Marek Wałuszko, witam serdecznie.
To jest program "Tym żyje Gdańsk" i dziś rozmawiać będziemy o 11 listopada,
o Narodowym Święcie Niepodległości, ale nie tylko,
bo naszym gościem jest pan Mirosław Koźbiał.
Witam serdecznie.
Dzień dobry.
Z Konfraterni Dzwonników Kościoła Świętej Katarzyny w Gdańsku.
Mnóstwo wydarzeń jest przygotowanych w związku z 11 listopada,
ale jednym z tych wydarzeń będziecie się zajmować Państwo.
Co przygotowała Konfraternia na to święto?
Konfraternia Dzwonników Kościoła Świętej Katarzyny od kilku lat włącza się w
miejskie uroczystości i od paru lat akompaniujemy
paradzie, która przechodzi ulicami Gdańska.
Dzwonicie dzwonami, jak rozumiem, które są w Kościele Świętej Katarzyny.
Tak, dzwonimy dzwonami, które wchodzą w skład karylionu Kościoła Świętej Katarzyny.
Dzwonimy sześcioma największymi dzwonami, które
w chwili obecnej można uruchamiać ręcznie.
Panie Mirosławie, skąd pomysł powstania Konfraternii, zjednoczenia się i właśnie
uświetniania różnego rodzaju okoliczności, czy to świąt w mieście?
Jak to się narodziło?
Narodziło się to pod koniec ubiegłego wieku, kiedy to ówczesny przeor Kościoła
Świętej Katarzyny, ojciec Łukasz Semik i wybitny gdańszczanin, pan Grzegorz
Szychliński, spotkali się no i próbowali ustalić,
jak godnie uhonorować zbliżające się milenium.
No i jako, że dzwony od wielu set lat były związane z Kościołem Świętej
Katarzyny, padło na reaktywację Konfraternii.
Początkowo była to mała grupa, głównie wywodząca się z pracowników ówczesnego
Muzeum Zegarów Wieżowych, jak również było wyłapane parę
osób z wiernych, którzy przychodzili na mszę do Katarzyny.
No i tak okazjonalnie się to zaczęło.
No to wspaniała tradycja, już ćwierć wieku, można by
powiedzieć, Państwo uświetniacie różne uroczystości.
To w takim razie może zapytam o takie techniczne sprawy.
Co jest potrzebne, żeby trzytonowy dzwon wydał dźwięk?
Czy potrzebna jest do tego siła, czy może trzeba mieć jakieś inne umiejętności?
No na pewno potrzeba siły, ponieważ jest to ciężka praca fizyczna, ale trzeba również
mieć w podstawowym stopniu takie poczucie rytmu.
To się tak wydaje, że się przyjdzie, złapie za linę, się ciągnie.
Dzwony mają swoją specyfikę.
Dzwony muszą być w odpowiedni sposób bujane, z odpowiednią częstotliwością,
z odpowiednią siłą, bo jeżeli je za mocno
rozkołyszemy, to dają fałszywe tony wtedy.
Pan mówił, że bujacie ręcznie, ale kiedyś można było automatycznie uruchamiać dzwony.
Dlaczego nie korzystacie z dobrodziejstw
techniki, tylko wolicie robić to samodzielnie?
Do czasów przed tragicznym pożarem kościoła św. Katarzyny w 2006 roku dzwony były
podłączone do automatu i każdym razem, kiedy
chcieliśmy dzwonić, trzeba było te urządzenia
napędzające rozmontowywać, potem montować, to nam
troszeczkę przycinało skrzydła i ograniczało możliwości.
Po zakończeniu remontu i odbudowie wieży, nie podpięto tego mechanizmu,
co w tej chwili pozwala nam na jakby częstsze korzystanie z tych dzwonów.
Myślę, że to też nadaje takiego fajniejszego kolorytu.
Mamy w Gdańsku sporo kościołów, równo w
Polsce, gdzie dzwony napędzane są mechanicznie,
a tutaj jednak jest taka ręczna robota.
Jaki fragment dzwonu musicie uruchomić?
Czy to jest serce dzwonu?
Nie, nie, serca nie ruszamy.
Ruszamy całą czaszą.
Dzwon jest podłączony do takiego specjalnego
koła zamachowego, do którego przyczepione są liny i bujamy całym dzwonem.
Wiem, że też panie są wśród osób, które w Konfraterni działają.
Tak, w konfraterni mamy w tej chwili cztery aktywne panie, które przychodzą z racji z
tego, że nie mają może tyle siły, to zajmują się tymi mniejszymi dzwonami.
Przy jakich okazjach można usłyszeć dzwony świętej Katarzyny?
Oficjalnie dzwonimy cztery razy do roku,
przepraszam, oficjalnie dzwonimy osiem razy do roku.
Są to najważniejsze święta państwowe oraz kościelne.
Dodatkowo dzwonimy zawsze pierwszego września
o czwartej czterdzieści pięć, żeby upamiętnić
rocznicę wybuchu II wojny światowej Westerplattczyków, obrońców Poczty Polskiej ze
Starego Miasta, które tam pięć prześnić
dalej się mieści, oraz kolejarzy poległych w Szymankowie.
Zdarzają się takie dodatkowe dzwonienia.
Jeżeli umrze jakiś znakomity gdańszczanin,
na przykład prezydent Adamowicz, Bruno Zwara,
ksiądz Bogdanowicz, czy Maciej Kosycarz, dodatkowo...
Zbieracie się i dzwonicie.
Zbieramy się i dzwonimy.
Dzwonicie też, wiem, też dla innych miast, bo
można było usłyszeć dzwony świętej Katarzyny, jak
na przykład płonęła katedra Notre Dame w Paryżu.
Tak, tak, katedra w Notre Dame, która jest 80
lat starsza od Katarzyny, również dotknęło ją
nieszczęście pożaru i wtedy była taka ogólnoświatowa akcja, gdzie dzwony w różnych
chościołach na całym świecie dzwoniły w geście
solidarności właśnie ze spaloną katedrą Notre Dame.
Ale również dzwoniliśmy w ubiegłym roku, w piątą rocznicę zamachu w Nicei.
Przypomnijmy, że Nicea jest miastem partnerstwem Gdańska.
Też ważne chyba, żebyśmy dodali, że o 10.30, 11 listopada
będziecie Państwo dzwonić z okazji odzyskania niepodległości, ale też dla uczczenia
Westerplattczyków, których pogrzeb odbył się w ubiegłym tygodniu.
Dokładnie chcemy uczcić 10 Westerplattczyków,
majora Sucharskiego i 9 pozostałych obrońców,
którzy w ubiegły piątek zostali pochowani na cmentarzu na Westerplatte.
Po trzy tony mają te największe dzwony Katarzyna oraz Pokój i Pojednanie.
To są imiona dzwonów.
A moje pytanie następne jest takie, czy to jest popularne zajęcie?
Czy w Polsce są podobne konfraternie?
Wyobrażam sobie, że na pewno są dzwonnicy,
którzy uruchamiają dzwon Zygmunta w Krakowie.
Tak, wiemy o kolegach z Krakowa.
Tam konfraternia jest naprawdę duża, tam liczy około 40
osób, także są trzy zespoły, które mogą się wymieniać.
Wiemy też, że taka konfraternia była kiedyś w Toruniu.
I nasza gdańska.
Ojczyzną karylionów jest, przypomnijmy, Holandia.
Holandia, gdzie tych osób jest, które umiłowały
dzwony, można powiedzieć, jest bardzo dużo.
Tak, w Holandii jest ponad 200 zespołów karlionowych,
także to jest największa na świecie liczba.
To jest największa na świecie ilość tych dzwonów w jednym kraju.
Jak długo dzwonicie? Na przykład teraz, 11 listopada,
jak długo będziecie dzwonić? Ile to czasu będzie trwało?
No teraz praktycznie dajemy start, zaczynamy dzwonić o
10.30, dajemy sygnał uczestnikom Parady do przemarszu
no i będziemy tak długo dzwonić, aż przejdzie całe główne czoło
tej kolumny, także sądzę, że to będzie nawet może jest 40 minut.
Ale dzwoniliście też i dłużej, bo były takie ponadgodzinne dzwonienia.
Tak, w stulecie odzyskania niepodległości dzwoniliśmy godzinę 15 minut,
ponadgodzinę dzwoniliśmy też, jak żegnaliśmy prezydenta Pawła Adamowicza,
praktycznie od momentu wyprowadzenia zwłok z ECS-u do wejścia
Orszaku do kościoła Mariackiego, cały czas akompaniowaliśmy dzwonami.
Pięknie brzmią dzwony kościoła św. Katarzyny, ale kiedy
ich słuchamy pamiętajmy, że to ludzie tacy jak pan Mirosław
i konfraternia, w której działa, uruchamiają te
dzwony na chwałę Gdańska i mieszkańców miasta.
Najbliższa okazja 11 listopada o 10.30. Dziękuję serdecznie za rozmowę.
Dziękuję.