chciałbym państwa serdecznie
powitać w instytucie kultury miejskiej
yy ja się nazywam Grzegorz Sobczyk
i dzisiaj mamy
zaszczyt gościć pana doktora klaudiusza grabowskiego
który wygłosi yy
wykład
na temat grunt grunwaldzkiej dzielnicy mieszkaniowej
jest to część naszego dużego projektu
urbact archetict
który będzie przenosił dobre rozwiązania w stosowane
jeśli chodzi o kłopotliwa architektura
na grunt gdański
i teraz już bym chciał oddać głos
panu doktorowi
okej yy dziękuję
yy dziękuję za zaproszenie yy
współpracujemy przy tym projekcie już OD zeszłego Roku
yy dzięki czemu udało Nam się yy w muzeum gdańska
yy kilka dni temu otworzyć wystawę
poświęconą gruntowackiej dziedzinicy mieszkaniowej
i zapraszam państwa na tą wystawę
oczywiście Tam można zobaczyć szereg materiałów
yy nieznanych
mało znanych opowiadających o dziejach
ym o pomyśle właśnie otworzenia w gdańsku takiej dużej
handlowej dzielnicy jaką był gdm
i dzisiaj na wykładzie opowiem państwu nieco yy
o tej realizacji
yy pokażę to czego nie zbudowano
to co zbudowano
i myślę że
nasze spotkanie na co najmniej godzinę
potrwa yy
mówiąc o gdmie
ym tutaj wskazałem daty kiedy oficjalnie
budowano grunwaldzką dzielnicę mieszkaniową
ale plany wobec wrzeszcza
oczywiście powstawały zaraz tuż Po wojnie
i takim najważniejszym
yy projektem dla wrzeszcza
dla całego gdańska
dla zespołu GD w ogóle
bo
ym nie można analizować rozwoju
wrzeszcza czy gdańska bez kontekstu całego trójmiasta
bo tuż Po wojnie polscy urmaniści postanowili połączyć
zespół miast nad zatoką gdańską w 1 aglomrację
nazwano ten zespół zespołem GD
a obecnie mówimy na to oczywiście Trójmiasto yy
w opracowaniu
uwzględniano także pruszcz i rumian
ym także początkowo także używano nazwy pięciomiasto
yy i 1 z takich podstawowych
najważniejszych yy spraw dla
zespołu GD było stworzenie
ym odpowiedniej
drogi łączącej wszystkie 3 yy miasta
no i wytypowano yy
no najkorzystniej położoną trasę
czyli OD bramy oliskiej w gdańskim śródmieściu
przez aleję zwycięstwa
grunwaldzką w kierunku sopotu
i problemem było to że
EE grunwaldzka
była wąska była wąską ulicą ym
ona posiadała zaledwie 2 pasy ruchów obie strony
więc yy już w 46. postanowiono
grunwaldzką we wrzeszczu poszerzyć
i na tym planie yy
widać Jak to wyglądało
yy u dołu jest yy aleja zwycięstwa
wytyczona jeszcze w 18. wieku
jako szeroka
aleja lipowa i właśnie na wysokości parku phgena
yy ona już się zwężała
i żeby dostosować
szerokość grunwaldzkiej do alei zwycięstwa
wyburzono
tą pierzeję wschodnio ulicy
yy nie mam niestety wskaźnika ale tutaj państwo
widzą taką czerwoną kreskę
pokazującą właśnie Jak
przesunięto linię zabudowy
Po to aby tablica dostała no odpowiednią przepustowość
dostała zresztą te kamienice
w wyniku walk o tym jeszcze powiem później
były w większości zniszczone
dlatego Po prostu je
bez żalu wyburzono
tu widzą państwa zdjęcia
z porządkowania
ulicy grunwaldzkiej
tu takie dosyć znane zdjęcie
i to już widok na wysokości ulicy dmowskiego
i
ym na tym zdjęciu widać
Jak właśnie przesunięto to jest ym
zabudowa naprzeciwko manhattany obecnie
ym ten pas właśnie gruzowiska
yy no został
nasz poszerzona właśnie ulica przez usunięcie
tego gruzowiska
i tu już ulica Po poszerzeniu
i
no tak słabo widać na tym zdjęciu
ale mniej więcej w środku kadru jest data
to może na chwilę czy może
o widzą
widzą państwo
tak
na środku kadru jest data ułożona na kostce urukowej
yy data końcowa
poszerzenie ulicy
czyli 48. rok
Tam w głębi widać jeszcze
budynek snagogi przy ulicy partyzantów
yy wtedy no widocznie obecnie zasłonięty przez budynek
olimpu
i tu już jest widok
yy
ulicy
i to państwo widzą
że ta przepustowość na początkowo
jeszcze nie było dużo tych samochodów
ale bez tego poszerzenia obecnie
wrzeszcz byłby
nieprzejezdny ym
tu pokazuje państwu jeszcze taki znamienny cytat
Jak postrzegano wrzeszcz
yy Po wojnie no uważano uważano
że był dosyć o dziękuję za
pilota yy uważano
że był dosyć chaotycznie zabudowany
dlatego planiści mieli ten obszar Po prostu
uporządkować
no i to dosyć dosadnie właśnie określenie
że wrzeszcz jest nowotworem wzrosu na osi oliwskiej
drogi ym to kolejny cytat dosyć
dosyć właśnie niepochlebny
dla wrzeszcza
mówiący o tym
że no wrzeszcz ym
no nie jest interesujący pod kątem
z zwiedzania
i tutaj już yy wracamy do tych planów urbanistycznych
yy zaraz Po wojnie
zespół kamila lisowskiego
stworzył taki
ym projekt rozwoju zespołu właśnie GD i ym
tutaj już zaznaczono
na tym
planie na czerwono obszar przyszłej
grunwaldzkiej dzielnicy
mieszkaniowej
i to jest właśnie istotne
żeby państwo zobaczyli
że ym czemu wybrano wrzeszcz
wrzeszcz był niezwykle korzystnie położony
mniej więcej w środku tego całego założenia
tu oczywiście pruszcz
wyżej jeszcze rumia
także zespół GD był niezwykle rozciągnięty
i uważano że pomiędzy śródmieściem
gdańska
a śródmieściem gdyni
potrzebna jest taka
3. dzielnica
handlowo-usługowa
obsługująca
całą aglomrację
wrzeż do tego był 1
1 był największą
dzielnicą mieszkaniową
w całym zespole
nie był zniszczony
no i te czynniki sprawiały właśnie
że
tutaj ulokowano
postanowiono ulokować
główną dzielnicę handlową
to jest taki z kolei schematyczny plan
i na tym planie
naniesiono tymi
czarnymi kropkami właśnie te
EE miejsca handlowo-usługowe
tu we wrzeszczesz tak początkowo ten obszar
nie był tak duży
stopniowo go powiększano
tu jest ciekawy
yy projekt plan
dzielnicy z końca lat czterdziestych
i tu państwo właśnie widzą
aleję zwycięstwa
łączącą się z grunwaldzką już poszerzoną
czyli to jest ten kręgosłup
oś trójmiasta
i tu już widać cały wrzeszcz
Jak był projektowany ym gdm
to jest obszar mniej więcej tutaj
widzą państwo jeszcze
że tuż powonie ten obszar miał być mniejszy
koncentrować się no przed dworcem
i ciekawe jest to jeszcze że między
wrzeszczem
a gdańskiem projektowano z takim rozmachem
yy dzielnicę akademicką
Nic o nie powiem
bo ona się zazębiała z gdmem
i yy no była 1 właśnie z części tego
układu i tym właśnie takim
żółtawym kolorem jest zaznaczona
ta dzielnica akademicka gdzie miał
było w planach zgrupowanie kilku
kilku szkół wyższych
to oczywiście już była politechnika
gdańska
tutaj akademia lekarska
później jako akademia medyczna
obecnie gumet
i myślano żeby tutaj umieścić
yy obecną ASP akademię sztuk pięknych
ym i wyższą szkołę handlu morskiego
yy co jednak się ostatecznie nie udało
tu jeszcze jest
ym 1 plan z tego okresu
i co istotne już państwu tu pokażę
tu na tej wysokości jest dworzec
we wrzeszczu tu oczywiście biegnie grunwaldzka
tu tym takim ciemnoróżowym zaznaczono tą dzielnicę
handlowo-sługową
i yy OD dworca już tutaj projektowano w 48. Roku
poprowadzenie takiej zielonej
osi zielonej alei w kierunku parku jaśkowej doliny
to miało być dla wygody mieszkańców
którzy tutaj mieli wysiadać i tą aleją trafiać
w piękne tereny rekreacyjne
później to no przewijało się w dalszych projektach
a co z tego wyszło no państwo wiedzą
ale też to pokażę
dalej na zdjęciach
i to jeszcze 1 plan z układem drogowym
pokazującym
Jak wrzeszcz przez te swoje centralne położenie
był kluczowy dla całego zespołu
yy GD dla gdańska i całego trójmiasta
yy we wrzeszczu mieszkało 70.000 mieszkańców
yy w 50. Roku ym to stanowiło 1/3 mieszkańców gdańska
właśnie tutaj skupiała się ludność naszego miasta
tu jeszcze zbliżenie
yy projektowanie wrzeszcza co ciekawe
powierzono kobiecie
yy w gdańsku przed wojną
nie działały architektki ym
Po wojnie przyjechało tutaj kilka
już wykształconych
ukształtowanych
yy pod kątem zawodowym yy architektek
i 1 z nich była irena helmanowa
irena helmanowa
yy tworzyła mieszkała w wilnie przed wojną
i ze względu na swoje doświadczenie
powoli otrzymała takie
no istotne zadanie
czyli zaprojektowanie głównej dzielnicy mieszkaniowej
yy gdańska yy
wrzeszcz obejmował oprócz gdmu tą dzielnicę akademicką
i tutaj
no cóż się cofnę
na tym właśnie takim małym
planie z gazety
widać
układ tu jest akademia medyczna
i tutaj część tej zabudowy
którą stoi przy alei zwycięstwa
no miała pójść do wyburzenia i na
jej miejscu miały powstać akademiki
tutaj miała być ulokowana szkoła wyższa szkoła
sztuk plastycznych
a tu wyższa szkoła handlu morskiego
tu jeszcze yy
to jest projekt
znaleziony niedawno właśnie w archiwum państwowym
yy pokazujący dokładnie Jak wyglądał
yy wyglądały te pomysły
tu jest budynek opery
obecnie bałtyckiej
on też miał być mocno przebudowany
tu państwo widzą
że on miał otrzymać takie
podtyki kolumnowe
czyli miał otrzymać taki no klasyczny wygląd
yy no to się nie yy
tego nie zrealizowano
tutaj projektowano tak zwaną plac zabaw
czyli miejsce spotkań
oczywiście zabudowa
politechniki gdańskiej
a tutaj gdzie stoi
kolonia bega obecnie wpisana
do rejestru zabytków
Po wojnie planowano wszystko to wyburzyć
traktując tą zabudowę
jako zabudowę o niskim standardzie
i na miejscu tej niskiej zabudowy miały powstać
akademiki dla studentów
yy tutaj widzą państwo poszerzoną
ulicę
do studzienki
w sumie przesuniętą
bo ulica do studzienki biegła
w innym miejscu
tutaj nieco wyżej
wtedy ulica morska
i tu miała być taka wygodna szeroka aleja wytyczona
i ulica
yy dzielnica akademicka miała wchodzić na tereny gdemu
późniejszego gdemu
co no
nie nie nie udało się w pełni tego zrealizować
to są jeszcze realizacje ireny helmanowej yy z wilna
to jest stannica harcerska
a to kasa oszczędnościowa
więc widać że helmanowa była yy no
architektką modernistyczną ym
to jeszcze taki ogólny schemat tej dzielnicy
akademickiej z 49.
rok później zaczęto budować gdm
także to jest yy
dokładnie rok wcześniej
tu aleja zwycięstwa
oczywiście obecnie
opera
bałtycka
i mają państwo tutaj wypisane najważniejsze obiekty
biblioteka centralna
biblioteka miała obsługiwać cały tutaj wielki kampus
i miała stanąć w miejscu
ówczesnego cmentarza świętej trójcy
to jest obecnie
park gralata park zielony między
ulicą ym marii skłodowskiej
tiry-curie
a smoluchowskiego
czyli tutaj u podnóża akademii medycznej
tutaj właśnie obszar akademii medycznej
tutaj akademiki
a tutaj yy państwa wyższa szkoła sztuk plastycznych
ym i jeszcze co ciekawe
tutaj projektowano
myślano jeszcze o uniwersytecie
i ten pas miał właśnie służyć
uczelni wyższej humanistycznej
co oczywiście
no ileś lat później udało się zrealizować
ale w zupełnie
innym miejscu
yy tutaj już jest kolejny
projekt yy urbanistyczny zespołu GD
te projekty co jakiś czas zmieniano dostosowując
do bieżących zapotrzebowań
i tutaj już jest 52. rok
i w tym yy już projekcie jest uzmieniony
uwzględniona jest grunwaldzka dzielnica mieszkaniowa
jako właśnie ta główna
dzielnica handlowa
dla
yy dla gdańska
i całego trójmiasta
i to już jest na tym poprawionym planie
ten różowy obszar to właśnie Jak państwo widzą
powiększony
zespół ym
handlowo-usługowy
i tutaj jeszcze
pokrótce chciałem omówić yy zniszczenia wrzeszcza
to także plan
odnaleziony
niedawno w archiwum państwowym w gdańsku ym
taka dokładna inwentaryzacja wrzeszcza z 48. Roku
yy podzielono wrzeszcz
na takie jednostki urbanistyczne
i tutaj pani Jadwiga
yy staroniewicz
yy obliczyła ile budynków zniszczonych
i zachowanych jest w każdym obszarze
yy i Jak wysoka jest ta ta zabudowa
i najwięcej zniszczeń było w obszarze h
czyli wzdłuż ulicy grunwaldzkiej
yy Tam gdzie miała powstać
właśnie grunwaldzka dzielnica mieszkaniowa
yy tu są wyliczenia też podane
yy w rzeżu był zniszczony
zaledwie w
10 procentach
niektóre obszary były zniszczone
w zaledwie właśnie w kilku procentach
także przy zniszczonym gdańsku
przy zniszczonym śródmieściu wrzeszcz wydawał się
no dobrze był dobrze zachowaną dzielnicą
no dlatego były także takie pomysły
żeby gdańska
w centrum tutaj obecnym nie odbudowywać
a główny ośrodek miasta w ogóle ulokować we wrzeszczu
tu są jeszcze obliczenia dotyczące wysokości zabudowy
ta zabudowa yy nie była wysoka
yy także Po wojnie
yy irena helmanowa no miała nadać taki wielkomiński
charakter tej dzielnicy
yy i to miało ono zmienić oblicze wrzeszcza
to są jeszcze to jest cytat z epoki właśnie
yy podsumowujący
czemu wrzeszcz był jest tak ważny
dla dla gdańska
tu jeszcze wymieniono
yy tradycję polonii
yy wrzeszczańskiej z okresu międzywojnia
yy budowa grunwaldzkiej dzielnicy mieszkaniowej
yy ogłoszona w 1000/950
miała oczywiście wymiar propagandowy
i wpisywała się yy w plan sześcioletni
który w tym tym
Roku także ogłoszono yy w polsce
więc tutaj państwu pokażę
to jeszcze za chwilę ym
pokażę wycinki z prasy
yy do tak właśnie
szumnie zapowiadające zmiany we wrzeszczu
yy to jest taki
1. szkicowy projekt gdemu jaki udało mi się znaleźć
właśnie 1.950. rok
czyli ten rok ogłoszenia realizacji
i on jest niezwykle istotny
bo pokazuje ym
Jak początkowo myślano aby ukształtować dzielnicę
to tutaj jest oczywiście ulica grunwaldzka
biegnie główna oś gdmu
yy i tu jest dworzec
tu jest dworzec we wrzeszczu
i wychodząc z tego dworca
yy widzieliśmy byśmy widzieli gdyby to zbudowano
oczywiście wysoki wieżowiec
taką dominantę przestrzenną
a tutaj budynek teatru
który projektowano który
miał być taką główną
EE instytucją kultury w dzielnicy
tutaj jakiś taki pomnik nawet wpisano
yy te 3 wolnostojące budynki
to pedet powszechny dom towarowy
hotel robotniczy
no 3. już nie zbudowano
yy zresztą budowa pedetu i tego hotelu robotniczego
to decyzja jeszcze sprzed ogłoszenia gdmu
yy tutaj z kolei widzimy inną yy pierzeję
yy alei grunwaldzkiej
tu obecnie stoi Manhattan
więc tutaj mamy wylot ulicy barcezantów
zresztą jest tutaj to napisane
a tutaj mamy wylot jaśkowej doliny
i co ciekawe tutaj widać tymi kreskami
że architekci kombinowali z wysokością tej zabudowy
a także z umieszczeniem tutaj dominanty wysokościowej
i 1. pomysłem było to
żeby taki wieżowiec stanął przy jaśkowej dolinie
tutaj widzimy
że skreślono tą wysokość i szkicowo zrysowano
wieżowiec tutaj w lotu partyzantów
no i tak zostało
yy tutaj w końcu no w innych formach
ale taki wieżowiec Jak wiemy
Olimp w końcu
yy został zbudowany
tutaj jeszcze
ym pierrzeja OD przepraszam
OD ulicy miszewskiego
do waryńskiego
wtedy libermana ulica konopnickiej
i widzimy że
no ta zabudowa została zrealizowana
ale tutaj także projektowano
budynek yy kulturalny to miało być
kino na obecnym skwerze anny Walentynowicz
co nigdy nie powstało
później jeszcze powiem o tym szerzej
tak no i właśnie
to o czym mówiłem
czyli ten wymiar propagandowy
yy gdemu yy
tu jest dokładna data
kiedy rada miejska zatwierdziła realizację
agd-emu i tutaj taki
ciekawy można powiedzieć ówczesny logotyp gdemu
z planem sześcioletnim
no i tutaj te właśnie takie szumne nagłówki
w prasi nie tylko lokalnej
ale także ogólno-krajowej
yy w trybunie ludu
w stolicy można znaleźć artykuły i to bardzo ciekawe
na temat gdemu i samego
gdańska
yy to właśnie no taki nagłówek yy stąd tytuł mojego
dzisiejszego
wykładu
yy to już jest yy dziennik bałtycki
i tutaj właśnie widzimy podkreślanie roli
kobiet na gdańskich budowach
to wybór właśnie wycinków
no i te główne założenia gdemu
które się utrzymały przez cały czas
yy realizacji dzielnicy
czyli no oczywiście grunwaldska jest główną osią
całego założenia ym
i
to co ważne to powiązanie
to jeszcze będę też później pokazywał
właśnie u kowalskiej z
yy jaśkową doliną
yy z wzgórzami zaleśnionymi
i w ogóle projekt zieleni
dla gdmu jest niezwykle ciekawy
o tym później jeszcze szerzej powiem
yy no i tutaj właśnie
ym jest pewna zmiana
ja mówiłem o teatrze
o kinie yy w 52.
nieco koncepcję zmieniono i postanowiono że ym
zbuduje się 1 dużą instytucję kultury
dzielnicowy dom kultury dla całego wrzeszcza
w gdańsku miały powstać takie 3 duże budynki
1 we wrzeszczu
1 w gdańsku
mniej więcej w tym miejscu gdzie obecnie jesteśmy
a 3. w nowym porcie
no i oczywiście tylko ten 3. powstał ym
a te 2 no pozostały w sferze projektów
i tutaj 1. taki
niestety nie mamy dokładniejszego planu taki ym
taką kopię tylko z yy
prasy yy 1. właśnie
ym 1. 1. koncepcji gdmu
1. koncepcja zakładała dosyć dużo wyburzeń
yy i powstanie takich regularnych
Jak państwo widzę
tu jest oczywiście grunwaldzka biegnie
tu jest dworzec
on wydaje się miał być odsunięty OD
tego miejsca
gdzie jest obecny dworzec z takim placem tutaj
a tutaj właśnie ta oś zielona idąca do jaśkowej
doliny do wzgórz jaśkowej doliny
i ten dom kultury tutaj projektowany na na osi
tu miał być ten wieżowiec u wylotu ulicy partyzantów ym
niestety no Jak mówię znamy tylko taki szkicowy ym
taką kopię yy przy tym 1. projekcie pracowali
yy Józef chmiel
Władysław lew
i prawdopodobnie głównym projektantem był
wactwa frębiszewski
on był najbardziej doświadczony z tej całej trójki
i on jakby chyba nadawał jakby tutaj
ym no był głównym pomysładowcom tych tych koncepcji ym
i tu właśnie
co znalazłem w trasie ogólnokrajowej informację
że
te 1. projekty zakładały budowę we wrzeszczu obiektów
podobnych do domu prasy w gdańsku
yy rebiszewski ym
tak odczytywał socrealizm
że no chciał nawiązać do lokalnej architektury
więc był pomysł
aby budować
trzypiętrowe domy zadaszone takimi spalistymi dachami
to jest tak że projekt remiszewskiego nie zbudowany
zakład graficzny
przy ulicy yy przy długich ogrodach
tutaj jest wieża ratusza i kość mariacki
także tutaj widzimy nawiązania do gdańskich kamienic
yy i tak
być może tak właśnie by wyglądał
gdm gdyby pozwolono
realizować pomysł
gdańskim architektom
ale
na tą koncepcję nie zgodzili się architekci z warszawy
uznali że tak
budowanie w ten sposób to marnowanie przestrzeni
i kazali budynki
podwyższyć o 1 piętro
dzięki temu uzyskano nieco mieszkań
i zadaszyć na płasko
no ich argumentem było to
że w mieście 20. wieku
nie można budować na skale wieku 17. czy 18.
także Po kilku takich dosyć
yy zażartych dyskusjach
yy ta koncepcja warszawska no Jak widzą państwo
przeważyła
i to jest oczywiście ten 1. blok zabudowy OD ulicy
miszewskiego
yy dom książki stający tutaj na rogu
jest budynkiem starszym
yy Wacław Tomaszewski zaprojektował go yy w 48. 9. Roku
także do niego dowiązano
te budynki
socjalistyczne
ym tutaj jest jeszcze yy 1. koncepcja
ym dawnego
rynku we wrzeszczu
czyli tutaj stoi Manhattan
oczywiście i tu Jak mówiłem wcześniej
miał być wieżowiec
Po tej stronie to jest dom kupca
on miał być właśnie
yy ten budynek miał być wyższy Jak widać
ym ten zespół rembiszewskiego
został
ym OD projektu
ym no ponieważ no nie sprawdziły się te te pomysł
yy odsunięty i yy kiedy m powierzono tak zwanemu
zespołowi młodych
to byli młodzi architekci tuż
Po studiach na politechnice gdańskiej w składzie
ym olecki hordyński
poklewski szurowski
yy i oni mieli przeprojektować gdm
i nadać yy obiektom
no taki kostium obowiązujący w tamtym czasie
czyli
w socjalistyczny
tu na kolejnym odcinku prasowym widzą państwo
że ten wieżowiec stąd znika
i pojawia się tutaj
tutaj znowu jakiś pomnik konny
yy więc te koncepcje
pomysły co jakiś czas się zmieniały
i tutaj
taki taka opracowana pierzeya do realizacji
ten wieżowiec u wylotów partyzantów z pomnikiem
to jest poczta
we wrzeszczu oczywiście
tutaj te budynki
one mają 3 piętra
miał być podwyższony o 1 poziom
no i ten dom kultury
o którym mówiłem wcześniej
skupiający yy kino
teatr świetlicę i bibliotekę
tutaj też z jakimiś właśnie pomnikami
yy pomnikami konnymi
jako ozdobami i on miał być w parku tutaj dzielnicowym
i tutaj jeszcze ten budynek
niezrealizowanego wieżowca
też państwo widzą
że on tutaj noc się zmieniał
tutaj dodano jeszcze mu sterczyny
żeby był jeszcze smuklejszy
jeszcze wyższy
i ym cały obszar gdemu
został podzielony na 18
17 przepraszam bloków zabudowy
tak szybko wybrało do dzisiaj pokażę takie najciekawsze
jakie projektowano
jakie zrealizowano
blok 1. tutaj
grunwaldzka ulica niszewskiego parkuphagena
u góry są projekty
jest projekt z 54.
a na dole z 56.
yy tu oczywiście korty tenisowe
yy to także zachowane
miały Tam być cały czas
ale w miejscu gdzie stoi obecnie
oddział banku narodowego
miał być zbudowany
teatr lalek
w tym miejscu właśnie
i otoczony zielenią
tutaj tak samo
yy i co z tego wyszło
no tutaj akurat w tym
bloku zabudowy niewiele znaczy niewiele
zmieniono ten projekt ym
pod koniec lat pięćdziesiątych zrezygnowano
z budowy teatru
dla lalek zbudowano właśnie oddział banku narodowego
z budynkiem mieszkalnym dla pracowników
i budynek biura budownictwa
projektów komunalnych
dosyć istotne
później jeszcze pokażę lepsze zdjęcia
tego tego budynku
yy
także widzą państwo
że no z tych pomysłów czasami
no one się zmieniały Po prostu dosyć mocno
z kolei 2. blok zabudowy
stolica miszewskiego grunwaldzka
yy tu widzą państwo
że początkowo projektowano taki
na rzucie prostokątnym budynek
później zmieniono na wieżowiec
i generalnie
tu jest ten wieżowiec
więc ten blok zabudowy niemal w całości
został tak zrealizowany
poza jeszcze tutaj się
cofnę budynkiem
tu i tu tego kina
które pokazywałem wcześniej
kina nie ma jest parking i nieco zieleni blok
3. zabudowy
tu w 54. ciekawe yy ciekawa koncepcja
postanowiono tutaj ściąć to jest ulica dmowskiego
prowadząca na dworzec
ym był pomysł aby ściąć tą zabudowę i stworzyć taki
placyk yy
z pięknymi tutaj plombami kwiatowymi
przed samym kościołem na czarnej
tutaj już 56.
jest odejście OD tego pomysłu
ta zabudowa no postanowiono ją zachować
nie nie nie wyburzać
no i tak to właśnie wygląda
nie ścięto tutaj tego
zakola i kościół jest zasłonięty
OD ulicy dmowskiego
a ten pierwotny projekt zakładał
odsłonięcie tutaj stworzenie dojścia do świątyni
no i tutaj taki kluczowy
yy moment dla dzielnicy
czyli dworzec
i wyjście z niego
i tu widzą państwo
że w 1. projekcie
zakładano
yy
utworzenie takiego
placu obszernego placu grunwaldzkiego
w warszawskim mdmie
GD miał oczywiście nawiązywać do warszawskiego mdmu
jest plac konstytucji
a w gdańsku miał powstać plac grunwaldzki
yy także otoczony wysoką zabudową
wewnątrz miała być
na środku placu okazała fontanna
a sama to jest no przebieg ulicy klonowej
yy to była taka aleja jeszcze
z sadzawką parkową pośrodku
dookoła aleje lipowe strzyżone
i taką przestrzeń projektowaną
tu już jest zmiana
zmiana w 56. widzą państwo
że ten plac już jest mniejszy
już bez fontanny
tu zachowano jeszcze tą sadzawkę
yy oczywiście budynek dworca
i tutaj nieco już zmieniono koncepcję tej zabudowy
i tu są już zdjęcia makiet
powstało kilka makiet
udało się yy no te zdjęcia pozyskać
dzięki pani danucie olęckiej w dowie Po głównym
projektancie gdmu Po danielu oleńskim yy
i te zdjęcia pokazują
Jak zmieniała się właśnie koncepcja
czyli tu mamy tą 1.
z dworcem z obszernym placem grunwaldzkim fontanną
szeroką aleją prowadzącą do jaśkowej
parku jaśkowej doliny
tu jest perspektywa jeszcze OD dworca
EE tu jeszcze kolejne ujęcie
to już jeszcze wycinek klasowy właśnie to państwo widzą
yy fontanna wyrysowana i Jak ta zabudowa
miała wyglądać
czyli miała być mną monumentalna
podcienia
no nawiązująca właśnie do tych rozwiązań
warszawskich i no
stosowanych także
no w całym bloku wschodnim w tym czasie
to zdjęcie właśnie już yy
całościowe
i tu są o tu już
tu są już zmiany
Tam mieliśmy 54. jeszcze rok
a tutaj już wchodzimy
już wchodzimy w odwilż
yy Stalin w 56. umiera
yy więc już nieco wcześniej
architekci odchodzili OD socjalizmu
i tu widzą państwo
że są yy już zmiany
i projektuje się taki ciąg
yy pawilonów połączonych
wieżowcami
dworzec także tu jeszcze pani jeszcze się cofnę
widzą państwo
że dworzec ma taką tradycyjną formę
z wieżą z zegarem
tutaj yy boczne yy skrzydła
a tu już jest całkowicie
nowoczesna forma
i także ta zabudowa zmienia charakter
yy co przypomina rozwiązania z warszawy
ale już właśnie doby modernizmu podwilży
czyli to jest ściana wschodnia
przy ulicy marszałkowskiej także państwo widzą
że pawilony i za nimi stoją wieżowce
to oczywiście jest na mniejszą skalę
no Gdańsk jest mniejszym miastem
także dostosowano tą skalę do zabudowy miasta
no i tu jest makieta z kolei właśnie
ściany wschodniej w warszawie
tu następne rozwiązanie
czyli mamy taki
niski pawilon
bez wieżowców
a wieżowce kieruje się tutaj
ustawia się 3 właśnie w tym miejscu
dalej
tu także w innej formie
ale także takie większe szefowe
punktowce wieżowce yy
w kierunku yy oliwy
no i co yy co powstało
yy oczywiście to budynek sprzed kilku lat
tutaj stał wcześniej pedet także no też widać na tym
yy zdjęciu że
ykhm Jak taka zabudowa no zaburza cały układ
yy to jest ten yy blok 4. zabudowy czulca dmowskiego
tu jest wyjście z dworca
no nie ma niestety tutaj
yy sadzawki parkowej z ym
aleją lipową no i ten
plac Grunwald
który miał być tutaj obszerniejszy
jest właśnie w takiej formie szczątkowej
no i Po tej stronie mamy te 3 wieżowce czyli już
według tej zmienionej koncepcji
yy blok 11. jest takim ciekawym przykładem
yy w 54. Roku widzą państwo też takie
ym projektowano niższe budynki
yy na rzucie prostokątnym 56. tu się wprowadza wieżowce
ta zabudowa tutaj to jest zabudowa zachowanych kamienic
które postanowiono zachować
i Jak to zbudowano
no zbudowano także faktycznie
tutaj wprowadzono te wieżowce
a kilka lat temu nie wiem dokładnie ile
deweloper takim wężykiem tutaj wprowadził jeszcze sobie
zabudowę taką dosyć wysoką
a to Jak widzą państwo
yy Po prostu ta przestrzeń była
zarezerwowana na zieleń
no i ten blok 12.
gdzie miał stanąć dom
kultury trójca grunwaldzka
to ten plac właśnie grunwaldzki wchodząc do parku tak
żebyśmy napotkali na taką
taki basen parkowy
yy w parku miały znajdować się rzeźby
i dalej Jak państwo widzą
tutaj OD
tyłu dochodziło się
do parku jaśkowej doliny
to jest 54. rok
w 56. nieco zmieniono tą koncepcję
bo Jak to państwo zauważyli ym
to jest ulica partyzantów
więc pod budowę tego obiektu no trzeba byłoby wyburzeń
i trzeba byłoby wyburzyć budynek
choćby straży pożarnej
więc w 56. zmieniono tą koncepcję
tu jest budynek straży pożarnej
zachowano go i zmieniono formę
yy samego domu kultury
ale sam pomysł zieleni pozostał
no to zrezygnowano z tego basenu parkowego zbyt
kosztownego
do wyburzeń miało pójść kilka kamienic
w szujce partyzantów
uznawano je że są warte poświęcenia
no i co z tego powstało
no powstało to czyli
mamy taki no szczątkowy ten park dzielnicowy
ta zieleń pochodzi jeszcze z ogrodów
domów które tu stało przed wojną
tych kamienic nie wyburzono
został parking
straż pożarna została rozbudowana
a tutaj jeszcze u do ulicy sosnowej kilka lat temu
wybudowano właśnie takie małe osiedle deweloperskie
także z tego pomysłu
pasa zieleni do jaśkowej doliny
no niestety
tego się nie udało zrealizować
mówię niestety bo myślę
że obecnie takie dojście byłoby wygodne i by mieszkańcy
korzystali z niego
yy zabudowa bloku 14.
tu ją pokazuję
ponieważ był pomysł aby
ulicę pniewskiego
przebić ulica precyzantów miała mieć taki
ym osiedlowy charakter ojca pniewskiego
miała być właśnie główną tutaj odnogą jaśkowej doliny
yy tu jest ta szkoła przy ulicy matki polki
to jest ulica matki polki
ulica batorygo
i właśnie pniewskiego
ona gdzieś tutaj się obecnie kończy
a miała być pociągnięta
do partyzantów
Jak to wygląda obecnie
tu jest szkoła
szmatki polki
to jest stolica matki polki no i tutaj
gniewskiego no
nie nie przebito i
około no 15 lat temu chyba już yy zbudowano to osiedle
tych wysokich wieżowców
i jeszcze blok 17.
także ciekawy ulica grunwaldzka
yy do studzienki
właśnie do studzienki jest
tutaj proponowano przebić do studzienki
w sumie nową ulicę poprowadzić
w tym miejscu
to otrzymano
w tym projekcie z 56.
trzeba było wyburzyć tutaj 2 budynki
yy
ale tego
nie zrobiono
ostatecznie
EE tutaj miała iść ta ulica
w tym miejscu
czyli ten dom
i skrzydło tego domu miało być wyburzone
a ulica do studzienki miała być taką osiedlową ulicą
i tu miała powstać właśnie główna wygodna ulica
no postanowiono inaczej
tutaj poszerzono w tym miejscu ulicę do studzienki
żeby ten wlot w ulicę grunwaldzką no był przepustowy
ym jeszcze a propos właśnie zieleni
yy projektowanej w gdmie ym
ulicę grunwaldzką tak projektowano
że tutaj ciągną się wzdłużnie i pas zieleni
i z nasadzeniami
z zielenią z krzewami
z drzewami
i co jakiś czas właśnie rytmicznie przewidywano
że EE będą Tam stać ławki dla wygody mieszkańców
a także osób robiących zakupy w gdmie
yy tutaj yy te żywopłoty
wzdłuż rowisk ym sądziłem
że no to głównie cel ozdobny jest tych żywopłotów
ale to miało tak
że taki cel praktyczny
no kiedyś nie było ani no nie pamiętam yy jeszcze
Jak jeździły tramwaje bez automatycznie
zamykanych drzwi
na kiedyś tak jeździły
no i ludzie Po prostu wyskakiwali w dowolnym miejscu
z tych yy tramwajów
i żeby ograniczyć ten no niebezpieczny procedur
właśnie to wsadzono
wzdłuż rowisk żywopłoty
yy na tych planach może państwo zauważyli
że w pewnych miejscach no zaznaczono plomby kwiatowe
ich było całkiem
sporo w całym gdmie
yy
kwiaty sadzono ym
wiosną latem
jesienią te kolory się zmieniały na plombach
i we wrzeszczu chociażby
Po raz 1. w gdańsku posadzono różę japońską
to było w 61. Roku
róża japońska przez lata była
1 z ulubionych
ym yy ulubionych nasadzeń właśnie ogrodników
nie tylko w gdańsku
ale ale i w polsce
no i tutaj jeszcze pokazuję właśnie z perspektywy
jaśkowej z wzgórz jaśkowej doliny
cały gdm miał mieć obszar około 100ha
a parki leśne
miały zajmowały około 110ha
także ten przydział zieleni na mieszkańca
w tej części wrzeszcza był niezwykle korzystny
no i tu jeszcze są zdjęcia właśnie z budowy punktowców
yy przy ulicy grunwaldzkiej
one powstały w takiej technice gruzo-betonu
na politechnice gdańskiej opatentowano taki
yy system budowy
wykorzystujący gruz ze zniszczonego miasta
dodawano kruszywo
i spoiwo i w szalunkach wylewano właśnie
yy poszczególne tutaj
ym poziomy zaczęto takie budynki budować
w gdańsku nad kanałem raduni
później zaczęto realizować się we wrzeszczu
później także w oliwie
jest taki na siedlcach
yy także poza gdańskiem
zaczęto budować takie punktowce
ym to oczywiście grunwaldzka
z z pedetem i hotelem robotniczym
i tymi 3 punktowcami
wersja w kolorze
i to jest budowa właśnie
pedetu 50. 51. rok
yy to jest
ym ciekawy projekt pokazujący
że już w latach sześćdziesiątych
niekoniecznie yy
dobrze postrzegano tą architekturę z lat
pięćdziesiątych
i tu był pomysł
aby
pedet to jest tutaj i ten hotel robotniczy
połączyć w taką 1
całość i nadać mu taki nowoczesny
modernistyczny charakter
tutaj stoi crystal
już właśnie zbudowany w nowoczesnych formach
ale był pomysł
żeby tą pierzeję właśnie unowocześnić
ym to jest budynek o którym już mówiłem
budynek yy biura projektów budownictwa komunalnego
yy przy ulicy
yy miszewskiego
i tu widzą państwo
że no tu mamy centrum jakby miasta
to jest 62. rok
tu jeszcze są jakieś no działki
tu niebawem wybuduje się oddział banku narodowego ym
a ten biurowiec właśnie
yy był 1. tak wysokim budynkiem przeznaczonym na biura
i do budowy zieleniaka
był właśnie najwyższym biurowcem
w gdańsku
był nazywany domem na nogach przez te
przypory w kształcie litery v
ym tu już jest crystal
i obecnie plac czerwonych gitar
a projektowany jako
plac grunwaldzki
czy tutaj biuro
projektów budownictwa ym komunikacyjnego
w miejscu gdzie jest obecnie galeria bałtycka
EE już także zbudowane pod wilży
więc w nowoczesnych formach
i to jest budynek
yy to jest projekt yy szkoły przójcy matki polki
to państwo widzą
to przejście z socjalizmu do modernizmu
yy tu jeszcze
Witold Wierzbicki projektował
kombinował projektant z takim spadzistym dachem
tradycyjnym to jakaś antyka
żeby nadać ozdobności temu temu obiektowi
ale ostatecznie właśnie
nawet to zostało usunięte
z projektu i
budynek powstał już w zupełnie nowoczesnych
formach
no i to jest ten budynek kina
który miał zostać zbudowany
yy NAS obecnie
skwerze skwerze anny Walentynowicz
tu jest oczywiście
tu była restauracja
yy kawiarnia morska
obecnie kolonii artystów
a w tym miejscu miał stanąć budynek kina
no i to rozmieszczenie
lokali gastronomicznych
EE w gdmie gdm Jak mówiłem miał przyjąć funkcję
ym dzielnicy handlowej dla gdańska dla trójmiasta
i sieć sklepów miały uzupełniać kawiarnie
restauracje i bary
dla mieszkańców i dla gości dzielnice
i tu yy wnętrze restauracji
kawiarni gdańskiej
przepraszam kawiarnia gdańska była położona pod
yy delikatesami
przy grunwaldzkiej Tam gdzie obecnie jest yy biedronka
yy wnętrza tej kawiarni projektował
Adam chałupt i Franciszek duszeńko
którzy później yy Po kilku latach projektowali
yy całe Westerplatte
pomnik i założenie prekowe na Westerplatte
no ale architekci yy projektują różne rzeczy
to jest właśnie przykład wnętrza kawiarni
ona miała nawiązywać do takiej gospody
także widzą państwo takie proste meble
tutaj takie nawiązania do dawnych gdańskich monet
to z kolei akwarium
czyli słynny lokal z dancingiem
na rogu obecnej dmowskiego i grunwaldzkiej
lokal był dwupoziomowy
na górze była kawiarnia
a na dole był danceing z restauracją
yy akwarium ruszyło w 52.
i to państwo widzą tak
zwany wirujący parkiet czyli obrotową podłogę
dla tańczących gości
a tu taki ciekawy wycinek z prasy
z 53. bodajże Roku
yy 2. zmiana nie chce czekać
no pokazywałem ładne zdjęcia
ale rzeczywistość no nie do końca tak wyglądała
yy
tutaj jest notka informująca
że w akwarium klienci muszą czekać aż
sąsiedni stolik skonsumuje swój posiłek
by brakowało naczyń
Po prostu
także tutaj taki przykład niedoboru gospodarki
polskiej ludowej
yy czytam to są także yy inne
negatywne komentarze tego co
się dzieje w gdmie
silnik kowalskiej dzielnicy mieszkaniowej
o tym że te podwórka nie są porządkowane
są pełne śmieci
i te dzieci muszą właśnie
no dziewczynka jest trochę podłamana
chłopiec Tam się lepiej odnalazł
nurkuje w tych śmieciach
yy
i Po prostu to jest
mieszkanka zgłasza do prasy swoje problemy
pokazywałem ten wycinek koleżankom
które się wychowały
w latach dziewięćdziesiątych we wrzeszczu
i mówiły że no dużo się nie zmieniło OD lat
pięćdziesiątych
tu wracamy jeszcze do ładnych wnętrz wnętrze
kawiarni
morskiej uruchomionej w 54.
ym w kawiarni ustawioną meble władysława wołkowskiego
yy artysty działającego jeszcze przed wojną
ym jego meble
wiklinowe tutaj jest taki zestaw kwiatowy
obecnie taki zestaw kosztuje zł50.000 ym
niestety Nam wystawa agdemie jest w katowni
Tam powierzchnia jest za mała
i nie mogliśmy
tych mebli wypożyczyć na potrzeby ekspozycji
ale w olkuszu jest muzeum wołkowskiego
i te meble te oraz inne można zobaczyć
yy w Tam tamtymszym muzeum
natomiast jeszcze w 57.
yy księżna Liliana żona króla belgii
tak się zachwyciła tymi meblami
że zamówiła je do swojej rezydencji
do swego pałacu
no i tutaj już mamy chlube wrzeszcza
crystal kombinant gastronomiczny
bar restauracja z dancingiem
koktajl bar zbudowany właśnie
ym na tym głównym
placu dzielnicy
w 61. uruchomionym
EE to taki właśnie też powiew nowoczesności
w nowym porcie powstał wiking
yy w sopocie zbudowano algę
a we wrzeszczu
stanął crystal
tu są jego wnętrza
yy kuchnię tak zaprojektowano
albo mogła wydawać setki posiłków dziennie
yy to z kolei budynek przy ulicy dmowskiego na końcu
ulicy stanął taki
ym wyższy dom
yy i tutaj na dole
zaprojektowano kawiarnię mokka
tu jest rysunek projektu
anatola martkowicza
yy
martkowicz był karaimem
to taka mniejszość
yy z sterynów ym litwy
która Po wojnie no karaimi
przybyli do polski
martkowicz właśnie
zamieszkał w gdańsku i
zatrudnił się w miasto projekcie jako projektant
i był bardzo uzdolniony plastycznie stąd jego rysunek
taki jest projekt dosyć
mocno ożywiony przez tutaj ludzki sztafarz
yy to już lata 70.
i yy ten właśnie dawny wrzeszczański rynek z budynkiem
ym mieszkalnym spółdzielni mieszkaniowej wybrzeże
i Jak państwo widzą
w miejscu
gdzie projektowano ten socjalistyczny wieżowiec
no powstał nowoczesny budynek
projektu yy Stanisława michela Romualda kokoszki
ukończony w 72. Roku
i to jest akurat koniec
mojej prezentacji
yy chyba się zmieściłem w czasie
i oczywiście zapraszam do dyskusji
do opowiedzenia o swoich spostrzeżeniach
i tutaj jestem gotowy na
odpowiadanie na pytania dziękuję
jeżeli macie państwo jakieś pytania to zachęcam
czy możemy coś yy pokazać jeszcze raz
mogę państwo to zrealizowało
co ty masz zrobić
jeżeli państwo się wstydzicie to nie ma czego
yy my będziemy projekt prowadzili jeszcze przez
półtora Roku i będzie jeszcze okazja
yy zapoznać się z naszymi kolejnymi odkryciami
na kolejnych wykładach
na najbliższe państwa zapraszam we wrześniu
yy najprawdopodobniej
będzie go prowadził profesor szczepański
z politechniki i gdańskiej
jeszcze nie znamy tematu wykładu
ale już serdecznie zapraszamy we wrześniu
do instytutu kultury miejskiej na kolejny wykład
yy to jeszcze powiem przy okazji
yy że z profesorem szczepańskim ym
zaczynamy pracę nad
książką ogdemie i wrzeszczu
i do listopada musimy ją napisać
także w tej książce na pewno
yy te wszystkie informacje będą zawarte
te i oczywiście jeszcze dużo
dużo więcej więc myślę
że w przyszłym Roku ta książka chyba powinna się okazać
ja mam pytanie 1
ykhm już nie powiem
bo tutaj yy mówił pan o tych zmianach w projektach
chciałem zapytać o taki
nadzór urwalistyczny
albo taką
element decydowania o tym
yy na jakim szczeblu te zmiany
te decyzje zapadały i Jak to wyglądało
te te plany
ym zatwierdzano
w tamtych czasach w ogóle centralnie
czyli yy ten 1. projekt GD
ym skończony w 48.
był centralnie zatwierdzany
i według niego no trzeba było budować
no że to było takie wytyczne
i yy urbaniści
yy no musieli tego
yy przestrzegać
52. przez ten plan sześcioletni
zatwierdzono nowy projekt także centralnie
no i według niego też właśnie trzeba było budować
yy no i nadzór jakby nad całością projektu tutaj gdemu
miał główny projektant
yy właśnie nim był Daniel oleński przez ten okres 52
63 no i on nadzorował jakby wykonanie
yy tego projektu zgodnie z tymi wytycznymi
które było określone właśnie w tym projekcie
także no ten szczebel
właśnie tutaj zapodolności był tak wysoko
yy no i przestrzegać to musieli tutaj architekci ym
było tak że
w biurze projektowym
to wiem OD pani danuty oleńskiej
także projektującej w tym czasie
yy była osoba
która sprawdzała te projekty
no jeżeli chodzi o mieszkaństwo
no były normatywy
czyli na 1 osobę mogło przepadać
przebadać tyle i tyle metrów kwadratowych
i jeżeli w projekcie przekroczono nawet
o kilka centymetrów
co się zdarzało
yy kontrolę mógłby odrzucić
i trzeba było na nowo projektować
yy architekci w gdańsku no się zżymają
że w warszawie można było
nie przestrzegać tych normatywów
Tam było łatwiej tłamać
yy ale no były takie wytyczne i niektórzy właśnie
rygorystycznie ich przestrzegali
także tak to wyglądało
że architekci
jechali z pranami stronami urbanistycznymi do warszawy
do komisji urbanistycznej
na której referowali cały projekt
były referaty projektantów
referaty recenzentów tego projektu
i na tej komisji zapadały decyzje
czy ten projekt będzie realizowany w danym kształcie
czy nie i bardzo często
Po takiej komisji projekt był
była rewizja projektu
i były wprowadzane konkretne zmiany
yy w momencie kiedy
szyr wydawał yy pozwolenie w warszawie na budowie gdemu
yy sama korekta
do 1. planu gdemu
miała chyba 11 stron
chciałem o tą publikację zapytać o rytuację
czy o to w ramach tego projektanckiej dzielnice
tak dotyczy yy i nie
nie to w sensie gdańskie dzielnice z muzeum gdańska
yy i dom systematycznie co
Roku natomiast yy tutaj yy biuro architekta miasta
ma taką nową serię właśnie dotyczącą rbanistyki
została wydana książka o froncie zachodnim śródmieścia
ym to w zeszłym Roku czy tak yy łukasza bugalskiego
teraz yy toczą się prace
kończą się yy yy
spichszów tak wyspa spichszów ma być wydana
i następną yy publikacją ma być gdm
chociaż może GD wyprzedzi bez prestiżu
bo tak to yy to wszystko wszystko wyjdzie w praniu tak
tak tak
tak i później będą no kolejne yy publikacje
cały czas prowadzimy
kwarantannę w różnych archiwach gdańsku
w warszawie
i w innych miejscach i co chwilę wychodzą Nam yy
kwiatki i ciekawostki tak naprawdę dotyczące gdm-u
więc tak myślę
że yy
dopiero w momencie Jak zakończymy projekt
już będzie wydana książka
to dopiero wtedy będziemy mogli powiedzieć
że wiemy wszyscy ogdm
no tak w ogóle
no już badania i wystawa pokazują
że ten gdemno postrzegano do tej pory inaczej
uważano że
DM właśnie tak Jak mdm czy yy w warszawie
czy kdm we wrocławiu
czyli Tam była kościuszkowska dzielnica mieszkaniowa
no był takimi
głównymi dzielnicami socjalistycznymi w tych miastach
a tymczasem gdm był projektowany
także no w latach sześćdziesiątych jeszcze
więc to nie jest dzielnica
no można powiedzieć socjalistyczna
ale no dużej części modernistyczna
i no z tymi założeniami jeszcze także
sprzed okresu socjalistycznego
także to zupełnie
inaczej możemy patrzeć na tą dzielnicę
yy no i to było ym
jakby nie patrzeć
yy największy obszar projektowy w tym czasie
w w gdańsku
główne miasto było mniejsze i tymgdemno jednak
ponad 100ha to to był duży obszar
także to yy
sama dzielnica
poszczególne budynki w tej dzielnicy są ciekawe
także tu no właśnie Jak Grzegorz powiedział
wychodzą yy ciekawe rzeczy
yy ta plejada właśnie architektów gdańskich
yy pracowała tutaj
ma swoje realizacje
także myślę że no ta publikacja będzie yy ciekawa
no piszę ją więc reklamuję sam
ale no na pewno będzie spotkanie
jeszcze i będziemy też omawiać te te
projekty no i jeszcze tak yy
ta zieleń jest tutaj też moim zdaniem uderzająca
yy ten projekt z 54. Jak państwu pokazywałem
to właśnie jest projekt zieleni
i widać na nim może tutaj się cofnę
yy
widać na tym projekcie
że każda ulica była obsadzona zielenią
Po prostu
yy i te ulice właśnie prowadziły do jaśkowej doliny
oprócz tego wszystkie podwórza
były zaprojektowane
także no wszędzie była ta zieleń yy
ruch samochodowy był
starono się odsunąć go OD zabudowy
jeszcze yy na tych projektach nie widać
ale w 52. Roku na ulicę partyzantów
ścieżkę rowerową projektowano
także to był no nowoczesny projekt
tylko ze względów na tych właśnie
yy politycznych
no w tym 53. otrzymał taki nosotralistyczny kostium
teraz o 18.
gruwalską dzielnicę mieszkaniową zaprojektowano
jako dzielnicę samowystarczalną
więc tak naprawdę ona odpowiada współczesnym standardom
yy dzielnicy piętnastominutowej
także wszystkie usługi łącznie
yy ze sklepami spożywczymi
ze sklepami usługowymi i pracą
będą mieli państwo w gdmie tak naprawdę w granicach
piętnastominutowego marszu
Jak zrozumiałam
że komponowano jeszcze zbudować
Jak minimum 2 jakieś instytucje
yy kulturalne
thiater kino
ale nie były ich zbudowane
nie nie to yy no był pomysł właśnie
żeby wprowadzić sprawę dlaczego
czy no to względy finansowe
Po prostu yy nie pozwoliły na to
yy no i skupiono się przede wszystkim
nie tylko we wrzeszczu
ale ym w całym gdańsku na
yy budownictwie mieszkaniowym
bo brakowało mieszkań w gdańsku
i ta kultura była jakby na końcu listy potrzeb
yy no i nie zdążyono wybudować
wszędzie tych budynków no
w nowym porcie zbudowano taki duży dom kultury
a też tutaj yy nawiązując do gdemu
yy olędski miał dokończyć projektowanie gdemu ym
do 63. Roku ponieważ go przerzucano do
gdańska do ukończenia budowy teatru wybrzeże
bo tatr wybrzeże yy przez lata
równostoją stał w ruinie
i dopiero właśnie w latach sześćdziesiątych uznano
że to jest ważna
ym inwestycja
neur Kowalski jako yy olęcki jako właśnie taki ym
dobry architekt no został Tam zaangażowany
i ten gdm yy kończy w 63.
niemniej według tych wytycznych
jeszcze w GD nie powstają obiekty
no i yy udało się olańskiemu też w 66. ukończyć
budowę tar wybrzeża
natomiast nawet już Po tym
Jak Daniel holencki przestał mieć nadzór nad yy
grunwaldzką dzielnicą mieszkaniową
to powstawały
obiekty według
projektu urbanistycznego grunwaldzkiej dzielnicy
mieszkaniową mieszkaniowej i praktycznie
nawet jeszcze w latach siedemdziesiątych
powstawały obiekty zgodne z planem urbanistycznym
Tomasz kotku
jeszcze macie państwa jakieś pytania
cofniemy się tak do tego zdjęcia
w sensie
ten
ym to była pozostałość Po zabudowie przedwojennej
jeszcze to było to
tak tu był kamienica jeszcze przedwojenne
tak i z tyłu był jeszcze
okej okej
to pani yy i z tyłu był tak zwany Manhattan
czyli takie yy
stragany handlowe
no i
później tak tak
ale tutaj właśnie to
ym no miało iść do uporządkowania w tym 1. yy projekcie
miałeś to wyburzone na początku i zbudowany
no tutaj duży
yy duży dom mieszkalny
ale z braków no finansowych
to zostawiono w tej formie przez lata
także no ten Manhattan zbudowany w
2.000 no z 20 lat temu
dopiero jakby zamknął w pełni tą pierżeli
tak Jak myślano
tylko no już w nowoczesnych innych formach
tutaj yy znaczy trochę inaczej
bo ten plac miał być większy
jeszcze tak powiększony
miał miała być ta zieleń
ostatecznie no Manhattan tutaj
dostawiono jakby do tego dawnego rynku
także to właśnie no ym
pomysły były ale
finanse nie pozwalały na realizację tych
tych wszystkich rzeczy
jeżeli już nie macie państwo pytań to
bardzo państwu dziękujemy za przybycie dzisiaj
na wykład i bardzo dziękujemy
panu doktorowi klaudiuszowi groboskiemu
za jego przeprowadzenie