WEBVTT

00:00:00.000 --> 00:00:13.000
[MUZYKA]

00:00:13.001 --> 00:00:16.500
Marek Wałuszko, witam serdecznie
w programie "Tym żyje Gdańsk"

00:00:16.501 --> 00:00:20.000
i witam mojego dzisiejszego
gościa, pan Waldemar Ossowski,

00:00:20.001 --> 00:00:22.100
dyrektor Muzeum Gdańska.
Witam serdecznie, dzień dobry.

00:00:22.101 --> 00:00:26.900
Za naszymi plecami w tle przepiękna,
zabytkowa twierdza Wisłoujście.

00:00:26.901 --> 00:00:29.400
O, i to właśnie o niej
będziemy rozmawiać, bo trwa

00:00:29.900 --> 00:00:31.900
jej rewaloryzacja.

00:00:31.901 --> 00:00:36.500
I chyba to jest największa, można
powiedzieć, taka odnowicielska inwestycja

00:00:36.501 --> 00:00:39.600
w historii tego obiektu, jaką
pamiętam za swojego życia.

00:00:39.601 --> 00:00:43.800
Tak, tutaj duży projekt był
realizowany kilkanaście lat temu

00:00:43.801 --> 00:00:48.200
z pieniędzy unijnych ze środków norweskich,
kiedy to wzmocniono fundamenty i

00:00:48.201 --> 00:00:51.000
dokonano między innymi
prac konserwatorskich

00:00:51.001 --> 00:00:53.500
w największym bastionie,
czyli w bastionie Furta Wodna.

00:00:53.501 --> 00:00:57.400
Teraz zakres prac
jest o wiele większy, dotyczy

00:00:58.200 --> 00:01:01.800
praktycznie większości
budowli, które tworzą

00:01:01.801 --> 00:01:04.400
zespół twierdzy Wisłoujście
w obecnym kształcie.

00:01:04.401 --> 00:01:07.500
30 milionów, sobie
zapisałem, taka kwota wchodzi

00:01:07.501 --> 00:01:09.600
w rachubę, z różnych
źródeł finansowania.

00:01:09.601 --> 00:01:14.900
Tak, to są głównie środki unijne w postaci
bardzo nisko oprocentowanych pożyczek.

00:01:14.901 --> 00:01:21.400
I po prostu one umożliwiają nam teraz
prowadzenie takiego szerokiego frontu pracy.

00:01:21.401 --> 00:01:24.500
Co na pewno chcielibyście zrobić?

00:01:24.501 --> 00:01:26.000
Czym zakończy się ten remont?

00:01:26.700 --> 00:01:31.800
Jak rozumiem w 2024 roku
tak planowo jest to ustalone?

00:01:31.801 --> 00:01:34.200
Jaki efekt chcecie osiągnąć?

00:01:34.201 --> 00:01:37.600
Efekt główny, jaki chcemy,
ten nasz główny cel, to jest

00:01:37.601 --> 00:01:40.900
przeistoczenie twierdzy
Wisłoujście, która jest od

00:01:40.901 --> 00:01:44.100
prawie 50 lat oddziałem
Muzeum Gdańska, z oddziału

00:01:44.101 --> 00:01:48.200
otwartego sezonowo od
maja do końca września,

00:01:48.201 --> 00:01:50.200
w placówkę, która
jest otwarta cały rok.

00:01:50.201 --> 00:01:54.700
Stąd też dwa z budynków,
które znajdują się na Szańcu

00:01:54.701 --> 00:01:57.700
Wschodnim, tak zwane koszary
napoleońskie i tak zwany hangar

00:01:57.701 --> 00:02:02.300
mają zostać zmienione w
galerie muzealne i w miejscach,

00:02:02.301 --> 00:02:04.800
gdzie będzie prowadzona
stała działalność edukacyjna.

00:02:04.801 --> 00:02:08.100
Natomiast w tej najstarszej
części, najcenniejszej

00:02:08.101 --> 00:02:12.300
historycznie będą wprowadzone
też całoroczne ścieżki i zwiedzania.

00:02:12.301 --> 00:02:15.800
Część pomieszczeń zostanie
też udostępniona w formie

00:02:15.801 --> 00:02:19.700
różnego rodzaju rekonstrukcji
i nowych wystaw stałych.

00:02:19.701 --> 00:02:20.900
Co zrobiono?

00:02:20.901 --> 00:02:24.500
Co tam już się zmienia
w Twierdzy Wisłoujście?

00:02:24.501 --> 00:02:26.300
Co można zobaczyć gałym okiem?

00:02:26.301 --> 00:02:29.000
Zrobiono bardzo dużo, ale nie
jest to widoczne gołym okiem.

00:02:29.001 --> 00:02:32.300
Na przykład od wielu lat
staraliśmy się na środki, aby

00:02:32.301 --> 00:02:35.700
uchronić przed zawaleniem
mur oporowy, który

00:02:35.701 --> 00:02:37.400
znajduje się w północnej
części Fortu Carré.

00:02:37.401 --> 00:02:41.800
I ten mur właśnie został
zrobiony, aczkolwiek zwiedzający,

00:02:41.801 --> 00:02:44.400
który tam przyjdzie, zobaczy
tylko po prostu odrestaurowany

00:02:44.401 --> 00:02:48.500
mur, nie zdają sobie sprawy,
że tak naprawdę cała ta część

00:02:48.501 --> 00:02:52.000
fortyfikacji groziła zawaleniem i
zakres tych prac był bardzo szeroki.

00:02:52.001 --> 00:02:57.200
Też zakończone zostały inne
prace niewidoczne, a mianowicie

00:02:57.201 --> 00:03:01.200
na dwóch bastionach tych
wschodnich Fortu Carré, czyli bastionie

00:03:01.201 --> 00:03:04.400
Ostroróg i bastionie w
południowo-wschodnim zostały

00:03:04.401 --> 00:03:08.600
zaizolowane
od wody górne partie bastionów,

00:03:08.601 --> 00:03:13.100
po to, żeby woda nie lała się do
środka i to daje nam możliwość,

00:03:13.101 --> 00:03:16.500
aby w przyszłym roku
wykończyć, czy zrealizować prace

00:03:16.501 --> 00:03:20.900
konserwatorskie wewnątrz tych
kazamat, wewnątrz bastionów.

00:03:21.400 --> 00:03:25.800
Z taką myślą właśnie, aby też te
bastiony były udostępnione do zwiedzania.

00:03:25.801 --> 00:03:30.600
Jednocześnie trwają prace w latarni,

00:03:30.601 --> 00:03:35.600
czyli wieży latarni, tej najstarszej
części twierdzy i w tak zwanych

00:03:35.601 --> 00:03:40.500
domkach oficerskich, czyli
budynkach koszerowych, które otaczają

00:03:40.501 --> 00:03:43.500
wieniec XVI-wieczny.
Takim najbardziej spektakularnym

00:03:43.501 --> 00:03:46.300
efektem, który można
teraz zobaczyć, to jest po

00:03:46.301 --> 00:03:48.900
prostu nowa kolorystyka
przywrócona domkom oficerskim.

00:03:48.901 --> 00:03:56.000
Tutaj może powstać taka dyskusja,
modna, może wynikająca

00:03:56.001 --> 00:04:00.400
z takich modnych trendów
też architektonicznych obecnie

00:04:00.401 --> 00:04:03.100
na tak zwaną gołą, surową cegłę.
Tutaj pojawia się kolor.

00:04:03.101 --> 00:04:07.100
Czy to jest zgodne, że się tak
wyrażę, z realiami dawnych czasów?

00:04:07.101 --> 00:04:10.200
Tak, jesteśmy przyzwyczajeni
patrzeć na twierdzę jako na budynek

00:04:10.201 --> 00:04:15.100
ceglany, prawda?
To jest nasze takie, tak twierdza wyglądała

00:04:15.101 --> 00:04:18.100
w ostatnich dziesięcioleciach,
natomiast zostały w ramach

00:04:18.101 --> 00:04:20.900
przygotowań do tych prac
konserwatorskich, inwestycyjnych

00:04:20.901 --> 00:04:25.700
szerokie prace architektoniczne
i w trakcie tych prac okazało się,

00:04:25.701 --> 00:04:28.300
że w niektórych miejscach zachowały
się fragmenty tynku z przedwieków.

00:04:28.301 --> 00:04:32.800
Z takiego tynku zostały
pobrane próbki do analiz

00:04:32.801 --> 00:04:37.100
spektografem, który daje nam
możliwość rozpoznania składu

00:04:37.101 --> 00:04:40.300
chemicznego, a przez to wnioskowania
o tym, jakie pigmenty były używane.

00:04:40.301 --> 00:04:45.300
I na tej podstawie wiemy,
że te główne, najstarsze

00:04:45.301 --> 00:04:50.800
części twierdzy były malowane,
były ozdabiane kolorami czerwonymi

00:04:50.801 --> 00:04:54.700
przy pomocy bardzo popularnego
w tym czasie barwnika, czyli

00:04:54.701 --> 00:04:59.300
czerwieni żelazowej.
I wiemy również ze źródeł archiwalnych,

00:04:59.301 --> 00:05:04.100
że na twierdzy był zatrudniony
przez cały rok specjalista,

00:05:04.101 --> 00:05:08.300
czy rzemieślnik, który po prostu niczym
innym się nie zajmował, tylko malował.

00:05:08.301 --> 00:05:13.900
Tak, więc ta kolorystyka
została przywrócona,

00:05:13.901 --> 00:05:18.500
jeżeli chodzi o domki oficerskie.
Natomiast teraz pracujemy nad tym,

00:05:18.501 --> 00:05:23.000
aby rozpocząć taki podobny projekt
dla wieńca. Jak również w przypadku

00:05:23.001 --> 00:05:27.200
wieńca XVI-wiecznego, również
te otwory, w których znajdowały się

00:05:27.201 --> 00:05:31.400
lufy armatnie, one również były
malowane na kolor biały, taki,

00:05:31.401 --> 00:05:35.800
aby pokazać, stworzyć wrażenie,
taką iluzję, że to jest konstrukcja

00:05:35.801 --> 00:05:40.000
w dużej mierze z kamienia.
I cała ta kolorystyka została odtworzona

00:05:40.001 --> 00:05:43.600
z tego względu, że w niektórych
partiach twierdzy zachowały się

00:05:43.601 --> 00:05:46.162
te świadectwa dawnej kolorystyki.

00:05:46.362 --> 00:05:48.800
A zwieńczenie wieży, jakie będzie?

00:05:48.801 --> 00:05:50.800
Czy ono będzie takie jak
teraz, czy tam będzie jakiś rodzaj

00:05:50.801 --> 00:05:53.398
zadaszenia, stożka, czegoś, co kiedyś
występowało?

00:05:53.598 --> 00:05:54.800
Tak, również też pracujemy,

00:05:54.801 --> 00:06:00.100
to jesteśmy na etapie wykonywania,
sporządzania planu projektu budowlanego.

00:06:00.101 --> 00:06:08.200
Docelowo my chcielibyśmy
przywrócić dach, który został tam

00:06:08.201 --> 00:06:14.300
wprowadzony na wieżę latarni w 1721
roku, bo pamiętajmy, że wieża miała

00:06:14.301 --> 00:06:20.900
trzy dachy, tak, najstarszy, potem
miała ten właśnie drugi z 1721 roku

00:06:20.901 --> 00:06:27.700
i potem kolejny w 1889 roku. Za każdym
razem te dachy były niszczone przez pioruny.

00:06:27.701 --> 00:06:32.900
Tak, więc chcemy
przywrócić ten dach barokowy.

00:06:32.901 --> 00:06:36.400
Tutaj jest pewien problem i pewna
zagadka nierozwiązana do dzisiaj,

00:06:36.401 --> 00:06:40.200
a mianowicie jak jest posadowiona
wieża latarnia? Z tego względu,

00:06:40.201 --> 00:06:44.200
że na przykład archeolog, profesor
Andrzej Zbierski, który badał twierdzę

00:06:44.201 --> 00:06:48.900
w latach 60-tych uznał, że
fundamentowania prawie tam nie ma,

00:06:48.901 --> 00:06:54.500
natomiast historycy i inne osoby
twierdzą, że powinna się tam znajdować

00:06:54.501 --> 00:06:58.600
zasypana piwnica tworząca fundament wieży.
To jest kluczowe, oczywiście

00:06:58.601 --> 00:07:05.700
z punktu widzenia obliczeń konstruktorskich
i ta czynność w najbliższych

00:07:05.701 --> 00:07:11.000
tygodniach zostanie rozpoczęta, czyli
prace mające ustalić fundamentowanie wieży.

00:07:11.001 --> 00:07:15.400
Też wieża, pamiętajmy o tym, jest
delikatnie przychylona w jednym kierunku,

00:07:15.401 --> 00:07:19.700
więc z tego względu,
że została zbudowana na

00:07:19.701 --> 00:07:22.300
takiej piaszczystej wydmie
u ujścia Wisły do morza.

00:07:22.301 --> 00:07:26.500
To jest taki oddział muzeum,
który jest nieco na uboczu.

00:07:26.501 --> 00:07:31.400
Zanim jeszcze był muzeum, nie pełnił
funkcji muzealnych, tylko różne funkcje

00:07:31.401 --> 00:07:38.000
produkcyjno-magazynowe.
Teraz następuje jego powrót do życia,

00:07:38.001 --> 00:07:43.200
to obserwujemy z każdym rokiem.
Jakie docelowo widzielibyście tam funkcje,

00:07:43.201 --> 00:07:51.500
wystawy stałe, wydarzenia, które mogłyby to
miejsce zamienić w jeszcze bardziej żyjące?

00:07:51.501 --> 00:07:56.400
Tak, chcielibyśmy tam opowiadać
o kilku ważnych aspektach.

00:07:56.401 --> 00:08:01.800
Przede wszystkim wieży latarni,
która jest najstarszą latarnią

00:08:01.801 --> 00:08:07.000
na polskim wybrzeżu, funkcjonującą
do 1758 roku, od 1482 roku.

00:08:07.001 --> 00:08:13.300
Tam chcemy opowiedzieć właśnie o gdańskich
latarniach i o zmieniających się warunkach

00:08:13.301 --> 00:08:18.800
naturalnych ujścia Wisły, które powodowały,
że powstał m.in. Półwysep Westerplatte.

00:08:18.801 --> 00:08:22.400
Ta sytuacja jest niezrozumiała
dla większości zwiedzających.

00:08:22.401 --> 00:08:26.400
Mało kto jest świadomy, jak ogromne
przekształcenia nastąpiły w tym rejonie,

00:08:26.401 --> 00:08:29.704
ze względu na ogromne
ilości skał czy osadów,

00:08:29.716 --> 00:08:33.400
które Wisła przez stulecia
nanosiła w tym miejscu.

00:08:33.401 --> 00:08:36.583
Z drugiej strony też
jest to twierdza, tak więc

00:08:36.595 --> 00:08:40.400
chcielibyśmy opowiedzieć o
militarnych dziejach Gdańska.

00:08:40.401 --> 00:08:44.800
Bo Gdańsk tak naprawdę, teraz tego
może nie widać, ale zawsze był miejscem,

00:08:44.801 --> 00:08:48.489
w którym stacjonowały
duże ilości wojska.

00:08:48.501 --> 00:08:52.200
Gdańsk był już ofertifikowany
we wczesnym średniowieczu

00:08:52.201 --> 00:08:58.600
i praktycznie do końca I wojny światowej
stanowił miejsce, w którym stacjonowało

00:08:58.601 --> 00:09:02.048
od kilku do kilkunastu
tysięcy żołnierzy.

00:09:02.060 --> 00:09:05.600
I tutaj te losy czy
dzieje militarne twierdzy,

00:09:05.601 --> 00:09:09.600
ale twierdza była kluczowym
elementem fortyfikacyjnym całego miasta,

00:09:09.601 --> 00:09:13.274
chcemy opowiedzieć
o tych najważniejszych

00:09:13.286 --> 00:09:17.600
składowych, militarnych
historii naszego miasta.

00:09:17.601 --> 00:09:20.825
Ta wystawa będzie się
znajdowała w hangarze

00:09:20.837 --> 00:09:24.600
znajdującym się naprzeciwko
wejścia do Fortu Carré.

00:09:24.601 --> 00:09:26.957
Poza tym też oczywiście
chcemy zrekonstruować

00:09:26.969 --> 00:09:28.600
wnętrza niektórych pomieszczeń,

00:09:28.601 --> 00:09:33.600
między innymi kuchnię komendanta, chcemy
pokazać jak wyglądało życie w twierdzy

00:09:33.601 --> 00:09:38.600
poprzez rekonstrukcję kilku pomieszczeń
kamieniczek. I docelowo myślimy o tym,

00:09:38.601 --> 00:09:45.600
że widzimy, że twierdza świetnie nadaje
się do organizacji dużych imprez masowych.

00:09:45.601 --> 00:09:49.600
Pokazują to festiwale muzyki elektronicznej,
które są organizowane od kilku lat,

00:09:49.601 --> 00:09:53.600
w których uczestniczy nawet
do 7 tysięcy osób dziennie.

00:09:53.601 --> 00:09:55.925
Tak więc wyobrażam
sobie, że na dziedzinicu

00:09:55.937 --> 00:09:58.600
będziemy organizowali
duże wydarzenia kulturalne,

00:09:58.601 --> 00:10:03.600
plenerowe, pod gołym niebem, będzie
tam możliwość zamontowania sceny.

00:10:03.601 --> 00:10:10.600
Teraz też pracujemy nad dokumentacją,
aby dziedziniec po prostu uporządkować tam

00:10:10.601 --> 00:10:13.600
te wszystkie elementy
architektoniczne dziedzinca.

00:10:13.601 --> 00:10:18.600
A nietoperze? Nie przeszkadzają?
No musicie się jakoś dzielić tym?

00:10:18.601 --> 00:10:22.600
Nie, oczywiście. To jest też ważna
część dziedzictwa tego przyrodniczego.

00:10:22.601 --> 00:10:27.160
Tutaj chcemy również
opowiedzieć o nietoperzach,

00:10:27.172 --> 00:10:30.600
które bardzo polubiły
naszą twierdzę

00:10:30.601 --> 00:10:39.600
i zimują tam bardzo rzadkie gatunki. Ale
tutaj prowadzimy rozmowę z przyrodnikami,

00:10:39.601 --> 00:10:45.600
tak aby po prostu również przede
wszystkim stworzyć ścieżkę dydaktyczną,

00:10:45.601 --> 00:10:50.600
czy taki program, który będzie
opowiadał o nietoperzach.

00:10:50.601 --> 00:10:54.600
Również też troszeczkę
zmodyfikować dotychczasowy plan ochrony,

00:10:54.601 --> 00:10:59.600
ponieważ właśnie ten plan ochrony
zakładał całkowite zamknięcie

00:10:59.601 --> 00:11:02.600
Fortu Carré w miesiącu od
listopada do końca kwietnia.

00:11:02.601 --> 00:11:06.600
A teraz wiemy, że będzie możliwość w
przyszłym roku weryfikacji tego programu

00:11:06.601 --> 00:11:15.600
i oddamy na okres zimowania nietoperzom
najprawdopodobniej dwa, trzy bastiony.

00:11:15.601 --> 00:11:21.600
Natomiast nie powinno być tutaj
żadnej kolizji z działalnością muzealną.

00:11:21.601 --> 00:11:25.600
Fascynująca historia związana
z tym niesamowitym zabytkiem.

00:11:25.601 --> 00:11:32.600
Fascynujące też jest to całe działanie,
takie modernizacyjno-rewaloryzacyjne.

00:11:32.601 --> 00:11:36.600
I myślę, że w niedalekiej przyszłości
już będziemy mogli tutaj z tego studia

00:11:36.601 --> 00:11:39.600
razem z panem dyrektorem zaprosić
państwa na plenerowe przedstawienie

00:11:39.601 --> 00:11:43.600
"Króla Lira" czy "Makbeta",
bo ta sceneria jest idealna.

00:11:43.601 --> 00:11:46.600
Dziękuję serdecznie za rozmowę.

00:11:46.601 --> 00:11:48.600
Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Gdańska.

00:11:48.601 --> 00:11:51.600
Dziękuję bardzo, dziękuję państwu.
Do zobaczenia.

00:11:51.601 --> 00:11:57.600
[MUZYKA]