Różnimy się między sobą bardzo, ale są takie rzeczy, które są
nam wspólne i bardzo je lubimy. Lubimy jeść, szczególnie przed
świętami i ciągle o tym rozmawiamy,
myślimy i w święta na pewno będziemy jeść.
Prawie wszyscy lubimy jeść, dlatego zaprosiłam do studia
specjalistę Artur Michna, krytyk, publicysta, podróżnik,
ekspert, komentator. Dzień dobry, witam w studiu i w końcu... Dzień
dobry. Dzień dobry, w końcu się dowiem.
co to znaczy dobrze zjeść.
Czy dobrze to znaczy dużo, czy mało, wykwintnie, kuchnia prosta,
jakaś zagraniczna czy regionalna. Co to znaczy
dobrze zjeść? Zależy dla kogo.
Powszechnie dobrze, to znaczy dużo i tanio.
To jest tak powszechnie, na przykład nad morzem latem... Tanio? Musi być
tanio, musi być dużo, a przynajmniej dużo.
Natomiast tak prawdę powiedziawszy, jeśli mówimy między nami
smakoszami jak to jest, to dobrze zjeść
to będzie zjeść autentycznie, zjeść sensownie i zjeść też z
pożytkiem dla otoczenia.
A co to znaczy autentycznie zjeść? A, o właśnie autentycznie,
co to znaczy autentycznie?
Otóż, zwłaszcza teraz w naszych czasach, kiedy
otacza nas globalizacja, sieci handlowe, wielkie korporacje,
które produkują żywność... produkują.
Pojawia się takie zapotrzebowanie i gdzieś zaczyna krążyć
garstka, może trochę większa nawet niż garstka, konsumentów
zainteresowanych osób tym, żeby zjeść coś takiego, co jest
prawdziwe. Dlatego, że jedzenie, które jest wokół nas, jest
anonimowe. Nie wiemy, skąd się wzięło,
nie wiemy skąd pochodzi, czasami widzimy naklejkę etykiety.
Czasami nawet tego nie widzimy, bo jeśli mamy na przykład do
czynienia z produktem marki własnej sieci dyskontów, no to
nawet nie wiemy, jaka korporacja stoi za tym produktem.
Wiemy tylko, że handlowcy, którzy prowadzą tę sieć za nim stoją
i tam, że to ma ilość kalorii, tam tyle tłuszczu i tam... to wiemy.
Mało, mało.
Zatem, chcemy zjeść, chcemy wiedzieć co jemy a nie tylko
wiedzieć ile jemy tłuszczu, ile jemy węglowodanów, czy może
więcej, czy może mniej, czy to jest light, czy nie, tylko skąd pochodzi
to nasze jedzenie i teraz jeżeli ono pochodzi z dobrego źródła
to znaczy, jeżeli nie jest produkowane na masową skalę, tylko
jest wytwarzane.
Nie musi być na małą mikro skalę, po prostu wytwarzane w sposób
szanujący tradycje, dobrostan zwierząt, przyrody wokół
nas.
Wówczas, mamy jakby większą gwarancję... gwarancji stuprocentowej
pewnie nie będziemy nigdy, ale większą mamy gwarancję
czy pewność może, że to co jemy jest warte tego, jest dobre.
Tak, ale ile to kosztuje? Wcale nie musi dużo kosztować. I gdzie tego szukać?
Tego nie ma w marketach? Szukajcie, a znajdziecie.
Tak? Markety są do dyspozycji, chodzimy do nich wszyscy... I Pan szuka
i znajduje? Proszek do pieczenia.
w marketach jest bardzo dobrej jakości, płyn do mycia naczyń jest
świetny jak najbardziej, ale już na przykład ser nie.
Gumowa konsystencja, bez smaku, ostatnio nawet bez soli mówimy
dlatego że jemy bez soli, to jemy sery bez soli, czyli gumowe, bez
smaku
żadne klejące się, takie są w sklepach. Wędliny, to samo. Przynosimy
do domu wędliny ze sklepu dwa trzy dni one robią się jakieś takie
para już żywe, jakby zaczęły się chcieć wyjść z tej lodówki.
No i wychodzą do śmietnika.
Czasami lepiej nic nie jeść niż jeść coś takiego. Nie, no zjeść.
Zawsze coś się da zjeść, zawsze możemy
coś zjeść, gdzie szukać tego dobrego jedzenia, tam gdzie
jest to możliwe.
Wiadomo, że jeśli mieszkamy w dużym mieście, to będziemy
korzystali z jakiś małych targów
takich, które są dostępne gdzieś powiedzmy w dzielnicach. Jest
internet, gdzie też możemy dostać ciekawe propozycje, ale
w mniejszych miejscowościach, czy na prowincji wręcz, po prostu
u twórców, którzy tam właśnie są ulokowani.
Niedaleko nas jest wytwórnia
taka nabiałowo serowa,
gdzie mają swojskie masło, gdzie jest ser, gdzie jest twaróg,
śmietana i niedaleko obok, parę kilometrów dalej są stadka
krów, które sobie leżą.
Ja widzę, bo ja na rowerze tamtędy często przejeżdżam i widzę,
że sobie... Akurat teraz nie bo zima jest, ale jak jest jesień
czy lato, czy wiosna to one tam po prostu polegują i przy takiej
mało uczęszczanej drodze, leżą... Tak zwane szczęśliwe krowy. Takie szczęśliwe, jakby pół dzikie.
One powinny tak polegiwać dlatego, że jeśli krowa jest zadowolona
i szczęśliwa, to pierwsze je dobrze i zdrowo, bo je trawę koniczynę
to co rośnie na łące, a nie je kiszonek ani kukurydzy
i potem ma wzdęcia i potem emituje metan i wszyscy mówią w telewizji, że krowa to jest
samo zło i krowa ma większy tam ten, niż największy tir
na przykład. Nieprawda, krowa zdrowa, krowa szczęśliwa, nie
ma tam z tyłu nic większego niż trzeba ma to co należy i
może spokojnie sobie żyć, dawać mleko
i też przetwory. Pan jest w ogóle fanem kuchni regionalnej,
a my tutaj w koło mamy tylko taką kuchnie
kaszubską, kociewską.
Czy są jeszcze mniejsze regiony?
Można powiedzieć, że mamy kuchnię gdańską, gdyńską i jeszcze mniejsze
takie regionalizmy?
Każdy z nas ma swoją kuchnię w domu, także jeśli mieszka
w Gdyni to ma gdyńską. Tak kiedyś mi powiedziała jedna z pań z kół
gospodyń wiejskich jak zapytałam ją: "Co to ma być?" ona powiedziała,
"To są wątróbki".
Ja mówię "To mniej więcej widzę", chociaż nie byłem do końca
pewny, z opisu wiedziałam, ale taka breja, wodnista ciecz taka
brejowata substancja, lekko klejąca
się i kawałeczki czegoś.
Czy ktoś to wcześniej jadł?
To mąż tej pani zawsze jada i to jest jej danie regionalne,
czyli pani w tej swojej kuchni... Coś takiego ponoć pycha, cała
rodzina może się tym najeść.
No nie wiem. Smakowało? Absolutnie, ohydne, coś okropnego. To nie
jest kuchnia regionalna, mimo że pani twierdzi, że jest i to
jest z jej kuchni gdzieś tam na prowincji jeszcze z regionu.
Nie, proszę pani, to nie jest kuchnia regionalna.
A co to jest kuchnia regionalna?
Przede wszystkim kuchnia nie ma właściwie nic innego niż kuchnie
regionalne, bo gdzie się nie ruszymy tam wszędzie jest jakiś
region. Chyba że nie ma regionu, albo jeśli ten region nie do
końca jeszcze sam jest w stanie ukształtować swoją tradycję
i kulturę. Powiedzmy, w Polsce mamy tak na zachodzie, Szczecin,
okolicę
mamy zieloną górę,
mamy żuławy też, tam wszędzie są w tej chwili takie dążenia,
takie poszukiwania. Co to właściwie jest ta kuchnia lubuska?
Co to była ta kuchnia żuławska? Nawet dolnośląska? Trwają
poszukiwania, no minęło parę pokoleń od czasów wojny, kiedy
tam nastąpiły pewne zmiany w strukturze ludności, ale pokolenia
minęły, jeśli pokolenia mijają, to tworzy się tradycja.
Jeśli tworzy się tradycja, to można myśleć właśnie o tradycyjnych,
również potrawach.
Czym one są? To jest ten etap, na którym w tej chwili tam,
w tych regionach mieszkańcy są.
Poszukują swojej tożsamości.
Ale na Kaszubach chyba nie musimy szukać tożsamości?
Musimy też szukać. Dlatego, że jest zagrożenie właśnie ze strony
różnego rodzaju ułatwiaczy, przemysłu właśnie takiego
korporacyjnego, który mówi nam:
"No pani, najlepiej jak pani chce wziąć rosół, to tam pani tam sobie powrzuca
swoje marchewki tam cebulę... ale kostka musi być rosołowa.
Sos chce pani zrobić? Przecież najprościej otworzyć
saszetkę rozpuścić i ma pani sos". Lobik koncentratów spożywczych
jest bardzo silne i niestety z kolei też ta część powiedzmy
regionu która jest tam, gdzie ta kuchnia regionalna powinna powstawać
czyli właśnie na prowincji, bardzo mocno chłonie te treści, czy
z reklam, czy z jakichś przekazów, sponsorowanych audycji tego
jest teraz masa. Ale czy my w ogóle tak w swojej masie lubimy kuchnię regionalną?
Bo wie pan jak tak się przejdziemy po mieście to tak: kuchnia
włoska, kuchnia azjatycka
czasem widzimy, że kuchnia polska, ale to nie jest dominująca
kuchnia wokół. Znaczy kuchnia włoska nie ma takiego pojęcia jak
kuchnia włoska... Ale, wie pan pizza, makarony... Chyba że w domyśle...
to jest kuchnia ogólnoświatowa, wszędzie są makarony i wszędzie
jest pizza w Stanach też jest ulubiona pizza Polaków czyli
hawajska z ananasem i szynką, serem, dużo sera i taka gruba.
Makaron a'la pizza też występuje, są takie propozycje.
Chciałam powiedzieć, że nie jesteśmy wcale takimi fanami, tylko polskiej kuchni.
My jesteśmy fanami kuchni...
Uważam że ci, którzy lubią jeść tak na dobrą sprawę, to oni są
fanami właśnie kuchni regionów. Bo, czym innym we Włoszech będzie
kuchnia,
załóżmy Piemontu, elegancka
kuchnia, dziczyzna, trufle, czekolada, orzechy no to Piemont.
A czym innym będzie kuchnia Sycylii,
taka bardziej rustykalna,
więcej słońca, więcej oliwy, więcej owoców morza, więcej pomidorów,
taka słoneczna kuchnia, nawet tam... znaczy nawet tam.
Przede wszystkim tam, właśnie we Włoszech
ten podział regionalny jest bardzo silny.
W Austrii też, we Francji tak, także w Hiszpanii
tam wszędzie mamy regiony głównie. Oczywiście to jest
kuchnia francuska, powiedzmy bo
Prowansji jest we Francji,
Bretania jest we Francji, tak samo jak Piemont jest w tej chwili
we Włoszech i Sycylia też.
Natomiast w Polsce mamy właśnie, o, kaszubów
mamy Podhale, mamy ślązaków i tam wszędzie są te kuchnie regionalne.
Jestem przekonany, że jak nam postawi ktoś dobre danie regionalne
czy ze Śląska, czy w górach, czy na kaszubach, to my chętnie
zjemy takie danie. Jeśli pojedziemy sobie w odwiedziny do naszych
znajomych
do Katowic i będzie taka Śląska rulada z kapustą i tam
tymi kluskami.
To dlaczego tego nie zjeść?
Gdzie mam zjeść jeśli nie tam? Tam będzie na pewno najlepsze, bo to
ci ludzie robią od lat te rzeczy i jedzą. A Pan, jaką kuchnię najbardziej lubi?
Ja lubię dobrą kuchnię.
Właśnie lubię kuchnię... Właśnie od tego zaczęliśmy.
Właśnie taką, czyli autentyczną. Jeśli mówimy autentycznie
kuchnię, to jest kuchnia, która pochodzi, która ma związek z
miejscem, z którego pochodzi.
Owszem, ja mogę zjeść sobie, pójść do Sopotu czy Gdańska.
Gdzieś sobie, jakaś włoska, powiedzmy tam restauracja
będzie i coś tam z Abruzji mają w karcie, coś tam mają z Sardynii
w karcie i tam piszą zazwyczaj, że to jest właśnie stamtąd czy
do jakiejś hiszpańskiej, czy do jakiejś innej, czy do azjatyckiej
nawet.
Chociaż to znowu jest wielkie pole do dyskusji nad tym, jaka
to jest kuchnia, która azjatycka kuchnia?
Ale, różne możliwości są, więc chętnie oczywiście że idę dla odmiany.
Pewnie, że tak. Natomiast kuchnia tak na dobrą sprawę taka
nasza codzienna, bo to są wyjścia nie na codzień do restauracji,
tylko raz na jakiś czas pójdziemy sobie, to możemy sobie pójść
do jakiejś takiej etnicznej restauracji.
Pewnie że tak, trochę odmiany, ale nie możemy żyć
ciągłą odmianą.
Nie możemy żyć cały czas jakąś kuchnią, gdzieś różnych zakątków
Azji, zakątków Hiszpanii czy zakątków Włoch, a w Polsce
pójść na kebab i powiedzieć sobie: "To jest nasza Polska kuchnia".
Bo, taka przecież nie jest.
Zatem musi być związana z miejscem, z którego pochodzi, z którego
się wywodzi,
składniki z którego się wywodzą tej kuchni, czy receptura, czy techniki
przygotowywania. Najprostsza kapusta kiszona przecież
inaczej smakuje tu, inaczej smakuje ówdzie. Zwykłe pierogi też
inaczej smakują w jednym domu, a inaczej smakują w innym domu.
Są niuanse... Pan w ogóle lubi podróże kulinarne?
Lubię, tak. Dlatego właśnie że w tych miejscach...
nie jade tam zjeść sobie azjatyckiej kuchni,
na przykład, jak jestem w Piemoncie, tylko szukam czegoś
co będzie
z Roero, czy z Langhe. Miejscowe wino, jeszcze jak to będzie wino
o którym wiem skąd pochodzi, kto je wytworzył, w jakich warunkach
miało miejsce ten cały proces.
To tym chętniej po to sięgam, po to właśnie jadę żeby
żeby tego spróbować. Tam też są chińskie jakieś knajpki,
ale przecież tam do tamtych się nie chodzi.
Przed nami są Święta Bożego Narodzenia. Co ciekawego
jadali nasi przodkowie, nawet tutaj w naszym regionie
w Święta Bożego Narodzenia? Jedli coś, czego my na przykład
już zupełnie nie znamy? Zależy, którzy przodkowie.
Bo, bardzo dawni przodkowie, oni nie mieli Świąt Bożego Narodzenia.
To oni mieli zupełnie inne święta i zupełnie inaczej to wtedy wyglądało. To, mówmy o tych
co mieli Święta Bożego Narodzenia.
Zatem ci, którzy mieli Święta Bożego
Narodzenia, to bardzo często jedli
to co jedli przodkowie, którzy nie mieli Świąt Bożego Narodzenia.
Niestety, tak to wygląda.
Tak to z kuchnią jest. Kuchnia, jest na tak silna, na tyle silne
są tradycje kulinarne i może być kuchenne i ten szacunek
do tradycji jest tak silny, tak wyraźny, że my widzimy dzisiaj
właśnie w potrawach świątecznych, szczególnie wigilijnych
potrawach, widzimy obraz tradycji bardzo, bardzo dawnych,
o której sami nie wiemy nic.
Tak, na przykład niektórzy nie są katolikami
nie poszczą, a często mają taką wigilię jakby pościli, prawda?
Na przykład to jest silniejsza tradycja.
Myślę, że tradycja postu pewnie też się w to wpisuje, ale
posty są właściwie... nie, posty są nasze katolickie,
my lubimy posty, jako katolicy uwielbiamy... Dobrze, co jadają? Po prostu my musimy
się tak najeść, że gdybyśmy nie mieli postów, to byśmy wszyscy pękli
chyba. Zatem, te posty były
nie tak jeszcze dawno, posty były zasadniczo przez ponad sto,
blisko dwieście dni w roku.
Tyle było postów i do tego stopnia dochodziło, bo już jakby
mówili "Słuchajcie my wszyscy jesteśmy już tacy, że
my nie możemy, my musimy trochę więcej zapościć". Więc, wymyślano
co zrobić, żeby posty obejść, tak żeby zrobić coś takiego, że to
chociaż przypomina takie... może tego bobra zjemy ogon.
Takie mięsko, bo to jest przecież w wodzie, to jest
ryba, prawda?
Jedzono, natomiast jeszcze wracając do pytania o
te potrawy świąteczne. Co jadano? Otóż jadano, co my jadamy, zwróćmy
uwagę na to co my dzisiaj jadamy. To co ja jadam, to pewnie wszyscy
z Państwa jadają. Potrawy wigilijne, bo to u nas są głównie
Święta, bo święto pierwsze, już tam następne, to są takie,
umówmy się jakaś pieczeń... to każdy robi co tak sobie
chce, ale w wigilię w Polsce jest bardzo taki, jakby bardzo skoncentrowana
jest ta tradycja wigilijna, jeśli chodzi o stół.
Potrawy z grzybami, z makiem, właśnie bezmięsne, takie są i jeżeli
zapytamy się. Dlaczego akurat są z grzybami? Albo dlaczego
akurat są z makiem?
Ktoś powie, no bo to nie jest mięsne.
No tak, ale na przykład marchew też nie jest mięsna, ale z marchwi
to nie mamy potrawy, z ogórków kiszonych, też nie są mięsne.
Dlaczego zatem?
Otóż dlatego, że zarówno grzyby jak i mak to były dawno, dawno
dawno temu substancje, które pozwalały wejść w kontakt ze światem
zewnętrznym.
A ponieważ to święto kiedyś, dawno temu to było święto takiej
zmarłych i światła, bo to najkrótszy dzień w roku,
najdłuższa noc. To jak jest najdłuższa noc,
to można wtedy rzeczywiście się połączyć ze wszystkimi, bo
to dużo czasu i jeśli jest tylko odpowiedni środek
albo osoba medium, też może być, to się może przez nią tak połączyć
właśnie i najlepsze były grzyby
I najlepszy był mak do tego. Afrodyzjaki.
Oczywiście nie pieczarki, ani nawet nie prawdziwki, tylko inne grzyby.
Kiedyś była inna świadomość tego, co jest w lesie i co można
zbierać.
Co jest jadalne, co jest
niejadalne, ale nie trujące i co jest trujące i to niejadalne,
ale nie trujące,
to właśnie był ten segment
i te były wykorzystywane, a mak kiedyś też był taki,
do niedawna przecież jeszcze był, że wiele osób tam sobie jakiś
robiło z tego napary i tam przenosiło się nawet nie w wigilię,
a to właśnie było na takie święta przeznaczone i my to jemy i nawet
nie wiemy dlaczego, ale zjadamy. Tak silna jest potęga tradycji
i szacunek dla tradycji. Tak silna, że my do dzisiaj jemy rzeczy,
które nie są absolutnie związane ze Świętami Bożego Narodzenia,
tylko z poprzednimi świętami, które były przed nimi
w tym czasie.
A mówimy, to jest wina potrawa. A Pan ma jakieś takie pokazowe
dania świąteczne, które Pan wykonuje na te święta?
Dobre muszą być, dobre.
Jedno z nich... to jest tak,
jeśli Pani pyta regionalne, nasze tutaj kaszubskie, powiedzmy
czy nawet kociewskie trochę można dalej wyjść... Jest
taki śledź po kaszubsku,
który właściwie może być dostępny... on chyba jest dostępny
właściwie w handlu wszędzie, tam gdzie są ryby, tam przeważnie
jest taki śledź.
On wygląda... to jest taki rolmops, czyli filet śledziowy bez skóry,
w środku jest nadzienie z cebuli duszonej i dodaje się
papryki, czy czegoś takiego i to jest w oleju i to nawet można powiedzieć,
że jest do zjedzenia. Jeśli tam nie ma słodzika tylko może być
cukier, jeśli tam jest dobry olej to można zjeść. Natomiast,
tak naprawdę ten dobry kaszubski... bo w sumie czemu to jest kaszubski?
Czemu ser z cebulą ma być kaszubski? On jest uproszczony
jak wiele potraw, które są dostępne dzisiaj są bardzo uproszczone,
tak samo to. Kaszubski, to jest taki, gdzie będą elementy też
takie tego lokalnego kolorytu, czyli jeśli mamy śledzia
to ten gąszcz, w którym on jest, niech on będzie na zewnątrz,
a nie w środku, niech będzie go więcej, bo on jest dobry. To
jest cebula duszona do momentu, kiedy zachodzą reakcje
Maillarda, czyli ona jest taka bursztynowo brązowa,
czujemy zapach karmelu, do takiego momentu, jest mięciutka i
robi się słodko-gorzka.
Mamy już słodycz, mamy już gorzki akcent, dwa smaki podstawowe.
Dodajemy kiszonego ogórka w kosteczkę i mamy akcent kwaśny,
czyli kolejny smak. Dodajemy
pomidory, powiedzmy jakiś tam przetarte, czy to jest koncentrat,
czy jakaś passata, czy inna forma pomidora, pomidory
w każdym razie mamy. A smak umami, czyli ten piąty smak... Sól wiadomo
pochodzi od ogórków, pochodzi od samych śledzi i od soli, którą
się soli to wszystko.
No i ten gąszcz w którym jest ta duszona cebula, są te pomidory,
jest ten ogórek kiszony ubogacamy teraz jeszcze grzybami leśnymi,
więc akcent taki mięsistości. Znowu dodajemy umami, ale
też ziemistości, akcent ziemi, ten smak ziemi, taki
umowny oczywiście już nie podstawowy, tylko umowny smak ziemi,
charakterystyczny dla polskich różnych kuchni,
to jest właśnie taki.
Co jeszcze może być? Śliwka suszona, wędzona.
Nadaje ten właśnie klimat wędzarniczy i mamy wszystko.
Mamy nasze polskie smaki,
jeśli mówimy o polskiej kuchni właśnie, to jest ilustracja. Czym
jest Polska kuchnia?
Otóż to są właśnie te smaki, takie charakterystyczne,
czyli słodko-kwaśny,
zalewy które robimy, są słodko-kwaśne czy do śledzi, czy do
ogórków, czy do przetworów, różnego rodzaju słodko-kwaśne to
jest nasz taka Polska charakterystyka. Korzenne, liść
laurowy, ziele angielskie, to na przykład. Ziemi aromat,
taki leśny, na przykład grzyby oczywiście leśne
i aromat wędzarniczy, czyli wędzenie, śliwka suszona, która
jest podwędzana,
to daje też ten akurat ten aromat.
To są te smaki polskiej kuchni, które są zamknięte właśnie
w tym daniu i to danie zajmuje trochę czasu, bo czas zrobić sobie
ten gąszcz cebuli, to jest trochę, bo trzeba to udusić, wszystko
ładnie... trzeba zamordować śledzia, bo trzeba śledzia wziąć
ze skórą, zdjąć z niego skórę, wyjąć ości, słodko-kwaśną
zalewę z cebulką, zamarynować przez jakieś dwa powiedzmy dni.
Wyjąć, potem pokroić go w kawałki, włożyć do tego gąszczu i znowu
dwa czy trzy dni musimy poczekać żeby się ten gąszcz z tym śledziem
przegryzł. Smaki śledzia przechodzą do tego gąszczu, gąszcz
do śledzia... Zrobiłam się głodna. I jest pycha danie. Bez tego nie ma Świąt?
Są.
Zwłaszcza, że jeśli ktoś w końcu zje i tego nie ma, ale jak
zostaje ten gąszcz
to wszystkie jakieś tam karpie, smażone jakieś dorsze i tak dalej...
do tego się wkłada i po Świętach na Sylwestra to, to jest
taka przekąska.
Skąd jest ta moda w ogóle na jedzenie, na pokazywanie jedzenia,
na programy o jedzeniu, na mówienie o jedzeniu.
To jest,
taka
naturalna kolej, że to przyszło gdzieś tam zza granicy? Czy
myśmy zaczęli po prostu odkrywać, że mamy też w Polsce i ludzi
i sporo właśnie też takiego potencjału? To jest chyba taka
troszeczkę reakcja powiedziałbym zwrotna może, albo jakaś
kontrakcja do globalizacji. To znaczy, o ile jeszcze pięćdziesiąt
lat temu wszystko było oczywiste. Oczywiste było to że, produkty
są w miarę lokalne i regionalne, bo nikomu się nie opłacało
zwozić nie wiadomo skąd surowców, przetwarzać jeszcze gdzie
indziej, potem tu przywieźć, a teraz tak to właśnie wygląda. Czyli
zbieramy surowiec, niech to będzie wieprzowina na przykład,
po całej Europie gdzieś tam powiedzmy, albo z Dani sobie sprowadzimy
jakieś mrożone tusze czy półmrożone. Przywozimy go, powiedzmy
do Polski.
Tu robimy przetwór, potem wywozimy do Niemiec, tam się sprzedaje,
a potem jeszcze oni nam wysyłają kawałki też i my też robimy z tego
na przykład coś i mamy taką wędrówkę produktu po świecie i właściwie
nie wiadomo skąd. Ślad
węglowy ma taki ten produkt, ale jest tani i dostępny, wszędzie
można go kupić, łatwo można go wyprodukować, więc przemysł chętnie
go do obrotu wprowadza.
Jest on bezpieczny, bo sypniemy tu tego, tu tego, tu tego jest tak odkażony
jak nie jeden z nas na pasterce. Przebadany. Właśnie, przebadany.
Więc mamy żywność która jest bardzo, bardzo mocno wysterylizowana, anonimowa
i sterylna. Czyli nie wiemy skąd jest,
jest bezpieczna, bo jest bardzo, mocno sterylna.
Tylko że te wszystkie środki, które są w tej żywności różnego
rodzaju, jeśli my cały czas zjadamy żywność, która jest taka
sterylna i wysterylizowana, to my też się tak zrobimy i nasze
wnętrza, trzewia gdzie jest bioróżnorodność, też się robią takie
właśnie jałowe.
Sięgamy po suplementy, idziemy tam do lekarza.
Dobra, ale to poszukiwanie czegoś nowego, czegoś ciekawszego. Więc właśnie poszukując
tego nowego, ciekawszego. Wiadomo, że podróżujemy, że chcemy
szukać czegoś innego niż jest wokół nas. Czegoś prawdziwego
tego o czym pamiętamy, ale nie możemy znaleźć.
Szukamy tego.
To z jednej strony jest taka ciekawostka, bo my sobie znajdujemy
jest: "Ale fajne", ale z drugiej strony też to jest element tego
taki prozdrowotny, taki proklimatyczny nawet. Dlatego,
że jeżeli my na przykład poszukamy sobie wyrobu, niech to będzie
jakaś kiełbaska, czy wędzonka, czy ser
które powstaje niedaleko nas, który powstaje z mięsa
pasącego się tutaj na trawie niedaleko. Ta krówka, pamiętam. Ta krówka właśnie,
wiemy co jemy, mniej więcej krówka
i wiemy, że odpoczywa.
Wiemy jak ona żyła, że ma dobre warunki, że nie jest na klepisku
betonowym.
Zamknięta, ściśnięta, tylko sobie siedzi, a tylko noc spędza
w zamknięciu, żeby nie było jej zimno.
Jeśli my to wszystko wiemy: Co ta krowa jadła I w jaki sposób
ona żyła. To mamy produkt, który powstaje
niedaleko nas
i ma też wpływ nasz wybór konsumencki, bo kupujemy go,
jemy go, na to co dzieje się wokół nas.
Ta krowa konkretna z przykładu właśnie, która sobie
pogryza trawe.
Ona powoduje, że odrasta łąka, jeśli odrasta łąka to, ta łąka
ma zwiększoną zdolność do absorpcji dwutlenku węgla, czyli
magazynowania węgla w korzeniach.
Potężna zdolność łąk, ale czy ktoś musi ją skubać?
Też nawiezie tą łąkę, tworzy się bioróżnorodność.
Więc, widzi Pani poprawia się gospodarka wodna, więc wybierając
takie produkty lokalne wspieramy nasze otoczenie.
Zdrowie i klimat. Czyli w interesie wszystkich jest żeby tak robić.
Bardzo serdecznie
dziękuję za tę rozmowę. Przed świętami wszystkim Państwu życzymy,
żebyście dobrze, zdrowo i autentycznie jedli i wszystkiego
dobrego na Święta.
Panu i naszym wszystkim widzom życzymy. Do zobaczenia i do
usłyszenia.
Jeden.