiłem, to chyba był ten optymizm. 00:26:37.250 --> 00:26:44.650 Tak, myślę, że także wyrafinowanie, 00:26:44.930 --> 00:26:49.890 w ich myśleniu było imponujące. 00:26:50.130 --> 00:26:54.570 Myślę, że wiele się od nich nauczyliśmy. 00:26:58.330 --> 00:27:02.010 Mam nadzieję, że im pomogliśmy, 00:27:02.210 --> 00:27:10.010 ale myślę, że być może uznanie 00:27:10.090 --> 00:27:11.330 było dla nich ważne. 00:27:11.450 --> 00:27:17.010 Mieliśmy również kampanię.. Potrzebujesz przerwy? 00:27:17.210 --> 00:27:19.130 Nie, to było emocjonalne. Rozumiem. 00:27:19.250 --> 00:27:22.130 Wzruszam się. Samo słuchanie ciebie wywołuje u mnie emocje. 00:27:22.250 --> 00:27:23.810 Dlatego tak ważne jest, aby o tym mówić. 00:27:23.930 --> 00:27:30.290 Ale my również, po tym, jak zostali członkami, w tym czasie, 00:27:30.410 --> 00:27:32.530 nie wiem, czy wiesz, 00:27:32.730 --> 00:27:39.370 ale odbyły się rozmowy między organizacjami młodzieżowymi 00:27:39.450 --> 00:27:42.130 Europy wschodniej i Europy zachodniej. 00:27:42.290 --> 00:27:50.610 Były to spotkania, na których Rosjanie, organizacja sowiecka, naprawdę chciała 00:27:50.850 --> 00:27:54.810 przyciągnąć do siebie zachodnioeuropejskie organizacje młodzieżowe, 00:27:54.890 --> 00:27:56.210 aby powiedzieć im, że 00:27:56.290 --> 00:28:01.890 socjalizm, komunizm nie był taki zły. 00:28:02.050 --> 00:28:05.850 Zostaliśmy zaproszeni, ponieważ wszystkie europejskie organizacje 00:28:05.850 --> 00:28:07.290 studenckie i młodzieżowe 00:28:07.370 --> 00:28:09.450 zostali zaproszeni na te rozmowy. 00:28:09.610 --> 00:28:13.410 Ale zawsze, jako konserwatywni, chrześcijańscy demokraci 00:28:13.570 --> 00:28:19.330 liberalnej organizacji, tak naprawdę nie czuliśmy, że te rozmowy coś dały. 00:28:19.490 --> 00:28:26.210 Były to oświadczenia na końcu, które tak naprawdę nie mówiły o niczym 00:28:26.210 --> 00:28:28.450 i po prostu mówiły, że 00:28:28.530 --> 00:28:34.890 wszystko jest w porządku w Europie, pokój i harmonia. 00:28:35.090 --> 00:28:39.050 Wszystkie te zachodnie organizacje, w tym organizacje młodzieżowe, 00:28:39.130 --> 00:28:40.530 podpisały się pod 00:28:40.650 --> 00:28:45.450 oświadczeniami, które w zasadzie były całkowicie pozbawione 00:28:45.450 --> 00:28:48.250 jakiejkolwiek treści politycznej. 00:28:48.410 --> 00:28:54.330 Powiedzieliśmy: Ok, jeśli mamy rozmawiać o pokoju, to 00:28:54.570 --> 00:29:01.650 również upewnijmy się, że rozmieszczenie radzieckich pocisków nuklearnych 00:29:01.730 --> 00:29:06.090 w Europie wschodniej, że o tym wspomniano, 00:29:06.290 --> 00:29:11.490 że to się skończy, że chcemy zatrzymać ekspansję 00:29:11.570 --> 00:29:16.650 broni atomowej i wyraźnie o tym wspomina. 00:29:16.850 --> 00:29:19.850 Oczywiście było to wielkim politycznym nietaktem. 00:29:19.970 --> 00:29:22.810 Rosjanie, Sowieci nie zaakceptowaliby tego. 00:29:22.970 --> 00:29:28.170 Dążyliśmy jednak do tego, by te rzeczy zostały uwzględnione, a 00:29:28.170 --> 00:29:30.450 także mówiliśmy, że ludzie 00:29:30.530 --> 00:29:35.570 bloku wschodniego powinien żyć w wolności, mieć wolność polityczną i tak dalej. 00:29:35.730 --> 00:29:39.170 Chcieliśmy tylko, aby te kwestie zostały poruszone na spotkaniu i 00:29:39.170 --> 00:29:40.890 nalegaliśmy na ich wprowadzenie 00:29:41.010 --> 00:29:43.530 i uwzględnienienie w końcowych oświadczeniach. 00:29:43.650 --> 00:29:46.850 Nigdy nam się to nie udało, ale przynajmniej było trochę politycznej. 00:29:46.970 --> 00:29:54.210 debaty, a następnie sprzeciwiliśmy się końcowemu oświadczeniu. 00:29:54.370 --> 00:29:59.810 To oczywiście nie spodobało się sowieckiej organizacji, 00:29:59.970 --> 00:30:02.050 że chcieli, aby wszyscy się zgodzili. 00:30:02.170 --> 00:30:03.610 Chcieli wielkiej harmonii. 00:30:03.730 --> 00:30:08.450 Kiedy sprzeciwiliśmy się ostatecznemu oświadczeniu, uznali, że 00:30:08.450 --> 00:30:10.090 było ono nieskuteczne, 00:30:10.250 --> 00:30:12.770 konferencja zakończyła się niepowodzeniem. 00:30:12.890 --> 00:30:18.210 Innym razem, kiedy mieliśmy polskich członków, 00:30:18.410 --> 00:30:20.250 moglibyśmy ich również zabrać ze sobą 00:30:20.370 --> 00:30:24.850 na te spotkania zabieraliśmy ze sobą naszą polską organizację. 00:30:25.010 --> 00:30:28.810 Oczywiście Sowieci i Organizacja Młodzieży Bloku Wschodniego byli 00:30:28.810 --> 00:30:30.090 całkowicie zszokowani 00:30:30.170 --> 00:30:35.930 aby zobaczyć te, jak sądzę, tak zwane nielegalne lub opozycyjne 00:30:36.010 --> 00:30:39.530 organizacje reprezentowane na tych spotkaniach. 00:30:39.690 --> 00:30:40.730 To było wielkie zdenerwowanie. 00:30:40.850 --> 00:30:48.130 Dla nas dużym sukcesem było wprowadzenie ich na spotkania i pokazanie 00:30:48.210 --> 00:30:54.850 naprawdę jaka była Europa i że w Europie były inne głosy, 00:30:54.930 --> 00:30:56.610 niż komunistyczne. 00:30:56.770 --> 00:31:01.930 Byliśmy bardzo szczęśliwi, że mogliśmy zabrać ich na te spotkania. 00:31:02.210 --> 00:31:05.130 Rozumiem, że jako student przychodzisz tutaj i jesteś świadkiem 00:31:05.130 --> 00:31:06.050 tego, co się dzieje, widzisz 00:31:06.170 --> 00:31:12.090 na własne oczy stan rzeczy w komunistycznej Polsce. 00:31:12.250 --> 00:31:16.850 Rozumiem, że to dla ciebie było wystarczająco przekonujące, że 00:31:17.050 --> 00:31:19.650 twoje poglądy, twoja ścieżka polityczna były słuszne. 00:31:19.770 --> 00:31:22.610 Konserwatyści kontra lewica. 00:31:22.770 --> 00:31:28.450 Nie znam lewicowej fascynacji ani komunizmem jako ideą wraz Związkiem Radzieckim. 00:31:28.610 --> 00:31:33.490 Jestem pewien, że w Norwegii byli komunistyczni studenci. 00:31:33.650 --> 00:31:38.530 Tak, i dało nam to również, nazwijmy to, amunicję, 00:31:38.690 --> 00:31:41.850 kiedy wróciliśmy do domu, aby przedyskutować sytuację w Europie 00:31:41.850 --> 00:31:43.410 Wwschodniej z innymi studentami 00:31:43.490 --> 00:31:48.290 w naszym kraju, ponieważ mieliśmy informacje z pierwszej ręki 00:31:48.370 --> 00:31:49.130 o sytuacji. 00:31:49.290 --> 00:31:53.730 Mieliśmy kontakty w Polsce, więc mogliśmy, z większym autorytetem, 00:31:53.890 --> 00:31:58.690 porozmawiać o sytuacji, jak to wyglądało i czego ludzie tam chcieli. 00:31:58.850 --> 00:32:02.770 Pomogło nam to w naszych działaniach politycznych w domu. 00:32:02.930 --> 00:32:07.850 Ale także ten optymizm, o którym wspomniałem Polacy mieli. 00:32:07.850 --> 00:32:10.410 Naprawdę przyniosły nam również 00:32:10.490 --> 00:32:15.570 optymizm co do tego, że sytuacja w Europie może się zmienić. 00:32:15.730 --> 00:32:20.370 Czy wiesz lub czy wiedziałeś jak ta prasa drukarska i te 00:32:20.450 --> 00:32:22.290 materiały drukarskie zostały użyte? 00:32:22.410 --> 00:32:25.170 Co z nimi zrobili? Masz jakiś pomysł? 00:32:25.330 --> 00:32:29.290 Nie, nie śledziliśmy tego. 00:32:29.530 --> 00:32:32.810 Myślę, że one szły w zasadzie do organizacji Solidarność 00:32:32.930 --> 00:32:35.090 i sprowadzaliśmy je tam. 00:32:35.290 --> 00:32:38.850 Z tego, co pamiętamy, nie trafili do naszej grupy, ponieważ tak 00:32:38.850 --> 00:32:40.450 naprawdę nie byliśmy w niej 00:32:40.530 --> 00:32:43.130 nie mieliśmy żadnych kontaktów, kiedy opuściliśmy Norwegię. 00:32:43.250 --> 00:32:46.170 Te kontakty zostały nawiązane, gdy przyjechaliśmy. 00:32:46.290 --> 00:32:48.970 Oczywiście, kiedy przyjechaliśmy po raz drugi, 00:32:49.090 --> 00:32:52.770 mogliśmy wrócić do naszych kontaktów i dostarczyć im 00:32:52.770 --> 00:32:54.490 rzeczy, których potrzebowali. 00:32:54.610 --> 00:33:01.210 Przygotowalibyśmy również dla nich grunt 00:33:01.290 --> 00:33:03.850 aby zostać członkami naszej organizacji. 00:33:04.010 --> 00:33:07.810 Podzieliliśmy się z nimi naszą platformą ideologiczną. 00:33:07.970 --> 00:33:14.450 Omówiliśmy bardziej szczegółowo, w jaki sposób moglibyśmy mieć ich jako członków. 00:33:14.610 --> 00:33:20.130 Dlatego za drugim razem skupiliśmy się bardziej na naszych kontaktach. 00:33:20.290 --> 00:33:25.490 Rozumiem, że przyjeżdżasz tutaj, nawiązujesz kontakty, a potem wyjeżdżasz, 00:33:25.650 --> 00:33:27.490 ale starasz się utrzymywać kontakty. 00:33:27.610 --> 00:33:30.850 Nie ma wiadomości tekstowych, nie ma e-maili. 00:33:31.010 --> 00:33:32.370 Jak to zrobiłeś? 00:33:32.530 --> 00:33:34.650 Czy było to łatwe, czy trudne? 00:33:34.810 --> 00:33:36.530 To było dość trudne. 00:33:36.690 --> 00:33:41.650 To znaczy, trzeba było być bardzo ostrożnym przy wysyłaniu listów. 00:33:41.810 --> 00:33:48.090 Tak więc kontakty były bardzo często nawiązywane przez osoby odwiedzające. 00:33:48.250 --> 00:33:51.970 W naszej organizacji, Organizacji Europejskiej, 00:33:52.130 --> 00:33:54.530 Europejscy Studenci Demokraci, a następnie 00:33:54.530 --> 00:33:55.850 komunikowaliśmy się z innymi 00:33:55.930 --> 00:33:59.890 organizacjami członkowskimi, które wybierały się do Polski, a następnie 00:33:59.970 --> 00:34:04.050 mogliśmy przekazać im kontakty, które nawiązaliśmy i powiedzieć, 00:34:04.210 --> 00:34:09.930 tego właśnie potrzebują i taką komunikację musimy im zapewnić. 00:34:10.090 --> 00:34:15.290 W ten sposób nasza organizacja, z wieloma członkami, mogła 00:34:15.370 --> 00:34:20.130 mieć kurierów lub studentów, którzy przychodzą i spotykają 00:34:20.130 --> 00:34:21.610 się z nimi osobiście. 00:34:21.770 --> 00:34:28.570 Na przykład, kiedy zostali zaproszeni na spotkanie EDS, myślę, że 00:34:28.650 --> 00:34:32.130 ktoś udał się tam osobiście z zaproszeniem i wręczył 00:34:32.210 --> 00:34:35.410 abyśmy byli pewni, że ją otrzymali. 00:34:35.570 --> 00:34:41.250 Ważne było również zapewnienie im biletów na podróż lub podróż. 00:34:41.410 --> 00:34:45.890 Spotkaliśmy się z nimi osobiście, aby to zapewnić. 00:34:46.050 --> 00:34:51.170 Czy w tym czasie wyjeżdżałeś gdziekolwiek indziej w ramach bloku sowieckiego? 00:34:51.330 --> 00:34:53.250 Nie, ale nie ja. 00:34:53.450 --> 00:34:56.690 Ale nasza organizacja członkowska, Europejscy Demokratyczni 00:34:56.770 --> 00:34:58.250 Studenci mieli kontakty 00:34:58.330 --> 00:35:01.930 również w innych krajach bloku wschodniego. 00:35:02.090 --> 00:35:06.050 Ale zawsze było trudniej, ponieważ nie mieli tego 00:35:06.130 --> 00:35:11.250 ruchu, który się rozpoczął, więc trudniej było znaleźć tam kontakty. 00:35:11.410 --> 00:35:15.170 Prawdopodobnie było to również bardziej ryzykowne w innych 00:35:15.170 --> 00:35:17.010 blokach wschodnich. 00:35:17.130 --> 00:35:22.970 Nie mieliśmy żadnej organizacji, którą moglibyśmy zintegrować poza 00:35:23.050 --> 00:35:26.290 ten w Polsce w tamtym czasie. 00:35:26.490 --> 00:35:27.490 Racja. 00:35:27.770 --> 00:35:30.370 Chciałem zapytać o stan wojenny. 00:35:30.530 --> 00:35:32.850 Stan wojenny został wprowadzony w 1981 roku. 00:35:32.970 --> 00:35:35.290 Czy był to dla ciebie szok? 00:35:35.450 --> 00:35:38.050 A co zrobiliście jako organizacja? 00:35:38.210 --> 00:35:42.010 Czy próbowałeś w jakiś sposób pomóc ludziom, których tu znałeś? 00:35:42.130 --> 00:35:44.010 Zakładam, że się martwiłeś. 00:35:44.170 --> 00:35:45.810 Tak, martwiliśmy się. 00:35:45.970 --> 00:35:51.530 Stan wojenny nastąpił po tym jak tam byliśmy i myślę, że również po tym jak 00:35:51.610 --> 00:35:55.010 zostali członkami EDS. 00:35:55.250 --> 00:35:57.810 To było pod koniec grudnia '81, prawda? 00:35:57.970 --> 00:35:59.050 To był stan wojenny. 00:35:59.170 --> 00:36:03.690 I myślę, że to był szok, ponieważ to była porażka. 00:36:03.850 --> 00:36:09.530 Myśleliśmy, że ruch solidarnościowy zyska na popularności i że ostatecznie 00:36:09.610 --> 00:36:15.930 otworzyłby się bardziej i w ten sposób sprawy potoczyłyby się dalej. 00:36:16.090 --> 00:36:19.410 Kiedy nadszedł stan wojenny, wszyscy poczuliśmy, że to wielka porażka. 00:36:19.530 --> 00:36:25.930 Oczywiście nasz kontakt z RP stał się znacznie trudniejszy. 00:36:26.130 --> 00:36:29.930 Naprawdę trzeba było pomyśleć dwa razy, zanim się je ujawniło, 00:36:30.010 --> 00:36:31.530 ponieważ było ich wiele. 00:36:31.650 --> 00:36:34.610 większe ryzyko dla nich w tym czasie. 00:36:34.770 --> 00:36:41.450 To był szok i utrudniło to nasz kontakt, ale udało nam się go utrzymać. 00:36:41.610 --> 00:36:46.690 Oczywiście dziś organizacja nadal jest członkiem. 00:36:46.890 --> 00:36:49.970 Mamy prężnych polskich członków, którzy są bardzo aktywni 00:36:50.050 --> 00:36:52.370 w tej organizacji. 00:36:52.570 --> 00:36:59.530 Czy otrzymałeś w tym czasie jakieś informacje zwrotne od Ruch Młodej Polski? 00:36:59.690 --> 00:37:01.970 Czy powiedzieli ci, jak bardzo im pomogłeś? 00:37:02.090 --> 00:37:03.010 W jaki sposób, 00:37:03.170 --> 00:37:06.730 jak twoja wizyta zmieniła ich sytuację? 00:37:06.890 --> 00:37:08.730 Tak, otrzymaliśmy od nich informacje zwrotne. 00:37:08.850 --> 00:37:10.530 Myślę, że naprawdę docenili ten kontakt. 00:37:10.650 --> 00:37:16.010 Myślę, że dla nich ważny był również kontakt za granicą, ponieważ 00:37:16.090 --> 00:37:19.610 Niektórzy z nich żyli na wygnaniu. 00:37:19.810 --> 00:37:23.770 Spotkaliśmy się z ludźmi, którzy mieszkali w Paryżu lub w innych krajach. 00:37:23.890 --> 00:37:29.530 i zawsze może im pomóc nasz członek 00:37:29.610 --> 00:37:30.850 organizacja również. 00:37:30.970 --> 00:37:36.090 Myślę, że to docenili. 00:37:36.410 --> 00:37:40.930 Myślę, że to oni sami są tymi, którzy naprawdę stoczyli wielką walkę. 00:37:41.090 --> 00:37:44.810 Ale myślę, że zapewniliśmy trochę 00:37:44.890 --> 00:37:54.890 chyba jakiś kontakt i chyba jakąś solidarność. 00:37:55.290 --> 00:37:58.530 Wiedzieli, że tam jesteśmy i że mogą poprosić nas o pomoc, 00:37:58.570 --> 00:37:59.850 jeśli tego potrzebują. 00:37:59.970 --> 00:38:02.370 Potrzebowali tego i tak dalej. 00:38:02.530 --> 00:38:09.370 Myślę, że czuliśmy się docenieni i dowartościowani w naszej pracy. 00:38:11.330 --> 00:38:15.370 Myśląc o tym dzisiaj, jestem pewien, że uważasz, że warto 00:38:15.450 --> 00:38:21.490 dla młodego człowieka, dla studenta, aby myślał o polityce, aby się angażował. 00:38:21.650 --> 00:38:26.850 wiedział o tym, co dzieje się na świecie, tak jak Ty w młodości? 00:38:27.170 --> 00:38:29.490 Tak, myślę, że to bardzo ważne. 00:38:29.650 --> 00:38:34.130 Myślę, że teraz dzisiaj są inne bitwy. 00:38:34.330 --> 00:38:39.690 Istnieją inne granice, gdzie studenci lub młodzi ludzie mogą się udać 00:38:39.770 --> 00:38:43.450 i dokonać zmiany. 00:38:43.650 --> 00:38:53.130 Myślę, że nauczyliśmy się, że rzeczy nie muszą być takie, jakie są. 00:38:53.370 --> 00:38:55.170 Mogą się zmienić. 00:38:56.770 --> 00:38:59.570 Myślę, że każdy może być częścią tej zmiany. 00:38:59.690 --> 00:39:06.930 Myślę, że to jest przesłanie dla młodych ludzi dzisiaj. 00:39:07.130 --> 00:39:12.850 Myśląc o roku 1989, wolnych wyborach, a następnie upadku 00:39:12.930 --> 00:39:16.130 mam na myśli wolne wybory w Polsce i upadek muru berlińskiego, 00:39:16.250 --> 00:39:21.890 upadku Związku Radzieckiego? 00:39:22.170 --> 00:39:25.250 To znaczy, było to oczywiście doświadczenie, które zmieniło 00:39:25.250 --> 00:39:26.370 życie milionów ludzi z bloku, 00:39:26.490 --> 00:39:30.970 ale dla Ciebie, twoich przyjaciół, Norwegii 00:39:31.170 --> 00:39:34.210 jak to odebrałeś? 00:39:34.490 --> 00:39:35.770 Nie. To była duża, duża zmiana. 00:39:35.890 --> 00:39:43.050 Jak już powiedziałem, nauczyliśmy się być optymistami 00:39:43.130 --> 00:39:46.170 od naszych polskich kontaktów. 00:39:46.370 --> 00:39:50.850 Kiedy to się w końcu stało, nie mogliśmy w to uwierzyć, ponieważ 00:39:50.930 --> 00:39:53.210 sprawy potoczyły się tak szybko. 00:39:53.370 --> 00:39:59.970 Zobaczyliśmy, że naprawdę uwierzyliśmy, że blok wschodni imploduje, 00:40:00.130 --> 00:40:01.290 że nie jest w stanie udźwignąć samego siebie. 00:40:01.410 --> 00:40:05.130 To nie było zrównoważone. 00:40:05.370 --> 00:40:10.770 Nawet gdybyśmy próbowali zrobić coś, aby przyspieszyć i zmienić rzeczy 00:40:10.850 --> 00:40:13.090 szybciej, to było naprawdę nieodłączne. 00:40:13.210 --> 00:40:18.370 Wydaje mi się, że w bloku wschodnim zdaliśmy sobie sprawę, że to 00:40:18.370 --> 00:40:20.610 musi upaść albo się zmienić. 00:40:20.770 --> 00:40:23.090 Kiedy to się faktycznie wydarzyło i stało się to za naszego życia, 00:40:23.210 --> 00:40:25.970 myślę, że byliśmy bardzo szczęśliwi. 00:40:26.130 --> 00:40:31.170 Z pewnością dla ludzi w bloku wschodnim, ale także dla reszty Europy 00:40:31.250 --> 00:40:37.170 i reszty świata. To była wielka, ogromna zmiana polityczna. 00:40:37.370 --> 00:40:43.330 Nawet dzisiaj mamy tendencję do zapominania o tym, jak ważne jest 00:40:43.410 --> 00:40:45.370 i jak duża była to zmiana. 00:40:45.530 --> 00:40:46.850 Mamy dziś wojny. 00:40:47.010 --> 00:40:52.170 Mamy oczywiście Ukrainę i rzeczy, które są naprawdę złe 00:40:52.250 --> 00:40:54.850 rzeczy, które musimy rozwiązać. 00:40:55.010 --> 00:40:58.050 Musimy sprawić, by Ukraina zwyciężyła w swojej walce. 00:40:58.170 --> 00:41:02.450 Ale fakt, że cała Europa wschodnia 00:41:02.530 --> 00:41:07.570 naprawdę wyszła zza żelaznej kurtyny i stała się 00:41:07.650 --> 00:41:12.130 demokratycznym krajem w tamtym czasie była naprawdę ogromną zmianą. 00:41:12.290 --> 00:41:16.570 Myślę, że inne kwestie polityczne są mniejsze, nawet jeśli 00:41:16.650 --> 00:41:17.250 są bardzo ważne. 00:41:17.370 --> 00:41:22.410 Ale ta zmiana była naprawdę, jak sądzę, zmianą stulecia. 00:41:22.570 --> 00:41:24.450 Tak było. 00:41:24.770 --> 00:41:30.010 Kiedy po raz pierwszy wróciłeś do wolnej Polski po upadku 00:41:30.170 --> 00:41:33.530 komunizmu jako wolny obywatel w wolnym kraju? 00:41:33.690 --> 00:41:40.570 Tak, myślę, że wróciłem tutaj 00:41:40.690 --> 00:41:44.330 pod koniec lat 90. wróciłem by odwiedzić Polskę 00:41:44.410 --> 00:41:51.410 i Gdańsk i zobaczyć zmianę, a także zobaczyć jak ludzie 00:41:51.410 --> 00:41:55.050 skorzystali z tej wolności i 00:41:55.490 --> 00:42:00.170 kształtowali własną przyszłość i własne przeznaczenie, a także 00:42:00.170 --> 00:42:01.890 jak bardzo byli chętni 00:42:01.970 --> 00:42:05.730 dołączyć do innych krajów europejskich. 00:42:05.930 --> 00:42:11.210 Bardzo chcieli dostać się do Unii Europejskiej. 00:42:11.410 --> 00:42:15.010 Kiedy to się stało, poczuliśmy, że sprawy idą naprzód 00:42:15.090 --> 00:42:20.210 i we właściwym kierunku oraz dając Polsce możliwość uczestnictwa 00:42:20.290 --> 00:42:24.890 i przyczyniając się do jak można by powiedzieć 00:42:25.050 --> 00:42:26.610 budowania nowej Europy. 00:42:27.330 --> 00:42:28.730 Czy poznałeś przyjaciół na całe życie? 00:42:28.850 --> 00:42:32.770 Czy przyjaźnisz się z ludźmi, których poznałeś w '79? 00:42:32.930 --> 00:42:37.050 Cóż, naprawdę doceniałem ich przyjaźń w tamtym czasie. 00:42:37.210 --> 00:42:42.210 Myślę, że nie mieliśmy kontaktu przez długi czas i 00:42:42.290 --> 00:42:47.610 przez ostatnie lata nie kontaktowałem się tak bardzo ze wszystkimi 00:42:47.610 --> 00:42:49.130 moimi przyjaciółmi. 00:42:49.290 --> 00:42:56.290 Ale kiedy przyjechałem kilka lat temu, zastanawiam się, czy 00:42:56.290 --> 00:42:58.930 to nie był ostatni rok, 00:42:59.130 --> 00:43:01.530 albo przyszedłem do tego muzeum. 00:43:02.610 --> 00:43:04.130 Tutaj? Tutaj, tak. 00:43:04.290 --> 00:43:07.010 To wspaniałe muzeum. 00:43:07.210 --> 00:43:14.410 Przeszedłem wzdłuż eksponatów i doszliśmy do części, w której 00:43:14.490 --> 00:43:16.730 chodziło o studentów. 00:43:16.930 --> 00:43:19.610 Studenci, tak. 00:43:22.930 --> 00:43:25.410 To bardzo emocjonalne. 00:43:25.610 --> 00:43:33.370 Tak, to prawda. Widziałem tam zdjęcia wszystkich moich przyjaciół. 00:43:41.210 --> 00:43:41.730 Dobrze. 00:43:41.890 --> 00:43:47.010 W skrócie, co ci się przydarzyło w późniejszym życiu? 00:43:47.410 --> 00:43:54.370 Tak, w późniejszym okresie życia ukończyłem studia inżynierskie i miałem 00:43:54.450 --> 00:43:57.690 karierę jako inżynier w pierwszej części mojej kariery. 00:43:57.810 --> 00:44:05.810 Podróżowałem, mieszkałem w Holandii, mieszkałem w Szwajcarii i w końcu, 00:44:06.010 --> 00:44:11.130 ukończyłem studia MBA i zmieniłem swoją karierę na pracę dla Norweskiego 00:44:11.210 --> 00:44:12.810 rządu jako dyplomata. 00:44:12.970 --> 00:44:14.570 Byłem komisarzem handlowym. 00:44:14.690 --> 00:44:19.130 Byłem komisarzem handlowym Norwegii w Kanadzie, a później w Niemczech. 00:44:19.250 --> 00:44:24.570 Tak potoczyła się moja kariera. 00:44:24.810 --> 00:44:29.730 Oczywiście zawsze pamiętam czasy studenckie i zawsze byłem 00:44:30.090 --> 00:44:33.770 tak, dumny z tego co zrobiliśmy. 00:44:33.970 --> 00:44:38.930 Fajnie było o tym porozmawiać, wrócić i odwiedzić te kraje 00:44:39.010 --> 00:44:44.690 i reprezentować Norwegię, ale wciąż starając się współpracować 00:44:44.770 --> 00:44:48.290 z innymi krajami w Europie i Kanadzie. 00:44:48.450 --> 00:44:53.410 To był bardzo interesujący rozwój mojej kariery. 00:44:53.570 --> 00:44:59.090 Obecnie jestem na emeryturze i jak słyszeliście, wykładam na 00:44:59.090 --> 00:45:01.170 statkach wycieczkowych. 00:45:01.330 --> 00:45:07.610 Jestem zaangażowany w Viking Ocean Cruises i prowadzę wykłady historyczne 00:45:07.610 --> 00:45:09.610 dla gości na pokładzie. 00:45:09.770 --> 00:45:13.690 Uwielbiam pływać na tej trasie, na której właśnie jestem, 00:45:13.850 --> 00:45:17.450 czyli Bałtyk, gdzie zaczynamy w Sztokholmie i odwiedzamy 00:45:17.530 --> 00:45:23.850 Gdańsk i prezentuję Gdańsk i historię Polski również na statku. 00:45:24.050 --> 00:45:29.690 W pewnym sensie fajnie jest zakończyć ten krąg. 00:45:29.890 --> 00:45:34.730 Kiedy myślisz o tych dwóch podróżach, które 00:45:34.810 --> 00:45:41.330 odbyłeś do Polski w latach 70. i 80., teraz jako rozsądny 00:45:41.330 --> 00:45:44.050 człowiek, były dyplomata, 00:45:44.250 --> 00:45:47.450 czy myślisz: To było lekkomyślne. To było szalone. 00:45:47.570 --> 00:45:51.410 Moglibyśmy zostać złapani, albo nie wiem, aresztowani, 00:45:51.570 --> 00:45:53.850 albo coś mogło nam się stać. 00:45:54.010 --> 00:45:58.490 Z tej perspektywy byliśmy szalonymi młodymi ludźmi. 00:45:58.650 --> 00:46:04.410 Tak, myślę, że byliśmy prawdopodobnie szalonymi młodymi ludźmi i chcieliśmy 00:46:04.490 --> 00:46:08.290 coś zrobić i nie zawsze myśleliśmy o konsekwencjach. 00:46:08.570 --> 00:46:16.730 Oczywiście dzisiaj pewnie byłbyś ostrożniejszy, ale myślę, że było warto. 00:46:16.930 --> 00:46:19.650 Osiągnęliśmy coś. 00:46:19.890 --> 00:46:26.890 Patrząc wstecz nie wydaje mi się żebym żałował, że tam pojechaliśmy. 00:46:27.050 --> 00:46:29.770 Ale myślę, że prawdopodobnie było to lekkomyślne, ale nie sądzę, by 00:46:29.770 --> 00:46:31.050 konsekwencje tego były poważne. 00:46:31.170 --> 00:46:34.410 byłoby dla nas tak poważne. 00:46:34.610 --> 00:46:38.130 Prawdopodobnie zostalibyśmy wyrzuceni z kraju lub zatrzymani na jeden dzień 00:46:38.210 --> 00:46:46.570 lub dwa, ale było to o wiele bardziej ryzykowne dla ludzi, których spotykaliśmy. 00:46:46.770 --> 00:46:48.690 Cóż, bardzo dziękuję za wywiad. 00:46:48.810 --> 00:46:51.210 Naprawdę bardzo dziękuję za pomoc. 00:46:51.370 --> 00:46:51.570 Dziękuję. 00:46:51.690 --> 00:46:54.130 Cieszę się, że mogę tu być i podzielić się swoją historią. 00:46:54.250 --> 00:46:56.210 Dziękuję za rozmowę z nami. 00:46:56.370 --> 00:46:57.530 Dziękuję. Powodzenia. 00:46:57.650 --> 00:46:58.930 Dziękuję. Dziękuję. 00:46:59.090 --> 00:47:03.410 Dziękuję.