Zbliżają się obchody dwóch ważnych rocznic: 43.
rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych i 84.
rocznicy wybuchu II wojny światowej.
W związku z tym zaplanowano wiele uroczystości upamiętniających
te wydarzenia, a o szczegółach opowiedzą Aleksandra Dulkiewicz -
prezydent Gdańska, Basil Kerski - dyrektor Europejskiego
Centrum Solidarności, Patrycja Medowska - zastępczyni dyrektora
ECS ds. spraw kultury obywatelskiej oraz Ryszard Dombrowski -
dyrektor Zespołu Szkół Morskich imienia Bohaterskich Obrońców
Westerplatte w Gdańsku. I bardzo proszę o zabranie głosu panią
prezydent.
Szanowni Państwo.
Chyba rozpocznę od trochę czegoś innego niż temat naszej dzisiejszej
konferencji prasowej. Ponieważ dzisiaj mamy święto narodowe
Ukrainy i wydaje się, że też ten kontekst agresji rosyjskiej
w Ukrainie
chyba jeszcze bardziej uświadamia nam, jak ważne jest nie tylko
świętowanie rocznic, o których dzisiaj chcemy rozmawiać,
uczczenie pamięci, ale także
radość z tego, że jesteśmy wolnym krajem. Ale także
zobowiązani do tego, żeby dbać o to, żebyśmy byli wolnym, demokratycznym
krajem szanującym prawa człowieka.
43 rocznica
podpisania Porozumień Sierpniowych, 84.
rocznica wybuchu II wojny światowej. Od wielu lat w Gdańsku
staramy się te dwie daty zestawiać razem. Nie tylko dlatego,
że następują dzień po dniu, ale także dlatego, że jest to pewna
klamra walki z reżimami. Z jednej strony, 1 września
1939 roku w Gdańsku
na Westerplatte rozpoczęła się wojna, która zmieniła obraz
świata.
Wywołały ją dwa reżimy i zmieniła obraz świata na kilkadziesiąt
lat. Ale także tutaj, w Gdańsku, 43 lata temu
dzięki solidarnościowemu strajkowi, ale także woli
dialogu i rozmowy rozpoczął się demontaż, właśnie,
systemu, który został ustanowiony po II wojnie światowej.
Dlatego też z pozoru może się wydawać dwie odległe
od siebie daty i być może niemające ze sobą dla niektórych nic
wspólnego.
My w Gdańsku chcemy pokazywać, jak bardzo wiele mają ze sobą
wspólnego i że rzeczywiście jest to pewna klamra.
31 sierpnia to finał strajku.
Różne wydarzenia tutaj w Europejskim Centrum Solidarności
trwają już od 14 sierpnia, czyli dnia, w którym wybuchł
strajk solidarnościowy 43 lata temu, a kulminacją
będą wydarzenia właśnie pod koniec sierpnia, o których
za chwilę bardziej szczegółowo opowiedzą dyrektorzy Europejskiego
Centrum Solidarności.
Ja zapraszam jak zwykle
w dzień podpisania Porozumień Sierpniowych pod historyczną
bramę numer 2, gdzie o godzinie 11.00 wspólnie z panem
prezydentem Lechem Wałęsą, który wtedy wychodził ze stoczni,
wychodził z sali BHP właśnie do ludzi czekających na placu.
Wtedy jeszcze nie Placu Solidarności.
My spotkamy się przed bramą i symbolicznie razem otworzymy
tę bramę pokazując,
no właśnie, lekko inscenizując
to, co wydarzyło się 43 lata temu, ale pokazując,
że jesteśmy razem i jesteśmy nadal odpowiedzialni za nasze
miasto, za nasz region i za naszą ojczyznę, a pewnie jeszcze
nawet szerzej. 1 września oczywiście będziemy
obecni o 4.45 na Westerplatte.
Miasto Gdańsk
jak zawsze podstawia także autobusy dla wszystkich tych, którzy
o tej bardzo wczesnej porze
chcą dotrzeć na Westerplatte.
Ja zachęcam do udziału także w tej uroczystości. Jednak
z żalem muszę przyznać, że od czasu kiedy
w organizację wydarzeń przejęło Ministerstwo Obrony Narodowej
coraz mniej mieszkańców, turystów przybywa na tę uroczystość.
Więc, zachęcam, my niezmiennie podstawiamy autobusy.
Natomiast, kulminacja miejskich obchodów 1 września,
84. rocznicy wybuchu II
wojny światowej to godzina 12.00. Stąd też nieprzypadkowa
obecność pana dyrektora
Szkół Morskich, który za chwilę powie bardziej szczegółowo,
co wydarzy się przy Poczcie Polskiej. Przy Poczcie Polskiej
zawsze wspominamy także ofiary cywilne. Nie tylko tych, którzy
zginęli na służbie, ale także ofiary cywilne, a w tym roku także
uczniowie z kilku gdańskich szkół
uroczyście właśnie rozpoczną rok szkolny, także przy
Poczcie Polskiej
na placu Placu Pocztowców. Później i wcześniej, oczywiście także uroczystości
w różnych punktach naszego miasta.
I także związane z Victoria Schule, związane z oddaniem hołdu
nauczycielom, harcerzom, a po południu
także na cmentarzu na Zaspie. Zachęcam wszystkich
do aktywnego udziału,
do uczestniczenia. Tych punktów jest bardzo, bardzo wiele.
Myślę, że to jest taki dzień, kiedy na chwilę powinniśmy się
zatrzymać, zwłaszcza dzisiaj, kiedy
za naszą wschodnią granicą nadal giną ludzie, przelewając
krew za swoją wolność, za swoją niepodległość.
Bardzo dziękuję i proszę o zabranie głosu pana dyrektora Basila
Kerskiego.
Szanowni Państwo, szanowna pani prezydent. Witam serdecznie
w Europejskim Centrum Solidarności. Bardzo się cieszę,
bo nie mieliśmy okazji się widzieć zbyt długo przed konferencją,
że pani prezydent wspomniała, jaki mamy dzisiaj dzień.
To jest święto narodowe Ukrainy.
Zapraszam też dzisiaj wieczorem do Europejskiego Centrum
Solidarności na obywatelskie obchody.
Dlaczego mówimy o tym dniu?
Nie wiem, czy Państwo pamiętacie?
W tym miejscu bardzo dużo wydarzeń się nakłada na siebie, bo
to jest taki dzień bardzo związany z naszą historią niepodległości
Polski, o którym rzadko pamiętamy. Albo rzadko się te daty łączy.
Ponieważ tu chodzi o 24 sierpnia
1991 roku.
Tu nie chodzi o odległą datę.
Tu chodzi o moment rozpadu Związku Sowieckiego.
Można powiedzieć, że taką prawdziwą niepodległość
i coś takiego jak pierwszą formę prawdziwego bezpieczeństwa
uzyskaliśmy dzięki rozpadowi Związku Sowieckiego. I dzięki
temu, że nie tylko państwa bałtyckie, Białoruś i Ukraina stały
się niepodległe.
To było marzenie nie tylko polskiej emigracji Jerzego
Giedroycia,
ale także polskiej opozycji. To nastąpiło.
Warto dzisiaj powiedzieć, jak to nastąpiło.
To była reakcja na pucz w Moskwie.
Między innymi KGB i jego szef generał Kriuczkow, szef
Vladimira Putina. Putin, który był wówczas podpułkownikiem.
Starali się zatrzymać nie tylko rozpad Związku Radzieckiego
de facto całą demokratyzację Europy środkowej. To się nie udało
dzięki oporowi nie tylko obywateli, ale też części
władz, wojska na przykład, które nie chciał pójść za tym puczem.
I wówczas jeszcze socjalistyczny parlament Ukrainy podjął
bardzo odważną decyzję.
Wychodzimy ze Związku Sowieckiego.
Wyobrażacie sobie Ukraina,
tak gigantyczny kraj związkowy. I co ciekawe z dzisiejszej perspektywy?
Putin był wówczas, no nie był znanym oficerem KGB, ale można
się domyślić, po której stronie był. No dzisiaj wiadomo, po
której stronie jest. Tych, którzy właśnie chcą zlikwidować
pozytywne skutki 1991 i 1989 roku,
ale bardzo ważnym warunkiem tej suwerenności było
referendum w całej Ukrainie 1 listopada 1991 roku.
I też te części Ukrainy,
które w propagandzie Putinowskiej są uważane za prorosyjskie,
na przykład Krym, głosowały jednoznacznie w referendum demokratycznym
na rzecz niepodległości. I dlatego rozpadł się Związek Sowiecki,
dlatego Polska stała się w pełni wolna i pani prezydent mówiła
taki magii dat.
Można powiedzieć, że to jest magia
sierpnia: sierpień Polski, sierpień ukraiński, 1 września
wiadomo, katastrofa, wojny. Ale, no właśnie 1980 rok,
który zaczyna proces, który właściwie kończy II wojnę
światową.
I tym końcem chyba jest 1991, a dzisiaj
te tak odległe daty,
niestety, to nie jest nasz wybór demokratów, czy ludzi, którzy
chcą pokoju w Europie.
Niestety, te daty stały się znów bardzo ważne, właśnie ze względu
na tą negację tego ładu, tego porządku, tych pozytywnych efektów,
które doświadczyliśmy, no przez największe państwo europejskie
i jego dyktatora. I znów właśnie kwestia wojny, pokoju odgrywają rolę,
co dla ECS-u jest ciekawe.
Zobaczcie Państwo, właściwie dzisiaj kilka generacji i te osoby,
które, jak na tym zdjęciu w 1980 walczyły o wolność
czy w 1991 o wolność Ukrainy z generacją
20-30-latków.
Właśnie walczą o to, aby te rozpoczęte rewolucje były trwałe.
Właśnie tą magię tych dat i spotkań generacji na co dzień możemy
w ECS przeżyć. Te obchody sierpniowe już trwają od 14
sierpnia. Od pierwszego oprowadzenia subiektywnego po terenach
stoczniowych.
Tutaj za mną widzieliście Państwo, o teraz
widzicie?
bardzo szczegółowy program.
Nie będę w niego wnikał.
Może powiem o trzech rzeczach symbolicznych. Żyjemy w kraju,
w którym piękne, pozytywne rytuały się
udają.
Nie tylko się kłócimy.
Nie tylko jesteśmy w kampanii wyborczej, ale 31
sierpnia tradycyjnie
z autorkami, autorami
polskiej demokracji, z panią prezydent, marszałkiem i z obywatelkami,
obywatelami otwieramy bramę numer 2. Dzisiaj można powiedzieć
cały ten teren stoczniowy. No bo otwieranie tej bramy 31
sierpnia było końcem strajku, ale początkiem
bardzo, bardzo trudnej drogi, całej dekady do wolności.
Pamiętacie może Państwo dziewięć lat temu też z Pawłem Adamowiczem,
z Lechem Wałęsą otwieraliśmy tym rytuałem ECS. Przypomnę, bo
to właśnie dziewięć lat temu rozpoczęła się ta wojna.
W przyszłym roku już 10 lat tej wojny, ale też 10
lat ECS-u w przyszłym roku. Drugim rytuałem, zapraszamy mądrych
ludzi. I tym razem przedstawicieli tej młodszej generacji.
Profesor Michał Bilewicz opowie nam,
jakie znaczenie ma słowo solidarność dzisiaj. Jako psycholog
i socjolog.
W jaki sposób jest niszczony w naszej przestrzeni przez bardzo
świadomy hejt.
Ale jak można też działać. I z perspektywy psychologa, jakie
działania są też bardzo skuteczne. więc będzie to takie przemówienie,
może trochę teorii, ale też dużo praktyki obywatelskiej.
Zapraszam. No i piękny symbol
tym razem uhonorujemy 31 sierpnia
ludzi, bez których by wolnej Polski nie było. Zbigniewa Brzezińskiego.
Nie muszę mówić, kto to jest. Honorowy obywatel Gdańska, ale
też jego żonę Emilie Benes-Brzezińską, wspaniałą kobietę, artystkę
która razem z nim Wychowała niesamowitych dzieci.
Syn jest ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Polsce.
Będzie z nami, przyjmie Medal Wdzięczności za wieloletnie
wsparcie dla polskiej opozycji, dla Solidarności. Nie tylko
ojca, ale też matki, która była wybitną artystką, ale reprezentuje
wspaniałą czeską rodzinę dyplomatów, demokratów. Także w tej
rodzinie
wątki środkowoeuropejskie się spotykają.
Przypomnę może jeszcze w środę 30 sierpnia i to już jest też
tradycja
od trzech lat pokazujemy, honorujemy te Polki tych Polaków,
którzy na co dzień dbają o jakość
wolności słowa, wyrażania słowa o przestrzeni wolności w Polsce.
No i właśnie nie koniec jubileuszy, bo zbliżamy się do niesamowitego
jubileuszu pod koniec września. 29 września to
jest rocznica 80. Lecha Wałęsy, a jednocześnie
w październiku 40. rocznica Nobla Pokojowego dla
niego.
No i też oczywiście dla Solidarności.
Piękna data. Będziemy gościli Noblistki młodszej generacji,
ale o tym już opowiemy przy innej okazji, przy innej konferencji
prasowej. Jeszcze raz serdecznie zapraszam na obchody Sierpnia,
1 września.
Zapraszam na stronę ECS, miasta i bardzo serdecznie dziękuję
też kolegom, koleżankom z Urzędu Miejskiego za tą bardzo intensywną
współpracę, też pani prezydent. Bardzo serdecznie dziękuję
też naszemu zespołowi i mojemu zespołowi za zaangażowanie
wielkie w tych tak ważnych dniach. Dziękuję bardzo.
Bardzo dziękuję.
Program wydarzeń jest bogaty.
Co więcej, ciekawego będzie się działo
o tym opowie pani dyrektor Patrycja Medowska.
Nasz dyrektor dobrze wypełnił swoje zadanie i opowiedział
o programie przekrojowo.
Natomiast, ja chciałam odwołać się do tego symbolu otwartej bramy.
Przepięknie wizualizuje to film na naszej wystawie stałej.
To jest ostatni element tej pierwszej sali, sali strajkowej,
kiedy widzimy już po negocjacjach w sali BHP otwierającą się
bramę i rzucających się sobie w ramiona mieszkańców Gdańska i
strajkujących robotników. I ten symbol otwartej bramy jest
dla nas pewnego rodzaju zobowiązaniem, kierunkiem, też kierunkiem
programowym.
Bo on mówi o otwartości.
On mówi o otwartości tego miejsca, Europejskiego Centrum Solidarności.
On mówi o otwartości Gdańska.
Jego mieszkańców i mieszkanek. I on też mówi o otwartości na
to, co jest dzisiaj, na nowych mieszkańców.
Tak więc jeśli mówimy o obywatelach
Ukrainy, obywatelach Białorusi, którzy szukają bezpiecznego
miejsca na ziemi
to my chcąc im pokazać też naszą solidarność, oferujemy im spacery
subiektywne po wystawie stałej w ich rodzimych językach, w
języku białoruskim, języku ukraińskim.
Mówiąc o tej otwartości, też zastanawiamy się, jak przyjaźnie
stwarzać tą przestrzeń do życia właśnie dla nich, ale też jak
działać aktywnie w bardzo różnych środowiskach. I dlatego też
w symbolicznym dniu 31 sierpnia
inaugurujemy już drugą edycję Latającego Uniwersytetu Praw Człowieka.
To taki projekt, który realizujemy wspólnie z Helsińską Fundacją
Praw Człowieka i z lubelskim Stowarzyszeniem Homo Faber, w
którym kształcimy,
no właśnie, tych wszystkich, którzy potem tę wiedzę o prawach
człowieka, o ich respektowaniu i o też praktycznym zastosowaniu
w środowiskach lokalnych będą potrafili kaskadować dalej.
Tak więc są to urzędnicy, są to nauczyciele, są to też aktywiści.
I bardzo się cieszymy, że ten projekt cieszy się tak wielkim
zainteresowaniem.
Dopiero druga edycja, już mieliśmy trzech kandydatów na jedno
miejsce.
Zapraszamy bardzo serdecznie też do wspólnotowego właśnie
rytuału otwierania bramy po to, żeby zamanifestować swoją
otwartość też na inność.
Bardzo dziękuję. Pani prezydent już wspomniała o wydarzeniach
1 września, bowiem o godzinie 12.00 na placu
Obrońców Poczty Polskiej
poza upamiętnianiem ofiar wojny odbędzie się także uroczysta
inauguracja roku szkolnego dla uczennic i uczniów Zespołu
Szkół Morskich imienia bohaterskich Obrońców Westerplatte
w Gdańsku oraz Zespołu Szkół Łączności imienia Obrońców Poczty
Polskiej.
I o tym więcej opowie nam pan Ryszard Dombrowski, dyrektor Zespołu
Szkół Morskich, bardzo proszę.
Dzień dobry Państwu, dzień dobry pani prezydent, dzień dobry
wszystkim. Pani prezydent, tak jak tutaj już pani prowadząca
powiedziała o uroczystościach, ale o ważnych rzeczach
warto zawsze mówić.
Bo one są ważne dla wolności
Polski, dla wolności naszego pięknego miasta, miasta Gdańska.
I 1 września to jest taki dzień, który jest ważny dla
dla każdej Polki, dla każdego Polaka. Bo to w tym roku
przypada 84 rocznica
wybuchu II wojny światowej.
Bardzo ważny moment. Ale dla każdej szkoły, w ogóle dla całej
oświaty 1 września to też bardzo ważny moment, bo
zwyczajowo rozpoczynamy wtedy
inaugurujemy nowy rok szkolny. W tym roku 2023/2024.
A dla naszej szkoły, czyli dla Zespołu Szkół Morskich w Gdańsku,
jak i dla Zespołu Szkół Łączności w Gdańsku, to dodatkowo ważne
dzień, bo za patronów przyjęliśmy sobie bohaterskich obrońców
Westerplatte i obrońców Poczty Polskiej.
Co roku uczestniczymy
rano
o 4.45 na uroczystości na Westerplatte.
Jak wracam z tej uroczystości i na placu apelowym uroczyście
odnoszę się do naszych uczniów, naszych uczennic, to zawsze
wspominam
o tym, co przyświecało bohaterskim obrońcom Westerplatte.
Zawsze o nich pamiętamy.
Pamiętamy o ich maksymach, o tym honorze i o tym
dlaczego
walczyli i po co walczyli dla tego kraju. Żebyśmy właśnie
w tej wolnej Polsce mogli uczestniczyć.
Ale to nie jest tylko
ten dzień, kiedy pamiętamy 1 września o naszych patronach,
bo pamiętamy i mamy ich w sercu
zawsze, tak naprawdę. Bo
uczestniczyliśmy w pogrzebie ostatniego Westerplattczyka,
który zmarł w 2012 roku.
W sierpniu, dokładnie 5 sierpnia. Byliśmy na pogrzebie
pod Kielcami. Major Ignacy Skowron.
Pamiętamy też o tych, którzy są pochowani w Gdańsku.
Pamiętamy i co miesiąc staramy się na groby naszych Westerplattczyków
pójść, złożyć wiązankę, posprzątać. O panu Julianie Dworakowskim,
o panu Józefie Malaku.
Jesteśmy też w Stowarzyszeniu Klubu Szkół Westerplatte. I ten
Klub Szkół Westerplatte ma swoją siedzibę w naszej szkole.
W tym roku organizujemy 37 sympozjum już Klubu
Szkół Westerplatte. I szkoły, które w imieniu swoim mają
obrońców Westerplatte przyjeżdżają z całej Polski do nas,
do Gdańska, do tego pięknego miasta po to, żeby uczestniczyć
też w tych uroczystościach właśnie 1 września.
Zapraszamy też, mamy 12 spotkanie rodzin Westerplattczyków.
Tak, jak powiedziałem, pamiętamy o tych Westerplattczykach.
I ponad już 60 osób z rodzin Westerplattczyków
zgłosiło się do nas i też mamy cały program opracowany,
żeby ich tutaj pięknie w naszym mieście
przyjąć.
O dwunastej godzinie
kulminacja, tak jak tutaj zostało już to wspomniane.
1 września pod pomnikiem obrońców Poczty Polskiej
rozpoczniemy
uroczyście nowy rok szkolny, ale oczywiście będziemy pamiętać
o tych, którzy walczyli dla nas, żebyśmy właśnie mogli tu bez
problemu wypowiadać się i mówić o naszym wolnym kraju.
Tutaj mówiliśmy o
mieszkańcach Ukrainy w naszej szkole i w wielu szkołach Gdańska
nie tylko Gdańska, ale Polski jest sporo Ukraińców. I u nas też
jest, więc to motto, które jest na Westerplatte, że "nigdy więcej
wojny", to jest bardzo ważne motto i ono w tej chwili tak naprawdę
jeśli mówimy o tych, którzy bronili naszego kraju, to tak naprawdę
też ma znaczenie dla tych młodych ludzi, którzy u nas rozpoczęli
naukę, a są zza wschodniej granicy.
Jeszcze raz wszystkich zapraszam na uroczystości sierpniowe i
na uroczystości wrześniowe.
Bardzo dziękuję. Czy mają Państwo jakieś pytania? Jeśli nie,
to dziękuję.
Jeszcze raz zapraszam do udziału w uroczystościach i do indywidualnych
rozmów.
Dziękuję bardzo.