Pierwsze zdjęcia Wałęsy to były zdjęcia, jak Wałęsa głodny robił
sobie sam jajecznicę w takiej małej kuchni, że nie mogliśmy,
tam się nie mogliśmy prawie zmieścić w tej kuchni.
Tak była naprawdę
kuchenka była taka wąska, malutka.
I
zaczęło się od tego. Sukces
to są takie reportaże, które
udało
agencji kilka razy sprzedać i tak dalej.
Jednym z takich bardziej
chodliwych reportaży
to było to, że jak się zaczęła ta epoka Jelcynowska w Moskwie,
udało mi się zdobyć
archiwalne zdjęcia Rasputina po śmierci.
Moi koledzy w Watykanie bardzo narzekają, że nie mają pracy
w tej chwili za bardzo dlatego, że zdjęcia są bardzo utrudnione
przez służbę watykańską.
Poza tym,
wszystkie gazety włoskie otworzyły swojej strony dla amatorów.
Dzisiaj moim gościem jest Pan Wojciech Łaski, fotograf i
dziennikarz. Człowiek, który zrobił tysiące zdjęć.
Właściciel agencji East News Poland. Człowiek, który zrobił
także mnóstwo zdjęć w latach osiemdziesiątych Lechowi Wałęsie
i Danucie Wałęsowej, także prywatnych zdjęć.
Panie Wojciechu,
w pewnym momencie Lech Wałęsa i Solidarność to był towar bardzo
dobrze sprzedający się na świecie?
No w ogóle Polska wtedy interesowała bardzo i przemiany
w Polsce, przy czym bardzo interesowały
Zachód.
No i w pewnym momencie pan Wałęsa, pan Wałęsa taki
człowiek. Z wąsami? Taki człowiek z wąsem, który
stanął na na czele tego strajku
przede wszystkim w tej chwili wypada podziękować
może to trochę za późno, ale podziękować tym robotnikom, którzy
wtedy się zgodzili,
Wałęsie, który się zgodził na to, żebyśmy my, dziennikarze
tam w ogóle weszli
do tej stoczni. Dlatego, że ja już później troszeczkę zacząłem
fotografować te przemiany w Polsce
właściwie tak od momentu podpisania
tych.
Porozumień Sierpniowych.
Zacząłem fotografować, ale muszę powiedzieć, że bardzo ciężko
było wejść w ogóle do jakiegokolwiek zakładu.
Do najmniejszego zakładu było bardzo ciężko, dlatego, że były
przepisy, były paragrafy
i bano się, po prostu, wpuszczać prasę, tym bardziej zachodnią.
A Pan był wtedy zachodnią prasą? Ja byłem zachodnią prasą.
Także komuś by się mogło zdawać, moim kolegom polskim się wydawało,
że mnie jest łatwiej, a wcale nie było łatwiej.
Było bardzo ciężko wejść,
dlatego, że się wszyscy bali, że
to były zakłady, w każdym zakładzie coś się tam produkowało
dla wojska. Nawet jak się nie produkowało dla wojska, to i tak nie można było fotografować.
O to chodzi. Panie Wojtku, Pan się trochę spóźnił na ten strajk, prawda?
No spóźniłem się, byłem przede wszystkim
wtedy odseparowany taki trochę od kraju.
Nie było kiedyś takich telefonów komórkowych, jak teraz.
A mnie akurat się trafił bardzo dobry temat.
Temat Czerwonych Brygad.
Teraz sobie ludzie nie zdają sprawy, co to była za organizacja.
To była niemiecka organizacja terrorystyczna,
właściwie międzynarodowa
trochę.
Połączona z terroryzmem włoskim, niemieckim.
I pewnego dnia do nas się ktoś zwrócił, do naszej agencji,
że ma
pewne materiały, które chciałby pokazać i oczywiście za pieniądze.
Agencja za to zapłaciła.
I zwróciła się do
kilku wydawnictw,
takich wielkich wydarzeń, jak Stern, jak Paris Match, amerykańska
prasa.
No dobrze, tak skracając, to Pan zamiast w Gdańsku, Pan był po prostu w innym miejscu?
I dali nam pieniądze, żeby się, po prostu, tym zająć. I zająłem się tym tematem
Yyterrorystycznym.
I byłem wtedy w hotelu Kijów
w Słowacji
i słyszałem przez Radio Wolna Europa to, co się dzieje
w Gdańsku. I szlag mnie trafiał, że nie mogę tam być.
A wiedziałem przez telefon, dowiedziałem
się, że moi koledzy
już tam są, że fotografują. Czyli, zawsze to było tak takie,
że trzeba być pierwszym? No zawsze, bo wie Pani ... Pierwszy to najlepszy?
U nas, w agencji konkurencja była bardzo
duża.
To, co w Polsce się działo do tej pory, to trudno w ogóle sobie
wyobrazić, jaka była konkurencja. I ja, który znałem język polski
nie mogłem być w Polsce.
Nie mogłem przeżywać tego wszystkiego.
Jak
zaczął się
ten strajk. Zaczęła się
msza święta, to było chyba w niedzielę, miała być msza święta
o dziewiątej ogłoszona.
Później się dowiedziałem, że tą mszę
ogłosił Wałęsa.
Wbrew księżom.
No dobrze, ale Panie Wojtku skupmy się, bo Pan jednak w końcu wylądował
w Polsce i był Pan w Gdańsku.
I Pan to sobie wymyślił
taką historię sprytnie, że skoro Pan już tych najlepszych zdjęć
ze stoczni nie zrobi, to zrobi Pan zdjęcia z domu. I wpakował Pan właściwie
do domu Wałęsów.
Ma Pani rację. Postanowiłem pokazać
tego faceta z wąsami, jak ja go nazywałem wtedy,
Światu.
I pokazał go Pan, prawda? Co zrobiłem?
Poszedłem do jakiejś parafii katolickiej, zapytałem się,
gdzie on mieszka.
Tam się dowiedziałem wszystkiego i
chyba to była dzielnica Stogi się nazywała.
Tam pojechałem i zapukałem. Otworzyła
pani Danuta. I tam poznaliście się wtedy? Z panią Danutą się poznaliśmy
i pani Danuta napisała taką karteczkę, na której
napisała
"Tu nie możemy rozmawiać, bo tu są mikrofony i zapraszam na dwór".
Początkowo myślałem, że po prostu mnie wyrzuca z domu.
A okazało się, że nie wyrzuca, tylko po prostu była przekonana,
że tam są mikrofony.
No dobrze i z tamtego czasu jest bardzo dużo zdjęć, prawda?
Takich prywatnych rodziny, prawda?
Zaczęło się od tego
pierwsze zdjęcia Wałęsy, to były zdjęcia, jak Wałęsa
głodny robił sobie sam jajecznicę w takiej małej kuchni, że
nie mogliśmy tam się, nie mogliśmy prawie zmieścić w tej kuchni.
Tak była naprawdę kuchenka była taka wąska, malutka.
I
zaczęło się od tego.
To były takie osobiste zdjęcia. A wiedziałem z drugiej strony,
że tego typu zdjęcia będą się
lepiej sprzedawały niż zdjęcia
Wałęsy na tej bramie. Bo świat już wtedy lubił takie zdjęcia,
takie, jak dzisiaj się dobrze sprzedają, prawda?
I patrzyłem, że najlepiej będzie jednak mimo wszystko pokazać
Wałęsów jako ludzi.
I zaczęło się od tego, że zacząłem przyjeżdżać do nich.
Zacząłem fotografować panią Wałęsą, jak kupowała
pietruszkę, jak kupowała kurczaka na bazarze.
To było naprawdę bardzo ciekawe, dlatego, że stała w kolejce
razem ze wszystkimi.
Wtedy jeszcze Polacy nie bardzo wiedzieli, kto to jest
ta pani, którą fotografuję. A Panie Wojtku, proszę mi powiedzieć,
a Polska potem, po tych latach, po tym roku osiemdziesiątym
była jeszcze tak ciekawa dla Zachodu?
Ja Pani powiem, że jeżeli chodzi o Polskę, no to przede wszystkim, Polska tak od
razu się nie podniosła.
Polsce trzeba było pomagać.
Ja pamiętam
we Francji spędziłem dużo czasu na tym, jak
fotografowałem dopełnianie ciężarówki
towarami. Ludzie przynosili
spontanicznie kawę. A to mówi Pan o pomocy dla Polski, a ja
pytam, czy temat Polski dla odbiorców, czyli jakby zdjęcia
z Polski, czy Polska była ciekawa dla Zachodu jeszcze potem kiedyś?
No, wie Pani, była ciekawa z tym, że już miałem konkurencji
więcej. Dlatego, że zaczęli przyjeżdżać moi koledzy, którzy
z redakcji, ludzie stale zatrudnieni
w tej, czy innej redakcji.
I starali się wtedy wypchnąć swoje rzeczy. Także musiałem troszeczkę
lepiej fotografować niż ci, których przysyłali
tutaj do Polski.
(I dlatego Pana pogoniło w świat?)
Jeszcze nie od razu, ale rzeczywiście tak pomalutku, pomalutku
zacząłem się wycofywać.
Od czasu do czasu przyjeżdżałem do Polski, fotografowałem
to, co się tutaj dzieje. Udało
mi się zbliżyć do
generała Jaruzelskiego dzięki
Figaro Magazine, to takie duże pismo francuskie, które
wyperswadowało panu,
już nie pamiętam w tej chwili wszystkich nazwisk ludzi, którzy
się tym zajmowali tutaj,
że warto było taki reportaż zrobić. No i padło na mnie.
I sfotografowałem Jaruzelskiego
w domu.
Nie tyle w domu
ile
w takim.
Jakiejś takiej nieoficjalnej sytuacji?
Przede wszystkim przyszedłem do tego, do
Belwederu. Sfotografowałem go w Belwederze.
Zaczęło się od tego, że
kazałem mu zdjąć marynarkę, założyć marynarkę.
To szok dla niego. I on się zgodził na to i tak dalej. W ogóle wszystko
było załatwione
wcześniej, ale nie było jeszcze takiego feelingu.
Feeling się zaczął dopiero, jak
pozdrowiłem go od
pewnej osoby. Był bardzo zdziwiony,
kto to jest.
A ja mówię:
To jest pani Bolcia. On mówi: Bolcia?
Waszkiewicz? Waszkiewicz. Panie Wojtku, ale nie wchodźmy w szczegóły. I okazało się, że to była
służąca mojej mamy. I dzięki tej służącej otworzyło się wszystko.
Ale Pan też był i we Francji i we Włoszech.
Ale chcę skończyć sprawę tego generała, więc udało mi się sfotografować generała.
I muszę Państwu powiedzieć, że dzięki
tytułowi, do jakiego przyjechałem Figaro Magazine
reportaż miał duży sukces. Był przedrukowany w różnych
krajach, a we Francji na każdym kiosku
wisiało zdjęcie okładki z Jaruzelskim i z jego córką.
A co Pan uważa, jest jakiś taki temat, albo jakieś zdjęcie lub
zdjęcia, które Pan uważa za swój największy sukces?
Oj było dużo takich.
Sukces? Sukces to są takie reportaże, które
udało
agencji kilka razy sprzedać i tak dalej.
Jednym z takich bardziej
chodliwych reportaży
to było to, że jak się zaczęła ta epoka Jelcynowska w Moskwie
udało mi się zdobyć
archiwalne zdjęcia Rasputina po śmierci.
To była taka
broszura, w której były oryginalne fotografie
Rasutina po śmierci.
Jak wyciągnięto go z wody, podczas sekcji zwłok.
I tak dalej.
I muszę powiedzieć Pani, że bardzo ciężko było to
sprzedać do takiego pisma, które się nazywa Stern w Niemczech.
Ale potem, jak
pokazałem im, że możemy, że to jest prawdziwy Rasputin,
to naprawdę poszło bardzo dobrze, sprzedało się bardzo dobrze.
I ten reportaż się ukazał naprawdę na całym świecie.
I do tej pory się ukazuje. Rosja to jest temat taki też chodliwy
na świecie?
Początkowo, rzeczywiście to był chodliwy temat.
Ja w 1986 roku się zjawiłem w Moskwie.
I
wszystko, co się sfotografowało w Moskwie, to szło.
i się lepiej sprzedawało niż zdjęcia z Polski.
I trzeba przyznać, że to był taki złoty okres nie tylko dla mnie,
ale w ogóle dla
tych pierwszych fotoreporterów, którzy przyjechali do Rosji.
I
dosłownie, co tylko sfotografowałem, to szło.
Policjant na Twierdzkiej ulicy z pałką, kierujący ruchem,
sfotografowany. W Paris Match rozkładówka.
I tak dalej. Także bez przerwy, bez przerwy
to szło.
Także, to było aż frustrujące, że tak się łatwo to sprzedawało.
Przede wszystkim dojście do władzy Jelcyna to była
niesamowita
Niesamowita też niespodzianka dla nas.
Dlatego, że codziennie coś chcieli.
Codziennie coś chcieli, jak nie amerykańska
prasa, to francuska, jak nie francuska, to niemiecka. Dosłownie
stale ktoś coś potrzebował.
Rosja Putina to też był ciekawy temat?
Muszę przyznać, że z Gorbaczowem był jakiś
taki feeling.
Prasy z Gorbaczowem był feeling duży.
Z Jelcynem też.
Z Jelcynem to ja miałem dodatkowo jeszcze
taką przyjaźń, która się nawiązała podczas mojego pierwszego aresztowania
w Rosji.
I Jelcyn mnie stamtąd wyciągał.
To trochę inaczej to wyglądało.
A za Putina? Muszę powiedzieć, że z Putinem
kilka razy podszedł do nas i się przywitał.
Tak, jak to robią przywódcy w stosunku do fotografów, którzy
przychodzą.
No, ale to się szybko skończyło. Panie Wojtku,
a co Pan dzisiaj fotografuje? Bo Pan wciąż fotografuje, prawda?
Fotografuję czasami parady w Warszawie.
Bardzo lubię to, ponieważ w Rosji nauczyłem się trochę
fotografować sprzęt na paradach wojskowy. To trzeba umieć?
To jest jakaś szczególna umiejętność fotografowania takiego sprzętu?
Trzeba przede wszystkim wiedzieć, co idzie. A, co idzie. Co idzie. Tak. I to fotografowałem.
No i jak przyjechałem do Polski to też, jak była jakaś parada czy
to starałem się ten nasz polski sprzęt pofotografować.
W taki sposób, żeby się później agencja mogła tego pozbyć
za parę groszy.
Także przyznam się, że jak jeszcze
jestem w stanie, to fotografuję.
Poza tym, fotografuję bardzo dużo takich
rzeczy, które widzę na ulicy.
Fotografuję naprawdę wiele takich, nawet jakieś plakaty są,
ostatnio widziałem na przykład plakaty
takie nawołujące do zebrania się. Widocznie
przygotowane są w tej chwili gdyby jakiś konflikt
wojskowy był.
To fotografowałam właśnie dzisiaj tutaj, w Gdańsku, taką
plakietkę. I prawdopodobnie się sprzeda w agencji.
Także fotografuję
i zacząłem Pani opowiadać dzisiaj, że fotografuję, jak jestem
na przykład w Kalifornii, to chcę pokazać
takie miejsca, dziwne miejsca, z których pompują ropę.
To są takie pompy na cmentarzach, pompy w centrum miasta, w
takich miejscach, że ludzie w ogóle by się nie spodziewali,
że tam są pompy ropy naftowej. I to wszystko jest
w mieście Kalifornii.
w Los Angeles.
Także
tego typu tematy.
robię. A selfie Pan sobie też robi? Czasami tak, z kolegami.
Selfie to lubię z kolegami czasami fotografować,
bo dawno się nie widzieliśmy.
To robimy selfie. A w ogóle ten trend, że tak wszyscy sobie teraz
robią zdjęcia, i tak i siak? Ja Pani powiem, że moi koledzy
w Watykanie bardzo narzekają, że nie mają pracy w tej chwili za
bardzo. Dlatego, że zdjęcia są bardzo utrudnione przez służbę
watykańską.
Poza tym,
wszystkie gazety włoskie otworzyły
swojej strony dla amatorów. I każdy amator może przysłać swoje
zdjęcia do redakcji i za cenę nazwiska
po prostu ludzie oddają zdjęcia za darmo.
To znak czasów. Tak. I w tej chwili człowiek, który ma iPhone, czy tam inny telefon
komórkowy jest w stanie, po prostu, zrobić bardzo przyzwoite
zdjęcie technicznie i które jest czasami lepsze od fotografii
zawodowej z papieżem
przed Bazyliką świętego Piotra. Także,
to jest duża konkurencja, bardzo duża konkurencja, ale
ja oprócz tego, że jestem sam fotografem,
to mam,
posiadam agencję fotograficzną East News, która
ma czterech fotografów, którzy naprawdę mają dużo pracy. Czasami
ciężko nam znaleźć fotografa dlatego, że mają bardzo dużo pracy
i w tej chwili jest zapotrzebowanie na dobrą fotografię.
A co dla Pana znaczy być tutaj
w Gdańsku, w stoczni, w Europejskim Centrum Solidarności? Oprowadzać
po wystawie poświęconej Solidarności, tej historii?
To był taki ważny moment w Pana życiu? Czuję się trochę jak
taki starzec, który przyjechał nie tyle
do muzeum, ile do miasta.
Miasta, gdzie właściwie bywałem
codziennie. Codziennie jeździłem między Warszawą a Gdańskiem.
W Warszawie wysyłałem
negatywy, diapozytywy do Nowego Jorku, albo do Paryża.
Na ogół do Paryża. I wracałem do
Gdańska, żeby kontynuować. No i przede wszystkim w jakiś
sposób zżyłem się też rodziną Wałęsy.
Do dzisiaj ta znajomość przetrwała
Ta znajomość przetrwała do dzisiaj.
Pamiętam, jak to kiedyś się odbyło, jak pojechaliśmy razem do
Oslo, to pani Wałęsowa z synem Bogdanem odbierała
Nagrodę Nobla. Zresztą, teraz jest okazja,
żeby pogratulować Wałęsie, bo 40 lat mija, odkąd
dostał Nagrodę Nobla. I Pan wtedy też był w Oslo?
Byłem wtedy i poprosiłem mojego kolegę miejscowego, żeby
mi nagrał całą
uroczystość z telewizji miejscowej.
No i przyjechałem do Polski.
Oczywiście, zdjęcia zostawiłem w Paryżu, w Paryżu zostawiłem
zdjęcia, które zrobiłem. Natomiast,
przywiozłem taśmę, taką VHS.
Pożyczyłem od mojej matki telewizor kolorowy, od kolegi z agencji Ansa
miał magnetowid, więc pożyczyłem magnetowid. Bo to wie Pani,
wtedy było ciężko o taki materiał i taki sprzęt. Przywiozłem tutaj
do Polski, do Gdańska.
Ale zanim przyjechałem do Gdańska, to zawadziłem o Młynary.
Młynary to taka miejscowość przed Gdańskiem.
I tam moja kuzynka nieżyjąca dentystka mieszkała ze swoją matką.
Więc powiedziałem im, że mam taki film.
A czy można zobaczyć?
No i niech Pani sobie wyobrazi, że w nocy, to była gdzieś chyba czwarta
rano zrobili alarm. Przyszedł lekarz,
była ta moja kuzynka, była jej matka. I pokaz musiałem zrobić
w nocy pokaz. Myślałam, że był nalot SB. Niech Pani sobie wyobrazi, że ta moja ciocia, która
wtedy miała, nie wiem, 80 parę, 90
lat zdjęła z palca srebrny pierścionek z jakimś oczkiem i
powiedziała
płacząc, właściwie powiedziała, że tak ją przejęło to, że
pani Wałęsowa z taką gracją odebrała
tą Nagrodę Nobla, że chciałaby jej wynagrodzić to w jakiś
sposób. I przekazała mi ten ten pierścionek. I ja przekazałem. Piękna historia.
Panie Wojtku, bardzo serdecznie dziękuję za tę rozmowę.
Moim gościem był Wojciech Łaski, fotograf i dziennikarz.
Do zobaczenia i do usłyszenia.