Nazywam się Katarzyna Zygmunt, jestem zastępcą dyrektora
Związku Uczelni Fahrenheita.
Mamy ogromną przyjemność poprowadzić pierwsze, wspólne posiedzenie
senatów i rad wydziałów gdańskich uczelni wyższych. W imieniu
profesora Marcina Gruchały, przewodniczącego Związku Uczelni
Fahrenheita, rektora Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
Profesora Krzysztofa Wildego, rektora Politechniki Gdańskiej,
profesora Piotra Stepnowskiego, rektora Uniwersytetu Gdańskiego.
Witam przedstawicieli środowiska akademickiego, naszych
gdańskich uczelni, władz rektorskich, dziekańskich, kanclerskich,
oraz przedstawicieli samorządów, studentów i doktorantów.
Jesteśmy zaszczyceni, że w tak ważnym wydarzeniu uczestniczą
przedstawiciele władz samorządowych.
Serdecznie witam współorganizatora dzisiejszego wydarzenia
panią Aleksandrę Dulkiewicz, prezydenta miasta Gdańska.
Oraz pana Wiesława Byczkowskiego, wicemarszałka województwa
pomorskiego.
Witamy również serdecznie przedstawicieli świata biznesu,
mediów, instytucji naukowych oraz środowisk twórczych.
Miło mi powitać wszystkich gości zgromadzonych w Europejskim
Centrum Solidarności.
I tych, którzy są tutaj z nami
dzięki transmisji realizowanej przez portal gdansk.pl. Mamy
dzisiaj wyjątkową okazję: trzy chóry gdańskiego Uniwersytetu
Medycznego, Politechniki Gdańskiej i Uniwersytetu Gdańskiego
wykonają dla nas studencką pieśń hymniczną Gaudeamus Igitur.
W tłumaczeniu z języka łacińskiego
"Radujmy się więc". Proszę Państwa o powstanie, a przedstawicieli
chórów uczelni Fahrenheita o wykonanie utworu Gaudeamus Igitur.
Dziękujemy, proszę o zajęcie miejsc.
O oficjalne otwarcie dzisiejszego wydarzenia proszę dyrektor
Związku Uczelni Fahrenheita, profesor Adrianę Zaleską-Medynską.
Pani dyrektor, proszę o zabranie głosu.
Szanowni współorganizatorzy, w osobach pani prezydent i rektorów
Uczelni Fahrenheita.
Szanowny panie marszałku, szanowni rektorzy uczelni gdańskich,
szanowni senatorowie.
Drodzy pracownicy, doktoranci i studenci. Szanowni Państwo.
Jest mi niezmiernie miło powitać Was na pierwszym, wspólnym
uroczystym otwarciu roku akademickiego.
Nieprzypadkowo uroczystość ta ma miejsce w Europejskim Centrum
Solidarności.
Miejscu przypominającym nam, jak rodziła się wolność i niezależność.
Przypominającym nam, że wszystko zaczęło się w Gdańsku.
Dzisiaj również wszystko zaczyna się w Gdańsku.
Utworzyliśmy bowiem Związek Uczelni imienia Daniela Fahrenheita.
Łączący jak na razie trzy uczelnie z Gdańska.
Ale mający umożliwić w przyszłości zbudowanie na Pomorzu jednego
silnego ośrodka akademickiego.
Rozpoznawalnego na arenie międzynarodowej, jednego z najlepszych
w kraju.
Chcemy, żeby nasz region był jeszcze bardziej atrakcyjnym
miejscem do studiowania i do pracy dla kandydatów z kraju i zagranicy
oraz żeby wykształcone przez nas kadry efektywnie budowały
rozwój społeczny i gospodarczy Trójmiasta i Pomorza.
Szanowni Państwo.
Dzisiejsza uroczystość zgromadziła przedstawicieli większości
gdańskich uczelni.
Ale również przedstawicieli władz regionalnych oraz otoczenia
gospodarczego.
Jest zatem silnym manifestem woli naszej współpracy i wspólnej
chęci realizacji ambitnego celu, jakim jest rozwijanie
innowacyjnego ośrodka akademickiego i mocnej nauki.
Właśnie tutaj, w Gdańsku.
Szanowni Państwo.
Spoglądając na salę wypełnioną przedstawicielami naszych
uczelni, przypominają się słowa Ludwika Pasteura.
Powiedział on, że "nauka nie ma żadnej ojczyzny, gdyż wiedza
ludzka obejmuje cały świat".
Tutaj, dzisiaj poza murami naszych uczelni, tworzymy jedną
silną rodzinę akademicką, zdolną do wspólnej realizacji przełomowych
prac.
U progu nowego roku akademickiego warto pamiętać, że misją
nauki i uczelni jest służenie społeczeństwu.
Odkrycia naukowe służą zarówno zaspokajaniu naszych potrzeb życiowych,
ale również
zaspokajają nasze potrzeby poznawcze oraz estetyczne,
które są wyrazem twórczej strony każdego człowieka.
Aktualne wyzwania nowoczesnej nauki,
nauki i edukacji,
obejmują uwzględnienie w tym procesie kilku różnych perspektyw.
W tym relacji z otoczeniem uczelni, odpowiedzialnego, zrównoważonego
rozwoju czy inkluzji społecznej.
O te relacje zaczęliśmy dbać już na samym początku budowania
idei Uczelni Fahrenheita.
I spotkaliśmy się z ogromnym wsparciem tej inicjatywy ze strony
władz samorządowych.
Dziękuję Państwu za wasze zaufanie za nieustanne wsparcie
obecne na wielu poziomach.
Jest ono dla nas szczególną nobilitacją i zachętą do dalszego
rozwoju idei FarU.
Wspomnę tutaj chociażby o programie stypendialnym prezydenta
miasta Gdańska dla studentów i doktorantów imienia Daniela
Gabriela Fahrenheita, czy o wspólnej organizacji takich wydarzeń,
jak piknik nauki Fahrenheita na gdańskiej Górze Gradowej, Święcie
Nauki, które już podczas debiutu cieszyło się ogromnym zainteresowaniem
mieszkańców Gdańska i całego Trójmiasta.
Szanowni Państwo.
Dzisiejsze, gdańskie otwarcie roku akademickiego 2022/2023
jest piękną kwintesencją
naszej dotychczasowej współpracy, a także dowodem, że możemy
razem tworzyć rzeczy wielkie, że możemy wspólnie realizować
odważne i ambitne projekty przynoszące korzyści, zarówno dla
miasta Gdańska, jak i dla całego regionu Pomorza.
To daje nam siłę i zapał.
Zapał do dalszej, ciężkiej pracy.
Ale jednocześnie proszę Was o więcej w imieniu Uczelni Farenheita,
hita, a jak sądzę, całego naszego środowiska akademickiego.
I kończąc, chciałabym przywołać raz jeszcze motto Uczelni Farenheita.
"Razem możemy więcej".
Dziękuję za uwagę.
Dziękujemy pani dyrektor. Szanowni Państwo, dzisiejsza uroczystość
odbywa się w miejscu szczególnym, zarówno dla mieszkańców naszego
miasta, jak i całej społeczności akademickiej.
Jest mi zatem niezmiernie miło zaprosić na scenę współorganizatora
dzisiejszego wydarzenia panią Aleksandrę Dulkiewicz, prezydent
miasta Gdańska.
Wasze magnificencje, dostojne senaty uczelniane, rady wydziałów,
cała społeczności akademicka. Szanowni Państwo.
Dziś bardzo szczęśliwy dzień. Z inicjatywy Związku Uczelni
w Gdańsku imienia Daniela Fahrenheita wspólnie zainaugurowaliśmy
nowy rok akademicki.
Kilkanaście gdańskich uczelni zrobiło to razem.
Wspaniały znak czasu.
Łączenie sił jest najważniejszą przesłanką dla tych, którzy
mierzą sukces nie miarą jednej kadencji, ale pokoleń.
Wystarczy wspomnieć, że Gdańsk ma ponad tysiącletnią historię,
a w dewizie hasło "Nec temere nec timide".
"Ani zuchwale, ani trwożliwie".
To czyni właściwą perspektywę.
Związek Uczelni Fahrenheita za najważniejszy cel wyznaczył
sobie jak najlepsze wykorzystanie zasobów i potencjału, wspólne
badania naukowe i prace rozwojowe, wzmacnianie struktur i
powoływanie nowych międzyuczelnianych studiów doktoranckich.
I pewnie długo mogłabym jeszcze wymieniać.
Wszystkie te działania już w niedługiej perspektywie, choć
chyba już nawet dzisiaj umacniają pozycję Gdańska jako ośrodka
naukowego.
I nie idzie o to, jak sądzę, aby piąć się w rankingach i
zdobywać kolejne trofea, bo to jedynie miły dodatek,
ale chodzi o poszukiwanie prawdy, kształcenie elit, poprawę
jakości życia.
A w konsekwencji rozwój. Oby zrównoważony.
Zaszczytem dla gdańszczanek i gdańszczan jest to, że możemy
partycypować w staraniach akademików, fundując stypendia
i nagrody dla uczniów, studentów, doktorantów i pracowników
naukowych.
W czerwcu Rada Miasta Gdańska podjęła uchwałę w sprawie programu
stypendialnego dla studentów i doktorantów, którego patronem
jest Daniel Gabriel Fahrenheit.
Możliwe jest otrzymanie rocznego stypendium naukowego na
studia zagraniczne.
To kontynuacja powołanego w 2005 roku stypendium
naukowego prezydenta miasta Gdańska dla gdańszczan, wybitnych
absolwentów szkół średnich, podejmujących naukę na uczelniach
wyższych za granicą.
Ale ustanowiliśmy, także w dialogu, z wami drodzy akademicy,
również roczne stypendium dla doktorantów cudzoziemców,
którzy nie posiadają obywatelstwa polskiego, realizujących
staż naukowy na jednej z gdańskich uczelni wyższych, należących
do FarU, a także jednorazowe stypendium dla studentów za
szczególną działalność na rzecz Gdańska.
Ale ufam,
że Związek Uczelni Fahrenheita nie powiedział jeszcze ostatniego
słowa.
Wszak szefowa i wiceszefowa to kobiety.
Według raportu Komisji Europejskiej, kobietom trudniej
niż mężczyznom przychodzi pokonywanie szczebli kariery naukowej.
Wiele jest do zrobienia w tej materii.
Pan rektor Stepnowski wie o czym mówię, bo przed chwilą o tym
rozmawialiśmy.
Patron FarU, także mężczyzna, był znanym w świecie fizykiem
i inżynierem.
Uśmiecham się do jednego z byłych gdańskich rektorów, siedzącego
na tej sali, który jak mantrę powtarza, że inżynier może być
poetą, ale poeta nie może być inżynierem. Przy całej wszechstronności
inżynierów
nie zapominajmy jednak o naukach humanistycznych,
społecznych, pięknych.
Tak wiele
wszystkie te dyscypliny mają sobie wzajemnie do zaoferowania.
Słowo Gdańsk budzi wiele dobrych skojarzeń ze słońcem, plażą,
bursztynem, wolnością, solidarnością.
Niech Gdańsk kojarzy się też z nauką.
Dziękujemy pani prezydent za te
ciepłe słowa. W budowaniu roli środowiska akademickiego w życiu
miasta nieoceniony wkład mają władze wojewódzkie. O skierowanie
kilku słów do zebranych gości
proszę pana Wiesława Byczkowskiego, wicemarszałka województwa
pomorskiego.
Szanowni Państwo, których nie jestem w stanie
wymienić ani z nazwiska, ani z tytułów, ani ze stanowisk. Więc
pozwolę sobie tą skrótową formułą przywitać.
Jest niezmiernie miło, że mogę uczestniczyć w największej
w Polsce inauguracji
roku akademickiego.
Proszę Państwa, zdolność przyciągania,
rozwijania i zatrzymywania talentów to jest jeden z głównych
elementów budowania rozwoju cywilizacyjnego, rozwoju gospodarczego
kraju.
W naszym przypadku, w moim przypadku,
mogę mówić o regionie. No cóż jest lepszego,
jaki jest lepszy afrodyzjak, który to umożliwia, lepsza
formuła organizacyjna niż porządny, atrakcyjny uniwersytet,
niż porządna politechnika, niż
porządny uniwersytet medyczny, niż porządna szkoła wyższa?
Władze regionalne województwa pomorskiego, korzystając
z wielowiekowej tradycji otwartości, tolerancji Pomorza i
Gdańska
stworzyły program strategiczny "Study in Pomorskie", który
w miarę oczywiście ograniczonych możliwości finansowych
i kompetencyjnych, bo na to też musimy zwrócić uwagę
wpisuje się w możliwości zwiększenia internacjonalizacji
pomorskich
uczelni. A trzeba przyznać, że potencjał ten,
jakkolwiek skromnie byśmy na to patrzyli,
jest niemały.
Gdańsk Uniwersytet Medyczny to najlepsza uczelnia medyczna
w kraju. Politechnika Gdańska druga w konkursie ministra nauki i
edukacji, uczelnia badawcza w Polsce. A Uniwersytet Gdański
tworzy prestiżowe konsorcjum
Europejskiego Uniwersytetu Nadmorskiego.
W 24 szkołach wyższych
na Pomorzu, zarówno publicznych, jak i niepublicznych, uczy
się już ponad cztery tysiące studentów
zagranicznych.
To jest spory wzrost
ilościowy,
w stosunku do roku 2019 mniej więcej o osiem
procent, a blisko jedną trzecią w stosunku do roku 2016.
A więc wydawałoby się że jest dobrze, ale nadal jest
to tylko
nieco ponad pięć procent ogólnego wolumenu studentów, w ogólnej
ilości studentów. A średnia krajowa jest 6,4. Więc,
tutaj jesteśmy poniżej średniej, a jeżeli weźmiemy pod uwagę
jeszcze wytyczne Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
określonych na 8,9 procenta,
to troszeczkę odstajemy. Więc, jest coś do zrobienia. Nie powiem,
że panaceum, nie powiem, że złotym środkiem, ale jednym z tych elementów,
które umożliwiłyby i widzę, że przecież wszyscy, a Państwo
przede wszystkim, mówię o naukowcach, mówię o środowisku akademickim,
idziecie w tym kierunku,
jest bliższa współpraca. Dała temu
możliwość nowa ustawa o szkolnictwie wyższym z 2018 roku,
która przewidziała możliwość federalizacji.
Na razie mamy pierwszy krok uczyniony na tej drodze: związek.
Ale gdy spojrzymy na możliwość tylko możliwość, ta musi być
nie tylko potencjalna, ale i realna zwiększenia
zasobów finansowych na badania,
rozwój, na inwestycje, to federacja wydaje się naturalnym krokiem
rozwojowym.
Oczywiście,
z tym zastrzeżeniem, że ona nie może w żaden sposób ograniczać
świętej autonomii pojedynczych uczelni sfederalizowanych.
I jeszcze jeden element.
Chyba najbardziej poważna lista rankingowa
uczelni wyższych tak zwana Lista Szanghajska
sytuuje nas, także najlepsze uczelnie pomorskie,
pomiędzy 800 a 900 miejscem. To jest tysiąc pozycyjna
lista, a więc powiedziałbym, że wstydu nie ma, ale też wypinania
orderów do piersi, no także nie ma. Sam fakt federalizacji
spowodowałby, że skoczylibyście Państwo, skoczylibyśmy o
300 pozycji do przodu, zajmując około 500 miejsca.
Warto to rozważyć. I tak z naukowca, który o
społeczeństwach zwierząt, owadów napisał kiedyś, że
"Czasami dobro wspólne rodzi się na skrzyżowaniu odmiennych,
jakże odmiennych ludzkich egoizmów".
Tutaj egoizmów nie ma. Więc,k skorzystajmy z tego przesłania
i spróbujmy tej federalizacji.
Ona może przynieść zdecydowaną poprawę jakości i pozycji
pomorskich uczelni, a więc i całego Pomorza.
I Oli kochanego Gdańska.
Dziękuję uprzejmie.
Dziękujemy panie marszałku. Szanowni Państwo, w trakcie
dzisiejszej uroczystości zaplanowaliśmy wykład inspiracyjny
polskiego fizyka atmosfery, profesora naukoziemi, Szymona
Malinowskiego pod tytułem "Kryzys klimatyczny, kryzys planetarny",
którego tematyka wpisuje się w największe wyzwania dzisiejszego
świata.
Sylwetkę prelegenta
przedstawi członek rady uczelni Politechniki Gdańskiej oraz
fundator fundacji "Biznes dla klimatu" pan Wojciech Falkowski.
Zapraszamy serdecznie.
Szanowne magnificencje, szanowna pani prezydent, szanowni
goście, senatorowie, studenci, a przede wszystkim wszyscy
państwo, którzy tu jesteście.
Jest mi niezmiernie miło i to dla mnie duży zaszczyt, że mogę
państwu przybliżyć sylwetkę profesora Malinowskiego.
Profesor od czterdziestu lat.
związany jest z układem geofizyki, wydziałem fizyki Uniwersytetu
Warszawskiego.
Tam w roku 1982 obronił
pracę magisterską.
W 1988 pracę doktorską
i zrobił to pod kierownictwem,
jego promotorem był nie byle kto, bo jeden ze współtwórców polskiej
szkoły fizyki atmosfery, profesor Krzysztof Haman.
To, co istotne, w tych swoich pracach, szczególnie doktorskiej,
to dane do tych prac pozyskiwał między innymi latając na motoszybowcu
wokół kominów elektrowni Bełchatów. I ta pasja
do latania profesorowi, można powiedzieć, została
prawie do dzisiaj. Mówię prawie, bo ostatnio profesor coraz
mniej lata. Ale jedną z jego pasji jest pobór próbek i wlatywanie
do chmur.
Podczas naprawdę bardzo ekstremalnych warunków pogodowych po to, żeby.
spróbować ocenić naukowo, w jaki sposób to, co się dzieje w chmurach
wpływa na klimat, wpływa na intensywność opadów, na temperaturę
na naszej planecie. i to mu zostało do dzisiaj.
Dużym wpływem na naukę,
na karierę naukową profesora miał staż w latach dziewięćdziesiątych,
rok 1999 w Kanadzie
na Uniwersytecie w Quebec.
A także potem współpraca z uniwersytetami w Tuluzie we
Francji, w Monachium, w Niemczech oraz uniwersytetem
Santa Barbara w Stanach Zjednoczonych.
W 2011 roku profesor został członkiem-korespondentem
Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Doprowadził i poprowadził doktoraty dziewięciorga doktorantów
i około 300 magistrów.
I to, co moim zdaniem jest bardzo ważne i co charakteryzuje profesora,
to jego umiejętność i koncyliacyjny sposób pracy w zespole.
Zresztą, ten zespół, który stworzył, można powiedzieć, zespół
portalu internetowego nauka o klimacie, czy też zespół, który
pracuje w fundacji Edukacji Klimatycznej
sprawia to, że profesora
rozpoznaje już dzisiaj nie tylko Polska nauka.
Rozpoznają go biznesmeni, rozpoznaje go społeczeństwo, rozpoznają
go dziennikarze i jest wielkim promotorem nauki
dla szerokiego społeczeństwa.
Bardzo istotnym momentem
w życiu profesora jest na pewno rok 2020,
w którym to został członkiem-korespondentem Polskiej Akademii
Nauk. I przede wszystkim przewodniczącym interdyscyplinarnego
zespołu do spraw kryzysu klimatycznego.
Ostatni raport, może ktoś z Państwa miał okazję przeczytać,
to jest komunikat numer siedem, dotyczył między innymi katastrofy
na Odrze.
Bardzo zachęcam do zapoznania się z wynikami tego raportu.
Nie sposób też
wyrazić radości, że niejako
sylwetka profesora, osoba profesora, jest też związana z Gdańskiem
czy też z pomorzem.
Nie wiem, czy Państwo wiedzą, że tata profesora Ryszard Malinowski
jest absolwentem Wydziału Budownictwa Wodnego Politechniki
Gdańskiej.
Jednym z głównych projektantów elektrowni atomowej w Żarnowcu.
Wodnej, przepraszam. O tak, bo chciałem właśnie przejść
do drugiego momentu, gdzie te elementy energetyki
jądrowej w głowie pana profesora są zawsze żywe i bardzo często
na ten temat dyskutujemy.
Co do pasji profesora, o żeglarskiej wspomniałem i
dodam jeszcze coś takiego, że gdyby nie to żeglarstwo, gdyby
nie chęć zrozumienia wiatru, to profesor może by wybrał inny
kierunek studiów. I sam się do tego przyznaje, że po to, żeby zajmować
lepsze miejsca w regatach wybrał taki kierunek i do dnia dzisiejszego
można wypowiedzieć, analizuje i rozpoznaje, jakie zjawiska
związane są z fizyką atmosfery.
Mówiąc dużo o zespole i o pracy zespołowej profesora
i doceniając jego talenty jako promotora nauki, chciałbym
tutaj na zakończenie podkreślić jeszcze jedne zdolności,
które być może niektórzy z Państwa też już znają.
Mówię o zdolnościach aktorskich.
Udział w filmie Jonathana Ramseya,
który bardzo, bardzo gorąco Państwu polecam
do obejrzenia, jest wymowny, tytuł bardzo mocny: "Można panikować".
Mam nadzieję, że profesor nie przestraszy Państwa dzisiejszym
wykładem, a na pewno wskaże przynajmniej, jaką drogą pójść i
w jaki sposób się zachowywać, jakie działanie podjąć, aby ten
kryzys klimatyczny
choć w małym stopniu opóźnić. Szanowni Państwo,
chciałbym zaprosić tutaj na scenę, na wykład wprowadzający
profesora Szymona Malinowskiego.
Dziękuję bardzo.
Wykład ma trwać pół godziny.
Mniej więcej.
Dzień dobry Państwu.
Ja czuję się zaszczycony.
To naprawdę dla mnie jest wielkie wyróżnienie, że Państwo mnie
tutaj zaprosili. I to jest dla mnie bardzo, bardzo ważna chwila.
Zaczynamy rok akademicki. I
rok akademicki to jest rok uczenia się.
Uczenie się jest trudne, wykład też będzie trudny.
Nie ma lekko.
Tytuł wykładu "Kryzys klimatyczny, kryzys planetarny". Na końcu
się jeszcze do niego odniosę, bo
gdy przesyłałem go tutaj Państwu, miałem troszeczkę inne znaczenie
słowa kryzys na uwadze. A o takim prawdziwym znaczeniu dowiedziałem
się całkiem niedawno w jednej z dyskusji od jednego z kolegów.
Ale to znaczenie stare, prawdziwe jest być może nawet lepsze
od tego, co współcześnie rozumiemy pod słowem kryzys.
Będę mówił o domu nas wszystkich.
Będę mówił o naszej planecie. I będę mówił o klimacie i będę mówił
o przyrodzie.
I będę mówił, jak są ważne
i w jaki sposób zachowujemy się wobec tego, co
nam nasza planeta dostarcza i czym to grozi.
Ale zanim przejdziemy do tego tematu, chciałem powiedzieć
trzy słowa o wszystkich planetach we wszechświecie i o wszystkich
klimatach we wszechświecie.
Bo nasz wszechświat, który powstał według naszej wiedzy 14,5
miliarda lat temu działa w określony sposób. Część tego,
jak działa odkryliśmy, to się nazywa prawa przyrody i prawa natury.
I te prawa są takie że każda planeta we wszechświecie krążąca
wokół gwiazdy jeżeli nie ma istotnych wewnętrznych źródeł
ciepła dostaje pewną ilość energii od gwiazdy.
Ta energia w postaci promieniowania elektromagnetycznego
jest w części pochłaniana przez coś, co nazywamy systemem klimatycznym.
To co jest na powierzchni planety. I ta energia się gromadzi.
I teraz gromadzi się jako energia wewnętrzna, my fizycy
używamy takiego słowa. I teraz każde ciało, które ma energię
wewnętrzną większą niż zero promieniuje. Państwo promieniują
na mnie,
ja promieniuję na Państwa. Ziemia wypromieniowuje energię
w postaci promieniowania elektromagnetycznego w kosmos.
I temperatura jest miarą energii wewnętrznej.
Więc, gdy energia gromadzi się w systemie, temperatura rośnie,
gdy energia ubywa z systemu, temperatura spada. Tak działa
nasza planeta.
Tak działają wszystkie planety we wszechświecie.
To zdjęcie jest zupełnie niezwykłe.
To jest obraz prawdziwy z takiego punktu zawieszonego między
Ziemią a słońcem, która nazywa się Deep Space Climate Observatory.
Kosmiczne obserwatorium klimatyczne. To, co aństwo tutaj
widzą, to Państwo widzą od strony słońca, za tym obserwatorium
z tyłu jest słońce, widok naszej planety i jej towarzysza księżyca.
Obydwa są zanurzone w tym samym strumieniu promieniowania
kosmicznego.
Księżyc może nam się wydawać tutaj ciemny, ale on taki jest w
rzeczywistości.
To jest tak, jak go widać z kosmosu.
Planeta jest jasna, odbija część promieniowania słonecznego.
Ale oba te ciała zanurzone są dokładnie w tym samym strumieniu
promieniowania.
Natomiast, na pierwszy rzut oka widać, że klimat na powierzchni
każdego z nich jest inny.
Tak, słońce jest źródłem energii dla nas i dla naszego systemu
klimatycznego, natomiast klimat to coś znacznie więcej.
I teraz jeżeli sobie popatrzymy, to jest jeden z tych trudnych
obrazków, które będę pokazywał na bilans energii, a potrafimy
go zmierzyć między innymi z kosmosu, między innymi patrząc
na to
ile energii gromadzi się w systemie klimatycznym, przede wszystkim
w oceanach, że jesteśmy aktualnie w sytuacji, kiedy każdy metr
kwadratowy naszej planety pochłania 0,7 dżula na sekundę,
czyli vata Energii więcej niż emituje w kosmos.
Energia gromadzi się w naszym systemie klimatycznym.
Rośnie temperatura.
Tak było zawsze, kiedy rosła temperatura naszej planety.
Energia musiała się gromadzić, kiedy spadała
energia
uciekała z systemu klimatycznego.
Najlepiej możemy zaobserwować, jak ta energia gromadzi się
w oceanie. I nie wiem, czy Państwo wiedzą, że w tej chwili w całym
oceanie pływa około czterech tysięcy takich autonomicznych
czujników, które bez przerwy raportują nam informacje o tym,
jak gromadzi się ta energia. I te raporty są dokładnie zgodne
z tym, co widać z takich satelitów, jak Deep Space Observatory.
Mamy istotną nierównowagę w naszym systemie planetarnym.
My widzimy tylko kawałek tego.
Mówimy o tym globalne ocieplenie, wzrost temperatury. Powietrza,
Proszę Państwa na naszej planecie jest bardzo mało.
Jak byliśmy dzisiaj na przepięknej paradzie i patrzyliśmy
przed ratuszem w błękitne niebo, wydaje nam się, że tego powietrza
jest strasznie dużo nad nami. Ale miejmy świadomość, że gdyby
to powietrze sprężyć do takiej gęstości, jaką ma woda, jego
grubość wynosiłaby tylko dziesięć metrów. Ciśnienie atmosferyczne
odpowiada dziesięciu metrom słupa wody.
Uczymy się o tym w szkole, ale nie mamy świadomości, co to znaczy.
Ta cienka warstwa powietrza,
a także te wody, które widzieliśmy na oceanie, powodują, że
na zdjęciu, że klimat naszej planety jest inny niż jej towarzysza.
I teraz ten klimat oczywiście jest rzeczą bardzo skomplikowaną.
Tam jest wiele różnego rodzaju systemów: atmosfera, ocean.
Działa na niego mnóstwo różnego rodzaju oddziaływań.
Jeżeli za system klimatyczny uznamy wszystko to, co jest na
powierzchni ziemi, to co reaguje z tym promieniowaniem, które
przychodzi, które emituje w kosmos, to możemy sobie wymyśleć,
że rzeczy oddziaływania, które
odczuwa nasz system klimatyczny, pochodzą
z zewnątrz.
To się nazywa wymuszenia systemu klimatycznego. I znamy takie
wymuszenia. Na przykład, wymuszenia cyklami Milankovicia,
zmiennością aktywności słonecznej czy tym, co się dzieje głęboko
we wnętrzu ziemi, a co manifestuje się na powierzchni pod postacią
aktywności wulkanicznej.
Wulkany mogą zmieniać skład atmosfery w bardzo długiej historii
geologicznej i mogą szybko odbijać,
wypuszczać pyły, które odbijają promieniowanie słoneczne.
I teraz my ludzie mieszkańcy tej planety uruchomiliśmy proces,
który też jest wymuszeniem, który działa na system klimatyczny,
który nigdy nie zachodził w historii geologicznej.
Nigdy w historii geologicznej nie zdarzyło się, żeby węgiel,
który został zgromadzony przez miliony, dziesiątki milionów,
setki milionów lat w skałach osadowych w postaci
czy to brył czarnego minerału, czy to takiej lepkiej cieczy,
czy w postaci lotnego gazu, był wydobywany z podziemi i spalany
w powietrzu atmosferycznym, co wpływa na skład atmosfery i
możliwość wypromieniowania energii w kosmos. To jest wymuszenie
antropogeniczne i tego zjawiska nie było nigdy w historii naturalnej
planety.
Jeżeli ktoś powie, że obecna zmiana klimatu jest taka sama, jak
przeszłe. Tak, działa w ten sam sposób,
chodzi o bilans energii i chodzi o wymuszenie.
Natomiast przyczyna tego wymuszenia jest zupełnie inna niż
przeszłe zmiany klimatu.
Oczywiście, jest pełno sprzężeń w systemie klimatycznym i takie
sprzężenia
no to jak jest zimno, to jest na przykład dużo lodu, który odbija
promieniowanie słoneczne. Albo jak jest cieplej, to z oceanów,
które pokrywają trzy czwarte globu mają średnio cztery kilometry
głębokości, czyli jest ich 300 razy więcej, jeśli idzie o
masę od atmosfery, wydobywa się i paruje para wodna, która
też jest tym gazem zatrzymującym wypromieniowanie energii.
To są sprzężenia. To są przykłady sprzężeń, które zachodzą
wewnątrz systemu klimatycznego, czyli my wymuszamy ten
system klimatyczny.
On odpowiada szeregiem sprzężeń i te sprzężenia mogą albo działać
w tym samym kierunku, co wymuszenie, albo w kierunku przeciwnym.
Teraz będzie najtrudniejszy wykres z całego wykładu, ale omówię
go pokrótce tylko.
Ten rysunek, który tutaj Państwo widzą, to jest historia
sięgająca 800 tysięcy lat
wstecz.
Po prawej zero, to jest niemal współczesność.
Mówię niemal, bo to jest przed epoką przemysłową.
Po lewej, 800 tysięcy lat wstecz i na samej górze Państwo
widzą zmiany średniej temperatury globu.
W ciągu 800 tysięcy lat wstecz, które nauka odkryła na
dwa sposoby.
Pierwszy sposób, to jest ta niebieska linia z zakresem błędu badając
pozostałości tego, co przeszłe klimaty, przeszłe temperatury
zostawiły na powierzchni naszej planety w postaci lądolodów,
osadów oceanicznych i tak dalej.
To drugie, to jest działanie, użycie zrozumienia naszych
praw przyrody, które są zapisane w języku matematyki i które
opisują także sprzężenia w systemie klimatycznym.
Napisaliśmy, zrobiliśmy sobie wirtualną planetę.
Takich wirtualnych planet jest bardzo dużo.
To się nazywa model klimatu, albo model systemu ziemskiego i
podziałaliśmy na tą wielką, wirtualną planetę wymuszeniami.
To wymuszenia, które tutaj widzicie Państwo, ta linia
w tym kolorze purpury to jest wymuszenie cyklami Milankovicia.
I to wymuszenie zmianami orbity ziemskiej tym, jak
Ziemia wystawiała się do słońca, żeby inaczej odbijać promieniowanie
słoneczne,
powodowało cały szereg sprzężeń, z których najważniejsze
było związane z tym, ile tych gazów cieplarnianych, które
są w atmosferze, czyli tych, które utrudniają emisji energii
w kosmos, rozpuściło się w oceanie.
To jest ta czerwona linia. Widać cały szereg sprzężeń, które
się dodały i powodowały zmiany w strumieniach energii.
Różnice w bilansie energetycznym, które mamy tutaj, które
powodowały te zmiany temperatury.
To jest to jak rozumiemy dziś, jak działa nasz system klimatyczny.
Jeżeli sobie popatrzymy na rolę właśnie tych gazów cieplarnianych
w ciągu tych 800 tysięcy lat wstecz, to
kiedyś ich zmienność w atmosferze była tym najważniejszym
sprzężeniem, które najbardziej się dokładało do zmian klimatu
uruchomionym przez wymuszenie cyklami Milankovicia. natomiast
dziś
to o czym mówiłem, to wydobywanie
węgla i spalanie go w powietrzu, to jest wymuszenie klimatyczne,
które w tej postaci nigdy w historii nie występowało.
Jak Państwo widzą, to wymuszenie narasta w sposób zupełnie
niewiarygodny.
Zdawałoby się niewiarygodny, natomiast to sposób jest zgodny
z naszym sposobem myślenia i działania.
My działamy w ten sposób,
mówimy o wzroście o ilość procent rocznie.
Co to znaczy? Dla fizyka czy matematyka
to jest mowa o funkcji wykładniczej.
Na czym polega funkcja wykładnicza? Na tym, że następuje podwojenie
jej wartości
co jakiś czas. Im krótszy okres czasu, tym szybciej następuje
podwojenie.
Czyli, jeżeli dla wzrostu o trzy procent rocznie, to podwojenie
następuje mniej więcej co pokolenie. Czyli, co to znaczy? Jeżeli
cofniemy się wstecz i popatrzymy na to, co robiliśmy ziemi,
w jakim tempie zmienialiśmy atmosferę, to jedno pokolenie wstecz
to, co wyemitowaliśmy w ostatnim pokoleniu, jest równe wszystkiemu,
co wyemitowaliśmy od początku historii naszej cywilizacji.
Oczywiście to, co było w latach 90. to też
było dwa razy większe od tego, co wyemitowano od początku cywilizacji.
Czyli w historii mojego życia
ta ilość
substancji, które wyemitowaliśmy do atmosfery, ale także którymi
działaliśmy na naszą planetę, zwiększyła się o czynnik cztery.
Dwa razy dwa jest cztery, cztery z kawałkiem.
Ja jestem trochę starszy.
Jeżeli sobie popatrzymy na ślady w historii planety, które potrafimy
odtworzyć i zmianę
to jest moment, kiedy wyginęły dinozaury.
Wbrew pozorom, tylko jedną z przyczyn śmierci wyginięcia dinozaurów
było uderzenie planetoidy. Natomiast, potem były bardzo
silne emisje gazów cieplarnianych do atmosfery z tak zwanych
Trapów Dekanu.
Tutaj był moment, kiedy Półwysep Indyjski uderzył w płytę azjatycką,
co spowodowało zmianę chemii całej planety i stopniowy spadek
zawartości dwutlenku węgla w atmosferze. I co za tym idzie spadek
temperatury.
Potem takie spadki związane z pojawieniem się lodów na obu półkulach.
Doszliśmy właśnie do takiego stanu, który ustał przez ostatnie
cztery miliony lat, kiedy ziemia była wrażliwa na te bardzo
małe wymuszenia. Tutaj w tej skali mniej więcej pojawiły się
pierwsze homenidy. O homo sapiens
możemy mówić gdzieś tutaj, na początku. Tutaj biegniemy dalej w czas.
Tutaj jest początek rozwoju naszej cywilizacji.
Natomiast, to jest możliwa potęga wymuszenia, które będzie
działało na system klimatyczny.
Jeżeli nadal będziemy w ten sam sposób się zachowywać. To znaczy
podwajać to oddziaływanie, co pokolenie.
To jest to.
Tutaj jest inny przykład, który pokazuje
w jaki sposób
zachowywałaby się ziemia,
system klimatyczny,
gdybyśmy tych gazów nie emitowali. Jak mamy te wirtualne światy,
dzięki którym możemy prześledzić, co się dzieje, jeżeli działają
na nie takie, czy inne wymuszenia, możemy prześledzić, co byłoby,
gdyby nie było tego wymuszenia antropogenicznego. I to jest
ta linia, to są efekty wybuchów wielkich wulkanów.
To jest ta zmienność, którą narzuciliśmy.
Ta czarna linia, to są obserwacje, czerwona linia to jest
wynik średni.
z
eksperymentów 80 różnymi, ale bardzo podobnymi
do siebie w takim zakresie, jak możemy to zrobić modelami naszej
planety.
No i gdyby nie emisje naszych gazów cieplarnianych, które tutaj
widzimy, tutaj jest zmiana temperatury w ciągu tych ostatnich
150 lat to i działalność słoneczna i różnego
rodzaju procesy, które redystrybują energię po powierzchni
Ziemi nie powodowałyby większych zmian temperatury niż to,
co widać. Czyli, krótko mówiąc, praktycznie zero, z pewnym zakresem
niepewności. Bo my fizycy zawsze mówimy o niepewnościach naszych
obliczeń, pomiarów i tak dalej.
Natomiast, nasze emisje gazów cieplarnianych i emisja aerozoli
atmosferycznych, które odbijają promieniowanie słoneczne
doprowadziło do ocieplenia już o 1,1 stopnia
w skali globu. To jest jedna piąta różnicy temperatur
pomiędzy tym okresem, kiedy nad tym miejscem, gdzie stoimy leżał
gruby lądolód, który skuwał to wszystko. Nie było Gdańska, nie
było Bałtyku.
To jest pięć stopni różnicy.
My już zrobiliśmy 1,1siątą i bardzo szybko zmieniamy
to w górę. Obserwujemy te zmiany, patrząc na przykład na temperatury.
To jest inny, trudny wykres.
Jeżeli sobie popatrzymy na taki rozkład statystyczny, jak na
lądach półkuli północnej często było lato średnie, cieplejsze
od średniego bądź chłodniejsze od średniego w tym miejscu w
latach 1950-1980
mamy taką piękną krzywą Gaussa. Robimy dokładnie
te same obserwacje i widzimy, że
prawie 15 procent sytuacji letnich, które już w tej
chwili występują, nie występowały nigdy za czasów naszej pamięci,
naszych ojców, dziadów, pradziadów.
To jest ten efekt, który już obserwujemy.
Możemy zrobić
szacunki tego, co będzie, jeżeli ocieplimy planetę troszeczkę
bardziej o dwa stopnie. Przepraszam, o dwa stopnie, o cztery stopnie.
I teraz lata, które kiedyś były super upalne, występowały raz
na 50 lat.
Podobne statystycznie zdarzenia będą zdarzały się w aktualnym
klimacie
co 10 lat. I są o 1,2 stopnia cieplejsze
niż to, co było kiedyś. Przy wzroście o dwa stopnie, będą co trzeci
rok się zdarzać i będą
o 2,7 stopnia cieplejsze. A przy klimacie cieplejszym
o cztery stopnie będą praktycznie zdarzać się co roku i te maksymalne
fale upałów będą średnio na globie o 5,3 stopnia
cieplejsze. Co gorsza, ten wzrost temperatury może doprowadzić
do uruchomienia kolejnych
sprzężeń zwrotnych, które będą
popychać Ziemię w tą samą stronę, w którą my ją popychamy do coraz
wyższych temperatur, uwalniania się metanu i dwutlenku węgla
z wiecznej zmarzliny,
niszczenie Amazonii i tak dalej.
Spadek zalodzenia Oceanu Północnego, rozpad lądolodów.
To wszystko już w tej chwili zaczyna się dziać.
Kiedyś zdawało nam się, że te punkty krytyczne w systemie klimatycznym
one pojawią się, czy je zaobserwujemy, przy temperaturach większych
niż trzy, cztery stopnie względem epoki przedprzemysłowej.
Najnowsze badania, kolejne nowsze badania prowadzą do
wniosku, że jesteśmy dużo bliżej niż się jeszcze 10
czy 15 lat temu
spodziewaliśmy.
dokonaniu cudu i dopełnieniem, że tak powiem, postanowień Porozumienia
Paryskiego my uruchamiamy
z bardzo wielkim prawdopodobieństwem nieodwracalnie te zjawiska,
które na przykład spowodują, że 1000-letnia historia Gdańska
skończy się 1100 latach, albo po 1200 latach.
I nie będzie już dalej historii Gdańska.
Chciałem jeszcze pokazać jedną rzecz związaną z drugą częścią
mojego wykładu. Na tej naszej planecie, gdzie jest dużo wody,
gdzie prawie nie widać atmosfery, bo jest taka cienka, tą wodę
czasami widać w postaci odbijającej promieniowanie słoneczne,
widzimy jeszcze coś takiego zielonego.
To jest biosfera, to są wszystkie rośliny i zwierzęta na powierzchni
Ziemi, od jednokomórkowców do nas samych.
Jeżeli sobie popatrzymy na to, w jaki sposób przebiegał
wzrost koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze, a możemy
to zrobić na podstawie badania rdzeni lodowych,
to jest artefakt zszywania dwóch czy trzech serii danych od
dawna nie poprawiony, wiadomo jak to zrobić. Ale pokazuję to,
co jest dostępne,
po prostu. To zauważymy, że powolny wzrost koncentracji dwutlenku
węgla w atmosferze zaczął się w momencie, kiedy wpadliśmy na
pomysł, że możemy uprawiać rośliny. To znaczy, musimy wyciąć
las,
dużo zielonej materii organicznej, która także jest nie w samych
drzewach, ale w glebie, w krzewach w całej roślinności.
Ta materia organiczna jest zbudowana na węglu.
Ten węgiel się utlenia, a jeżeli zasiejemy tam pola, oczywiście
tej materii organicznej na kilometr kwadratowy, czy metr kwadratowy
jest dużo mniej. Więc, ten węgiel nie ginie w przyrodzie.
Jego część zasilała już atmosferę od czasów naszego wczesnego
rolnictwa.
Dzisiaj, gdy mówimy o emisjach dwutlenku węgla do atmosfery,
mamy emisję z paliw kopalnych i emisję z czegoś, co nazywamy
użytkowaniem terenu.
To jest właśnie to, co mówiłem.
To jest pozbywanie się życia z naszej planety po to, żebyśmy
w tym miejscu
trochę tego życia, które jest dla nas przydatne,
zasiali i zasadzili, albo po to żebyśmy budowali nasze miasta,
drogi i mnóstwo, mnóstwo innych rzeczy.
Teraz, w jaki sposób to się przekłada na pewną niezwykle ważną
część energii, bo omówimy w całym wykładzie o energii, która istnieje
w świecie wokół nas.
To jest energia chemiczna, energia życia.
Skąd się ta energia wzięła?
Jedna część to jest energia słoneczna, która została
zamknięta w skomplikowanych związkach organicznych w procesie
fotosyntezy i która zbudowała całą materię żywą na planecie.
I, która także służy nam do tego, że my żyjemy.
My pochłaniamy materię organiczną, która ulega spalaniu w
naszych ciałach i dzięki temu my żyjemy.
Tak żyje cały świat przyrody.
Część z tego świata potrafi pobrać tą energię w pewnym nadmiarze
z promieniowania słonecznego i w ten sposób właśnie zbudować
się,
czy odłożyć coś, co nazywamy paliwami kopalnymi.
Ta energia tu jest w zeta dżulach, nie będę mówił, ile tam
jest zer po przecinku. I to jest spadek
w ciągu ostatnich dwóch tysięcy lat naszej cywilizacji, powiedzmy
energii życia na planecie. Tej energii jest
dwa razy mniej niż było dwa tysiące lat temu.
Teraz zróbmy sobie absurdalny
rachunek i przyjmijmy, że ta energia życia służy tylko temu, żeby
żebyśmy mogli jeść.
Czyli bierzemy tą energię życia, dzielimy przez roczne
zapotrzebowanie naszego organizmu na energię życia.
Mnożymy
to przez liczbę ludzi, tutaj w mianowniku. i w wyniku wychodzi
nam, na ile lat wystarczyłoby środowiska
gdyby ono służyło tylko i wyłącznie dla nas.
Państwo widzą, spadek jest dramatyczny.
To jest kryzys bioróżnorodności i to jest kryzys.
drugi obok kryzysu klimatycznego, który nam zagraża.
Jeżeli sobie popatrzymy na rzeczy, które wielokrotnie Państwo
już widzieli i słyszeli na przykład w filmie Davida Attenborough
"Życie na naszej planecie".
Tam są podawane te liczby i te kwestie tego tempa wzrostu.
Nie chcę omawiać szczegółowo tego wykresu, ale to, co czerwone,
to już jest zniszczone, bądź naruszone.
To, co jest niebieskie to jest to, co zostało.
Kiedyś, gdy powstawał nasz system społeczny, polityczny, gospodarczy,
kiedy powstał Gdańsk, kiedy się rozwijał,
nawet, kiedy odzyskyliśmy niepodległość
system ludzki, cała cywilizacja, była malutkim elementem
zanurzonym wewnątrz systemu planetarnego.
My w tej chwili staliśmy się głównym graczem w systemie planetarnym.
I jeśli idzie o zarządzanie bilansem energii planety i jeśli
idzie o masę wytworów na jego powierzchni. Masa wszystkich
wytworów stworzonych przez człowieka już jest w tej chwili
większa niż masa wytworów całej przyrody.
My jesteśmy tym głównym graczem.
Natomiast zasoby, które do tego wykorzystujemy, także to są zasoby
naszej planety. Pytanie jest takie, gdzie są granice wzrostu?
50 lat temu została opublikowana słynna praca pod
tym tytułem, gdzie, po prostu, starano się powiedzieć to samo,
co ja Państwu powiedziałem tutaj niedawno, mówiąc o podwojeniu.
O istocie wzrostu wykładniczego. W skończonym świecie
nieskończony wzrost nie jest możliwy.
Pytanie, gdzie są granice?
Jeżeli popatrzymy na apele naukowców, tutaj jednej z ostatnich
prac dotyczącej właśnie kryzysu bioróżnorodności, ogromna
grupa wybitnych naukowców
zadaje pytanie. Przedstawiamy trzy główne kwestie środowiskowe,
przed którymi stoimy, a którym poświęcono niewiele uwagi,
które wymagają pch działań.
Dowodzimy, że przyszła warunki będą bardziej, o wiele bardziej
niebezpieczne, niż się obecnie uważa, a skala zagrożeń jest w
rzeczywistości tak wielka, że trudno ją ogarnąć nawet dobrze
poinformowanym ekspertom. Pytamy, jaki system polityczny
lub ekonomiczny, czy też przywództwo jest przygotowane do
stawienia czoła
przewidywanym katastrofom i zdolne do podjęcia odpowiednich
działań. I stwierdzamy, że ta dramatyczna sytuacja nakłada
na naukowców niezwykłą odpowiedzialność za szczere i precyzyjne
wypowiadanie się w kontaktach z rządem, biznesem i opinią publiczną.
Mam nadzieję, że ten wspaniały związek uczelni będzie
to robił, bo to jest dla nas kluczowe.
Co musimy zrobić? No musimy dramatycznie zredukować emisję.
Nawet te emisje, które aktualnie, że tak powiem, wyznaczają
aktualne polityki klimatyczne nie są, ograniczenia ich, wystarczające
do tego, żeby nie uruchomiły się te punkty krytyczne, które
zdecydowanie utrudnią nam, jeśli nie uniemożliwią zażegnanie
tych kryzysów na skalę planetarną.
Mamy taką sytuację, że możliwe są różne ścieżki przyszłości.
Kiedyś
Ziemia bujała się między epokami lodowymi, właśnie będąc
czuła na te bardzo niewielkie wymuszenia.
My już przez nasze wymuszenia antropogeniczne wypchnęliśmy
ją z tego zakresu.
Stan jest w tej chwili taki, jaki był około siedem milionów lat
temu, zanim epoki te lodowe się zaczęły.
No i mamy teraz możliwość przepchnąć go bardzo szybko do stanu
sprzed 50 milionów lat.
Ale nie wytrzyma tego przyroda.
Ewolucja nie działa tak szybko, jak my. Nie podwaja się co
krótki okres czasu, a jeżeli się podwaja, jak bakterie na szalce
Petriego, to giną wszystkie w momencie, kiedy zabraknie substancji
odżywczych dla nich.
Z każdym rokiem
spadają nam,
to jest z ostatniego raportu IPCC rysunek drugiej części, możliwości
doprowadzenia do tego, co byśmy chcieli. To znaczy pozostania
w tym stanie naszej planety, który jest dla nas dobry i przyjazny.
My potrafimy na różny sposób zdiagnozować przyczyny tego. Fizycy
mówią o potrzebie właśnie ograniczenia zmiany bilansu energii,
ale ekonomiści także, czy specjaliści z innych dziedzin też
mają swoje diagnozy.
To jest diagnoza, która jest z raportu dla rządu brytyjskiego
sprzed półtora roku grupy ekonomistów środowiskowych.
I piszą wprost
ludzkości nie udało się nawiązać zrównoważonego kontaktu
z naturą, nasze
wymagania znacznie przekraczają jej możliwości dostarczenia
nam dóbr i usług, na których polegamy.
Nasz niezrównoważony stosunek do natury zagraża dobrobytowi
obecnych i przyszłych pokoleń.
U podstaw leży głęboko zakorzeniona powszechna niewydolność
instytucjonalna.
Rozwiązanie zaczyna się od zrozumienia zaakceptowania prostej prawdy.
Nasze gospodarki i społeczeństwa są osadzone wewnątrz natury,
nie na zewnątrz niej. Musimy zmienić sposób myślenia i działania.
Musimy inaczej mierzyć sukces ekonomiczny i społeczny.
I kończąc już, przekroczyłem czas.
Chciałem podsumować, że aktualne sprzężenia między systemem
ludzkim, kulturą, gospodarką, a systemem ziemskim, naturą nie
są wystarczające do utrzymania kryzysu klimatycznego i kryzysu
bioróżnorodności pod kontrolą. Utrzymanie systemu ludzkiego
w aktualnej postaci w dłuższym czasie jest niemożliwe. I można
narysować dwa scenariusze. Tak, jak na tym wykresie z progiem.
Albo opanujemy kryzys, bo się zmienimy, albo się nie zmienimy.
I kryzys z nami wygra.
I są dwa kluczowe czynniki. To tak naprawdę są dwie proste rzeczy,
o które musimy zadbać.
Musimy zadbać o redukcję wszelkich emisji dwutlenku węgla
i innych gazów cieplarnianych jak najszybciej.
I musimy zadbać o utrzymanie i wzrost bioróżnorodności. Natomiast,
problemem są nasze narracje i sposób opowiadania o tym.
Mamy mnóstwo różnego rodzaju ściemniania.
Mówimy o
różnego działaniu proekologicznym,
które tak naprawdę wcale nie służy pierwszemu, bądź drugiemu
punktowi, a służy tylko wzrostowi sprzedaży i ewentualnemu
policzeniu
tego, jako wzrost bogactwa, produktu i tak dalej. Druga część
jest nieświadoma.
Nam się często wydaje, że jakieś rozwiązania cząstkowe i nazwanie
tego w sposób chwytający za serce pozwala na załatwienie sprawy.
Otóż tak nie jest, proszę Państwa.
Tak długo, jak działanie, które podejmujemy
nie jesteśmy w stanie wprost pokazać, że prowadzi do redukcji
emisji, bądź wzrostu bioróżnorodności, to znaczy, że nie potrafimy
powiedzieć, czy to działanie jest dobre, czy złe dla naszej przyszłości.
I chciałbym, żebyśmy wspólnie w ramach przedstawicieli nauk
technicznych, medycznych, humanistów, którzy tworzą różnego
rodzaju narracje i także przyrodników, którzy badają to wszystko
znaleźli wspólny język porozumienia i drogę do tego, żeby
te kryzysy opanować.
To jest cały czas możliwe.
Nie przekroczyliśmy jeszcze tych progów krytycznych.
Niektóre, jeśli trochę przekroczymy, może da się pewne rzeczy
odwrócić. Ale z każdym dniem z każdym tygodniem, z każdym przyciśnięciem
gazu w samochodzie, litr benzyny to jest prawie dwa i pół kilograma
emisji dwutlenku węgla, my te szanse zmniejszamy. Dajmy sobie
szansę, nauczmy się rozmawiać o tym i zróbmy coś więcej niż puste
słowa.
Dziękuję bardzo.
Nie ma pytań.
Dziękujemy panie profesorze
za inspirujący wykład, zapraszamy również do indywidualnych
rozmów na tematy poruszone podczas dzisiejszego wykładu we
foyer po zakończeniu oficjalnej części spotkania.
Dzisiejsza uroczystość jest wyjątkowa także dlatego, że jako
gdańskie środowisko akademickie wspólnie deklarujemy chęć
współpracy wyrażoną za chwilę podpisaniem Gdańskiego Manifestu
Nauki.
W tym celu zapraszam na scenę panią prezydent, pana marszałka
oraz rektorów gdańskich uczelni lub wyznaczonych przez nich
osoby.
Zapraszam.
Może ja tylko dodam, że Gdański Manifest Nauki po naszej
uroczystości zostanie fizycznie umiejscowiony
w siedzibie Związku Uczelni Fahrenheita oraz na stronie internetowej.
Prosimy Państwa o pozostanie na scenie, bo chcemy zaprosić
Państwa jeszcze do wspólnego zdjęcia.
W imieniu wspólnoty Uczelni Fahrenheita, dziękuję za obecność
podczas dzisiejszego wydarzenia, jak również wspieranie
naszych działań na każdym etapie. I w imieniu rektorów Uczelni
Fahrenheita zapraszamy na poczęstunek do ogrodu zimowego.
Dziękujemy.