WEBVTT 00:00:14.930 --> 00:00:16.610 Gdańszczanie często przypominali to 00:00:16.640 --> 00:00:19.770 kolejnym królom Polski, którzy wizytowali Gdańsk. 00:00:19.850 --> 00:00:22.850 Zapraszali na twierdzę, mówili: Zobacz, królu. 00:00:22.930 --> 00:00:27.010 Tutaj Stefan Batory połamał sobie zęby na tych fortyfikacjach. 00:00:27.090 --> 00:00:29.890 Tak więc proszę, pamiętaj o 00:00:29.890 --> 00:00:32.570 naszych przywilejach, które nadał nam Kazimierz Jagiellończyk. 00:00:32.650 --> 00:00:36.290 Historia militarna Gdańska jest niezwykle bogata. 00:00:36.370 --> 00:00:38.170 I tę historię chcemy po prostu 00:00:38.250 --> 00:00:42.650 w murach twierdzy w przyszłości w sposób bardziej kompleksowy opowiadać. 00:00:42.730 --> 00:00:46.490 My chcemy opowiadać o ludziach, o historiach, o wydarzeniach, o wojnach, 00:00:46.570 --> 00:00:51.450 w ogóle o gdańskich fortyfikacjach, o tej trudnej historii militarnej Gdańska, która 00:00:51.530 --> 00:00:58.130 niestety znów staje się aktualną historią, ponieważ Gdańsk, poza krótkim okresem 00:00:58.210 --> 00:01:01.930 międzywojennym, był zawsze miastem garnizonowym, fortyfikacyjnym. 00:01:02.010 --> 00:01:03.370 Dzisiaj w Jestem z Gdańska 00:01:03.450 --> 00:01:07.290 dyrektor Muzeum Gdańska, dr. hab. 00:01:07.370 --> 00:01:13.810 Waldemar Ossowski, muzealnik, wykładowca, archeolog, specjalizacja podwodna. 00:01:13.810 --> 00:01:16.450 Jeszcze o tym porozmawiamy, bo to ciekawa specjalizacja. 00:01:16.490 --> 00:01:18.330 Dzień dobry, Panie dyrektorze. Dzień dobry Pani. 00:01:18.410 --> 00:01:22.930 Ale dzisiaj właściwie będziemy rozmawiać głównie o Twierdzy Wisłoujście, bo 00:01:23.010 --> 00:01:29.890 właściwie jesteśmy w przededniu otwarcia części Twierdzy Wisłoujście, bo 27 00:01:29.970 --> 00:01:33.730 kwietnia, już w sobotę, otwieracie tę część. 00:01:33.770 --> 00:01:37.370 To jest najstarsza twierdza nadmorska na polskim wybrzeżu. 00:01:37.450 --> 00:01:41.690 W okresie nowożytnym nazywana była bramą do Rzeczpospolitej. 00:01:41.770 --> 00:01:43.930 Dla historyka to jest rarytas? 00:01:44.010 --> 00:01:48.170 Tak, tutaj od początku wszyscy, którzy mieli kontakt z twierdzą, wszyscy 00:01:48.250 --> 00:01:53.370 specjaliści, muzealnicy, konserwatorzy, od samego początku, od lat 50-tych 00:01:53.370 --> 00:01:57.930 uważali, że jest to zabytek wyjątkowy, który nie ma żadnych analogii u nas w 00:01:57.930 --> 00:02:02.090 kraju i bardzo niewiele podobnych obiektów zachowało się nad Bałtykiem. 00:02:02.170 --> 00:02:03.650 No właśnie ile? 00:02:04.010 --> 00:02:06.890 Każde porządne miasto nadmorskie powinno mieć twierdzę, czy nie? 00:02:06.970 --> 00:02:08.170 Nie, nie. 00:02:08.170 --> 00:02:12.610 Tutaj zależy, jakie byśmy kryteria przyjęli, ale to są takie fortyfikacje, jak 00:02:12.650 --> 00:02:17.050 Helsingborg na przykład, czy w Helsinkach mamy fortyfikacje, ale 00:02:17.130 --> 00:02:21.730 młodsze, czy w Karlskronie też mamy fortyfikacje. 00:02:21.810 --> 00:02:24.410 Ale rzeczywiście 00:02:24.490 --> 00:02:30.050 twierdza różni się i po prostu ma ten walor, że 00:02:30.130 --> 00:02:35.250 wszyscy podkreślają to, że zachowały się poszczególne etapy 00:02:35.330 --> 00:02:39.130 do budowania kolejnych, nowoczesnych fortyfikacji, które co mniej więcej pół 00:02:39.130 --> 00:02:43.370 wieku się zmieniały i jadąc na twierdzy jesteśmy w stanie prześledzić, jak to się 00:02:43.370 --> 00:02:46.650 zmieniało od późnego średniowiecza aż do XIX wieku. 00:02:46.730 --> 00:02:51.330 No właśnie, bo Twierdza Wisłoujście to właściwie jest obiekt jak stary? 00:02:51.770 --> 00:02:57.170 Te najstarsze zachowane murowane pozostałości to jest wieża z 1482 roku. 00:02:57.170 --> 00:03:00.890 Wcześniej były fortyfikacje, ale drewniane, które nie przetrwały do 00:03:00.890 --> 00:03:04.130 naszych czasów, które są wspominane w źródłach historycznych. 00:03:04.210 --> 00:03:06.210 A wieża, tutaj 00:03:06.290 --> 00:03:07.730 datowanie jest bardzo pewne. 00:03:07.810 --> 00:03:09.890 Jest to wspomniane w kronikach. 00:03:09.970 --> 00:03:14.410 I ta dolna część wieży widać, że jest zbudowana z cegły gotyckiej. 00:03:14.410 --> 00:03:18.410 Tutaj nikt nie podważa chronologii tej najstarszej części twierdzy. 00:03:18.490 --> 00:03:20.890 A potem co się działo? Potem 00:03:20.970 --> 00:03:22.890 okazało się, że to jest za mało. 00:03:22.970 --> 00:03:26.370 Były jakieś drewniane fortyfikacje. Za mało, żeby się bronić? 00:03:26.450 --> 00:03:27.730 Za mało, żeby się bronić. 00:03:27.810 --> 00:03:33.530 I po prostu były jakieś drewniane, drewniano-ziemne fortyfikacje. 00:03:33.610 --> 00:03:36.610 Aż w XVI wieku postanowiono wokół 00:03:36.690 --> 00:03:43.570 latarni zbudować ogromną, okrągłą basteję, którą nazywamy wieńcem. 00:03:43.650 --> 00:03:50.530 I ona była bardzo potrzebna, bo wkrótce wybuchła wojna ze Stefanem Batorym i 00:03:50.610 --> 00:03:55.810 Gdańsk, który skonfliktował się z królem, bronił się przed wojskami Batorego. 00:03:55.810 --> 00:04:00.130 Batory postanowił zaatakować Gdańsk właśnie od strony Wisły, najpierw 00:04:00.210 --> 00:04:05.930 przecinając to źródło, tą żyłę złota, jakim był handel wiślany, atakując właśnie 00:04:06.010 --> 00:04:10.450 Twierdzę Wisłoujście od zachodniej strony Wisły i nie udało mu się. 00:04:10.530 --> 00:04:15.290 Kilkumiesięczne oblężenie zakończyło się niepowodzeniem króla. 00:04:15.370 --> 00:04:17.970 On odstąpił od tego oblężenia. 00:04:18.050 --> 00:04:22.930 I to jest takie ważne wydarzenie w historii Gdańska. 00:04:23.010 --> 00:04:26.130 Gdańszczanie często przypominali to kolejnym królom 00:04:26.210 --> 00:04:29.690 Polski, którzy wizytowali Gdańsk, zapraszali na twierdzę, mówili: 00:04:29.770 --> 00:04:35.090 Zobacz, królu, tutaj Stefan Batory połamał sobie zęby na tych fortyfikacjach. 00:04:35.170 --> 00:04:38.010 Tak więc proszę, pamiętaj o 00:04:38.010 --> 00:04:40.930 naszych przywilejach, które nadał nam Kazimierz Jagiellończyk. 00:04:41.010 --> 00:04:44.690 Kolejny taki ważny etap to okres napoleoński, tak? 00:04:44.770 --> 00:04:52.610 Nie, drugi okres, bo trzeba przyznać, że gdańszczanie byli wierni tej znanej 00:04:52.690 --> 00:04:56.090 łacińskiej maksymie "Chcesz pokoju, szykuj się do wojny". 00:04:56.170 --> 00:04:59.250 I te fortyfikacje, które zostały częściowo 00:04:59.250 --> 00:05:02.930 zniszczone w trakcie Stefana Batorego, zostały wkrótce przebudowane. 00:05:03.010 --> 00:05:05.690 I tak to na przełomie XVI/XVII wieku powstał 00:05:05.690 --> 00:05:09.090 Fort Carré, czyli ta najcenniejsza część zabytkowa twierdzy. 00:05:09.170 --> 00:05:13.170 Co jest jeszcze dzisiaj nieodnowione. 00:05:13.170 --> 00:05:14.850 Jest odnowione właśnie. Już tak. 00:05:14.930 --> 00:05:16.570 Już odnawiacie? 00:05:16.650 --> 00:05:23.490 Tam jest o tyle sprawa skomplikowana, że teraz w bastionach Fortu Carré zimują nietoperze. 00:05:23.570 --> 00:05:27.490 No i plan ochrony przyrody zakłada, że 00:05:27.570 --> 00:05:30.330 musimy zostawić w spokoju nietoperze do 1 maja. 00:05:30.410 --> 00:05:34.730 Tak więc otworzymy te bastiony po 1 maja. Dobrze, a co 00:05:34.810 --> 00:05:37.610 otwieracie teraz, w kwietniu? 00:05:37.690 --> 00:05:39.730 Teraz otwieramy 00:05:39.730 --> 00:05:42.770 właśnie, udało nam się wykonać szereg prac konserwatorskich, 00:05:42.850 --> 00:05:46.810 jeżeli chodzi o tą najstarszą część, czyli wieża 00:05:46.890 --> 00:05:51.170 uzyskała pierwotną kolorystykę, została pomalowana na biało. 00:05:51.250 --> 00:05:55.290 Nad wejściem do wieży było takie wspaniałe epitafium z początku XVIII wieku. 00:05:55.370 --> 00:05:57.410 Ono zostało zrekonstruowane. 00:05:57.490 --> 00:06:00.970 Jeżeli chodzi o wieniec, to przywróciliśmy zadaszenie, ponieważ przez 100 lat nie 00:06:00.970 --> 00:06:04.050 było zadaszenia i ta woda, która się lała do środka, 00:06:04.130 --> 00:06:10.530 powodowała, że ten obiekt ulegał szybszemu niszczeniu. I odnowiliśmy część wnętrz 00:06:10.610 --> 00:06:13.690 właśnie wokół samego wieńca. 00:06:13.770 --> 00:06:19.410 Też zakonserwowaliśmy elementy domów żołnierskich, koszar, tzw. 00:06:19.490 --> 00:06:21.170 domków oficerskich. 00:06:21.250 --> 00:06:28.210 Tam jest nowa kolorystyka, nowe okna, stolarka okienna itd., itd. 00:06:28.290 --> 00:06:31.970 Ale dla nas takim najbardziej kluczowym z punktu widzenia zarządzania całym tym 00:06:31.970 --> 00:06:35.050 miejscem jest to, że otworzymy koszary napoleońskie. 00:06:35.130 --> 00:06:39.730 To jest budynek, który powstał na początku XIX wieku, 00:06:39.730 --> 00:06:44.450 po zdobyciu twierdzy przez wojska napoleońskie, dla żołnierzy francuskich. 00:06:44.530 --> 00:06:46.850 I on został właśnie odnowiony. 00:06:46.850 --> 00:06:49.410 Znajduje się na szańcu wschodnim, czyli na 00:06:49.490 --> 00:06:54.530 tej części fortyfikacji, która od XVIII wieku była przekształcana. 00:06:54.570 --> 00:06:56.970 I teraz widzimy tą fortyfikację w 00:06:56.970 --> 00:06:59.930 formie tak, jak wyglądała w czasach napoleońskich. 00:07:00.010 --> 00:07:05.770 I ten budynek to będzie całoroczny budynek służący działalności muzealnej. 00:07:05.850 --> 00:07:07.770 Tam nietoperzy nie ma. Tam nietoperzy nie ma. 00:07:07.850 --> 00:07:12.210 Jest on wykonany w standardzie galerii muzealnej. 00:07:12.290 --> 00:07:16.010 Jest to 200 metrów powierzchni wystawienniczej. 00:07:16.090 --> 00:07:18.090 Zaprezentujemy taką pierwszą wystawę 00:07:18.170 --> 00:07:24.570 czasową "Od Batorego do Gromu". Grom, czyli? Czyli nasza jednostka specjalna. 00:07:24.650 --> 00:07:27.210 Chcemy zwrócić uwagę, że 00:07:27.290 --> 00:07:32.810 historia militarna Gdańska jest niezwykle bogata i tą historię chcemy 00:07:32.890 --> 00:07:37.970 w murach twierdzy w przyszłości w sposób bardziej kompleksowy opowiadać. 00:07:38.050 --> 00:07:44.330 Tak więc takie właśnie przesłanie, taki wycinek dziejów Gdańska, chcemy tam, w 00:07:44.330 --> 00:07:47.890 sposób taki ograniczony oczywiście ze względu na powierzchnię, pokazać. 00:07:47.970 --> 00:07:49.730 Ale jaka to jest zmiana? 00:07:49.810 --> 00:07:53.490 Do tej pory twierdza była po prostu 00:07:53.890 --> 00:08:00.610 obiektem sezonowym, który był otwierany tylko od maja do końca września. A wcześniej? 00:08:00.690 --> 00:08:05.530 A teraz zmiana, jaka nastąpi, to to, że koszary napoleońskie 00:08:05.610 --> 00:08:07.930 plus te zmiany, jakie dokonaliśmy 00:08:08.010 --> 00:08:12.050 w Forcie Carré, spowodują, że obiekt będzie czynny przez cały rok. 00:08:12.130 --> 00:08:16.290 Czyli będzie takie nowe miejsce na mapie Gdańska do odwiedzania, zwiedzania. 00:08:16.290 --> 00:08:17.410 Tak. Nie będzie to obiekt sezonowy. 00:08:17.490 --> 00:08:23.810 Nie będzie to już tylko i wyłącznie jakaś taka zabezpieczona ruina, tylko będzie to 00:08:23.890 --> 00:08:27.650 już faktycznie miejsce z taką infrastrukturą muzealną, gdzie będziemy 00:08:27.730 --> 00:08:31.130 mogli w sposób ciągły prowadzić naszą działalność muzealną. 00:08:31.210 --> 00:08:33.090 A przez ile lat to była ruina? 00:08:33.170 --> 00:08:35.410 W jakim okresie właściwie nic tam się nie działo? 00:08:35.450 --> 00:08:39.770 Ten rok jest szczególny dla twierdzy, bo to właśnie 50 lat temu, dokładnie 11 marca 00:08:39.850 --> 00:08:45.410 1973 roku, zapadła decyzja, żeby przekazać twierdzę do ówczesnego Muzeum Historii 00:08:45.480 --> 00:08:48.810 Miasta Gdańska. Co spowodowane było tym, że powstał 00:08:48.890 --> 00:08:54.770 Siarkopol w tych terenach sąsiednich, zaczęto z Tarnobrzega przywozić siarkę. 00:08:54.850 --> 00:08:58.090 Nastąpiła całkowita degradacja i skażenie terenu. 00:08:58.170 --> 00:08:59.970 Zlikwidowano dwie wioski, które się 00:09:00.050 --> 00:09:05.010 znajdowały w tym miejscu, czyli osadę Wisłoujście i wioskę Nowy Hel. 00:09:05.090 --> 00:09:10.450 Wysiedlono ponad 1500 osób, zlikwidowano szkołę, zlikwidowano, tam dom kultury 00:09:10.530 --> 00:09:14.130 podobno był. Ale na terenie twierdzy? Obok twierdzy. 00:09:14.210 --> 00:09:16.290 Wszystkie te tereny sąsiadujące. 00:09:16.370 --> 00:09:18.530 Twierdzy nie zniszczono, ale postanowiono: 00:09:18.530 --> 00:09:20.570 no to dobrze, damy tą twierdzę do muzeum. 00:09:20.650 --> 00:09:23.730 I tak ten stan trwał w latach 70-tych i 80-tych. 00:09:23.810 --> 00:09:27.850 To był teren tak silnie zanieczyszczony siarką, że nie 00:09:27.850 --> 00:09:31.130 można było przebywać dłużej, niż kilka godzin dziennie. 00:09:31.210 --> 00:09:36.450 Rozumiem, że byli tacy, co tam pewnie sobie chodzili i robili różne rzeczy, nie? 00:09:36.530 --> 00:09:37.610 Nie, nie było ich dużo. 00:09:37.690 --> 00:09:39.730 Taką historią oczywiście znaną jest to, 00:09:39.810 --> 00:09:45.170 że tam Dagoma przechowywała swoje surowce, produkty. 00:09:45.250 --> 00:09:47.530 Dokładnie nie wiem, co w bastionach było. 00:09:47.610 --> 00:09:53.770 Czy to były jakieś elementy służące do produkcji alkoholi, czy może musztard, octów. 00:09:53.850 --> 00:09:58.090 W każdym razie jakaś pulpa była tam przechowywana i to właśnie spowodowało, że 00:09:58.170 --> 00:10:02.850 na ten najgorszy czas po '73 roku była ona pod opieką. 00:10:02.850 --> 00:10:07.450 Nic złego się w tym czasie nie wydarzyło, poza postępującą degradacją. 00:10:07.530 --> 00:10:09.850 No bo raz, że ta siarka niszczyła, 00:10:09.930 --> 00:10:14.410 wchodziła w mury i do końca nie wiemy jeszcze, jak silnie będzie w przyszłości 00:10:14.490 --> 00:10:18.650 oddziaływać negatywnie na substancję zabytkową, 00:10:19.010 --> 00:10:24.490 a z drugiej strony po prostu obiekt był tylko przestrzenią magazynową. 00:10:24.570 --> 00:10:29.330 Tak więc ta infrastruktura ulegała dalszej degradacji. 00:10:29.410 --> 00:10:33.690 To dla Pana jako dyrektora muzeum największe wyzwanie? 00:10:34.010 --> 00:10:36.210 Tak Pan to ocenia, czy nie? 00:10:36.290 --> 00:10:37.330 Czy na ten moment? 00:10:37.410 --> 00:10:40.210 Myślę, że ja trafiłem do takiego klubu pasjonatów 00:10:40.290 --> 00:10:42.490 bardzo szybko. 00:10:42.570 --> 00:10:47.010 Widzę też po pracownikach, z którymi współpracujemy, że bardzo szybko, na 00:10:47.090 --> 00:10:51.890 początku z pewną rezerwą, podchodzą do pewnych tematów, oglądają te 00:10:51.970 --> 00:10:55.690 zdegradowane różne budynki, mówią: tego się nie da, to nie ma sensu. 00:10:55.770 --> 00:10:59.610 A po jakimś czasie widzę, że 00:11:00.210 --> 00:11:02.170 pojawia się taka smykałka, jakaś taka chęć 00:11:02.250 --> 00:11:08.170 i zainteresowanie i takie wyzwanie, aby rzeczywiście odbudować twierdzę, 00:11:08.250 --> 00:11:10.770 żeby wrócił jej pierwotny blask. 00:11:10.850 --> 00:11:14.930 Ale to jest takie miejsce 00:11:15.090 --> 00:11:21.610 funu dla dużych chłopców? I dla małych, i dla mniejszych? 00:11:23.290 --> 00:11:25.970 Cały czas czujemy, że obiekt jest zapomniany. 00:11:26.050 --> 00:11:31.650 Że to po prostu jest obiekt, o którym 00:11:31.730 --> 00:11:34.970 wiedza powinna być powszechniejsza. Że on jest 00:11:35.050 --> 00:11:40.370 wyjątkowy z punktu widzenia historycznego, unikalny, że na pewno w 00:11:40.450 --> 00:11:45.850 przyszłości będzie jakąś jedną z ważniejszych atrakcji naszego miasta. 00:11:45.930 --> 00:11:49.970 No i oczywiście to powoduje, że 00:11:50.050 --> 00:11:52.530 ta twierdza nas tak ciągle nakręca do dalszych działań. 00:11:52.570 --> 00:11:53.970 Ile kosztowała dotychczas ta 00:11:54.050 --> 00:11:57.810 modernizacja, ta odnowa, te rekonstrukcje? 00:11:57.890 --> 00:12:01.930 My teraz realizujemy budżet na poziomie 25 milionów. 00:12:02.010 --> 00:12:05.330 To była taka dosyć duża transza, jaka się pojawiła w ostatnich latach. 00:12:05.330 --> 00:12:06.890 Ona jeszcze nie jest wykorzystana. 00:12:06.970 --> 00:12:07.970 Z bardzo wielu źródeł, prawda? 00:12:08.050 --> 00:12:13.050 To głównie są pieniądze z Unii Europejskiej. Ale policzyliśmy, że, 00:12:13.170 --> 00:12:18.370 bo ten proces zabezpieczania, konserwacji twierdzy trwa od 20 lat 00:12:18.370 --> 00:12:19.730 mniej więcej, to jeszcze za mojego 00:12:19.810 --> 00:12:25.570 poprzednika dużo zostało prac wykonanych i obliczyliśmy, że to jest razem około 44 00:12:25.650 --> 00:12:29.450 miliony złotych do tej pory w okresie 20 lat. 00:12:29.530 --> 00:12:33.170 Tak więc ja do końca nie zgadzam się, jak to się mówi, że to jest beczka bez dna, że 00:12:33.250 --> 00:12:37.050 tam po prostu te pieniądze są wydawane. 00:12:37.050 --> 00:12:39.050 I to się nie skończy? I to się nie skończy, wręcz przeciwnie. 00:12:39.130 --> 00:12:42.410 Do tej pory ta pełna kwota, nie została wykonana 00:12:42.490 --> 00:12:44.850 taka pełna konserwacja też. 00:12:44.930 --> 00:12:48.650 My oprócz odtworzenia koszar napoleońskich 00:12:48.730 --> 00:12:51.370 wykonywaliśmy prace o charakterze ratowniczym 00:12:51.370 --> 00:12:55.850 po prostu. Były tam fragmenty murów czy przestrzenie Fortu Carré, które po prostu 00:12:55.930 --> 00:12:59.130 groziły zawaleniem i po prostu to zostało wykonane. 00:12:59.210 --> 00:13:02.570 Część osób może, jak przyjdzie po kilku latach, powie: no co oni tutaj zrobili? 00:13:02.650 --> 00:13:04.930 A to są takie rzeczy niewidoczne, które wymagały dużych nakładów. 00:13:04.970 --> 00:13:07.370 Gdybyście tego nie zrobili, to mogłoby już nic tam dzisiaj nie być. 00:13:09.570 --> 00:13:10.810 A tak na pierwszy rzut oka nie jest 00:13:10.810 --> 00:13:14.850 to, być może nie będą takie widowiskowe czy widoczne dla zwiedzającego. 00:13:14.930 --> 00:13:17.010 To nie jest proces zamknięty, jak rozumiem. Nie. 00:13:17.090 --> 00:13:19.610 Co dalej? Co dalej stwierdzą? 00:13:20.930 --> 00:13:25.570 Takim najważniejszym elementem to jest to, że otwieramy koszary napoleońskie i 00:13:25.570 --> 00:13:29.690 docelowo to ma być taka przestrzeń wielofunkcyjna, służąca prowadzenia 00:13:29.770 --> 00:13:31.690 tam działalności muzealnej, kulturalnej, różnych atrakcji. 00:13:31.760 --> 00:13:36.690 Natomiast obok jest hangar, który powstał w latach 40-tych. 00:13:36.770 --> 00:13:41.210 To jest zabytek? To nie jest zabytek, ale jest na obszarze chronionym. 00:13:41.290 --> 00:13:45.530 I w tym hangarze mamy już projekt stworzenia wystawy stałej o Twierdzy 00:13:45.610 --> 00:13:50.210 Wisłoujście, czyli kolejny budynek całoroczny z wystawą stałą. 00:13:50.290 --> 00:13:51.970 600 metrów kwadratowych. 00:13:52.050 --> 00:13:54.570 Mamy już scenariusz wystawy itd., itd. 00:13:54.650 --> 00:13:57.890 I chcielibyśmy ukończyć tą inwestycję do końca przyszłego roku. 00:13:57.970 --> 00:13:59.850 Mamy na to finansowanie. 00:13:59.930 --> 00:14:01.570 Poza tym mamy oczywiście różne projekty, 00:14:01.570 --> 00:14:05.450 które nie wiem jeszcze, z czego będą finansowane w przyszłości. 00:14:05.530 --> 00:14:06.890 Na przykład dzisiaj 00:14:07.090 --> 00:14:12.450 mój zastępca odebrał decyzję konserwatora pozytywną, aby zrekonstruować hełm. 00:14:12.530 --> 00:14:16.330 Jeden z trzech hełmów, który był na latarni Twierdzy Wisłoujście. 00:14:16.330 --> 00:14:18.650 No tak, bo myśmy o tym nie powiedzieli, ale właściwie 00:14:18.730 --> 00:14:22.970 twierdza pełniła taką rolę od początku właśnie latarni. 00:14:23.050 --> 00:14:25.850 Tak, tak. 00:14:25.930 --> 00:14:28.370 Niestety jak klikniemy w Google, to 00:14:28.450 --> 00:14:32.450 wyskakuje nam informacja, że taką najstarszą latarnią, która jest 00:14:32.530 --> 00:14:36.450 nieprzerwanie używana do dnia dzisiejszego, to jest latarnia w Rozewiu. 00:14:36.530 --> 00:14:40.490 A twierdza na początku też pełniła funkcję latarni, 00:14:40.570 --> 00:14:48.490 ta wieża średniowieczna. I ona pełniła tą funkcję do 1758 roku, ale 00:14:48.490 --> 00:14:52.130 jest to najstarsza latarnia, budynek latarniany zachowany w Polsce. 00:14:52.210 --> 00:14:53.970 Ale docelowo będzie latarnią? 00:14:53.970 --> 00:14:57.330 Przywrócimy hełm, taki, żeby można było tam wejść. 00:14:57.410 --> 00:14:59.410 No i oczywiście będziemy negocjować, żeby 00:14:59.410 --> 00:15:01.970 tam jakieś elementy związane ze światłem były. 00:15:01.970 --> 00:15:07.050 Natomiast oczywiście nie możemy zakłócać, być konkurencyjnymi dla jakichś urządzeń 00:15:07.130 --> 00:15:11.690 nawigacyjnych czy dla bezpieczeństwa lotów, tak więc 00:15:11.770 --> 00:15:15.170 wydaje mi się to po prostu pewna historia do opowiedzenia na temat tego, jak 00:15:15.250 --> 00:15:19.930 zmieniało się ujście Wisły. Bo latarnia została wygaszona w 1758 roku, 00:15:20.010 --> 00:15:24.730 ponieważ ujście Wisły zmieniło swój kształt, zaczął powstawać półwysep 00:15:24.810 --> 00:15:28.490 Westerplatte i ta latarnia i ogień wprowadzał w błąd. 00:15:28.570 --> 00:15:30.930 Także postanowiono w Nowym Porcie zbudować 00:15:30.930 --> 00:15:35.250 nową latarnię, która naprowadzała bezpiecznie do wejścia do Portu Gdańskiego. 00:15:35.330 --> 00:15:37.850 Tak jak obserwowaliście to przez lata, 00:15:37.930 --> 00:15:42.130 bo z jednej strony taki niedoceniony zabytek, trochę nieznany, może tak, 00:15:42.200 --> 00:15:47.330 nieznany, ale z drugiej strony ja znam sporo osób, które tam jednak jeździły i 00:15:47.410 --> 00:15:53.050 mówiły o tym, zwiedzały, chociaż próbowały jakoś odwiedzać, więc to tak i nieznany, i 00:15:53.130 --> 00:15:57.770 znany równocześnie, więc potencjał chyba jest. 00:15:57.850 --> 00:16:01.010 Potencjał jest. Natomiast oczywiście tam przede wszystkim 00:16:01.010 --> 00:16:04.930 można było do tej pory zobaczyć mury. Nie wiem, na ile oczywiście mury, 00:16:05.010 --> 00:16:10.090 ten krajobraz sprzed wieków potrafi nas przenieść trochę wstecz, ale 00:16:10.090 --> 00:16:13.970 my chcemy opowiadać o ludziach, o historiach, o wydarzeniach, o wojnach. 00:16:14.050 --> 00:16:15.770 W ogóle o gdańskich fortyfikacjach, o 00:16:15.850 --> 00:16:21.490 tej trudnej historii militarnej Gdańska, która niestety znów staje się aktualną 00:16:21.570 --> 00:16:27.610 historią. Ponieważ Gdańsk, poza krótkim okresem międzywojennym, był zawsze miastem 00:16:27.690 --> 00:16:32.570 garnizonowym, fortyfikacyjnym. Zawsze po prostu pełnił funkcję, 00:16:32.650 --> 00:16:35.650 były tutaj elementy militarne ze względu 00:16:35.730 --> 00:16:40.210 na strategiczne swoje położenie, na kontrolę ujścia Wisły. 00:16:40.290 --> 00:16:42.970 Powiedziałam na początku, że jest Pan 00:16:43.050 --> 00:16:49.250 specjalistą, archeologiem, specjalistą od tej tematyki podwodnej. 00:16:49.330 --> 00:16:52.250 Czy trochę Pan zarzucił tę swoją specjalizację? 00:16:52.330 --> 00:16:54.850 Tu zajmuje się Pan bursztynem, Twierdzą 00:16:54.930 --> 00:16:56.930 Wisłoujście. 00:16:57.010 --> 00:16:58.010 Jak to tam? 00:16:58.090 --> 00:17:03.490 Jeszcze jestem wykładowcą akademickim i oczywiście 00:17:03.490 --> 00:17:08.210 ciągle od strony akademickiej się tym tematem zajmuję. 00:17:08.290 --> 00:17:11.090 Sama twierdza np. też ma pewne tematy związane 00:17:11.090 --> 00:17:13.290 z archeologią podwodną, z tego względu, że np. 00:17:13.370 --> 00:17:17.010 w 1628 roku odbyła się tam Bitwa pod 00:17:17.090 --> 00:17:23.290 Latarnią, czyli stacjonowała tam flota galeonów królewskich, ta, która wcześniej 00:17:23.290 --> 00:17:28.170 zwyciężyła w Bitwie pod Oliwą i Szwedzi podeszli w nocy i zaczęli z armat strzelać 00:17:28.200 --> 00:17:31.730 do polskich okrętów i dwa okręty udało im się zatopić. 00:17:31.810 --> 00:17:34.250 Był to wiceadmiralski galeon Święty 00:17:34.330 --> 00:17:37.170 Jerzy i druga pinka, Żółty Lew. 00:17:37.250 --> 00:17:40.130 No i pytanie, gdzie te wraki się znajdują? 00:17:40.130 --> 00:17:41.890 Była taka próba, żeśmy podjęli kilka lat 00:17:41.970 --> 00:17:45.730 temu, aby znaleźć pozostałości tych galeonów. 00:17:45.810 --> 00:17:47.090 Nieudana. 00:17:47.170 --> 00:17:51.210 Prawdopodobnie one zostały zniszczone w trakcie pogłębiania kanału, ale być może 00:17:51.210 --> 00:17:54.890 gdzieś kiedyś nagle się okaże, że gdzieś tam 100 metrów dalej 00:17:54.970 --> 00:17:58.850 w strefie przybrzeżnej wraki tych galeonów się znajdują. 00:17:58.930 --> 00:18:03.690 A archeolog to wchodzi pod wodę, czy tylko potem, że tak powiem, bada i opracowuje to, 00:18:03.770 --> 00:18:10.010 co wyniosą albo sfilmują ci nurkowie, którzy wchodzą pod wodę? 00:18:10.090 --> 00:18:14.050 To różnie. Oczywiście w moim przypadku było tak, że po prostu jako licealista 00:18:14.130 --> 00:18:18.890 trafiłem do Muzeum Morskiego ówczesnego, które prowadziło badania podwodne i to 00:18:18.890 --> 00:18:22.810 mnie tak zafascynowało, że postanowiłem studiować archeologię 00:18:22.890 --> 00:18:26.330 specjalności podwodna na Uniwersytecie Toruńskim. 00:18:26.410 --> 00:18:29.170 No ale potem coraz bardziej 00:18:29.250 --> 00:18:33.010 byłem archeologiem, badaczem, niż płetwonurkiem czy nurkiem. 00:18:33.090 --> 00:18:35.210 No więc tutaj oczywiście archeologia to jest przede 00:18:35.210 --> 00:18:39.170 wszystkim nauka, która próbuje zrekonstruować przeszłość w oparciu o 00:18:39.170 --> 00:18:42.130 różnego rodzaju artefakty, jakie są odkrywane. 00:18:42.210 --> 00:18:46.650 I to nie zawsze trzeba po prostu nurkować w dzisiejszych czasach. 00:18:46.730 --> 00:18:47.730 Wspomniałam o bursztynie. 00:18:47.730 --> 00:18:51.130 Bursztyn i Muzeum Bursztynu to był strzał w dziesiątkę? 00:18:51.210 --> 00:18:52.730 Na pewno. 00:18:52.810 --> 00:18:54.250 Cieszę się, że udało się ten projekt 00:18:54.250 --> 00:18:58.370 zrealizować i przekonać władze miasta do tego, aby dofinansowały. 00:18:58.450 --> 00:19:00.890 No bo chyba jeżeli przyjmiemy kryterium 00:19:00.970 --> 00:19:05.890 frekwencji, to widzimy, że Muzeum Bursztynu odwiedzało w starej 00:19:05.970 --> 00:19:10.690 lokalizacji 120 tysięcy, a teraz odwiedza ponad 200 tysięcy. 00:19:10.770 --> 00:19:15.130 No to widzimy, że cieszy się ono ogromnym zainteresowaniem i promuje bursztyn. 00:19:15.210 --> 00:19:19.170 I promuję tu ideę Gdańska jako światowej stolicy bursztynu. 00:19:19.250 --> 00:19:24.450 Ta lokalizacja poprzednia miała swoje ograniczenia. 00:19:24.530 --> 00:19:29.050 No tak, teraz w Młynie będziecie to muzeum jakoś rozwijać? 00:19:29.130 --> 00:19:31.970 Czy ono ma swoje ograniczone możliwości? 00:19:32.050 --> 00:19:36.010 Przede wszystkim ciągle staramy się rozwijać kolekcję. 00:19:36.090 --> 00:19:40.250 To nie tylko te kolekcje bursztynu współczesnego, współczesnej 00:19:40.250 --> 00:19:43.730 biżuterii, ale ciągle staramy się pozyskiwać środki, żeby kupować ten 00:19:43.810 --> 00:19:52.210 bursztyn sprzed XVII/XVIII wieku i działać tak, aby ta nasza kolekcja była pełniejsza. 00:19:52.290 --> 00:19:56.690 I też teraz staramy się rozwijać metody konserwacji bursztynu. 00:19:56.770 --> 00:20:03.890 Rozbudowaliśmy laboratorium, mamy urządzenie, które bada, czy bursztyn jest 00:20:03.970 --> 00:20:05.890 prawdziwy, czy nieprawdziwy. 00:20:05.890 --> 00:20:07.570 Ale to przede wszystkim na razie staramy 00:20:07.650 --> 00:20:11.610 się wykorzystać do tego, żeby przebadać naszą kolekcję. 00:20:11.690 --> 00:20:13.210 Tutaj taką sprawą, jeśli chodzi o bursztyn, 00:20:13.290 --> 00:20:19.210 nie do końca opracowaną, jest jakie metody konserwacji używać, bo on jest 00:20:19.210 --> 00:20:22.970 dosyć jednak wbrew pozorom delikatnym surowcem, materiałem. 00:20:23.050 --> 00:20:28.450 I uważamy, że chcemy być takim centrum kompetencji w zakresie konserwacji 00:20:28.530 --> 00:20:33.130 wyrobów bursztynowych i to dałoby nam taką szansę, że 00:20:33.210 --> 00:20:37.690 tutaj mogłyby do nas trafiać obiekty z Polski, a może i z zagranicy, 00:20:37.770 --> 00:20:42.130 że w zamian za jakieś prace konserwatorskie moglibyśmy prezentować te 00:20:42.210 --> 00:20:46.130 wyjątkowe obiekty, które znajdujemy w największych muzeach. 00:20:46.210 --> 00:20:49.050 Chociaż w tym roku też wspaniały obiekt z 00:20:49.130 --> 00:20:52.970 Victoria & Albert Museum trafi do nas na wystawę 28 czerwca. 00:20:53.050 --> 00:20:59.930 Kabinet wykonany w Gdańsku, prawdopodobnie Zernebacha z początku XVIII wieku. 00:21:00.010 --> 00:21:05.650 Co to jest? Kabinet bursztynowy wykonany przez gdańskiego mistrza Zernebacha. 00:21:05.730 --> 00:21:11.090 Najprawdopodobniej, bo oni niestety rzadko sygnowali swoje prace. 00:21:11.170 --> 00:21:12.330 To będzie wypożyczenie? 00:21:12.410 --> 00:21:13.570 Tak, wypożyczenie. 00:21:13.650 --> 00:21:14.890 Prosto z Londynu do nas trafi. 00:21:14.970 --> 00:21:18.810 Tak więc teraz dopinamy ostatnie szczegóły, żeby ten obiekt 00:21:18.890 --> 00:21:23.090 na 28 czerwca na nową wystawę do Muzeum Bursztynu do nas trafił. 00:21:23.170 --> 00:21:25.130 A wracając do Twierdzy Wisłoujście, 00:21:25.210 --> 00:21:28.290 co się będzie działo tutaj w ten weekend od soboty? 00:21:31.770 --> 00:21:33.010 W ten weekend przede wszystkim 00:21:33.090 --> 00:21:41.090 przygotujemy takie wydarzenia w konwencji wehikuł czasu, żeby przypomnieć historię. 00:21:41.970 --> 00:21:44.330 Zaprosić rekonstruktorów, 00:21:44.410 --> 00:21:49.570 przypomnieć jakieś gdańskie jednostki, jednostki francuskie, 00:21:49.650 --> 00:21:53.770 opowiedzieć o tym, jak kiedyś, co jedzono na twierdzy przed wiekami. 00:21:56.530 --> 00:21:58.970 Czyli takie lekcje żywej historii. 00:21:59.050 --> 00:22:00.890 I to będzie taki szereg różnych takich 00:22:00.890 --> 00:22:04.570 działań, które są zaplanowane na okres całej majówki. 00:22:04.650 --> 00:22:07.370 Czyli zapraszamy całe rodziny. Zapraszamy. 00:22:07.370 --> 00:22:10.130 To jest program dedykowany całym rodzinom. 00:22:10.210 --> 00:22:12.370 Śledzimy pilnie prognozę pogody. 00:22:12.450 --> 00:22:15.530 Rzeczywiście od piątku ma przestać padać i 00:22:15.610 --> 00:22:20.570 liczymy na to, że sobota i kolejne dni będą piękne, słoneczne i że też przyjdzie 00:22:20.650 --> 00:22:25.890 do nas sporo osób i że wyjdą one z twierdzy zadowolone, zrelaksowane, być 00:22:25.970 --> 00:22:31.410 może coś je olśni, coś zapamiętają, jeżeli chodzi o historię naszego miasta. 00:22:31.490 --> 00:22:32.890 Dziękuję bardzo, Panie dyrektorze. 00:22:32.970 --> 00:22:38.330 Zapraszamy do Twierdzy Wisłoujście, do nowego miejsca na mapie Gdańska, 00:22:38.410 --> 00:22:42.650 nowego, bardzo starego miejsca na mapie Gdańska. 00:22:42.730 --> 00:22:46.770 A moim gościem był dyrektor Muzeum Gdańska prof. 00:22:46.770 --> 00:22:47.890 Waldemar Ossowski. 00:22:47.970 --> 00:22:52.090 Do zobaczenia i do usłyszenia.