W imieniu gospodarza uroczystości prezydent Gdańska Aleksandry
Dulkiewicz
serdecznie witam państwa na uroczystym odsłonięciu nazwy
Skwer bohaterskiego Mariupola oraz wystawy Mariupol bohaterskie
miasto przygotowanej przez Narodowe Muzeum Historii Ukrainy
w drugiej wojnie światowej w Kijowie i Muzeum Gdańska.
Witam marszałka województwa pomorskiego, Mieczysława struka.
Konsula Ukrainy w Gdańsku pana Oleksandra Plodystiego,
prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego,
prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka,
prezydenta Sopotu Jacka Karnowskiego,
przewodniczącą Rady Miasta Gdańska Agnieszkę Owczarczak,
radnych Miasta Gdańska,
prezesa związku Ukraińców w Polsce Mirosława Skórkę.
Witam posłów na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
i posłanki.
I dyrektora Muzeum Gdańska Waldemar Ossowskiego.
Witam także wszystkich państwa przybyłych na dzisiejszą uroczystość.
O zabranie głosu
proszę prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz.
Wszystkich tych, którzy nie czuli się powitani, witam bardzo,
bardzo serdecznie.
Witam także samorządowców z różnych części województwa
pomorskiego i nie tylko.
Witam siostry i braci Ukraińców, przyjaciół
Ukrainy. Witam gdańszczanki i gdańszczan wszystkich tych,
dla których ten dzisiejszy dzień też symbolicznie jest
ważny.
Bardzo też dziękuję
Gdańskiej radzie miasta, że bardzo szybko po
naszym łączeniu z Wadimem Boychenk, merem Mariupola, bardzo
szybko i warto to podkreślić ponad podziałami jednogłośnie
została uchwalona uchwała właśnie nadająca temu miejscu...
Witamy pana konsula serdecznie.
Bardzo proszę tutaj.
Zapraszam, zapraszam pana serdecznie.
Witamy konsula Ukrainy.
Ponad wszelkimi podziałami została przyjęta uchwała Rady miasta
właśnie nadająca temu skwerowi nazwę Bohaterskiego Mariupola.
Miejsce nieprzypadkowe.
Myślę, że wielu z Państwa wie, dlaczego tutaj, a ci,
którzy nie wiedzą to jak pójdą dwieście metrów dalej, to się
to się dowiedzą.
Dlaczego tak? Mariupol i Gdańsk łączą więzi przyjaźni już
od dwa tysiące czternastego roku. W dwa tysiące siedemnastym
roku wspólnie z organizacją o nazwie
Alda, Stowarzyszeniem na rzecz Rozwoju Demokracji Lokalnej,
organizacją pozarządową, która w różnych miejscach świata
tworzy właśnie lokalne agencje demokracji, uczące przede
wszystkim
demokracji lokalnej. Właśnie w dwa tysiące siedemnastym roku
miasto Gdańsk we współpracy z Aldą takie biuro w Mariupolu
otworzyło. Biuro, które także finansowaliśmy.
I widzieliśmy, jak Mariupol się zmienia.
Ja mam ten honor być szefową grupy roboczej Europejskiego
Komitetu Regionów pracującej z Ukrainą i widzieliśmy, że Mariupol
był stawiany i cały czas nie przychodzi to łatwo przez gardło,
że Mariupol był stawiany jako przykład zmian możliwych w Ukrainie
miejsce, gdzie rozwijała się demokracja lokalna, gdzie były
przejrzyste, transparentne procedury.
Gdzie korupcja była zwalczana, a inwestycje zagraniczne płynęły
szerokim strumieniem.
Dzisiaj każdy z nas może obejrzeć w Internecie na zdjęciach,
jak wygląda to miasto i jak bardzo
wściekle było atakowane i jak wściekle jest do tej pory niszczone
przez Ukraińców, ale głęboko wierzę, że praca...
Przez Rosjan, przepraszam, bardzo dziękuję za czujność, przez
Rosjan, ale głęboko wierzę, że nasza chęć nie tylko odbudowy
infrastruktury, ale dalszej pracy na rzecz społeczeństwa
obywatelskiego, na rzecz demokracji lokalnej trwa, bo tak
jest. Już mamy spotkania online.
Zastanawiamy się, jak to biuro może funkcjonować.
Co więcej, z inicjatywy właśnie pana Mirosława Skórki
szefa związku Ukraińców w Polsce wspólnie z panem prezydentem
Trzaskowskim podpisaliśmy pakt miast Feniks, miast, które
jak feniks powstały z popiołów.
Przecież takim miastem jest Warszawa.
Takim miastem jest Gdańsk i wierzymy, że takim miastem także
będzie Mariupol.
Inne europejskie miasta,
rozmawiamy także z Bremą naszym miastem partnerskim,
także zainteresowane są wejściem
w ten pakt i sojusz.
Dlatego dzisiaj jesteśmy tutaj nie tylko po to, żeby oddać cześć
bohaterskim obrońcom Mariupola, całemu miastu, ale także jesteśmy
po to, żeby aktywnie każdego dnia zabiegać o to, żeby rosyjska
agresja w Ukrainie się skończyła i żebyśmy mogli razem z braćmi
siostrami, Ukraińcami, pomagać im odbudowywać niepodległe,
wolne i demokratyczne państwo,
które mam nadzieję, że wkrótce stanie się także członkiem Wspólnoty
Europejskiej.
Dziękuję bardzo.
Proszę o zabranie głosu przewodniczącą Rady Miasta Gdańska
Agnieszkę Owczarczak.
Szanowni Państwo, przedstawiciele władz samorządowych Mariupola
gościli w Nowym Ratuszu na sesji Rady Miasta Gdańska w marcu
dwa tysiące osiemnastego roku.
Wtedy mer Wadim Boychenko tak przedstawiał swoje miasto:
W Mariupolu mieszka około czterysta sześćdziesiąt tysięcy mieszkańców.
Jest to miasto przemysłowe, miasto, które potrzebuje zmian,
przeprowadziliśmy renowację przedsiębiorstw komunalnych,
transport jest jednym z najważniejszych kierunków rozwoju.
Bardzo ważne jest także dla nas bezpieczeństwo.
Dużo inwestujemy w edukację.
Miasto przeprowadza przejrzyste przetargi, które dają duże
oszczędności.
Mariupol jest prężnie rozwijającym się młodym miastem. Mer
wspominał wówczas także, że Mariupol ma podobną do Gdańska
historię i wartości. Oba miasta łączy nadmorskie położenie,
liczba mieszkańców,
podobna powierzchnia, oba są miastami portowymi.
Jednak jako najważniejszą wspólną wartość
wskazał to, że i gdańszczanie, i mieszkańcy Mariupola chcą być wolni.
Mówił, że Mariupol jest symbolem siły, wiary i wolności, a jego
największą siłą są mieszkańcy.
Mer Boychenko odniósł się wówczas również do dwa tysiące czternastego
roku. Kiedy zaczęła się wojna w Donbasie udało się utrzymać
Mariupol jako miasto ukraińskie.
Powiedział, że jego marzeniem jest Mariupol inspirujący, mądry
i silny i zapewniał, że będzie symbolem odbudowanego ukraińskiego
Donbasu.
Takie były marzenia i plany naszego siostrzanego miasta.
Nasze kolejne zdalne już spotkanie podczas sesji w marcu
tego roku miało niestety już zupełnie inny wydźwięk. Dramatyczny,
poruszający, pełen emocji i łez.
Wszystkie plany Mariupola legły w gruzach, tak jak w gruzach
legło całe miasto.
Wszyscy państwo wiedzą, że Mariupol dzisiaj wygląda tak, jak
Gdańsk wyglądał w tysiąc dziewięćset czterdziestym piątym
roku.
Dynamicznie rozwijające się miasto Rosjanie przemienili
w ruiny, niszcząc metodycznie budynek po budynku, niezależnie
od tego, czy były to zabudowania militarne czy cywilne.
Ponad dziewięćdziesiąt procent zabudowy miasta jest dzisiaj
w zgliszczach, a w tych zgliszczach nadal żyją mieszkańcy, którym
nie udało się uciec i którzy dramatycznie wołają o pomoc. Nie
takich podobieństw między naszymi miastami chcieliśmy, zdaję
sobie sprawę z tego, że dzisiaj jest to tylko pewien symbol.
Tyle, że to otwarcie skweru ma tylko symboliczne znaczenie
we wsparciu narodu ukraińskiego.
Ale Mariupol jest w sercu gdańszczan i kiedy będzie gotowy do
odbudowy, Gdańsk też będzie gotowy do pomocy.
O zabranie głosu głosu proszę konsula Ukrainy w Gdańsku, Oleksandra
Poldistyego.
Dzień dobry pani prezydent, panowie prezydenci, panie marszałku,
pani przewodnicząca, szanowni goście.
Jestem obecnym na wydarzeniu, którzy nie chciałby, żeby kiedyś
wydarzyło w życiu.
Miasto Mariupol, miasto zaprzyjaźnione do miasta Gdańsk, jest
zniszczone.
Teraz
mieszkańcy Mariupola po prostu
nie mają czego zjeść, oni nie mają wody, oni musieli używać
wody technicznej.
Te miasto zostało zniszczone przez
barbarzyński napad Rosjan.
Więcej niż połowa
tego miasta, czterysta sześćdziesiąt tysięcy mieszkańców
do wojny, wyjechali.
Ale wciąż są ludzie, którzy tam zostali, którzy nie mogą wyjechać.
Jeszcze dużo ludzi zostało
zabitych przez Rosjan i ich
ilość jest jeszcze nie wiadoma. W tym mieście, do tego czasu
istnieją
cmentarze prowizoryczne w parkach, w ogrodach prywatnych,
poza miastem.
To jest tragedia każdego człowieka, tragedia ukraińskiego
narodu, tragedia tego miasta.
Szanowni Państwo
Bohaterowie tego miasta są wszędzie.
Oni są wśród żołnierzy, którzy bronili te miasto i dali możliwość
ludziom wyjechać, nie wszystkim niestety.
Oni są wśród
kobiet, dzieci, którzy wbrew wszystkim
robili wszystko co możliwe, żeby wyjechać i dużo z nich
jest teraz na Pomorzu, w Gdańsku.
Jeszcze przed nami dużo tych historii do opowiedzenia
jak ludzie się ratowali z Gdańska. Wiem, że wśród nich są ludzie,
którzy po prostu wypływali zimą w zimnej wodzie, żeby uratować
się od napadu.
Miasto Mariupol
teraz niestety jest miastem symbolem, miastem symbolem
barbarzyństwa rosyjskiej armii.
Naprawdę na
tym mieście, na jego mieszkańcach możemy zobaczyć, jakie cele
ma przed sobą te wojsko.
Również po zachowaniu żołnierzy i ludzi możemy zobaczyć, na
co właśnie gotowy jest ukraiński naród, ukraińscy mieszkańcy,
żeby uratować życie.
Parę dni temu przyszła pani starszego
wieku do konsulatu.
i opowiedziała swoją historię.
Ona
przyjechała ze swoją mamę, która ma ponad dziewięćdziesiąt
lat już i po prostu ciężko chodzić i ze swoją wnukiem
mama, którego zginęła w barbarzyński ataku w Teatrze
Dramatycznym w Mariupolu.
Państwo pamiętają, że na ten teatr Rosjanie po prostu wyrzucili dwie
bomby, każde z których waży ponad pięciuset kilogramów. To byly
niekontrolowany bomby.
Ona zginęła tam.
Zebrali prawie wszystko u tej pani w trzech pokoleniach. U starszej
pani, u niej, u tego dziecka.
Atakt na ten teatr w Polsce jest oznaką barbarzyństwa.
I dwa dni temu poszedł w świat
raport Amnesty International, który potwierdza, że to był
nieuzasadniony,
barbarzyński napad na cywilów.
którzy niestety chroni w siedemnastu mariupolu.
Ja, dziękuję pani prezydent za przyjęciem mariupolców,
za to, że oni tu mają możliwość
na nowo pobudować swój los
Spróbować odbudować.
Również dziękuję za zaangażowanie w tym, że pani prezydent,
miasto Gdańsk, zadeklarowali swoją gotowość do odbudowy miasta
Mariupol.
Oczywiście powojennego ukraińskiego miasta.
I również dziękuję za to, że w takim wspaniałym mieście
Gdańsku, mieście równości i wolności pojawi się skwer
upamiętniający bohaterów miasta Mariupol.
Bardzo dziękuję.
O zabranie głosu proszę prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego.
Dzień dobry państwu.
Przede wszystkim chciałem podziękować pani prezydent za zaproszenie
Bardzo się cieszę, że tu wszyscy jesteśmy razem
i społeczność ukraińska, i kombatanci, pan marszałek i prezydenci
miast, posłanki Agnieszka Pomaska i Barbara Nowacka, bardzo
się z tego cieszę i radni, wszyscy jesteśmy tutaj razem
dlatego, że wszyscy razem włączyliśmy się
w pomoc Ukrainie.
I wszyscy wiemy, jak ta pomoc wyglądała, ta pomoc, która przede
wszystkim płynęła z serc Polek i Polaków i społeczeństwa obywatelskiego.
Bez tego olbrzymiego gestu solidarności tej pomocy by nie było.
Ale wszyscy oczywiście dużo mówią o naszych otwartych sercach
w całej Europie, na całym świecie, o przyjmowaniu Ukraińców
do naszych domów. Mówią o tej pomocy, która płynęła z naszych
miast do miast Ukrainy.
To my docieraliśmy z pomocą do naszych miast partnerskich w
przypadku Warszawy do
Kijowa, do Charkowa z pomocą w tych pierwszych dniach wojny.
Natomiast bardzo ważna rzecz, o której mniej się mówi,
to również kwestia pomocy dla miast ukraińskich
jeżeli chodzi o ratowanie swojego dziedzictwa.
Jeżeli chodzi o zabezpieczanie pomników, jeżeli chodzi o zabezpieczanie
muzeów, jeżeli chodzi o naszą gotowość do tego, żeby pomagać
w odbudowie ukraińskich miast.
I to jest niesłychanie istotne, dlatego, że drodzy państwo
my dokładnie wiemy, zwłaszcza w Warszawie, jest tutaj mnóstwo
wśród nas kombatantów,
co to znaczy, kiedy jeden szaleniec postanawia zmazać miasto z miasto?
kart historii. Tak przecież było z Warszawą i dlatego jak widzieliśmy
te zdjęcia z Mariupola i słyszeliśmy świadectwa ludzi,
którzy z Mariupola przyjeżdżali do Warszawy czy do Gdańska,
to nasze serce pękało.
Dokładnie wiedzieliśmy, co to oznacza.
Jak państwo będziecie mieli okazję zobaczyć tę wystawę,
ona jest niesłychanie poruszająca.
Tak, tam są też zdjęcia z tego teatru, który był oznakowany, a
który został zbombardowany przez Rosjan, w którym zginęło
tylu cywili.
To jest absolutne świadectwo barbarzyństwa i dlatego
musimy o tym pamiętać.
Dlatego z panią prezydent zdecydowaliśmy się zadeklarować,
że będziemy pomagali w odbudowie Mariupola.
Dlatego pomagamy w Warszawie składać wnioski ukraińskim miastom
takim jak Odessa, czy takim jak Charków do UNESCO, tak
żeby chronić i wpisywać na listę dziedzictwa światowego
zabytki tych miast.
Dlatego, że patrzymy w przyszłość, nie tylko chcemy pomagać
tu i teraz, co robimy, ale również chcemy pomagać w odbudowie
niezależnej, silnej Ukrainy i bardzo się cieszę, że jesteśmy
tutaj i możemy otwierać
Skwery bohaterskiego Mariupola, bo dla nas Mariupol zawsze
pozostanie symbolem.
Rzeczywiście jest to miasto
bohater i będziemy o tym zawsze pamiętać.
Sława Ukrainie, sława Mariupolu.
Proszę dyrektora Muzeum Gdańska Waldemara Ossowskiego o powiedzenie
kilku słów na temat prezentowanej wystawy.
Szanowni Państwo za naszymi plecami prezentujemy wystawę
po sterową, którą zorganizowaliśmy wspólnie z naszymi partnerami
z Ukrainy, a dokładniej z Kijowskiego Muzeum Narodowego, Muzeum
Ukrainy w drugiej wojnie światowej.
Idea powstania tej wystawy pojawiła się właśnie w wielokrotnie
wspominanym momencie zbombardowania teatru dramatycznego
w Mariupolu, w gruzach, którego zginęło co najmniej trzysta
osób.
I wtedy to nasi ukraińscy partnerzy
zaproponowali, abyśmy przestrzeni publicznej naszego miasta
pokazali w formie wystawy to wszystko, co dzieje się właśnie
w Mariupolu.
Jest z nami, pani dyrektor Muzeum, pani Ludmiła Rypczenko
także bardzo serdecznie witamy panią dyrektor.
Cieszymy się, że znalazła czas i że możemy wspólnie otwierać
tą wystawę.
Natomiast.
Autorem EE zdjęć prezentowanych na wystawie jest pan Wiaczesław
twierdzą hlib to jest dziennikarz i wolontariusz, który przez
wiele tygodni pomagał jako wolontariusz czy siłom zbrojnym
czy cywilom, aby przetrwać ten trudny czas.
Na sam koniec udało mu się przedrzeć przez kordony i uciec, wyjechać
z Mariupola wraz z materiałem fotograficznym, który przewiózł,
przemycił film w formie cukierka,
który miał przy sobie i całą tą dokumentację przekazał
właśnie do Muzeum Narodowego w Kijowie i teraz prezentujemy
te najważniejsze zdjęcia.
Prezentujemy ten obraz, straszny obraz miasta, który jest zniszczony,
które jest bombardowane.
Ta inicjatywa pokazuje również to, że
muzealnicy na Ukrainie zmierzą się teraz z wielkimi wyzwaniami,
bo to jest nie tylko zabezpieczenie dziedzictwa przed niszczącymi
atakami iskanderów,
to jest nie tylko
dokumentowanie to co armia rosyjska grabi z różnych placówek
muzealnych czy kulturalnych, które przejmuje wiem, że Muzeum
Mariupolu
zostało ograbione, że wspaniałe obiekty scytyjskie wyjechały
z tego miasta gdzieś w głąb Rosji, ale również wykazują oni postawę
bardzo aktywną, dokumentując to, co dzieje się teraz.
Zbierają dokumentację, zbierają relacje, zbierają materialne ślady.
Wszystko po to, aby właśnie w przyszłości kolejnym pokoleniom
pokazać ten szczególny czas
obrony niepodległości Ukrainy i obrony tych najważniejszych
wartości, także jakże cennych dla nas, ale również dla całej
Europy. Także zapraszam po tej uroczystości na obejrzenie
wystawy.
Zapraszam państwa do wysłuchania pieśni miasto Mariupol w wykonaniu
Oli Kolmiak, Jurija Miszczenko i Marcina Janka dedykowanej dzielnym
bohaterom, obrońcom Mariupola kozackiego miasta Maryi, osaczonego,
zablokowanego, zagłodzonego, ubiczowanego, męczonego, zniszczonego
i rozstrzelanego, skazanego na śmierć przez rosyjskich agresorów
i okupantów.
(strojenie instrumentów)
(śpiew)
Szanowni Państwo, zbliżamy się do kulminacyjnego momentu
dzisiejszej uroczystości.
Zapraszam państwa do odsłonięcia tablicy z nazwą Skwer bohaterskiego
Mariupola.
Zapraszam prezydent Gdańska,
marszałka, konsula Ukrainy, prezydenta Warszawy, prezydentów
Sopotu i Gdyni, radnych, posłanki i
zapraszam wszystkich państwa do zwiedzania wystawy.
Jednocześnie dziękuję państwu za udział w dzisiejszej uroczystości
oraz życzę udanego weekendu.