Boże litościwy,
wybierz inny naród,
poszukaj sobie innego.
Jesteśmy zmęczeni śmiercią i umieraniem,
nie mamy już modlitw.
Wybierz inny naród,
poszukaj sobie innego.
Nie mamy już krwi, by złożyć siebie w ofierze.
Nasz dom stał się pustynią.
Nie wystarczy ziemi na nasze groby,
nie ma już trenów dla nas ani lamentacji w starych świętych księgach.
Boże litościwy,
uświęcić inną ziemię,
inną górę. Pokryliśmy wszystkie pola i każdy kamień popiołem,
świętym popiołem.
Starymi, młodymi i dziećmi
zapłaciliśmy za każdą literę Twoich dziesięciu przykazań.
Boże litościwy, daj nam zwykłe ubrania,
pasterzy z owcami, kowali
z młotami,
piorących w pralniach i obdzierających ze skóry,
a nawet więcej podłości.
I bądź taki dobry: Boże litościwy,
pozbaw nas łaski uczoności.
Szanowni Państwo, wierszem Kadi Mołodowskiej rozpoczęliśmy gdańskie obchody
Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu.
W 2``005 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych
ustanowiło dzień 27 stycznia Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu.
W celu uczczenia pamięci zamordowanych przez nazistowskich oprawców i ich
sojuszników około sześciu milionów osób pochodzenia żydowskiego.
Ta data nie została wybrana przypadkowo.
27 stycznia 1945 roku oddziały Armii Czerwonej wyzwoliły
więźniów niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.
Ten dzień uznany został jako symboliczny koniec ludobójstwa
i eksterminacji całego narodu żydowskiego. Ludobójstwa zaplanowanego,
usankcjonowanego i wprowadzonego w czyn przez hitlerowskie władze.
Prześladowanie ludności żydowskiej w
Niemczech zaczęły się zaraz po dojściu do władzy faszystów.
Ustawy norymberskie i wydarzenia Nocy
Kryształowej to tylko preludia do większego planu zagłady.
Już w pierwszych dniach drugiej wojny
światowej nazistowski oprawcy rozpoczęli eksterminacji ludności żydowskiej
najpierw w Polsce, a potem na wszystkich okupowanych terenach.
Mordowano ich w gettach, dokonywano
masowych egzekucji na wsiach, zabijano w lasach oraz miastach.
Nie było litości dla kobiet, dzieci, starców oraz mężczyzn.
20 stycznia 1942 roku
w Wannsee
hitlerowcy zbrodniarze zorganizowali
spotkanie, którego celem było ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej.
Od tego momentu ruszyła usankcjonowana
przez faszystowskie Niemcy machina zagłady.
Powołano specjalne zespoły, których
zadaniem było doskonalenie metod zabijania.
Żydzi byli zwożeni z całej Europy do
specjalnie przygotowanych obozów zagłady i tam zabijani w komorach gazowych.
Nie było litości dla kobiet, dzieci, starców i mężczyzn.
Żeby ukryć zbrodnię przed światem, ciała były spalane w obozowych krematoriach.
Szacuje się, że spośród około sześciu milionów ofiar
Holocaustu pochodzenia żydowskiego około 2 miliony stanowiły dzieci.
Szanowni Państwo! Uroczystości związane z Międzynarodowym
Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu po raz pierwszy odbyły się w Gdańsku w 2018 roku,
a inicjatorem tego wydarzenia w naszym mieście był śp.
Prezydent Paweł Adamowicz.
Proszę o zabranie głosu Prezydent Miasta Gdańska Panią Aleksandrę Dulkiewicz.
Szanowni Państwo, przedstawiciele
gdańskiej Gminy Żydowskiej, przedstawiciele różnych środowisk, którzy
gromadzimy się przy tym pomniku po jego powrocie na miejsce latem ubiegłego roku.
Popatrzmy na te dzieci.
Rodzice pewnie szyli im nową bieliznę
w małe walizeczki, spakowali najpotrzebniejsze rzeczy
w kieszenie, upchnęli liściki z nazwiskami przodków i czułymi słówkami.
130 gdańskich dzieci pochodzenia żydowskiego 85 lat temu opuściło swoich
najbliższych i wyruszyło z tego gdańskiego dworca w nieznane, by ratować życie.
W tym samym czasie Gertrud Slottke,
pracująca w urzędzie gauleitera Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, Alberta Forstera,
mieszka we Wrzeszczu, jest członkinią NSDAP.
Niedługo później, dzięki pracowitości i oddaniu awansuje.
Obejmie posadę oficera policji bezpieczeństwa w Holandii.
Zorganizuje perfekcyjnie działający system deportacji Żydów.
To jej podległy oficer gestapo
wyprowadzi z ukrycia na śmierć Anny Frank i jej bliskich.
Zagłady nie przeżyją też rodzice gdańskich dzieci z kinder transportów.
W przededniu Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu.
Trzeba wspomnieć tę historię, bo one wciąż uczą, że zło nie zdarza się
tylko gdzieś daleko, ale dzieje się na sąsiedniej ulicy,
za ścianą, w sercu człowieka, w myśli, słowie, uczynku.
Dzieje się w wyborach życiowych
zwyczajnych ludzi, jak wspomnianej Gertrud, córki młynarza z
Mrągowa, która mieszkała we Wrzeszczu, a potem perfekcyjnie posyła na śmierć,
biorąc na siebie odpowiedzialność za zgładzenie 54 tysięcy 982 osób.
Niedawno przybył do Polski Elon Musk, twórca platformy X.
Odwiedził teren obozu zagłady Auschwitz-Birkenau
i uczestniczył w konferencji na temat antysemityzmu w internecie.
Przyznał, że był naiwny, sądząc, iż antysemityzm nie może się odrodzić.
Czy gdyby te 85 lat temu istniały media
społecznościowe, to do ludobójstwa nie doszłoby?
Mało prawdopodobne.
Natura zła potrafi odebrać ludziom umiejętność oceny faktów.
Usprawiedliwia i rozgrzesza.
Naszą rękojmią jest pamięć.
Nie mamy prawa zapomnieć o tych milionach pomordowanych.
Nie wolno nam też zapomnieć, że zło wciąż dzieje się w ludziach i między ludźmi.
Rośnie i pęcznieje, gdy my na to pozwalamy.
Nie trzeba przykładać ręki.
Wystarczą ciche przyzwolenie i bierna akceptacja.
W Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu musi być wpisany
sprzeciw. Sprzeciw wobec nienawiści adresowanej do drugiego człowieka,
sprzeciw wspólnoty międzynarodowej, wspólnot państwowych i lokalnych,
ale przede wszystkim nasz osobisty sprzeciw każdego z nas z osobna.
Bardzo dziękuję.
Proszę teraz o zabranie głosu Wiceprzewodniczącego Gminy Wyznaniowej
Żydowskiej w Gdańsku Pana Michała Rudzkiego.
Szanowni Państwo,
zebraliśmy się dzisiaj w tym miejscu przy pomniku Kinder Transportów,
by uczcić Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Szoa.
Ten pomnik, który tu widzimy, poświęcony jest grupie samotnych dzieci, które z
niewielkimi bagażami czekają na nowe życie.
Oraz tym dzieciom, które pojechały na wschód ku zagładzie.
Wszyscy wiemy, co słowo Szoa oznacza i czego dotyczy.
W latach drugiej wojny światowej niemieccy
naziści zamordowali, zgładzili, unicestwili 6 milionów europejskich Żydów.
Ta masowa zbrodnia została precyzyjnie
zaplanowana, a następnie konsekwentnie wprowadzona w życie i dokonana.
Żydzi ginęli w obozach zagłady, w gettach,
na ulicach miast, na wsiach, w lasach, na polnych drogach.
Nie było wtedy takich miejsc i adresów, w których mogliby czuć się bezpiecznie.
My to wszystko wiemy.
Istnieją przecież setki tysięcy
dokumentów, relacji i świadectw opisujących tę okrutną zbrodnię.
Znamy nazwiska scenarzystów i reżyserów Holokaustu.
Rozpisali oni z niebywałą precyzją akt po akcie.
Ów plan, który nazwali ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej.
Znamy także nazwiska wykonawców tej masowej zbrodni. Komendantów i załogi
obozów koncentracyjnych, obozów zagłady, dowódców oddziałów SS czy Einsatzgruppen.
Znamy w końcu nazwiska wielu kolaborantów,
szmalcowników i wolontariuszy, współtwórców Szoa.
To natomiast, czego nie znamy, czego nie
jesteśmy w stanie ogarnąć rozumem i wyobraźnią.
To są nazwiska sześciu milionów Żydów, ofiar Szoa.
O rozpaczliwym bezkresie tej zbrodni
możemy przekonać się czytając opracowania historyczne dotyczące zagłady.
Mówią one, że Szoa pochłonęło życie około
sześciu milionów Żydów, a w tej liczbie od dwóch milionów 600 tysięcy do
trzech milionów 300 tysięcy Żydów polskich.
I uwaga!
Nie pięciu milionów 879 tysięcy
431 Żydów, w tym trzech milionów 143 tysięcy
522 Żydów polskich.
Ale około,
albo od do,
a przecież każda z tych cyfr to konkretna
osoba dziecko, kobieta, dziewczyna, chłopak, mężczyzna, starzec czy niemowlę.
Przecież to Ryfka, Feiga, Jicek, Hanna czy Salomon.
Przecież to nasi dziadkowie, wujkowie, ciocie, kuzyni naszych matek i ojców.
Ogrom i powszechność zbrodni na narodzie
żydowskim doprowadził właśnie niemalże do jej bezimienności.
Modlimy się za naszych zmarłych, przywołując ich imiona.
Dopóki będziemy je wymawiać, dopóty nie znikną oni z naszej pamięci.
Ale co wtedy, kiedy imion milionów nie znamy?
Pozostaje wtedy modlitwa, bezgłośna modlitwa milczenia.
I w tej skupionej ciszy jesteśmy w stanie usłyszeć niczym szum wiatru
szept miliona ofiar, wymawiających swe imiona, by nie być zapomnianymi.
I proszę w tej chwili państwa, teraz, w tej chwili o właśnie taką chwilę ciszy.
Dziękuję.
Poproszę teraz przedstawiciela
społeczności żydowskiej o odmówienie modlitwy za ofiary Holokaustu.
Jak powiedział wielki żydowski rabin, mistyk Moharan, najwyższą modlitwą, modlitwą,
która przewyższa wszelkie inne modlitwy, każdą liturgię, jest właśnie cisza.
Zanurzenie się w ciszę.
Na początek powiemy krótką modlitwę, tradycyjną modlitwę za dusze zmarłych.
Za dusze tych,
którzy odeszli, którzy nie są już z nami, ale w jakiś sposób
współdzielą z nami tą przestrzeń, w której my dzisiaj współcześnie żyjemy.
Betsson oraz Chaim, którzy już są poleceni
w nowy cykl życia Elmo Graham Boże pełen miłosierdzia.
(modlitwa)
I krótka modlitwa za tych, którzy pozostali, za tych, którzy żyją.
Modlitwa o pokój i o wolność dla wszystkich narodów świata.
(modlitwa)
(piosenka)
Szanowni Państwo, Hymnem bojowników getta autorstwa Hirscha Glika zakończyliśmy tę
część gdańskich obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu.
Organizatorami wydarzenia są Miasto Gdańsk, Muzeum Gdańska, Gmina Wyznaniowa
Żydowska w Gdańsku, Fundacja Kultury Zbliżenia.
Dziękujemy bardzo za obecność i przybycie w tak ważnym dniu.
Zapraszamy również do zapalania zniczy i składania kwiatów.
Dziękuję jeszcze raz wszystkim przybyłym. Dziękuję bardzo.