WEBVTT 00:00:28.080 --> 00:00:29.110 Dzień dobry państwu. 00:00:29.120 --> 00:00:31.870 Witam bardzo serdecznie, nazywam się Krzysztof Piersa. 00:00:31.880 --> 00:00:35.450 Jestem terapeutą do spraw uzależnień, specjalizuje się w grach 00:00:35.460 --> 00:00:39.410 komputerowych, w Internecie, w telefonach komórkowych i od 00:00:39.540 --> 00:00:40.890 dobrych 7 lat 00:00:40.960 --> 00:00:42.310 jeżdżę po całej Polsce, 00:00:42.320 --> 00:00:46.830 rozmawiam z młodzieżą, jak i z dorosłymi na temat tego, gdzie 00:00:46.840 --> 00:00:49.210 leży uzależnienie od nowoczesnych technologii. 00:00:49.220 --> 00:00:52.170 Jak korzystać bezpiecznie z nowoczesnych technologii? 00:00:52.180 --> 00:00:56.060 Jak wyglądają gry komputerowe i w jakiś sposób na nas wpływają? 00:00:56.710 --> 00:00:59.440 To od czego warto zacząć, to na pewno temat, 00:00:59.450 --> 00:01:01.300 czym w ogóle są gry komputerowe? 00:01:01.310 --> 00:01:06.140 Dlatego, że w wielu przypadkach zarówno rodzice, jak i gracze 00:01:06.150 --> 00:01:07.780 potrafią się mylić w tej kwestii. 00:01:07.790 --> 00:01:13.100 Rodzice z jednej strony widzą najgorsze zło, które, można powiedzieć, 00:01:13.130 --> 00:01:15.100 odpowiada za wypaczenie młodych ludzi. 00:01:15.650 --> 00:01:20.240 Z kolei gracze powtarzają, że gry przede wszystkim uczą i jak 00:01:20.250 --> 00:01:22.000 zwykle bywa w takich konfliktach, 00:01:22.010 --> 00:01:25.800 prawda znajduje się gdzieś pośrodku. Jeżeli chodzi o wypaczenie 00:01:25.810 --> 00:01:26.970 gier komputerowych, 00:01:27.020 --> 00:01:30.490 to śmiało mogę powiedzieć na przestrzeni swojej pracy terapeutycznej, 00:01:30.500 --> 00:01:35.150 że nie działa to w ten sposób, że gracz dostanie krwawą grę komputerową, 00:01:35.160 --> 00:01:40.250 będzie grał w "GTA5" albo w "God of war" i w tym momencie zacznie 00:01:40.260 --> 00:01:43.570 w agresywny sposób zachowywać się wobec innych graczy. 00:01:44.020 --> 00:01:48.170 Problem wynika raczej z nieodpowiedniego gracza z nieodpowiednią 00:01:48.180 --> 00:01:52.890 grą, czyli kiedy właśnie te "GTA5 dostanie siedmiolatek, 00:01:53.200 --> 00:01:56.970 co jest bardzo ciekawe, biorąc pod uwagę, że większość graczy 00:01:57.120 --> 00:02:00.810 "GTA5" w tym momencie, zwłaszcza kiedy pytam w szkołach, 00:02:00.840 --> 00:02:03.870 to są właśnie 9, 10, 11 latkowie, 00:02:04.460 --> 00:02:08.070 a dorosłych graczy praktycznie nie da się znaleźć na serwerach 00:02:08.080 --> 00:02:13.630 gry, więc mamy grę 18+ i dziesięcioletnich 00:02:13.640 --> 00:02:17.230 graczy i w tym wypadku oczywiście już może dojść do wypaczenia 00:02:17.240 --> 00:02:22.570 pewnego zachowania, ale nie jest to związek z samą grą, z samą tematyką 00:02:22.580 --> 00:02:26.970 gry, tylko z nieodpowiednim bodźcem w nieodpowiednim wieku. 00:02:27.130 --> 00:02:29.360 Można to porównać do książek kryminalnych. 00:02:29.370 --> 00:02:34.280 Można to porównać do filmów akcji, filmów pełnych strzelanin 00:02:34.470 --> 00:02:35.990 i czy te filmy są złe? 00:02:36.110 --> 00:02:39.620 Niekoniecznie, ale czy pokażemy te filmy dziesięciolatkowi? 00:02:40.170 --> 00:02:44.520 No już byśmy się zastanowili, więc to w kwestii samej agresji. 00:02:44.750 --> 00:02:48.460 Jeżeli chodzi o rozwój w grach komputerowych, powiedziałbym, 00:02:48.470 --> 00:02:55.160 że my gracze lubimy skupiać się na pozytywach gier, które dotyczą 00:02:55.170 --> 00:02:56.800 bardzo niewielkiej grupy 00:02:57.420 --> 00:03:01.690 graczy, pomimo tego, że nas wszystkich to nie dotyczy, przykładowo 00:03:02.020 --> 00:03:05.730 rozwój języka angielskiego w grach komputerowych, nauka historii, 00:03:06.180 --> 00:03:08.130 nauka strategicznego myślenia. 00:03:08.380 --> 00:03:12.350 Bardzo często my graczy lubimy mówić, że korzystamy z tych dobrodziejstw 00:03:12.400 --> 00:03:13.460 edukacyjnych 00:03:13.680 --> 00:03:14.530 grając w gry. 00:03:14.820 --> 00:03:19.470 Problem w tym, że nie wszyscy gracze uczą się angielskiego grając 00:03:19.500 --> 00:03:23.790 na komputerze, skrócił bym tą grupę przede wszystkim do graczy 00:03:23.800 --> 00:03:28.010 gier tak zwanych MMORPG, czyli są to tytuły takie jak "World of 00:03:28.020 --> 00:03:28.460 Warcraft", 00:03:28.510 --> 00:03:32.640 "Guild Wars", "Final Fantasy online", gdzie musimy komunikować się 00:03:32.650 --> 00:03:36.820 z drugą osobą bezpośrednio, cały czas tworzyć skomplikowane 00:03:36.830 --> 00:03:40.400 zdania i tu rzeczywiście ten rozwój języka angielskiego występuje. 00:03:40.490 --> 00:03:41.750 W przypadku gier, 00:03:41.780 --> 00:03:46.380 cóż, najpopularniejszych w tym momencie na rynku gier i najpopularniejszych 00:03:46.390 --> 00:03:50.800 w podstawówkach, czyli "Roblox", "Minecraft", czy chociażby 00:03:50.810 --> 00:03:55.100 "Counter Strike" to komunikacja graczy ogranicza się do 16 00:03:55.110 --> 00:03:58.920 słów, z czego większość to czysty slang graczy. 00:03:59.440 --> 00:04:04.170 Więc trudno nazwać to jakąś nauką. W przypadku historii, jak 00:04:04.180 --> 00:04:08.170 często lubimy gracze powtarzać, że gry uczą historii, dlatego, 00:04:08.180 --> 00:04:10.270 że dzieją się w realiach historycznych. 00:04:10.300 --> 00:04:14.750 Cóż, powiedziałbym, że nauka historii w grach takich jak "Battlefield" 00:04:14.760 --> 00:04:18.550 czy seria "Assasin's Creed" jest bardzo podobna do filmu "Szeregowiec 00:04:18.560 --> 00:04:24.090 Ryan" i każdy kto z Państwa widział film "Szeregowiec Ryan" może 00:04:24.170 --> 00:04:26.740 sobie odpowiedzieć na pytanie, czy jest to film, który jest 00:04:26.750 --> 00:04:30.590 w stanie nauczyć mnie wszystkiego na temat II wojny światowej? 00:04:30.790 --> 00:04:33.790 Czy jedynie zainteresować mnie tym tematem? 00:04:33.800 --> 00:04:35.220 W tym gry są rzeczywiście dobre. 00:04:35.230 --> 00:04:39.860 Potrafią zainteresować tematem, potrafią sprzedać nam ciekawostkę 00:04:39.870 --> 00:04:43.900 historyczną i tego grom nie można odjąć, ale nie jest to czysta 00:04:43.910 --> 00:04:44.820 nauka historii. 00:04:45.450 --> 00:04:46.500 Dlaczego my gracze 00:04:46.510 --> 00:04:49.680 mówimy, że gry nas tak uczą, przede wszystkim dlatego, że się 00:04:49.690 --> 00:04:53.460 wstydzimy, dlatego, że my gracze potrafimy nabijać nawet w Polsce 00:04:53.590 --> 00:04:57.190 około 1500 godzin rocznie, grając na komputerze, 00:04:57.430 --> 00:05:01.400 przeglądając Internet potrafimy nabijać na telefonie 00:05:01.460 --> 00:05:07.640 5,5 godziny w ciągu dnia, więc jeżeli poświęcamy tak dużo czasu, 00:05:07.670 --> 00:05:11.640 szukamy w tym momencie, można powiedzieć, usprawiedliwienia, 00:05:11.670 --> 00:05:15.770 kiedy wracają rodzice do domu pytają, jak minął dzień, co 00:05:15.780 --> 00:05:18.050 ciekawego dzisiaj robiliśmy, co my z tego mamy? 00:05:18.060 --> 00:05:22.590 To głupio jest powiedzieć, że po prostu bawiliśmy się, 00:05:22.600 --> 00:05:26.330 że po prostu graliśmy, a gry to przede wszystkim rozrywka. 00:05:26.440 --> 00:05:30.810 Oczywiście istnieje pewna wypadkowa, powiedziałbym, rozwoju 00:05:30.820 --> 00:05:34.670 w grach, ale umówmy się, że my gracze nie gramy po to, żeby się 00:05:34.680 --> 00:05:35.070 rozwijać. 00:05:35.080 --> 00:05:35.630 My gracze 00:05:35.710 --> 00:05:39.050 gramy, żeby się dobrze bawić i to nie jest nic złego. 00:05:39.130 --> 00:05:40.640 Od razu pragnę oddemonizować. 00:05:40.650 --> 00:05:44.440 To nie jest nic złego, że państwa dzieci będą grały na komputerach, 00:05:44.470 --> 00:05:45.920 będą grały na konsolach. 00:05:45.950 --> 00:05:48.440 To jest rozrywka taka jak każda inna. 00:05:48.670 --> 00:05:52.040 Problem jest dopiero w momencie, kiedy my zaczynamy przeginać, 00:05:52.050 --> 00:05:56.950 kiedy pojawia się nadużycie i po czym rozpoznać właściwie przegięcie. 00:05:57.910 --> 00:06:00.920 Zawsze proponuję młodym ludziom zwrócić uwagę na to, czy po 00:06:00.930 --> 00:06:04.140 pierwsze zaniedbujemy swoje otoczenie i czy zaniedbujemy 00:06:04.150 --> 00:06:04.820 samych siebie. 00:06:05.170 --> 00:06:07.800 Zaniedbywanie, otoczenie działa w bardzo prosty sposób. 00:06:07.810 --> 00:06:11.820 To jest sytuacja, kiedy prosimy o pomoc, kiedy zwracamy na coś 00:06:11.830 --> 00:06:15.340 uwagę, kiedy próbujemy rozmawiać z drugą osobą i priorytet 00:06:15.350 --> 00:06:19.140 rozrywki, czyli w tym wypadku priorytet gier, priorytet Internetu, 00:06:19.150 --> 00:06:21.920 przeglądania Internetu, odpisywania komuś na Facebooku, na 00:06:21.930 --> 00:06:26.810 Messengerze jest większy niż spędzanie czasu z kimś na żywo. 00:06:27.310 --> 00:06:30.720 To wtedy mamy do czynienia z kolokwialnie mówiąc 00:06:30.780 --> 00:06:33.750 przegięciem. I na to wtedy należy zwrócić uwagę. 00:06:33.760 --> 00:06:37.830 Zwracam na to uwagę również dlatego, że takie zaniedbywanie 00:06:37.840 --> 00:06:42.110 otoczenia spotykam bardzo często w restauracjach, w szkołach, 00:06:42.150 --> 00:06:46.810 na przystankach autobusowych czy chociażby wśród osób dorosłych, 00:06:46.820 --> 00:06:51.250 które spotykają się gdzieś na mieście i zamiast korzystać z 00:06:51.260 --> 00:06:55.110 tego, że widzimy drugą osobę, rozmawiać z nią, to gdzieś tam cały 00:06:55.120 --> 00:06:56.150 czas zaglądamy, 00:06:56.160 --> 00:07:00.510 sprawdzamy, czy ktoś do nas nie napisał, czy coś się nie wydarzyło 00:07:00.520 --> 00:07:01.230 w Internecie. 00:07:01.400 --> 00:07:05.880 Pomimo, że powinniśmy być tu teraz dla tej osoby, w ten sposób 00:07:05.890 --> 00:07:09.180 tworzą się bardzo poważne deficyty, zwłaszcza wśród młodych 00:07:09.190 --> 00:07:12.980 ludzi, którzy coraz częściej jedzą posiłki samodzielnie, 00:07:12.990 --> 00:07:16.860 nie spędzają tego czasu z rodzicami, na przykład, kiedy będzie 00:07:16.890 --> 00:07:20.460 śniadanie, obiad, kolacja, będziemy jeść posiłki całą rodziną 00:07:20.470 --> 00:07:20.860 razem. 00:07:21.030 --> 00:07:25.100 W tym momencie coraz częściej każdy, można powiedzieć, je samodzielnie 00:07:25.410 --> 00:07:26.570 i zabieramy 00:07:26.610 --> 00:07:28.790 można powiedzieć gospodarstwa domowego 00:07:28.800 --> 00:07:32.370 ten podstawowy czynnik tworzący relacje 00:07:32.420 --> 00:07:33.530 rodzinne. 00:07:34.330 --> 00:07:38.420 To jest przegięcie, można powiedzieć zaniedbanie zewnętrzne. 00:07:38.610 --> 00:07:43.700 Zaniedbanie wewnętrzne to jest ustawienie priorytetu rozrywki 00:07:43.950 --> 00:07:46.120 ponad nasze własne zdrowie. 00:07:46.190 --> 00:07:51.580 To jest rezygnacja z posiłków, rezygnacja ze snu, rezygnacja 00:07:51.590 --> 00:07:56.980 z wywiązywania się z obowiązków i to zdarza 00:07:56.990 --> 00:07:58.080 się coraz częściej. 00:07:58.140 --> 00:08:02.300 Ostatnio pytam coraz częściej młodzież w szkołach, 00:08:02.330 --> 00:08:04.800 kto z nich kładzie się spać 00:08:05.080 --> 00:08:08.980 o godzinie 22 albo wcześniej i jak mogą się 00:08:08.990 --> 00:08:13.150 państwo domyślić są to pojedyncze osoby które się kładą, a warto 00:08:13.160 --> 00:08:17.070 powiedzieć, że rozmawiam raczej z młodzieżą w wieku 11 00:08:17.080 --> 00:08:21.850 12 i 13 lat i tu bierze się bardzo dużo problemów 00:08:21.860 --> 00:08:26.050 bo jeżeli kładziemy się spać w tak młodym wieku po godzinie 23, 00:08:26.060 --> 00:08:30.510 po północy przeglądając Tiktoka, przeglądając Facebooka, 00:08:30.540 --> 00:08:34.250 jeszcze jeden filmik, jeszcze jeden filmik, w końcu kiedy padniemy 00:08:34.260 --> 00:08:37.800 na łóżko kładziemy się spać, rano wstajemy kompletnie niewyspani 00:08:37.950 --> 00:08:41.300 budzimy się dodatkowo przeglądając Internet, bo jeszcze jeden 00:08:41.310 --> 00:08:45.210 filmik, jeszcze jeden filmik rano potem spóźniamy się, spóźniamy 00:08:45.220 --> 00:08:48.080 się do pracy, spóźniamy się do szkoły, jesteśmy kompletnie 00:08:48.090 --> 00:08:51.000 niewyspani, kompletnie nieprzygotowani, nie skoncentrowani, 00:08:51.010 --> 00:08:55.860 żeby działać i obwiniamy później cały świat za to, co nas 00:08:55.870 --> 00:08:56.460 spotyka. 00:08:56.670 --> 00:09:01.240 Zaniedbujemy posiłki, decydujemy się na byle jakie przekąski, 00:09:01.250 --> 00:09:03.180 byle tylko na chwilę wyciszyć głód. 00:09:03.290 --> 00:09:05.320 Rezygnujemy z higieny. 00:09:06.010 --> 00:09:10.170 Zaniedbujemy relacje z bliskimi i to się na nas również 00:09:10.210 --> 00:09:15.190 odbija. I to warto podkreślać, że nie jest problemem samo 00:09:15.200 --> 00:09:18.670 korzystanie z Internetu, korzystanie z gier komputerowych, 00:09:18.700 --> 00:09:22.510 sam Internet jest naprawdę dobrym medium i pozwala na niesamowite 00:09:22.560 --> 00:09:24.180 możliwości rozwojowe. 00:09:24.460 --> 00:09:27.950 Same gry komputerowe nie są złe, chodzi przede wszystkim o 00:09:28.160 --> 00:09:33.410 przeginanie w tej materii, do czego to nas zasadniczo prowadzi. 00:09:33.420 --> 00:09:35.930 Oczywiście najczęściej straszy się 00:09:36.000 --> 00:09:40.480 wadami fizycznymi, czyli straszenie krzywym kręgosłupem, 00:09:40.510 --> 00:09:46.120 zwyrodnieniem nadgarstków, popsutym wzrokiem. 00:09:46.150 --> 00:09:48.180 Oczywiście te wady wszystkie występują. 00:09:48.890 --> 00:09:52.460 Ale powiedziałbym, że jest to pikuś w porównaniu z tym, co się 00:09:52.470 --> 00:09:57.280 dzieje z naszą głową, dlatego, że głównymi wadami jest oczywiście 00:09:57.290 --> 00:10:00.040 marnowanie czasu i aspołeczność. 00:10:00.390 --> 00:10:04.600 Marnowanie czasu działa w bardzo prosty sposób, czyli ten czas, 00:10:04.610 --> 00:10:07.020 który poświęciliśmy masowo na rozrywkę, 00:10:07.310 --> 00:10:10.900 moglibyśmy chwilę przeznaczyć chociażby na rozwijanie swoich 00:10:10.910 --> 00:10:13.660 pasji w takim najprostszym skrócie. 00:10:13.670 --> 00:10:18.570 Jeżeli korzystamy, nabijamy grając na komputerze 1500 00:10:18.580 --> 00:10:20.180 godzin rocznie, 00:10:20.400 --> 00:10:25.290 to warto powiedzieć, że 700 godzin to granie dwie godziny 00:10:25.300 --> 00:10:29.270 dziennie na pianinie i w ciągu roku poświęcając dwie godziny 00:10:29.280 --> 00:10:32.710 dziennie na pianinie jesteśmy w stanie być całkiem nieźli 00:10:32.720 --> 00:10:36.010 w tym instrumencie. Rezygnujemy z takich rzeczy rezygnujemy 00:10:36.020 --> 00:10:40.150 z takich umiejętności, dlatego, że wolimy sobie pograć. 00:10:40.160 --> 00:10:43.390 Wolimy poprzeglądać Internet, odpisać komuś w Internecie, 00:10:43.400 --> 00:10:46.550 pomimo tego, że często nie znamy tych osób, ale chcemy się pokłócić. 00:10:47.500 --> 00:10:52.430 I dociera to do nas zasadniczo dopiero w momencie, kiedy spotykamy 00:10:52.440 --> 00:10:57.510 się z konsekwencjami tego nadużycia. W różnych grupach wiekowych 00:10:57.520 --> 00:11:01.570 są to różne konsekwencje, w przypadku maturzystów potrafi to 00:11:01.580 --> 00:11:05.810 być kiepsko zdana matura, kiedy były zajęcia z nauczycielami, 00:11:05.820 --> 00:11:10.890 były fakultety, a woleliśmy pograć, woleliśmy poprzeglądać 00:11:10.900 --> 00:11:13.910 Internet, nie przygotować się i później mamy pretensje do całego 00:11:13.920 --> 00:11:18.590 świata, że matura jest kiepsko zdana. W przypadku studentów 00:11:18.670 --> 00:11:22.090 potrafi być to bezrobocie, kiedy okazuje się, że na studiach 00:11:22.100 --> 00:11:26.110 wcale nie podejmowałem praktyk, nie podejmowałem zajęć rozwojowych, 00:11:26.120 --> 00:11:29.490 tylko można powiedzieć, prześlizgnął się przez sesję, byleby 00:11:29.500 --> 00:11:33.110 tylko zdać i później te konsekwencje nas doganiają. 00:11:33.260 --> 00:11:36.750 Nagle okazuje się, że jesteśmy człowiekiem, który w swoich 00:11:36.760 --> 00:11:41.430 pasjach ma nabite kilkadziesiąt, może kilkaset raptem godzin 00:11:41.620 --> 00:11:45.050 i mierzymy się z ludźmi, którzy w tych samych pasjach mają nabite 00:11:45.060 --> 00:11:49.170 po kilka tysięcy godzin, obserwuję to przykładowo na rynku 00:11:49.410 --> 00:11:54.200 graficznym, na rynku muzycznym, na rynku film pisarskim, 00:11:54.410 --> 00:11:57.700 gdzie ludzie, którzy chcieliby na przykład napisać książkę 00:11:57.760 --> 00:12:01.900 przegrywają, ponieważ nie mają godzin nabitych na swojej 00:12:01.910 --> 00:12:04.670 pasji i nie mają godzin nabitych na warsztacie, nie mają godzin 00:12:04.680 --> 00:12:08.540 nabitych na tworzeniu tych książek, a warto wspomnieć, że napisanie 00:12:08.550 --> 00:12:13.000 książki to jest około 500 godzin, a więc statystyczny 00:12:13.010 --> 00:12:17.000 użytkownik gier jest w stanie napisać trzy takie książki w ciągu 00:12:17.010 --> 00:12:17.520 roku. 00:12:17.610 --> 00:12:20.130 A mimo to my tych książek po prostu nie piszemy. 00:12:21.080 --> 00:12:26.050 Jeżeli chodzi o sam Internet bardzo często zwracamy 00:12:26.060 --> 00:12:31.180 uwagę na cyberzagrożenia w postaci hakerów, w postaci 00:12:31.190 --> 00:12:33.370 kradzieży wartości intelektualnej. 00:12:33.860 --> 00:12:38.010 I powiedziałbym, że jakby oczywiście te wady istnieją, ale 00:12:38.050 --> 00:12:42.970 nam zupełnie poniżej radaru przechodzą wady i konsekwencje 00:12:42.980 --> 00:12:47.030 takie jak dystrybucja naszych danych w Internecie. Zapominamy 00:12:47.040 --> 00:12:50.620 o tym że w internecie jest dosłownie każdy, jeśli dobrze pamiętam 00:12:50.630 --> 00:12:54.580 w Polsce blisko 20 milionów osób posiada konto na 00:12:54.590 --> 00:12:58.520 Facebooku, a 22 miliony osób posiada konto na Instagramie. 00:12:59.300 --> 00:13:03.970 Więc szansa na to, że spotkamy swojego znajomego w 00:13:03.980 --> 00:13:07.410 mediach społecznościowych jest całkiem spora i przyznaję, 00:13:07.420 --> 00:13:10.930 że sam prowadząc media społecznościowe, prowadząc kanał na 00:13:10.940 --> 00:13:15.850 Youtube, rozmawiając z młodzieżą od kilku lat, widzę bardzo 00:13:15.860 --> 00:13:19.590 często, że najróżniejsze osoby potrafią sprawdzić mnie w mediach 00:13:19.600 --> 00:13:20.550 społecznościowych. 00:13:20.580 --> 00:13:23.520 Nie chodzi o to tylko, że są to współpracownicy, bo na tym też 00:13:23.530 --> 00:13:27.050 się bardzo często łapiemy, że film pokażemy zdjęcia z imprez. 00:13:27.440 --> 00:13:29.250 Pokażemy zdjęcia z 00:13:29.370 --> 00:13:33.580 rodzinnych spotkań, wypowiemy się na jakiś temat, nie do końca 00:13:33.610 --> 00:13:36.640 w przemyślany sposób, możemy wypowiedzieć się w sposób wulgarny, 00:13:36.650 --> 00:13:40.280 obsceniczny i nagle okazuje się, że na nasze media społecznościowe 00:13:40.290 --> 00:13:41.720 wchodzą 00:13:41.730 --> 00:13:44.780 dyrektorzy szkół, nasi pracodawcy. 00:13:45.030 --> 00:13:48.040 W moim przypadku są to dyrektorzy bibliotek, niejednokrotnie 00:13:48.050 --> 00:13:52.940 kuratorium oświaty, rodzice, którzy szukają pomocy terapeutycznej. 00:13:53.300 --> 00:13:58.280 Potrafią przyjść przyszli kontrahenci i teraz wyobraźmy 00:13:58.290 --> 00:13:59.700 sobie, gdybym ja pisał 00:14:00.390 --> 00:14:02.480 wulgarne komentarze w 00:14:02.510 --> 00:14:06.800 Internecie, podejrzewam, że mogłoby to niepochlebnie wpłynąć 00:14:06.810 --> 00:14:10.360 na to jak byłbym postrzegany chwilę przez innych, ale to nie 00:14:10.370 --> 00:14:14.480 są tylko kontrahenci firmowi można powiedzieć, ale Internet 00:14:14.490 --> 00:14:18.760 przeglądają nasi rodzice, nasze babcie, nasze wujostwo, nasi 00:14:18.770 --> 00:14:24.720 kuzyni, są to znajomi z dawnych lat i 00:14:24.940 --> 00:14:26.000 każdy nasz post, 00:14:26.010 --> 00:14:30.650 każdy filmik zostaje w tym Internecie, on nie ginie. 00:14:30.980 --> 00:14:34.860 Do tej pory funkcjonują dwie najważniejsze zasady Internetu: 00:14:34.870 --> 00:14:39.070 Internet nie zapomina i Internet nie wybacza, co raz wrzucone 00:14:39.080 --> 00:14:43.330 w Internet, w Internecie zostaje i potrafi przypomnieć o sobie 00:14:43.540 --> 00:14:45.520 w najmniej oczekiwanym momencie. 00:14:46.160 --> 00:14:50.230 W tym momencie bardzo często widzę przypominajki 00:14:50.240 --> 00:14:53.990 takie internetowe w przypadku, kiedy młody człowiek na przykład 00:14:54.000 --> 00:14:59.250 startuje w wyborach samorządowych na stanowisku radnego i 00:14:59.300 --> 00:15:01.530 nagle potrafią mu konkurenci 00:15:01.730 --> 00:15:06.540 wykopać w Internecie, że 10 lat temu uczestniczył 00:15:06.550 --> 00:15:09.860 w jakichś zakrapianych imprezach i wrzucał filmiki do Internetu. 00:15:09.870 --> 00:15:14.840 jak bawił się z kolegami gdzieś tam w klubie i potrafią rzucić 00:15:14.850 --> 00:15:17.220 to jako kontrę do jego kandydatury. 00:15:17.450 --> 00:15:20.620 Niejednokrotnie wypływają filmiki młodych ludzi, którzy 00:15:20.630 --> 00:15:23.400 potrafią na imprezach bawić się do białego rana. 00:15:24.130 --> 00:15:27.520 Zachowywać w najróżniejszy, obsceniczny sposób i potrafi 00:15:27.530 --> 00:15:31.960 to wypłynąć w momencie, kiedy zaczynają zajmować jakieś 00:15:32.250 --> 00:15:33.860 ważniejsze stanowiska. 00:15:34.590 --> 00:15:40.270 W których autorytet gra kluczową rolę. 00:15:40.650 --> 00:15:44.920 Z tym również zderzą się powiedziałbym rodzice za jakieś 5, 00:15:44.930 --> 00:15:48.580 może 10 lat, ponieważ w tym momencie masa rodziców zakłada 00:15:48.590 --> 00:15:52.460 konta swoim dzieciom, noworodkom i dzieciom 2, 3-letnim 00:15:52.770 --> 00:15:55.600 i umieszczają na swoich mediach społecznościowych albo już 00:15:55.610 --> 00:15:59.240 na ich mediach społecznościowych masę zdjęć właśnie tych dzieci. 00:15:59.450 --> 00:16:04.260 Moje dziecko w kąpieli, moje dziecko je pierwszy raz dżem 00:16:04.270 --> 00:16:05.080 moje dziecko, 00:16:05.280 --> 00:16:08.870 się ubiera, bawi się lalkami czy cokolwiek innego. 00:16:09.200 --> 00:16:14.990 Podejrzewam, że każdy z Państwa ma w domu album ze swoimi kompromitującymi 00:16:15.000 --> 00:16:17.370 zdjęciami z czasów dzieciństwa. 00:16:18.030 --> 00:16:23.910 I teraz proszę sobie wyobrazić, że ten album ląduje w Internecie, 00:16:23.940 --> 00:16:29.060 ląduje w murach szkoły, bo z tym będą właśnie zmagać się 00:16:29.090 --> 00:16:33.570 nastolatkowie za kilka lat, kiedy okaże się, że ich rodzice 00:16:33.740 --> 00:16:37.950 mają całą bibliotekę z ich kompromitujących zdjęć, do których 00:16:37.960 --> 00:16:42.010 koledzy z klasy nagle potrafią mieć dostęp, potrafią dotrzeć 00:16:42.360 --> 00:16:45.050 i zwrócić na to uwagę. 00:16:45.200 --> 00:16:47.730 A młodzież potrafi być w tym temacie dociekliwa. 00:16:48.150 --> 00:16:52.520 Każdy nauczyciel dba o to, jakie zdjęcia w ogóle umieszcza na 00:16:52.530 --> 00:16:53.980 swoich mediach społecznościowych. 00:16:53.990 --> 00:16:58.040 Dlatego, że uczniowie pierwsze, co robią w Internecie, to sprawdzają, 00:16:58.230 --> 00:17:01.360 co robi ich nauczyciel w mediach społecznościowych, czyli 00:17:01.480 --> 00:17:04.940 wrzuca jakieś filmy, czy może tam są zdjęcia z wakacji? 00:17:05.380 --> 00:17:10.080 Żadna nauczycielka nie pozwoli sobie na zdjęcia w bikini chociażby, 00:17:10.090 --> 00:17:13.720 bo jest całkowicie świadoma tego, że zobaczą to jej uczniowie 00:17:14.090 --> 00:17:18.000 i to jest powiedziałbym lampka bezpieczeństwa, o której powinniśmy 00:17:18.010 --> 00:17:18.540 pamiętać. 00:17:18.630 --> 00:17:20.610 Publikując rzeczy w Internecie. 00:17:21.370 --> 00:17:23.730 Ja sam, pomimo tego, że mam 32 lata, 00:17:23.980 --> 00:17:28.080 odpowiadam sobie na pytanie, czy pokazałbym ten post, to zdjęcie, 00:17:28.090 --> 00:17:31.900 ten komentarz mojej mamie i czy pokazałbym ten post, to zdjęcie, 00:17:31.910 --> 00:17:35.380 ten komentarz mojej babci, czy ja bym bez wstydu pokazał swoje 00:17:35.390 --> 00:17:40.240 media społecznościowe swoim bliskim bez zawahania, że znajdą 00:17:40.250 --> 00:17:45.080 tam coś nieodpowiedniego, bo potrafi się to zemścić na nas w najmniej 00:17:45.090 --> 00:17:46.240 oczekiwanym momencie. 00:17:47.720 --> 00:17:52.010 Dodatkowym problemem Internetu jest niestety hejt w sieci, 00:17:52.020 --> 00:17:56.980 który cały czas atakuje nas w niesamowitej bym powiedział 00:17:56.990 --> 00:18:01.250 skali. Żeby Państwu przytoczyć jak wygląda hejt wśród 00:18:01.260 --> 00:18:01.730 młodych. 00:18:01.740 --> 00:18:05.630 To nie są komentarze, jak bardzo często się wydaje; jesteś głupi, 00:18:05.640 --> 00:18:08.540 jesteś brzydka, do niczego się nie nadajesz. 00:18:09.240 --> 00:18:13.960 Hejt w internecie to potrafią być memy o charakterze erotycznym 00:18:14.130 --> 00:18:18.610 zrobione już w czwartej klasie podstawówki, swojego czasu 00:18:18.640 --> 00:18:22.640 pomagałem przy sprawach takich właśnie, że koledzy 00:18:22.650 --> 00:18:25.980 w klasie, czwarta klasa podstawówki potrafili chłopakowi założyć 00:18:26.420 --> 00:18:31.040 profil na portalu erotycznym i to był dla nich bardzo 00:18:31.050 --> 00:18:34.820 śmieszny żart, a potrafiło to się skończyć niemalże tragicznie. 00:18:34.910 --> 00:18:38.910 Innymi przypadkami są zdjęcia dziewczyn, które wysyłają 00:18:38.920 --> 00:18:40.420 zdjęcia do swoich chłopaków. 00:18:40.470 --> 00:18:45.480 Zdjęcia o charakterze około seksualnym i te zdjęcia zaczynają 00:18:45.490 --> 00:18:49.100 wypływać do innych kolegów, do jeszcze innych kolegów i nagle 00:18:49.110 --> 00:18:54.090 cała szkoła widziała dziewczynę nago. I na tym potrafi 00:18:54.100 --> 00:18:55.980 działać hejt internetowy. 00:18:56.280 --> 00:18:59.910 W momencie kiedy nagramy na przykład piosenkę, też potrafiłem 00:18:59.920 --> 00:19:02.740 mieć takie sprawy, że dziewczyna nagrała w szkole piosenkę, 00:19:03.060 --> 00:19:07.040 wrzuciła ją w YouTube i potem cała szkoła przedrzeźniała ją 00:19:07.050 --> 00:19:10.600 przerabiając tą piosenkę, podkładając pod to różne dźwięki. 00:19:10.830 --> 00:19:15.130 Puszczając to szkolnym radiowęźle, żeby pośmiać się po prostu. 00:19:16.140 --> 00:19:20.550 I tak potrafi wyglądać niestety hejt w Internecie. To co Państwu 00:19:20.560 --> 00:19:25.110 polecam to przede wszystkim rozmawiać ze swoimi dziećmi i pytać 00:19:25.160 --> 00:19:28.590 zawsze jak ci minął dzień i w momencie kiedy zadajemy to pytanie, 00:19:28.740 --> 00:19:33.290 jak ci minął dzień, co u ciebie się wydarzyło, to spójrzmy 00:19:33.300 --> 00:19:34.020 na to dziecko. 00:19:34.080 --> 00:19:37.930 Zwróćmy na nie uwagę, porozmawiajmy z nim patrząc na nie, bo 00:19:37.940 --> 00:19:41.610 nawet jeżeli dziecko nam odpowie, że wszystko było w porządku, 00:19:41.660 --> 00:19:45.370 to my patrząc mu w oczy, zobaczymy to, że nie było w porządku, 00:19:45.380 --> 00:19:47.430 że coś się jednak tam wydarzyło. 00:19:47.940 --> 00:19:52.130 Jesteśmy dopiero wtedy w stanie dopytać, jeżeli będziemy zadawać 00:19:52.140 --> 00:19:55.880 to pytanie samodzielnie, przeglądając telefon komórkowy, 00:19:55.890 --> 00:19:58.940 jeżeli będziemy siedzieć na Facebooku, na Instagramie i zadamy 00:19:58.970 --> 00:20:02.290 to pytanie tak od niechcenia, dostaniemy odpowiedź również 00:20:02.330 --> 00:20:03.090 od niechcenia. 00:20:03.510 --> 00:20:07.110 My będziemy spokojni, okej, można powiedzieć, pańszczyznę odrobiłem, 00:20:07.440 --> 00:20:09.290 a dziecko dalej będzie miało problem. 00:20:10.560 --> 00:20:15.100 Nie zostawiajmy ich z tym samymi, bo dzieją się po prostu tragedie 00:20:15.110 --> 00:20:18.750 i my dopiero kiedy dzieją się tragedie, zaczynamy zwracać na 00:20:18.760 --> 00:20:22.870 to uwagę, a można by tych tragedii po prostu uniknąć. 00:20:22.880 --> 00:20:25.770 Taka jest zresztą moja praca jako terapeuty. 00:20:25.780 --> 00:20:28.510 W momencie, kiedy zajmuje się profilaktyką, żeby do tego po 00:20:28.520 --> 00:20:33.750 prostu nie dopuścić. W momencie, kiedy występuje hejt, 00:20:33.760 --> 00:20:37.970 polecam przede wszystkim rozmawiać z młodzieżą, wygadać się. 00:20:37.980 --> 00:20:40.940 Jeżeli nasze dziecko spotkało się z hejtem, 00:20:41.190 --> 00:20:45.540 ważne, żeby się wygadało, ważne, żeby dopytywać, kto 00:20:45.790 --> 00:20:47.560 obraził nasze dziecko w Internecie. 00:20:47.570 --> 00:20:49.900 Kto w jakich okolicznościach. 00:20:49.930 --> 00:20:53.500 Te pytania mają też pomóc dlatego, że jeżeli nasze dziecko nagle 00:20:53.510 --> 00:20:57.360 dowie się, że w sumie nie znam tej osoby, że w sumie nie wiem, 00:20:57.370 --> 00:21:01.700 kto to jest i w sumie to może jest jakiś znajomy, na którym w ogóle 00:21:01.710 --> 00:21:04.980 mi nie zależy, a który wiem, że zazdrości mi w mojej działalności. 00:21:05.170 --> 00:21:08.680 To to są też pytania, które pozwolą zdystansować się troszeczkę. 00:21:08.910 --> 00:21:12.220 Ważne jest, żeby rodzic był w tym momencie przeciwwagą, czyli jeżeli 00:21:12.440 --> 00:21:16.150 dziecko usłyszy w Internecie, że beznadziejnie śpiewa, to ważne, 00:21:16.160 --> 00:21:17.910 żeby pojawił się ten komentarz. 00:21:17.940 --> 00:21:22.190 A według mnie bardzo dobrze śpiewasz. Nawet taki namacalny, 00:21:22.200 --> 00:21:25.690 zwykły, prosty komentarz, który staje się automatycznie przeciwwagą 00:21:26.340 --> 00:21:27.190 dla dziecka. 00:21:27.380 --> 00:21:31.660 Że jednak nie jest tak źle, dlatego że żyjemy w czasach 00:21:31.720 --> 00:21:35.670 statystyki i patrzymy, jeżeli mam więcej komentarzy pozytywnych, 00:21:35.680 --> 00:21:36.590 to znaczy, że jest dobrze. 00:21:36.600 --> 00:21:39.630 Jeżeli mam więcej komentarzy negatywnych, to znaczy, że jest źle. 00:21:39.880 --> 00:21:43.170 Warto trzymać pewną kontrolę powiedziałbym nad mediami 00:21:43.180 --> 00:21:44.090 społecznościowymi 00:21:44.330 --> 00:21:48.500 dziecka, zwracać uwagę, gdzie pisze, co pisze, w jaki sposób. 00:21:48.630 --> 00:21:52.850 Jeżeli tych hejtów pojawia się dużo, a jesteśmy administratorami 00:21:53.030 --> 00:21:55.660 serwera, nie bójmy się usuwać komentarz. 00:21:55.670 --> 00:21:58.240 Jeżeli jesteśmy administratorami Facebooka dziecka, nie bójmy 00:21:58.250 --> 00:22:02.640 się usuwać komentarzy, zgłaszać komentarze, a jeżeli mamy dostęp, 00:22:02.650 --> 00:22:06.520 kto to może być w tym momencie, to nie wahajmy się zgłosić tego 00:22:06.680 --> 00:22:11.520 służbom, czy policji, czy do pedagogów szkolnych, czy nawet 00:22:11.530 --> 00:22:15.160 przejechać się osobiście do rodziców młodego hejtera. 00:22:15.400 --> 00:22:19.870 I wyjaśnić sprawę, że Państwa syn, Państwa córka atakuje moje dziecko, 00:22:20.160 --> 00:22:22.350 czego sobie 00:22:22.360 --> 00:22:22.900 nie życzę. 00:22:23.690 --> 00:22:29.540 Jeżeli czujemy, że tego sprzętu w naszym obejściu jest 00:22:29.550 --> 00:22:33.160 za dużo, kiedy jest za dużo gier, za dużo Internetu, to jest pytanie, 00:22:33.170 --> 00:22:36.180 które bardzo często dostaje, jak to ograniczyć właściwie, 00:22:36.190 --> 00:22:39.940 co jesteśmy w stanie wtedy zrobić, kiedy moje dziecko bardzo 00:22:39.950 --> 00:22:42.600 dużo czasu spędza przy komputerze, bardzo dużo czasu spędza 00:22:42.610 --> 00:22:43.200 przy telefonie. 00:22:43.410 --> 00:22:45.680 I co ja, jako rodzic jestem w stanie wtedy zrobić? 00:22:46.090 --> 00:22:49.640 Po pierwsze polecam reglamentację tego sprzętu. 00:22:49.690 --> 00:22:54.000 Czyli ustawiamy chociażby koszyk na telefon, tworzymy w domu 00:22:54.300 --> 00:22:57.750 koszyk na telefony, czyli bierzemy koszyk od chleba, stawiamy 00:22:57.760 --> 00:23:01.430 w salonie i to jest koszyk na telefony. Bardzo ważne, żeby to był 00:23:01.440 --> 00:23:04.930 koszyk na telefony, a nie koszyk na telefon dziecka, bo próbujemy 00:23:04.940 --> 00:23:07.390 stworzyć strefę wolną od Internetu. 00:23:07.400 --> 00:23:12.370 Strefę wolną od telefonu, a nie więzienie telefonu dziecka. 00:23:13.080 --> 00:23:16.310 Dziecko musi wiedzieć, że przykład płynie również z góry, że 00:23:16.320 --> 00:23:18.690 rodzic potrafi sobie poradzić bez tego telefonu. 00:23:18.860 --> 00:23:20.870 Oczywiście potrafi to być wyzwanie. 00:23:21.520 --> 00:23:24.610 Dlatego, że nie oszukujmy się, dorośli również przeginają 00:23:24.620 --> 00:23:28.390 pod względem Internetu i to wcale nie mniej niż nasze pociechy, 00:23:28.680 --> 00:23:31.110 więc to potrafi być wyzwanie również dla nas. 00:23:31.500 --> 00:23:35.230 Koszyk służy do tego, że jeżeli ktoś do mnie zadzwoni, ja 00:23:35.240 --> 00:23:39.850 podchodzę do tego koszyka sięgam po telefon, sprawdzam, odkładam 00:23:39.860 --> 00:23:42.410 do koszyka z powrotem i robię dalej swoje. 00:23:42.580 --> 00:23:47.120 Jeżeli znowu do mnie ktoś zadzwoni, coś nagle 00:23:47.270 --> 00:23:51.240 zawibruje w telefonie, to znowu podchodzę do telefonu, sprawdzam, 00:23:51.430 --> 00:23:55.140 odpisuje, odkładam telefon i znowu przechodzę do swoich zajęć 00:23:55.410 --> 00:23:58.560 i gwarantuję, że wystarczy zrobić kilka takich spacerków w 00:23:58.570 --> 00:24:02.160 ciągu dnia i już nam się odechciewa i zaczynamy negocjować sami 00:24:02.170 --> 00:24:05.920 ze sobą, że okej, podejdę do telefonu kiedy zawibruje trzeci raz 00:24:06.050 --> 00:24:09.600 albo czwarty raz, albo raz na 15 minut, raz na pół godziny, 00:24:09.790 --> 00:24:13.100 bo nie będzie nam się chciało odrywać za każdym jednym razem 00:24:13.110 --> 00:24:14.030 od tego telefonu. 00:24:14.850 --> 00:24:18.890 Warto zwrócić również uwagę na dostęp do ładowarki, jeżeli 00:24:18.900 --> 00:24:22.330 chodzi o telefon komórkowy, czyli ograniczamy na przykład 00:24:22.340 --> 00:24:26.340 ładowarkę do godziny 18 albo do godziny 19. 00:24:26.470 --> 00:24:27.160 00:24:27.170 --> 00:24:29.910 Podejrzewam, że niejeden z Państwa był już w sytuacji, kiedy 00:24:29.920 --> 00:24:34.230 telefon już się rozładowywał i nagle okazuje się, że nic nie 00:24:34.240 --> 00:24:38.250 ma znaczenia, że mail nie ma znaczenia, że słuchanie muzyki 00:24:38.260 --> 00:24:41.750 przez telefon nie ma znaczenia, bo muszę dowieźć ten telefon 00:24:41.760 --> 00:24:44.010 do domu, podłączyć go do ładowarki. 00:24:44.020 --> 00:24:46.800 Musi mi wystarczyć w razie jakby ktoś naprawdę, 00:24:46.890 --> 00:24:50.080 na serio potrzebował do mnie w tym momencie zadzwonić albo gdybym 00:24:50.090 --> 00:24:55.700 ja potrzebował do kogoś zadzwonić. I dokładnie tak działa 00:24:55.730 --> 00:24:59.660 to na nasz mózg, że jeżeli mamy dostęp do ładowarki to działamy 00:24:59.850 --> 00:25:00.940 bez opamiętania. 00:25:00.950 --> 00:25:04.590 A jeżeli wiemy, że ta bateria musi nam wystarczyć na przykład 00:25:04.600 --> 00:25:07.620 do godziny 18 albo do godziny 19 i dopiero 00:25:07.630 --> 00:25:09.560 wtedy będziemy mieli dostęp do ładowarki, 00:25:09.830 --> 00:25:14.260 to zupełnie inaczej podchodzimy do tego telefonu i troszeczkę 00:25:14.270 --> 00:25:16.340 zaczynamy to ograniczać. 00:25:17.250 --> 00:25:21.000 Warto zwracać oczywiście uwagę na to, czy korzystamy z telefonu 00:25:21.230 --> 00:25:25.260 po pracy, czy odpisujemy po pracy, po godzinie 16 chociażby 00:25:25.510 --> 00:25:29.140 na maile służbowe, na telefony służbowe. 00:25:29.150 --> 00:25:33.440 Czy spędzamy ten czas z rodziną, czy odkładamy telefon gdzieś 00:25:33.450 --> 00:25:34.460 w bezpieczne miejsce? 00:25:34.470 --> 00:25:38.820 Kiedy jemy posiłki, dając w ten sposób do zrozumienia młodemu 00:25:38.830 --> 00:25:44.420 człowiekowi, że my jesteśmy tu dla niego, więc on może się 00:25:44.430 --> 00:25:47.020 w tym momencie odwdzięczyć w jakimś stopniu tym samym. 00:25:47.680 --> 00:25:52.510 Jeżeli chodzi też o takie odciąganie trochę od od komputera, 00:25:52.520 --> 00:25:55.590 polecam posiadanie pasji. 00:25:56.610 --> 00:25:59.320 Oczywiście brzmi to trywialnie w tym momencie, po prostu 00:25:59.330 --> 00:26:01.400 znajdźmy pasje dla swojego dzieciaka. 00:26:02.310 --> 00:26:06.400 Ale uczciwie Państwu powiem, że jeżdżąc po Polsce wzdłuż i wszerz 00:26:06.680 --> 00:26:10.940 widzę mnóstwo zajęć dodatkowych w domach kultury, w bibliotekach, 00:26:10.970 --> 00:26:14.780 gdzie ci ludzie dosłownie czekają, są na etacie zatrudnieni 00:26:14.790 --> 00:26:19.220 po to, żeby pomagać, rozwijać pasje młodych ludzi i czekają 00:26:19.230 --> 00:26:22.560 na to aż ci młodzi ludzie przyjdą do nich. Bez względu na to, czy 00:26:22.570 --> 00:26:26.600 mają zajęcia związane z ofertą, która jest tworzona w domach 00:26:26.610 --> 00:26:28.770 kultury, że będą to na przykład tańce. 00:26:28.780 --> 00:26:31.980 Będzie to śpiew, będą to zajęcia plastyczne. 00:26:32.110 --> 00:26:35.790 To nawet jeżeli mamy jakieś rzadsze pasje, to potrafią domy 00:26:35.800 --> 00:26:39.240 kultury i biblioteki odpowiedzieć na te potrzeby, a spotykam 00:26:39.250 --> 00:26:41.890 najróżniejsze w tym momencie sytuację w bibliotekach całego 00:26:41.900 --> 00:26:45.630 kraju, że biblioteki potrafią rozwijać pasje takie jak robotyka, 00:26:46.050 --> 00:26:51.230 druk 3D, film, dzierganie, zajmowanie się modelarstwem 00:26:51.240 --> 00:26:55.240 glinianym, robieniem najróżniejszych rzeczy z papieru, 00:26:55.250 --> 00:26:58.850 origami, a nawet kolekcjonowanie japońskich komiksów, 00:26:58.860 --> 00:27:02.500 co jest w tym momencie coraz popularniejsze i niejeden młody człowiek 00:27:02.550 --> 00:27:06.480 zachodzi w głowę, jak to się dzieje, że biblioteki sprowadzają 00:27:06.490 --> 00:27:10.100 w tym momencie japońskie komiksy, a wystarczyło przyjść powiedzieć 00:27:10.110 --> 00:27:13.700 bibliotece, że interesujemy się taką i taką literaturą, takim 00:27:13.710 --> 00:27:17.140 i takim komiksem, chcielibyśmy go przeczytać i biblioteki 00:27:17.150 --> 00:27:20.200 najczęściej to sprowadzają, więc instytucje 00:27:20.210 --> 00:27:23.820 kulturalne są w stanie nam pomóc znaleźć 00:27:23.830 --> 00:27:25.020 pasję młodego człowieka. 00:27:25.780 --> 00:27:28.420 Warto, żebyśmy zainteresowali własną pasją. 00:27:28.430 --> 00:27:33.740 Jeżeli mamy tą pasję, to pokazując ją, dzieląc się tą pasją 00:27:33.750 --> 00:27:37.960 z dzieckiem, o wiele łatwiej jest zbudować relacje i o wiele 00:27:37.970 --> 00:27:40.650 łatwiej odciągnąć od Internetu. 00:27:40.930 --> 00:27:44.740 Oczywiście nie każdy z nas posiada tą pasję, ale w tym momencie 00:27:44.750 --> 00:27:45.800 też zachęcam. 00:27:46.090 --> 00:27:48.770 Warto tą pasję w swoim życiu znaleźć. 00:27:49.030 --> 00:27:52.880 Pasja dopełnia nasze życie bez względu na to, co to będzie. 00:27:52.890 --> 00:27:55.880 To nie musi być od razu jakaś wyczynowa jazda konna. 00:27:56.090 --> 00:28:01.370 To może być układanie puzzli, ale już ta pasja pozwala nam w fajny 00:28:01.380 --> 00:28:05.330 sposób spędzać czas, rozwijać się i dbać o relacje rodzinne. 00:28:05.540 --> 00:28:10.330 Jeżeli nie mamy żadnej pasji i zastanawiamy się, jak tą pasję 00:28:10.340 --> 00:28:13.470 w ogóle jesteśmy w stanie znaleźć, jak tą pasję w sobie obudzić, 00:28:13.800 --> 00:28:18.730 polecam bardzo serdecznie usiąść w fotelu i zostać w tym 00:28:18.740 --> 00:28:21.430 fotelu bez żadnych bodźców przez pół godziny. 00:28:22.130 --> 00:28:25.500 I gwarantuję państwu, że nuda zrobi swoje. 00:28:25.670 --> 00:28:29.200 Natura nie znosi próżni, dlatego w momencie, kiedy będziemy 00:28:29.210 --> 00:28:32.130 się nudzić, kiedy będziemy 00:28:32.180 --> 00:28:34.350 zastanawiać się, co możemy ze sobą zrobić. 00:28:34.690 --> 00:28:37.050 To nasz mózg podpowie nam zajęcia. 00:28:37.060 --> 00:28:41.130 Co byśmy mogli faktycznie zrobić, czym się faktycznie interesujemy. 00:28:41.360 --> 00:28:44.790 W przypadku dorosłych osób jest to dużo prostsze, bo żyjąc na 00:28:44.800 --> 00:28:47.630 tym świecie 20, 30, 40 lat mniej 00:28:47.640 --> 00:28:51.270 więcej już wiemy czym potrafimy się zainteresować, w przypadku 00:28:51.280 --> 00:28:55.050 młodzieży jest to dużo trudniejsze bo oni dopiero poznają siebie. 00:28:55.320 --> 00:28:58.910 Warto zachęcić ich do zajęć dodatkowych, warto pójść z nimi na 00:28:58.920 --> 00:29:03.810 zajęcia dodatkowe, zaproponować jedne, drugie, trzecie kółko 00:29:03.820 --> 00:29:08.390 zainteresowań, proszę nie zniechęcać się, kiedy dziecko rzuci 00:29:08.400 --> 00:29:12.910 te zajęcia po tygodniu, po miesiącu, kiedy będzie miało tak zwany 00:29:12.920 --> 00:29:16.750 słomiany zapał, warto wspomnieć o tym, że dziecko mające 11 00:29:16.760 --> 00:29:22.750 12 lat nie ma czasu wyrobić długiej kultury, korzystania 00:29:22.760 --> 00:29:24.450 z czegoś, z jakiegoś hobby. 00:29:24.840 --> 00:29:28.870 Jeżeli dziecko przez rok chodzi na Karate, jeżeli mamy dziesięciolatka, 00:29:28.880 --> 00:29:31.600 który przez rok chodzi na karate, no to warto pamiętać, że jest 00:29:31.610 --> 00:29:37.100 to aż 1/10 życia tego dziecka, w naszym dorosłym przypadku 00:29:37.110 --> 00:29:40.280 byłoby to jakieś 3, 4 lata, więc nagle okazuje 00:29:40.290 --> 00:29:41.900 się, że to jest zupełnie inny przelicznik. 00:29:41.950 --> 00:29:45.580 Ale my dorośli patrzymy na to troszeczkę inaczej, dlatego nie 00:29:45.590 --> 00:29:46.880 należy się zniechęcać. 00:29:46.890 --> 00:29:50.360 Nie należy naskakiwać na dziecko z tego 00:29:50.370 --> 00:29:52.760 tylko powodu, że zmienia tą pasję. 00:29:53.230 --> 00:29:57.840 Zaproponujmy mu jedne zajęcia, drugie, trzecie, czwarte, daje 00:29:57.850 --> 00:29:59.520 to bardzo duży plus, 00:29:59.530 --> 00:30:03.260 daje to bardzo dużą przeciwwagę dlatego, że nagle widzimy, 00:30:03.270 --> 00:30:08.000 że coś się w naszym życiu zmienia, że do czegoś docieramy, że 00:30:08.030 --> 00:30:10.850 tworzymy coś, co zaczyna mieć sens. 00:30:11.080 --> 00:30:15.200 Zaczynam mieć jakąś wartość, w momencie kiedy gramy po prostu 00:30:15.230 --> 00:30:16.860 na kompie 00:30:16.870 --> 00:30:21.400 kolejny mecz, kolejną kampanię i te kampanie 00:30:21.410 --> 00:30:25.420 potrafią zlewać się w jedną, mecze online, bez względu 00:30:25.430 --> 00:30:28.420 na to, czy gramy w CSa, LOLa, Valorant czy Fortnite. 00:30:28.630 --> 00:30:32.030 To te mecze będą zlewać się w jedno i po tygodniu 00:30:32.040 --> 00:30:34.930 grania rozgrywając kilkadziesiąt spotkań, 00:30:35.120 --> 00:30:38.770 zapamiętamy może jedno, góra dwa spotkania, które były rzeczywiście 00:30:38.780 --> 00:30:40.050 jakieś takie wartościowe. 00:30:40.240 --> 00:30:42.900 W większości przypadków nam to po prostu wyleci z pamięci. 00:30:43.080 --> 00:30:47.990 W przypadku pasji, jeżeli nagle poznamy coś nowego, nagle odkryjemy 00:30:48.000 --> 00:30:48.790 w sobie pasję. 00:30:48.800 --> 00:30:52.470 Do śpiewania, do tańca, do malowania. 00:30:52.700 --> 00:30:56.030 Nie musimy być w tym mistrzem świata i nie musimy z tym wiązać 00:30:56.040 --> 00:30:59.130 swojej przyszłości, ale sama ta pasja potrafi nas 00:30:59.440 --> 00:31:04.430 w niesamowity sposób nakręcać i to już jest taki bodziec, 00:31:04.440 --> 00:31:08.810 który pozwala nam troszeczkę się odciągnąć, bo będziemy robić 00:31:08.820 --> 00:31:10.250 bardzo prosty rachunek sumienia. 00:31:10.260 --> 00:31:12.310 Chce rozwijać swoją pasję. 00:31:12.320 --> 00:31:13.770 Mam teraz 3 godziny wolnego. 00:31:14.020 --> 00:31:17.440 Mogę w tym czasie chociażby pisać książkę, a mogę w tym 00:31:17.450 --> 00:31:21.950 czasie grać na kompie i grając nie zmieni się w moim życiu właściwie 00:31:21.960 --> 00:31:27.770 nic, a pisząc książkę dokładam cegiełkę, żeby tą książkę skończyć, 00:31:27.980 --> 00:31:29.330 później ją poprawić, później 00:31:29.390 --> 00:31:33.690 zaproponować wydawnictwom, a w konsekwencji wydać, a śmiało 00:31:33.700 --> 00:31:37.500 mogę powiedzieć, a już opublikowałem siedem książek, że nic 00:31:37.510 --> 00:31:40.560 nie daje takiej satysfakcji jak realizacja swojego marzenia. 00:31:40.780 --> 00:31:43.540 Mogę śmiało powiedzieć, że mam nabite na kompie grając blisko 00:31:43.550 --> 00:31:44.700 10 tysięcy godzin. 00:31:44.950 --> 00:31:47.700 Mój rekord grania non stop to 56 godzin bez 00:31:47.710 --> 00:31:51.640 snu, także jeżeli chodzi o bycie graczem dość dobrze wiem o czym 00:31:51.650 --> 00:31:54.800 mówię i śmiało mogę powiedzieć, że żadna z tych godzin nie dała 00:31:54.810 --> 00:31:58.120 mi takiej satysfakcji jak moment, kiedy zobaczyłem swoje książki 00:31:58.130 --> 00:31:59.400 na półce w Empiku. 00:31:59.480 --> 00:32:03.130 Kiedy zobaczyłem swoje książki na targach książki i kiedy 00:32:03.140 --> 00:32:06.310 ktoś podszedł do mnie i powiedział, że "hej, przeczytałem twoją 00:32:06.320 --> 00:32:10.400 książkę i bardzo mi się spodobała" i żadna gra nie daje takiej 00:32:10.410 --> 00:32:13.630 satysfakcji jak realizowanie po prostu swoich pasji. 00:32:13.740 --> 00:32:17.690 Oczywiście gry potrafią być fajnym sposobem spędzania czasu, 00:32:17.800 --> 00:32:20.930 ale w pewnym momencie uczciwie powiem, że powiedzieć lubię 00:32:20.940 --> 00:32:25.190 grać na komputerze to jest jak powiedzieć lubię oglądać telewizję, 00:32:25.400 --> 00:32:26.940 jakby fajne zajęcie. 00:32:27.650 --> 00:32:32.300 Ale nikomu styków nie przepala, jeżeli chodzi o zachwyt nad tą osobą. 00:32:33.450 --> 00:32:35.550 Warto na to zwracać uwagę. 00:32:35.740 --> 00:32:36.990 Warto rozmawiać. 00:32:37.030 --> 00:32:42.700 Warto ograniczać troszeczkę ten sprzęt, telefon komórkowy, 00:32:42.730 --> 00:32:48.430 komputer w przestrzeni domowej, warto reagować na to, co się 00:32:48.440 --> 00:32:51.610 dzieje w mediach społecznościowych naszego dziecka. 00:32:52.030 --> 00:32:55.820 To, co się dzieje w ogóle w życiu naszego dziecka, jeżeli będziemy 00:32:55.830 --> 00:32:59.330 rozmawiać, ja zawsze polecam rodzicom rozmawianie, jeżeli 00:32:59.340 --> 00:33:03.950 będzie rozmowa, jeżeli będzie kontakt, gwarantuje, że unikniemy 00:33:04.010 --> 00:33:06.680 większości problemów. 00:33:06.730 --> 00:33:10.560 Jeżeli będziemy przesadzać, jeżeli telefon zacznie nam 00:33:10.570 --> 00:33:14.100 zastępować nianie, jeżeli telefon zacznie nam zastępować 00:33:14.130 --> 00:33:18.870 bliskich relacje, to odbije nam się to czkawką 00:33:19.580 --> 00:33:24.600 szybciej, niż nam się wydaje, a warto jednak zapobiegać 00:33:24.970 --> 00:33:25.760 niż leczyć. 00:33:26.830 --> 00:33:27.440 Tyle ode mnie. 00:33:27.450 --> 00:33:31.180 Proszę państwa, dziękuję bardzo serdecznie, do zobaczenia 00:33:31.390 --> 00:33:32.320 i do usłyszenia.