Dzisiaj moim gościem jest Jacek Bendykowski,
prawnik, działacz polityczny, członek Platformy Obywatelskiej, prezes Fundacji
Gdańskiej, który ponownie ubiega się o mandat w Sejmiku pomorskim.
Dzień dobry.
Dzień dobry pani redaktor, dzień dobry Państwu.
Za rządów Prawa i Sprawiedliwości samorządy były plasterkowane niczym salami.
W efekcie w samorządach było coraz mniej samorządności.
Takie są wnioski z raportu Fundacji Batorego między innymi.
Ale właściwie
taka jest obserwacja polityki, że tej samorządności było w
samorządach coraz mniej. Bo to była wizja silnego państwa, takiego
centralnego, scentralizowanego i centralnie zarządzanego.
Rozumiem, że 15 października ubiegłego roku sytuacja polityczna się zmieniła
i mamy rozumieć, że sytuacja w samorządzie też się zmieniła.
To taka filozofia teraz będzie?
Czy zmieniła się atmosfera?
Wierzymy, że zmieni się to również w praktyce.
Natomiast te 8 lat rządów PiS-u, który poza
wszystkimi mankamentami, jak słusznie pani zauważyła, miał takie skłonności
centralistyczne i wręcz klientelistyczne, bo to nie było tylko ograniczenie tych finansów,
które doprowadziło do takiej sytuacji, w której miasto tak bogate jak Gdańsk.
Dzisiaj w budżecie Gdańska
około 50% pieniędzy to są dochody własne, reszta to dotacje i subwencje.
To jest sytuacja absolutnie patologiczna czy chora.
W budżecie województwa jest około 60%
środków, podczas gdy my generujemy, o czym niewielu
myślę, że gdańszczan i Pomorzan wie, ale obie izby skarbowe, które tutaj mamy
na Pomorzu generują około 20% przychodów budżetu państwa.
Więc my nie potrzebujemy pieniędzy z zewnątrz.
Wystarczy, że te pieniądze u nas zostaną.
Zresztą sytuacja w większości dużych miast w Polsce czy tych bogatszych województw,
więc nastąpiła centralizacja systemu finansowego, Ale za nią poszedł też system
klientelistyczny i to było jeszcze bardziej niebezpieczne.
Czyli państwo rozdaje pieniądze, państwo,
które jest demiurgiem i rozdaje pieniądze trochę po uważaniu, to
znaczy tobie damy, bo jesteś grzeczny, a tobie nie damy, bo cię nie lubimy.
Dobrze. Ale gdyby tak przejść do
trochę dawniejszej historii, to nie raz, nie dwa dziennikarze opisywali
historie, w których jednak część samorządów, część polityków
lokalnych była przez polityków u władzy traktowana lepiej lub gorzej.
Ten system klientelistyczny o
którym pan mówi, zawsze gdzieś tam wyziera i to przy każdej ekipie.
Przeciwko temu protestowaliśmy.
Ja mam akurat tę szczególną sytuację, że przez pięć lat
działałem w Unii Metropolii Polskich, czyli w tych network ach samorządowych, a
przez kilkanaście lat w Związku Województw.
Byłem też członkiem Komisji Wspólnej Rządu
i Samorządu, prowadziłem jedne z zespołów merytorycznych.
I my zawsze walczyliśmy o to, żeby zwiększać nasze dochody własne.
Natomiast skala centralizacji, która
nastąpiła pod rządami PiS-u,
nie była nigdy wcześniej.
Ocierać się o nią próbował Leszek Miller podczas rządów Lewicy 2001, 2005.
On wpadł na taki pomysł, żeby kredytować
się pieniędzmi samorządów i nie wypłacał na czas pieniędzy czy dochodów z podatków.
Natomiast PiS stworzył rozwiązania systemowe, które wprost ograniczały
dochody samorządów plus kredytową de facto państwo.
Naszymi pieniędzmi na koniec rządów PiS-u.
Ten dług rządu wobec samorządów był
wyceniany mniej więcej na poziomie 90 miliardów złotych.
To są środki, których obecny rząd, żaden rząd w tej sytuacji nie
byłby w stanie w ciągu czterech czy pięciu lat spłacić.
Ale Kraków chyba ćwiczy taką drogę sądową.
Nie wiem, czy to jest pewnie odszkodowanie lub zadośćuczynienie utraconych środków.
Zresztą poszli chyba o 30
tylko teraz nie wiem pewnie albo milionów.
O śmieszne pieniądze.
Żeby sprawdzić jakie będzie orzecznictwo.
No i co wtedy jeśli oni wygrają w drugiej
instancji, bo pierwsze starcie wygrali, to co?
To potem się zaczną chyba kolejni.
Ja sobie wyobrażam jak ja bym była
włodarzem miasta, to też bym poszła do sądu przeciwko skarbowi państwa.
Myślę, że u nas raczej panuje takie przekonanie, że Donald Tusk dotrzyma
obietnic wyborczych, czyli po prostu zwiększy nasze udziały w
podatkach w taki sposób, żeby w naturalny naturalnie ten dług mógł zostać spłacony,
ale też to będą rozwiązania systemowe, długotrwałe, tzn.
ten zwiększony udział w podatkach pozostanie już w rękach
samorządów, ponieważ jest sytuacją patologiczną, że bogate miasta czy bogate
województwa musiały być tak silnie subwencje kierowane czy dotowane.
One zarabiają na siebie system redystrybucji dochodów, który ma wesprzeć
biedniejsze regiony czy biedniejsze miasta.
On powinien polegać trochę na podobnych
czy być zorganizowane na podobnych zasadach jak polityka społeczna.
Dajemy pieniądze tym, którzy ich
potrzebują, ale nie zabieramy tym, którzy sami.
Tyle, że by trzeba było również ich dotować.
Janosikowe słynne tak jak słynne Janosikowe.
Tak jest. No właśnie, teraz jest pytanie, bo wciąż
nie wiemy właściwie, jak ten system ma wyglądać.
Minister finansów jakiś czas temu mówił o
konsultacjach i mówi się, że może być różny system udziałów w podatkach.
Pytanie jest takie jaki byłby w sumie najlepszy system dla samorządów, dla tych
dużych i bogatych, ale także nie tylko miast, ale także
samorządów wojewódzkich i powiatowych, które są finansowo najsłabsze, ale
także dla tych biedniejszych, które nie mają tyle udziału w podatkach.
I jak szybko powinno się to wprowadzić?
Myślę, że te zmiany powinny nastąpić nie później niż od 1 stycznia do 25 roku, bo w
tym roku już niespecjalnie możemy to zmienić.
Możemy wyłącznie oczekiwać, że tych
subwencji, dotacji będzie wystarczająco dużo.
W przypadku miast to powinien być znacznie większy udział w picie.
W przypadku samorządów wojewódzkich
myślę, że tu powinniśmy myśleć o równoległym działaniu.
Z jednej strony zwiększenie udziału w picie, ale padły również takie wstępne
zobowiązania, iż samorządy powinny uzyskać choć symboliczny udział w wacie.
Dlaczego to jest tak ważne z perspektywy samorządu województwa
bo głównym źródłem naszych dochodów, czyli samorządu województwa.
Ja mówię my, bo w końcu siedziałem w tym samorządzie przez kilkanaście lat.
Jest CIT, czyli podatek od firm.
Jeżeli dobrze rządzimy, to firmy inwestują.
Jeżeli firmy dużo inwestują, to mają wysoką amortyzację.
Jeżeli mają wysoką amortyzację, to płacą niższy CIT.
Czyli jeżeli dobrze, że im lepiej
rządzimy, tym mamy mniejsze dochody, co jest sytuacją lekką, aberracją.
Natomiast oczywiście ten rozwój gospodarczy, bo my jesteśmy odpowiedzialni
za rozwój gospodarczy od strony strategicznej.
Więc ten rozwój gospodarczy
odzwierciedla się w większym obrocie, czyli w zwiększonych przychodach z VAT-u.
I to jest coś, co moim zdaniem dla samorządów wojewódzkich byłoby
rzeczywiście sprawiedliwą formą rekompensaty.
Ale czy nie obawia się pan, że w pewnym
momencie rządzący, jak każda ekipa rządząca dojdą do takiego
przekonania, czy do tak zwanej ściany braku pieniędzy na różne cele i potem się
okaże, że tych podatków nie wystarcza, bo kołderka jest za krótka.
Z doświadczeń wcześniejszych.
Czyli najpierw z pierwszego etapu reformy w roku 90.
Z drugiego etapu reformy w 98, że sposób
rządzenia na poziomie samorządów jest po prostu bardziej efektywny.
I tak mniej więcej średnio oceniano, że te
same usługi zarządzane przez samorządy są 20% tańsze.
Czyli najprostszą drogą,
żeby poradzić sobie z finansami publicznymi, jest zwiększenie
decentralizacji państwa, czyli zwiększenie kompetencji samorządów
i automatycznie przesuwanie na ich rzecz większej liczby środków publicznych.
To przy mądrej polityce, przy przesunięciu na poziom
samorządów wojewódzkich, zarządzania ochroną zdrowia, edukacją, w pewnym
stopniu również kulturą, powinno przynieść również ulgę w budżecie centralnym.
Ale pana zdaniem ta ekipa, która dzisiaj
rządzi w dużej części, ekipa, która już rządziła wiele lat wcześniej, już to
bardziej rozumie, już bardziej czuje i rozumie samorządność, niż
wcześniej. Na pewno lepiej rozumie.
Co więcej, mówiła, że rozumie w kampanii
wyborczej. O w kampanii wyborczej. Też się mimo wszystko znalazło.
W tej w tym Sejmie sporo samorządowców, bo ta koalicja została poparta przez Ruch
Polski Jacka Karnowskiego i mamy bardzo mocnych samorządowców, osoby
z głębokim przekonaniem, jak ten system powinien wyglądać w Sejmie.
Wpływowych to jest kilkudziesięciu, kilkadziesiąt posłanek i posłów.
Również są takie osoby w Senacie.
Więc myślę, że jest takie intelektualne
capacity w tym parlamencie, żeby przeprowadzić tę reformę.
I myślę, że myślenie o tej reformie się powinno zacząć jak najszybciej, dopóki tak
jak słusznie pani zauważyła, nie pojawią się te skłonności centrali służące.
Bo ja oczywiście pamiętam również te skłonności w poprzednich ekipach miałem to
szczęście, że że zasiadałem w komisji wspólnej zarówno
pod rządami Platformy, jak i PiS-u, nawet Zespół Spraw Międzynarodowych prowadziłem
częściowo jeszcze pod rządami Platformy końcówka Platformy i trzy lata
Prawa i Sprawiedliwości, więc można było dostrzec tę wyraźną zmianę tendencji.
O ile wszystkie rządy mają taką pokusę do centralizacji,
to jednak ta pokusa w przypadku PiS-u zmieniła się w rozwiązania systemowe.
Mówiliśmy o finansach, o tym, jak było i jak powinno się to zmienić.
Ale zmieniło się też
takie podejście, bo już od samego początku rządów Prawa i Sprawiedliwości
zmniejszono też jakby zadania, odbierano pewne zadania.
Chyba zaczęło się. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska.
Tak mi się wydaje. Mieliorację.
Polskie wody, które delikatnie mówiąc rozłożyły ten system w skali całego kraju.
No bo dzisiaj właściwie tylko one decydują o tym, jaka jest stawka wody.
Może niech przeciętny mieszkaniec się
cieszy, bo rada gminy mu nie podnosi ceny za wodę.
Uderzyło w ochronę przeciwpowodziowej,
ponieważ oni przez wiele lat nie byli w stanie sobie
dać rady z jakimikolwiek inwestycjami.
Ale to jest pytanie, czy te
kompetencje, które odbierano i scentralizowano one się powinny teraz
odwracać? To taki system w drugą stronę, teraz powinien
działać. One się powinny absolutnie odwracać.
Jest wiele.
Pewnie zadam pytanie a co zrobić, żeby to nie była taka sinusoida.
I to jest duży kłopot.
Dlatego myślę, że te zmiany i reformy powinniśmy podzielić na dwa etapy.
Pierwszy etap to jest przywrócenie pewnej równowagi finansowej w samorządach, czyli
danie im możliwości uzyskiwania dochodów własnych,
przynajmniej na poziomie 80%, do realizacji swoich własnych zadań.
Trzeci etap tak naprawdę może wymagać również pewnych zmian w konstytucji.
Powinno się wprowadzić gwarancje finansowe dla wszystkich poziomów samorządu.
Przypominam, że kiedy obecna konstytucja była uchwalona, nie było jeszcze
samorządów wojewódzkich i powiatowych, więc o nich nie ma mowy w konstytucji.
Niestety.
W ogóle w konstytucji jest taka enigmatyczna są
zapisy dotyczące samorządu, że wszystko można zmienić.
Eufemistycznie powiedzmy sobie, że powinniśmy ją
subtelnie zmodyfikować, co jest dzisiaj absolutnie niemożliwe,
Więc te zmiany będą musiały być robione mimo wszystko w sposób połowiczny.
Ale pewne zmiany można mocniej zakotwiczyć, bo to, co nas dotknęło poza
tymi systemowymi, systemowym zabieraniem nam pieniędzy, to na przykład na Pomorzu
odebranie nam dwóch wielkich grup kapitałowych, czyli Lotosu i Energi,
które same generowały duży przychód podatkowy, ale które przede wszystkim
generowały kooperację z setkami firm na miejscu generując dobre miejsca pracy,
czyli dobry PIT, czyli źródło dochodów dla samorządów.
I to, co na pewno może być dzisiaj
odwrócone, to z jednej strony te złe decyzje, które podejmował rząd PiS-u w
tym zakresie, ale również na przykład decentralizacja
portów morskich, o czym mówimy również od kilkunastu lat w Polsce.
W tych krajach, w których porty funkcjonują najlepiej,
te porty są w rękach władz lokalnych miast bądź regionów. O tym też
kiedyś była mowa. Pamięta pan?
Była kiedyś taka umowa.
Jest, była taka, był projekt ustawy przygotowanych dziesięć lat temu chyba,
który niestety nie został wtedy przeprowadzony, ponieważ odbieranie
majątku samorządom byłoby już znacznie trudniejsze w obrębie państwa.
Te zmiany, które dotyczyły właśnie Lotosu czy Energi, były łatwiejsze.
Samorządowi jednak jest znacznie trudniej
odebrać majątek, więc komunikacja takich spółek jak np.
lotnisko gdańskie, które jest lotniskiem w większości samorządowym.
To jest Szybka kolej Miejska, która
dzisiaj w 60% należy do PKP i bardzo to też utrudnia
stworzenie biletu metropolitalnego z uwagi na to, że różne podmioty już.
W tej kadencji.
Myślę, że jeżeli chodzi o SKM, to nawet w
tym roku możemy się spodziewać komunalizacji z SKM-ki.
Port to jest nieco większe wyzwanie ustrojowe,
ale nie mam najmniejszych wątpliwości, że porty morskie powinny zostać skomunalizowane.
No dobrze, a takie zadania jak odpady i węgiel to dalej dla samorządów.
Te odpady są.
I my sobie z tym radzimy.
Węgiel to była absolutna paranoja, bo to pachniało PRL-em.
Zresztą PiS bardzo mocno pachniał PRL-em.
Powiedzmy sobie szczerze i myślę, że też
uwielbienie Jarosława Kaczyńskiego do Edwarda Gierka i takie
wspomnienia. No ale była taka potrzeba, ludzie nie mieli węgla.
Ludzie nie mieli,
ludzie nie dostali węgla dzięki temu, że próbowano to przerzucić na samorządy.
Ludzie by mieli węgiel, gdyby państwo nie postanowiło scentralizowane tego systemu,
ponieważ system rozprowadzania węgla w Polsce funkcjonował znakomicie, dopóki
państwo nie postanowiło za to zabrać, pozbawiło kompetencji firmy, które przez
całe lata zajmowały się sprzedażą węgla, również importem węgla
i postanowiło zmonopolizować po to, żeby grupa kolegów mogła na tym więcej zarobić.
Jest też takie zjawisko w badaniach, to wychodzi, że wojewodowie w ramach takiej
kontroli samorządów uchylali dużo więcej uchwał niż to było wcześniej.
To też jest pewien rodzaj takiej zmiany ustrojowej właściwie.
Szczególnie również, że uchylali uchwały
kierującej czasami względami ideologicznymi.
Mamy tutaj tych przykładów pewnie wiele, tych np.
działań o charakterze, nazwijmy to, światopoglądowym, ale taki,
który jest prosty do wskazania, to są choćby
próby wzmocnienia ochrony lasów na Pomorzu i uchwały sejmiku, bo samorząd województwa
uchwala statuty dla parków krajobrazowych czy obszarów chronionego krajobrazu
i tę uchwałę, którą sejmik chciał ograniczyć drastyczne,
haniebne zupełnie wycinki lasów również niestety pan wojewoda uchylił.
To miało działanie, to miało charakter
działania ideologicznego, bo ono było absolutnie nieracjonalne.
Ja myślę, że pan wojewoda
również wiedział, że
bardzo wielu wyborców PiS-u było poruszonych tymi wycinkami w lasach.
Mówiliśmy o pieniądzach. Jeszcze porozmawiajmy
o pieniądzach w tym kontekście, że ta ekipa rządząca obiecała sporo w kampanii.
Już pomijam te sto konkretów, ale tam w tych konkretach, to to jest o czym.
O czym się teraz mówi, Czyli niższa składka zdrowotna dla przedsiębiorców, ale
w jakiejś perspektywie obietnica wyborcza podwyższenia kwoty wolnej od podatku.
Co prawda na razie to nie wiemy kompletnie kiedy, ale obie te kwestie, obie te
sprawy na pewno będą miały bezpośredni wpływ na finanse samorządu.
Pierwsza niespecjalnie, druga taka.
Pierwsza niespecjalnie.
Jeśli chodzi o.
Składkę w mniejszym stopniu, bo my mamy
scentralizowany system zarządzania służbą zdrowia.
NFZ. Oczywiście jeśli budżet dopłaci.
Gdybyśmy tak go zdecentralizowali.
Nie zgadzam się. Ja słyszałam
przedstawicieli ochrony zdrowia, którzy mówią OK, jeśli budżet nam to zrefinansuje.
Ten brak,
a rozmawiamy o szpitalach np.
powiatowych czy które należą do województwa, ale nie będzie żadnego
większego naboru, a tak naprawdę te placówki potrzebują więcej pieniędzy.
My musimy zwiększyć nakłady na służbę zdrowia.
Jeżeli chodzi. Więc to będzie odczuwalne.
To w układzie całego kraju będzie odczuwalny.
Natomiast bez wątpienia ulga w podatku dochodowym uderzy bezpośrednio w samorządy.
Ona po prostu musi być w jakimś stopniu zrefundowana, może być zrefundowana od razu.
Na przykład przywróceniem
ryczałtu, który ryczałt w PIT-ie powinien wrócić do
być dochodem samorządów, dziś jest dochodem budżetu centralnego
i straciliśmy na tym bardzo dużo pieniędzy, bo generalnie
dochody od osób fizycznych powinny w absolutnej większości
pozostawać w tym miejscu, gdzie są generowane, bo to jest też pewna.
To jest nagroda za dobre zarządzanie.
Jeżeli dobrze rządzimy, to się u nas
lepiej zarabia, jeżeli się lepiej zarabia, to są wyższe podatki, więc jakąś rentę z
tego powinniśmy czerpać nieco większą niż ta, która jest czerpana obecnie.
Rozumiem, że nie widzi Pan tutaj zagrożeń. Zagrożenia.
Kołderka znowu będzie za krótka.
Zagrożenia by były, jeżeli nie nastąpią
odpowiednie, tu znów wymagane konstytucją, przynajmniej w odniesieniu do gmin.
Zasada refundacji jeżeli.
Jeżeli państwo rządzi w taki sposób, że zmniejsza dochody samorządów albo
dostarcza i przekazuje kolejne kompetencje, które
wymagają dofinansowania, to obowiązkiem państwa jest to zrobić.
To jest jedna z tych podstaw, którymi się
kieruje chociażby samorząd krakowski w swoich pozwach.
Jeśli chodzi o takie zmiany
właściwie bardziej ustrojowe, dotyczące wyborów,
dzisiaj chyba już nikt nie mówi o likwidacji powiatów,
bo kiedyś się o tym mówiło, że to taki słaby element samorządu
niedofinansowany. Dzisiaj chyba już dyskusja nie idzie w tą stronę.
Powiaty jak najbardziej potrzebne i
powiaty powinny zostać dofinansowane, bo w
powiatach sytuacja finansowa jest najgorsza.
Czyli ten procent dochodów własnych,
z których oni finansują swoje zadania, jest najniższy.
A wybory bezpośrednie w samorządach wojewódzkich?
To one są bezpośrednią. Funkcję marszałka.
To jest, moim zdaniem wybory bezpośrednie
byłyby właściwym rozwiązaniem ustrojowym, gdybyśmy z całym szacunkiem dla wojewodów
i pani wojewody, gdybyśmy albo zlikwidowali, albo
drastycznie ograniczyli kompetencje urzędu wojewody, gdyby marszałek był..
A kiedyś były takie pomysły.
Pełnił taką funkcję jak premier rządu
landowego w Niemczech czy premier rządu regionalnego w Hiszpanii czy we Włoszech.
To, co jest naszym celem, do czego dążymy, to oczywiście jest.
Można absolutnie z powodzeniem myśleć o
tym, żeby te wybory były bezpośrednie, chociaż to rozwiązanie ustrojowe
obecnie ono się sprawdza.
Ja nie widzę jakiś mankamentów w działaniu
samorządu województwa z tego powodu, że marszałek jest wybierany przez radnych.
I na koniec chciałam zapytać pana, dlaczego tak jest, że
wyborach samorządowych frekwencja jest właściwie najniższa.
Badania pokazują, że akcje profrekwencyjne
mogły mieć wpływ w jakimś zakresie na wynik wyborów parlamentarnych.
Teraz też są prowadzone działania pro frekwencyjny, ale wydaje
się, że nie interesujemy się już tak bardzo
wyborami samorządowymi, mimo że to są przecież wybory, w których wybieramy
ludzi, których często znamy, którzy rządzą bardzo blisko nas i
właściwie decydują o rzeczach, które nas bardzo dotyczą.
Są dwie przyczyny i jedna obiektywna, druga subiektywna.
Na pewno jest niestety tak, że jesteśmy
nieco mniej zainteresowani tymi wyborami, co jest niedobre.
To jest subiektywna tej osoby, która która nie czuje potrzeby głosowania.
Co jest dla mnie zadziwiające osobiście, ponieważ głosujemy nad ludźmi, którzy
decydują w sposób bezpośredni o naszym codziennym losie, o tym czy, czy czy ten
tramwaj do mnie dojeżdża, czy nie dojeżdża, czy autobus do mnie dojeżdża.
Miejsce dla dziecka w szkole, w przedszkolu, w żłobku itd.
Myślę, że jest mimo wszystko ciągle
niepełna świadomość, jak dużo od tego samorządu zależy.
Ale też mamy pewien problem.
To doskonale widać, kiedy człowiek chodzi
tak jak ja z ulotkami po ulicy i próbuje zaczepić biednych mieszkańców i przekonać
ich do głosowania jeszcze do tego głosowania na konkretną osobę.
Bo w Polsce, wbrew temu, co się
sądzi, to wyborcy decydują o tym, kto zasiądzie w Radzie miasta.
Nie tylko politycznie, ale też personalnie z imienia i nazwiska.
To jedna trzecia moich sympatycznych interlokutorów na ulicy
twierdzi, że nie ma praw wyborczych w Gdańsku.
Około kilkunastu procent do 20% to są
obcokrajowcy, którzy również nie mogą głosować.
My mamy w Gdańsku znacznie więcej mieszkańców, niż nam się wydaje.
Ja oceniam to dzisiaj mniej więcej na 615
620 tysięcy, chociaż oficjalnie jest nas 485 tysięcy.
Mamy bardzo dużą liczbę ludzi w całej Polsce, szczególnie w wielkich miastach.
To widać, którzy nie mają prawa głosu.
Te prawo głosu czynnego jest znacznie bardziej ograniczone.
W wyborach parlamentarnych możemy się
łatwo przerejestrować i głosować tak naprawdę, gdzie chcemy.
W wyborach samorządowych musimy być
mieszkańcem tego miasta i musimy być w stanie to udowodnić.
Co więcej, musi nam się chcieć, żeby chcieć się w taki sposób zarejestrować,
a wielu wyborców myśli o tym w ostatniej chwili.
Ale pamięta pan, przy wyborach
parlamentarnych ludzie jeździli do innego miasta głosować.
A czy to nie jest trochę
tak... U nas dzisiaj nie można.
Czyli gdyby pani chciała zagłosować w
Warszawie czy we Wrocławiu.
No tak, ale chodzi mi żeby.
Nie może pani tego zrobić.
Gdzieś ma to uprawnienie. A może to jest tak po prostu, że nie ma
tej emocji, że nie ma tej złości, że większość z nas
nie interesuje się tą lokalną polityką, po prostu gdzieś mieszka i ten włodarz czy
radny nie zdenerwował nas tak bardzo jak np.
były premier lub ktoś. I nie ma tego.
To miałby być komplement de facto, bo to by znaczyło, że skoro. Nie ma tej złej emocji.
Dobre i złe emocje.
Że nie mamy potrzeby zmiany i tak naprawdę
uważamy, że na tyle jest dobrze, że być może nie musimy na to specjalnie wpływać.
Grupa ludzi w ogóle nie interesuje się na co dzień polityką, nawet tą najbliższą.
Ale też może jest trochę tak, że media lokalne, bo media lokalne zostały
powiedzmy sobie szczerze, a szczególnie
już pod rządami PiS-u absolutnie zdławione.
Mamy mało mediów, które mówią do nas o tym, co cechuje politykę lokalną,
o tym, co jest najważniejsze, o co się spieramy, bo przecież się w końcu spieramy
o różne rzeczy czy w sejmiku wojewódzkim, czy w radzie
miasta. Nie ma takiej dyskusji, takiej ciągłe rozmowy.
Że wyborca w Gdańsku za mało wie o tym, co
jest przedmiotem sporu potencjalnego w kraju.
To jest proste.
Natomiast na poziomie władzy lokalnej to jest trochę trudniejsze.
No dobrze, my w każdym razie namawiamy,
żeby jednak pójść zagłosować w wyborach samorządowych w każdych wyborach.
Zresztą bardzo dziękuję za tę rozmowę.
A ja dziękuję za zaproszenie.
Moim gościem był Jacek Bendykowski
Do zobaczenia i do usłyszenia.